LIBER 
Diuerfiratem vetuftatis ratione in Plinij Pi- 
ftolochiafqux vberrime in Neapolirano rrrattu 
prouenit J accidere poiTe , fc oblerualTc ait Ma- 
rantha. Depingit, inquit, Piftolochix radicem 
Plinius Iuacl plenioris craflicudine : quod qui¬ 
dem in omnibus pulchre quadrat j fcd nonnul¬ 
las digitum «quare adinueni, quod non aliunde 
cffe&um eire , qukm ex eius vetuftate non leui 
cooic&uia credidi : erat enim in plantis illis 
cefpes radicibus connatus, fatis craflus, cx quo 
viticularum ptope inrinicus exortus , qux in alus 
non videbantur. Videmus & Ariftolochiam 
longam in Germania, aliifque qulbufdam regio¬ 
nibus frigidis multo tenuiorem efte ca , quam 
Diofcoridcs deferibit,: neque enim digiti craffi- 
tudinem xquat , quam ob rem multi non ob- 
fcuri nominis viri duorum generum logam Ari- 
ftolochiam ftaiucre coa&i funt: alteram craflam, 
alteram tenuem app Jlantes:&c. Marantham au¬ 
tem miramuq fcribcre Ariftolochiam longam, 
veram fcilicet in Germania prouenirc. Ea enim 
qua: in Germania reperitur, a Vet a longa pluri¬ 
mum differt. Sunt etiam plures Ariftolochix, 
quam numeret Marantha. 
Ex verbis Diofcoridis Sole clarius fieri, Ari¬ 
ftolochiam rotundam officinarum , quam Ger¬ 
mani ^miDed^oluniriJ vocant, qua communi¬ 
cer omnes vtuncur , non efte eam quam Diofco- 
rides atque aWf veteres pingunt , contendit Fu- 
chfius vatiis ncc lcuis momenti rationibus, qua: 
It c longum foret lecenfere : |s »autem cenfcc 
vulgarem Ariftolochiam efte longam ,non Cle- 
matitirm 
Cum Ariflolcchix fecunda: vulgaris hiftorlam 
abfoluiiret Tragus, petuenit admanuseius vera 
Ariftolochia rotunda , quam omni ex parte Dio- 
fcoridis deferiptioni rclponderc air. Radix fi- 
quidein eius rotunda fit, rugaca, pulla,ac vndi- 
que impreftjones quafdam referens, in fuperiorl 
parte, qua caulem ex Ce mittit, in acumen quod¬ 
dam tuibinata, ita vt Rapulam marcidam reprx- 
fentec, guftu amara , ficut & longa Ariftolochia, 
intus fubcrocea. Hanc in montanis Montis Pef- 
fulani prouenirc, ac Lugduni venundari refert 
Gefnerus. 
Ariftolochiam tenuem,Cordus inThcriacam 
nit efte illam qua: longa cognominatur,culufque 
radices gracilitate fua & longitudine farmenta 
vitium imitentur. Ariftolochiam vero rotun¬ 
dam negat efte illam rad ccmin Diateflaro,quam 
Germani vocat, (ed aliam multo ma¬ 
jorem, & tuberofam,intus folidam , colore Buxi 
flauo,odore & faporc iimilem Ariftolochix lon¬ 
ga:: Aff- ri ex Itali» & Heluetia. 
Arift dochix Clematitis longa radix nobis eft 
( inquit Sylu. de med.fimpl.nai. lib.i. ) peif.e- 
quens,longi ,rara , Rotun i verb in agro Nc- 
maufenli plurima , etiam hic cxcrefcir. Effo¬ 
dienda eft meflibus, 6c delquamato terreno icr- 
uanda. Legendam vtramque Plenilunio, vt a- 
lias prope omnes quidam contendunt: ficenim 
pleniores cum fine, ficcando minus flraefcunt» 
alio tempore ledis magna fui parte ficcando 
vaporantibus &c marcefcentibus. Eligenda 
vtraque bene habita , dc fi eft ficca , minus alte 
rugis ftriaca, carne multa, firma,odore & faporc 
vegeto,non puluerulenra dum frangitur, nec fi 
tu obruta,nec cane aut teredinibus exefa. Qux 
bonitatis nota: reliquis prope plantatum parti¬ 
bus funt communes. Pontica anxem & Cretica 
eft prrrftantior. 
Toni. III. 
