LIBER 
pis ; Illa veibfyluis, rorulentis laxis , arenofis 
agtis, & limitibus imprimisgauder , itavr binas 
hx planta;, ob diuerfiratem natalis loci , fimul 
habitare non polline. Nunc vero quod Filix io- 
ca Herilia, arida, ac deferca amet, teftatur Hora¬ 
tius. 
Tempus. NegleEUs vrenda Filix innafeitur agris. 
Marccfcit Filix fub Hiemem: noua Vere erum¬ 
punt folia, tora Aiftate in vigore futura. 
Filix fecundum Ifidorum i fingularicate folij 
di&a , quod ex vna virgula altitudine cubitali 
IcilTuin folium gignatur: Nicander in Thcr. 
E v J'* S'tuc, /3Xii0pov 7TUp) o^ccprtiv 111- 
terpr. Multifidam Filicem crepitantibus iniice 
flammis. 
Nomina riTep/{ autem & rrUptov i Grascis dicitur ab 
Jinguar. alijs,auium , vtanteex Dalcchamp. in Plinium 
di&um , quarum fpecicm in ramulis difpolita 
ejus folia referunt : pennatus enim & pennatis 
folijs frutex Filix elt. Vocatur ab Arab. vt Sera¬ 
pione, Sarax & Sarachs: Auiccnna Kildarurn, vel 
Chjjdarum : i Germ. Farrt , far en , farnk^aut, fa¬ 
rer,kyaut, vvaldtfxren,f}eirifarev:?>c\o Varencruyt : 
Gali. Feugiere,Feuckiere : Ital Felcc : Hilp. Hele- 
cmyerua: Angi. Fcrne : Boh. kaprady : Hjng. 
Papragy. 
Aequiup- Obleruandum autem hoc loco fubfcripta no- 
Ca ‘ minacum pra:cedentibus,omnibus fere Filicium 
gencribusartribui, Pteris fc. Pterion,Filix, Fili¬ 
cula, Polyrrhizon.Pceiincon, Dafyclonon, Ana- 
lphoron,& Blechnon:item,vr magi vocant.Her- 
mubaio,vel,vt ^Egyptij, Afini fanguis,vel,vc alij, 
Iacula» 
Mirari autem fub it, quo pa&o Filicula: appel¬ 
latio ad Catanancen de qua Diofcorides , agir, 
peruenerit. Trichomanes autem vocari Filicu¬ 
lam dicetur fuo capite. Filix & Filicula dicitur 
etiam d.e Polypodio. E: qua: funr alia: planta: 
Filicis nomine donata:,de ijs pofthac agitur. 
De feri- 
Ipuo. 
Filix 
fce/n.Dod. 
Vilix ma- 
tar prima 
'Frajo. 
FILIX MAIOR ET PRIOR TRAGO, 
flue lamofa, repens. 
T Rcs quatuorve cubitos altus hujus caulis , 
lfquc rigidus, fibrolus & in ramos filius, ali¬ 
quatenus angulofus : Folia, quod nomen indi 
c at,pinnar, alaiave, diffe&a, fuperias, glabra,in¬ 
ferius hirfuta : radix digirum (ubinde cralla, fo¬ 
ris nigricat, intus, albet, longe lateque importu¬ 
no reptatu terram occupans, fapore amaricante, 
fuccoqueglutinofo praedita. 
Dodonato eft fcemina Filix , flore ac femine 
carens : caule vnico ftriaro , medulla referto, 
vetficolore , quo oblique incifo, bicipiris aqui¬ 
la: fpccics quaedam apparet : odore radicis 
grani. 
Trago, Filicis majoris « genus, Filix vfiratif- 
fnna , in arenofis agris proueniens, vnico, pur¬ 
pureo , rotundo, longo & laeui caule,multifidis 
lateribuique pinnatis & viridibus folijs verti¬ 
to, radice longa, lrcui , foris nigrante , longe 
cique intra humum fefe propagante , quo no¬ 
mine magno eft nocumento agricolis. Ira enim 
in agris remoratur, vt non facile extirpari queat. 
Quamobrem ad fupeiftitiones quidam confu¬ 
giunt , perfuafi fi frumentarius ager, quem Fi¬ 
lix obfedit , indicio. Baptiftaifacro aratro ver¬ 
tatur, perituram Filicem , cec vnquam eo in 
Tam. III. 
