'!• ii i' 
Aqaiuoca 
59 * historia 
Ubium,alij linguam Macedonicam. Ad moi fum 
fiTpentis Herba Cinogloffa contrita U ex vino 
fumpta veneno refifiit. Qux folia quatuor a 
W:t>pifata,& ex aqua potui data, prodeft quarta¬ 
nis Succum ex paffo &i oleo tepcfa&um w autem 
ftiliatum mirefanateosq'i minus audiunt. ^ 
Litem inter Diofcoii^c & Plinium de came 
Cynoelofli ad propofuum dirimere videtur Ma 
l/nthi hb.i. cap 4 - his «,bis. Sct.b.r Dsofcon- 
des CynoMolTum caultm nullum profcrrt: quod 
itacft, multique quivMUU) Cynoglollun) co- 
gnofeunt, hoc obferuarunt. Veium cum anno 
abhinc tertio nos Garganum montem Ma,o 
mcnfc peteremus , in itinere largus Cynoglolli 
campus fefe nobis obtulit: ex quibus multa cau¬ 
le vacare vidimus : multa tamen caules habere e 
medio frondtum uafcentes.nud >s, dodrantis,auc 
amplius altitudine , infummitate fcabrofos, vt 
fua vmbra vniuc fum frondium ambitum , qn* 
humi (parta jacebant, (operarent: flores inillis 
fubputpurei, anchufx xmuli: acqucin vniuer 
Tum tota planta pulcherrima. Hanc tem nos ac 
tentiusconiiJeraudam duximus. Atque adil.ud 
vnum laborauimus , vt an diuerlx elTent Plantx, 
certiores redderemur : tandemque nullam in 
frondibus,radice, lapoicquc diffimilitudincm 
inuenientcs,e3ndem effe coadli (umus affirmare: 
ancipiiefque rei nouitas nos reddidit,an plantam 
illam pro CynoglofTo admitteremus donec Me¬ 
dicus quidam Getmanus, materiat medicar ftu- 
diofus,qui per multos annos Patauij artibus ope¬ 
ram dederat, fe CynoglofTjm in Patauino horto 
confitam vidiffc , qux poft tertium annum cau 
lem edidiflet, mihi affirmauit. Vndc priorem 
meam fententiamnihil mutans, hmcdiuerfita 
tem vetuftatis ratione cucniffe arbitratus fum, 
hocque Diofcondi, ficuti & multa alia, incom¬ 
pertum fuifTe. 
C uoi itaque olim ne veteres quidem in huius 
planrx delineatione libi conflent f" Diofcorides 
fiquidem ei caub m ademit quem Plinius tamen 
ci tribuit, ] non mirum eft fi magna adhuc hodie 
inter rectntiores herba ios contentio pcrletie 
rer, quxnam ex aliquot plantis, verum fit & fa¬ 
cie & viribus Gynoglolfum. Hi fiquidem ad vi¬ 
res attenti,iV ad cft 6tus qtlos Catapotia deCy- 
liogloira infciipra pollicentur , ahud atque aliud 
Cynoglollum oflendunc. 
Cynoglofti fequentes agnofeuntur fpccies, 
eoderoqi nomine q x fequuotur donantur pLn 
tx : fcih.cc.Cynogloffum vulgare.CynoglolIum 
Mon'peffulanum. Cynogloffi vulgaris minor 
fpe:ies candidior. Cynoglollum minps. Cy- 
nogloira folio virenti. Cynoglollum ffueftce 
Thalij. Echium. Anchufa. Lithofpermum ma¬ 
ius. Echium Scorpioides,aquaticum Gefn. Ce 
rinthe quorundam. Plantago. NarcilTus. Cyno- 
gloffam etiam dc Plantagine dici a Rccentiori- 
dus tam verum , quam verum eft ArnoglolTum 
& Cynogloftum Plinium & Apuleiura inter fc 
confuditie. 
PLANTARVM 
gynoglossvm wlgare. 