XXXII. 557 
De Ariftolochia in genere hxc fciibic Mai- 
thiolus : Ariftolochix tria ftatuuntur genera, t/ktthio'. 
nempe rotunda,longa & Clematitis. Hxc rara 
admodum & paucis nota : illx vero omnibus 
feri herbarum ftudiofisnotiflimx.Quxrotunda 
vocatur , eifi non vbique in Italia proucniat : ia 
agro tamen Goriticnfi plurima, pulcherrimaque 
nafeitur, prxftanti odore, vtraque flores edic ia 
toto fere caule oblongos, & ex paruo capitulo In 
auiiculx modum definentes, fubluteo colore, bC 
interne quadantenus ex atro piupurafcenres, e 
quibus oriuntur frudus : qui in longa Pyi i Ima¬ 
ginem referunt, funtque luglandibus longe ma¬ 
jores: In rotunda verb rotnndiores,paul 6 quc mi¬ 
nores fpe&antur. Qua in re noD potui non ma¬ 
xime Plinium admirari, quod libq.c 8 . vtramque 
ferre baculas paruas veluti cappares tradiderit: 
nili quis illud dixerit, quod Plinio contigerit, 
Arirtolochi^ vtriufque frudus vidifle,prinfquam 
adfummumadoleuiflenr. Sed certe is eodem ia 
loco excufari, meo judicio,non poreft, quin ma- 
nifefle hallncinatus, &grxci fermonis non ad-^ 
modum peritus deprehendatur, cum Ariftold- 
chix nomen deaifle grauidas tradar, Quando¬ 
quidem non ab vtero gerentibus mulieribus, fed 
a puerperis Ariftolochia [ vt Diofcorides fcribii] 
id nominis libi comparsum. Cuius rei non mod 6 
indicium p.xbet nomen ipfum «/:;5aX#^<a,quod 
nihil denotat • quam optima puerperis, non [ vt 
Plinius] grauidis: fideliam ipfius facultas,qua: 
ad remorantes k pactu fecundas , menfefque 
dendos,magnopere commendatur.Quapropter 
fucric hxc prxgnantibus , proculdubio exitiale, 
potius,quam falubre medicamentum,cum ea fa- 
ne omnia qux fecundas & menfes educunt,fce- 
tum etiam trahant , & quandoque interficiant, 
prxfertim amara,Ariftolochix modo. Nec mi¬ 
nus prxeerea Leoniccnum fatis admirari pofTiim 
quod dum dc Cyclamino , & Ariftolochiis Pli¬ 
nium accufac , in eandem, in quam Plinius, fo- 
ueam, ceciderit , afterens cura Plinio Ariftolo¬ 
chiam a prxgnantibus fibi nomen adinuenifle. 
Quod ne fine au&ore pronunciafle videretur, 
Diofcoridem quidem adducir,fed ciushiftoriam 
quantum equidem fentio , corrumpit ac per- 
uertit. Sunt i recentioribus Cordus , Lonice- 
rus, & Monachi ilii,qui in Mefuem commenta¬ 
ria edidcce, qui fibi certo perfuadent , eam efte 
Diofcotidi Ariftolochiam Clemaclrim, qux offi¬ 
cinis omnibuspaffim longa cognominatur : ai-i 
gumcnto,quod hxc radices proferat admodum 
longas,&farmentorum modo prxtenues. Quin ^/,- 4 
bc vc fuam tueantur, ac magis roborent fenten- ufutax*. 
tiam, hoc in loco Diofcoridis codicem omnind 
deprauatum efte contendunt: & vbi vulgata le- 
(ftio habet Kbuvta.tx-iirx. , tpvMoJs UTro^poCyu- 
*oi< fjuxpir.eixooi .hoc eft ad verbum ramulos 
habens tenues foliis fubrotundis Scmperuiuo 
paruo limilibus,non p/apii: fcd ArapH/u/y.pS» 
quod A (aro paruo fimilia fint folia legendum cf- 
fc ccnfent. Horum fane fententiam nunquam 
probare potui,neque probandam arbitror,pluri- 
bus cum rationibus , tum au&oriraribus addu- 
6 fcus [ eas ex ipfius Matthicli Commentariis pe¬ 
tendas relinquimus.JSunt przterearecenriorum 
quidam re i heibatix dc liudiofi & periti, quibus 
pcrfuafum eft , non tamen fine aliqua ratione, 
quod Ariftolochix longa: prxter Clemaiirim 
duo habeantur genera : quarum altera fit radice 
[ vt Diofc.inquic jdigiri craflicudine & Dodiatis 
longitudine: alte.a veto tenui & logiore,quxfvC 
Rtr 
