LIBER XXXIV. 
Geln» hort. Saniculam fosminam cognomina¬ 
ram i Sanicula genere toto differre contra Fuch- 
fium concludit. Dodonxum vero falli Icribit, 
putantem eiTe verum Elleborum nigrum Dio- 
icoridis. 
C.Bauh.pin. Elleborus niger5. [4.in phyt.]fi- 
ma. ue Sanicula folio,maior:Sanicula fcemina Fuch¬ 
fij,H.Lugd.& Cluf.hift. Veratrum nigrum Dio- 
fcoridis,Lac. & Eyft. Veratrum nigrum i. Cluf. 
pann.Impcratoria nigra Tabetn. Elleborus niger 
Dodonaei, H.Lugd. 
Sanicula: fccmina: Fuchfij femina Montbel- 
& gardi fxpiusterrx mandaui, fed nunquam pro- 
• uenit.Qbferuaui Lugduni 4 «delabonne Al- 
lemandc proucnicnttm Martio menfc : Bafileae 
florentem Iunio ac etiam Septembri. In monte 
Thuiri Iulio, vnde in hortum tranil ita, Geneux 
folia producebat Aprili,florebatque Maio ac lu*- 
uio.In montibus ac fyluis Tubingx vicinis quo¬ 
que reperimus. Abundant hac etiam Pannonia: 
vtriufque& vicinarum Prouinciarum prara,vm 
brolx fiiuae, & montes. Talibus in locis montis 
lura: frequentem collegit Io. Schwab, in afperis 
ac incultis, xftiuis menfibus florentem, toroque 
anno virentem. 
Fuchfius affirmat Saniculam fmm fccmi- 
r- nam forma & facultate ad veram Saniculam pro¬ 
xime acccderc,& in ea vc in mare amaritudinem 
& adftri&ionem ede. Dodonxo tamen vifa 
cft Veratro nigro Diofcoridis , forma & viribus 
refpondcre. Ad omnia tamen cfficaciCis haben¬ 
dum. 
Aeros autem aliofque humores radiceshuius 
expurgare , tcftes habet in German. nonnul- 
ios exercitatiffimos Medicos , qui his melan¬ 
cholicos purgatos feliciter ad fanitatem redu¬ 
xere. Purgandi quoque huic facultatem adede, 
reflatu i' etiam Gefnerus in cptflola quadam ad 
Occonem , in qua A lirantia: nigra: Helleboro 
albo fere fimilcm vim , fcd tamen miriorem , & 
& per aluum purgarricem primum fe exper- 
io tum refert. Qiire fententiam Dodonari , Dio¬ 
fcoridis fcilfcet Veratrum nigrum cfle, confir¬ 
mant. Fab. Hildanns ad curationem fcirrhi lie¬ 
nis in apozemicc prreferibit Saniculam fcemi- 
nam Fuchfij. 
Nos minimam Fuchfij Saniculam fceminam 
inuenimus in Rhecicis montibus.quae vix vncias 
duas excedebat, nec floribus, folijs Sf radicibus 
pifi quantitate, differebat. H.e: C. Bauh. phyr. 
Hcllcborus niger 5. [Pin. 6 . ] fiufe Sanicula folio 
minor dicitur. 
SANICVLA MAS FVCHSII 
fiue Diapenfia. 
C Oncinna funt Sani cui x/o/r* , qua: a radice 
_ adftringenre , foris nigra , intus, alba,fi- 
brofa, exeunt, cum fplendore virentia, rigidula, 
fere rotunda , quinquepartita , lingulis Te¬ 
gmentis fubdiuifis , quorum omnium pulchrx 
crena:: caulis cubitalis, enodis , lamis , in fafti- 
giodiuifus flofculos fuftinet , tanquamin vm- 
bcllis exiguis confertos, albos , quinquefolios, 
quos lappula excipiunt , veftibus adhxrefcen- 
tes. 
Brunfelf. tomo 1. rapf. Diapenfia, Sennicula, 
Pelium Hermolai [Coroll. 739. ] Pentaphyllon 
Collinutij. Pentaphyllum veib ne fit,cur affir- 
Tom. III. 
met non habet, cur neget non videt. Air vulgo 
Herbariorum Diapenfiam grascc , latinc Ferra¬ 
riam maiorem , & Confolidam minorem dici» 
Dod. vero gall.cum Io. Agricola negat fpeciem 
Pentaphylli. 