Defcriptu 
N igra foris radix , inrus alba,tora craffa, Ra¬ 
pam exiguam rcprxfenrans foris coloris 
liare concaui, 
muita lanugi¬ 
ne vbiui: folia 
longa & la- 
tiufcula pri¬ 
mo anno, fe* 
cudo vbi cau¬ 
lem fert > ftri- 
<Sta > acumi- 
pulli,odore magis graui quam fapor-,qui dulce¬ 
dinem nonnullam fatuam lingux offert: caules 
circiter bicubitales in ramos multos di.uifi,vetu- 
nara, incana» 
mollia, lanu- 
ginofa, odore 
graui i flores 
Bugloffi offi¬ 
cinarum, co¬ 
lore fordido 
rubente, quos 
folia quater¬ 
na aut quina 
hirfuta inca- 
_ , na amplcxan- 
(ur . q U ibus 
fuccedur Lap - 
puU quatuor conis fuis adftilum in medio pro¬ 
minulum concurrentes , nonnihil compreffx , 
fpinulis hffp dx , qux pertinaciter vcftibus ad- 
hxrt fcunt, cauitate vuica donatx, in qua itidem 
femen vnicum. 
In his regionibus,inquit Cordus in Diofc.ma- 
le afpcram A. chufam [ Echium vulgare ] quam 
Lycopfim clfi diximus Cynogloffon vocant. Ve¬ 
ram autem Cynogloffaro omnes alix Germaniae 
gentes hundjfzjtngcn id eft,Caninam linguam vo¬ 
cant: quam etiam pharmacopolia habent. Dio- 
flbrides ei caulem negat: & nos etiam fine caule 
eamnafei vbique videmus , quibufdam tamen 
tempoiibus eadem caulem, purpureos flores,& 
poft hos minutas lappas producit, quas Plinius 
etiam illi tribuit. Ergo imprudenter Ruellius 
fer ibit, non clfc Cynogloflum quod in officinis 
habeatur,quoniam caules & lappas ferar. Mul- 
tisenim nos annis obftruauimus Cynogloffara 
interdum primo anno, interdum & fecundo fine 
caule nafei, vt Diofcorides cam depingit, reuera 
tamen caulem fert. Duplex inuenitur Cynogl. 
maior. De qua dicetur paulb poft. 
Vocaturhxc,inquit TragusI.t.c.76.xvrefA«V- 
ffev Ci aecis, Cynogloffa & lingua canina Latinis, 
hundffzung Germanis dicitur. Poffet & eadem 
lingua LundJJ^aut , id eft, Herba canina: loundj- 
fvvurtz.el , id eft,radix canina,appellari, cum tota 
fua fubftantia fccrore canino grauiter oleat. Hac 
alij [ttfte Diofc.] Phiton. alij Cabaflatium, alij 
Splincron.alij Scolimon. Romani linguam canis 
aut caninam appellant.Apuleius c^-Ph^gi 301 » 
Hemionion.Spicnion, Caballion,Scolymo,Pyi>* 
gin > Leucrion , Zenis, Sublabium, & linguam 
Macedonicam vocat.Manlius fup.pill. rheumar. 
Mdue. Cynogloffam air a quibufdam Kaliber, 
Cenften,Alchaaber,Cabcachar. appellari. Folia TrMi< 
autem Cygnogl-vulgaris nobis no videnrur ftra- 
ta,vt fcribitTragus: Ic. eriam eius non eflbona, 
fed potius eft Echi). Fuchfianaetia noftram qua 
lam (culpta emimus non bene exprimit Cynogl. 
Fuchf.v.deiui confundcic hoc Cynogl.fiue lin¬ 
gua canina offi- maru cu Echio vulgari, quod ap- 
paiertx fig.& dcfcript.dcceptusfortefig.Tragl. 
Cornar in Diolcor. Notum eft Cynogloffum 
& vulgb & officinis fua Grxca appellatione. 
Noftri illam fequentes hundsx.ung dicunt, Nec 
adueifatui huic quod Diofcor. caulem non ha- 