Camer. hort. feribit Saniculx delineationem C/tmer. opi 
Ruellij noftrie non omnino conuenire eam ni °expl»fc 
etiam inter Ranunculos ipfum retulifle. Sed non 
video vbi Ruellius hanc Saniculam ad Ranun¬ 
culos retulerit: eradit quidem cap.de Ranuncu¬ 
lis plantam Senidon di£tam fed ab hac diucr- 
fam. Siris aurem contienit deferiptio Sanicula: 
Ruellij cum S micula mare Fuchfij. 
Corn. conftanter affirmat hanc Symphyti 
Grxcis appellati aliquam fpeciem cfle, videtur* 
que Confolidam minorem appellare. 
Quam Fuchf. Sanicula: maris nomine depin¬ 
git & deferibir , quamque i nullo veterum de- 
feribi ait,eam Gcfn. horto prxeipue & Simplici¬ 
ter Saniculam appellat. Matthiolus Quirque- 
fplium fiue Pentaphyllon quintum vocat, ac in 
Hift. germ. annotatquibufdam Saniculam ni- 
giam dici. Apollo rad.i. facit Pentaphylli 4. fpe-- 
ciem marem..- Amatus confundit Coralloidcm 
cum Diapenfia, 
Quid veteribus fuerit Sanicula , inter Ra- ^ ^ 
nunculos fc d,dlurum promittit lib. 2. cap. 147« tur * aXA ‘ 
Ruellius. Inucnio ego cap. 106. vbi de Ra¬ 
nunculis tradat , cum hic dicere : Ranuncu-i 
lum 4. flore 1 .j 61 co , rura noftra , ab Herbarijs > 
vc aibitror, edodla, Scniclon , quafi vero Sanicu- 
lum appellant, &c. Sed cmendsnda Plinij le- 
dio , qui pro ladteo in hac fpecie luteo habet, 
quod verbis Diofcoridis confpicuum cognof- 
citur. Si RuePi’s Saniculam ad Ranunculum 
refert, quomodo a confufione excufandus fit, 
non video. 
Trago cft vulneraria herba, quam Confoli¬ 
dam minorem dicendam putat, lpfi certe vide¬ 
tur verum cfle crJy^^TOVTjTP^/^Diofcoridis.Q^ux 
caufa forte .t Apollinaris Sanicula: cas vires tri- Synonyma 
buar,qus Symphyro propria: funt. 
C.B.mhin.phyt. & pin. Sanicula officinarum: 
Sanicula Brunf. Trago,Anguill.Gcfn. horr.Lac. 
Lon. Cael. Camer. Thal. Tabem. [ cui & Cori- ® c y m °n 
folida quinquefolia] & Eyftctt.Sanicula & Dia¬ 
penfia. Lob. Adu. Obf.3%. Icon.Piant, p. 663.& 
Gerardo.Di penfia Brunfelf.Matth. Caft. cui & 
Pentaphylli 5. f pccies.Sidericis 3.Diofcoridis Co¬ 
lumna. 
Sanicula a fanandis vulneribus nomen traxif Nomina, 
fe videtur.Gertr.B: ig.& Angi Sanick.el:Gz\\.Sa~ l in S uar * J 
ttide .ori Semc/e:Ital. Cuiquefiglto rnaggiorc: Bceh. 
^jinAk/.Vngaris Sar.icor . 
In radice montis Saleux viret Februario. In Locus Sc 
filuis vmbrofis nafeitur: gaudet pingui gleba,Ix- Tcm P us 
tOjhumidoque folo: Florem Maio ac Iunio pro- 
fat:femcn deinde marurattherbx vero folia to¬ 
to anno virent , nec hybernum horrent frigus. 
Abundant Sanicula vulgari,fubdit Clufius,Pan¬ 
nonia vtriiVque & vicinarum Prouinciarum 
prata, vmbrofxfilux & montes. Tranflataad 
horros fubindeadolcfcit. 
Tragus, qui fibi perfuadetjed male: Sanicula 
e(Te Symphytu petrxum,afcribit ei omnes vires,i 
Diofcor.ei attributas,qua: an quadrent,aliorum 
relinquimus iudicijs. Inter alia veto Chirurgis 
familiarifflmam ait, & ficcum obtinere tempe¬ 
ramentum , ac ijfdem pene cum TormentilJa 
pollere viribus , & polle adhiberi ad omnia in¬ 
terna vitia herbam hanc curffTadice , ficut Sc 
Dddd i 