XXXVII. 735 
agro locum habituram. Sed certiorem perden-* 
di Filicis rationem Theophraftus demonftra- 
u t. Atque hic eft Trago Filix mafcuU prior. 
Filicis maximum genus primum , Pteris Diof- 
coridis, cui florem & femen attribuit , vri an¬ 
tea diximus , & cap. de f ilice floribus infigni 
fufius repetemus. Et huicadlcribic nomina prtE- 
cedenri capite appsfita. Hoc demum admira¬ 
tione dignum cenfet quod Filicis , maxime ve¬ 
ro mafcuiz, radix incifa , vttaque in parte aqui¬ 
lam nigram duo habentem capita ex albo often- 
dit, quarnil aliud re ipsa eft, quim congeries ve¬ 
narum qua per vniuerfana raJicem fparfa: 
funr. 
Cornarius vtramque Filicem hotam fibi air, Corn. «f- 
nec tamen inter marem & fceminam difetimen ‘W- 
facit. Oporrebat autem eum, priufquam impu¬ 
denter Tragum mendacij accufaret , circa fe- 
ftum D.Ioannis fub filicibus fternere chartas 
& obieruare ao vera dixerit Tragus diligens 
boranicus, qua: non tantum ex libris, fed repe¬ 
tita auropfia fcripferat. Nec etiam veteres om¬ 
nia obfetuate pocuerunr, nec poteft adhuc , auc 
vnquam poreiit vllus mortalium. Et fanc plu- 
res hodie obletuanrut planta: femen ferre, quas 
veteres fteriles pronunciarunt. Et ha*c occafio 
quare conrra veterum & neotericorum opinio¬ 
nem omnes Filices & fi miles , quae veluti flo- 
i em habent in folijs, lemeu ferre putamus, fed 
ita tenue, aut cito excidens, vt difficile coufpi- 
ciatur. 
Lonicerus pro Thelypreri fiue Filice fcemina Lonic.fi - 
haud congruam ponit Iconem , fed talem , qua: i mtn ~ 
potius Filicis multiflora: videtur. Quin ea,quam ttiTn ' 
pro Dryopteride exhibuit, melius conuenit. 
Dicitur Filix foaraina Cordo in Diofc.Anguil. s y n0n : 
Matth [qui eam fine deferipeione pingirjf uehf. 
Lac. Dod. gall. & lar. Lob.in Adu. Obi. p-47j. 
Ic. Piant. p.8u. Caft. Tabern.& Gerar.Filix fce* 
mina Maithioli, H Lugd.p.nzi.Filix mas,Gefn. 
hort. &app. Filix mas ma/or , Fcemina vulgfr 
Herbariorum credita, Clufiopaun. & hift. Filix- 
fcemina prima, Tlaalio. 
C.Bauh.pin. Filix ramofa «. fiue major pinnu¬ 
lis obtufis non dentatis, communiter per ambi* 
tum aliquando , tantum folijs inferioribus, ad 
formam foliorum Scabiola:, diuifis. Filix filue- 
fttisjBrunfelfio. 
Caefalp. Filicem fingulari pediculo attollit,’ 
craflojdurodamfftriaro,cubitali, in cacumine in 
magnos ramos filio,&c. foliolis in aduerfa parte 
fuifuracra quadam lanugine pireditis, copiofiote 
in tenellis,nuper erumpentibus e terra: Lanugi¬ 
neos porro procedente rcmporcdecidere, renaf- 
cique ex ea nouellas plantas probar , Filicibus, 
vbi antea non fuerinr, in terram pro;c6fcis, aliif- 
quecopiose nafcentibus. 
Filix vbiquefiluis & negledls, incuhffqu^a- £ 0CUJ * 
nafeitur agris , adeoque viua& reftibili vberta- 
re luxuriat, vt etiam Sole feruidiffimo, tenuique 
folo , vicinis enedis plahtis non marcida per- 
ftet, toto 'que colles impleat : ex decidua lanugi¬ 
ne renafeens, vt tradit Ceefalpinus. 
Rarb in medicina locum haber,quanquam ra- vires St 
dix natura fu a ficca: temperatura:, in puluerem rfus. 
reda(fta,ac pondere femuncia: ex aqua mulfasu- 
pta, latis tineis ventris enecandis conducar,tefte 
Trago. Quod fi Scammoneam, aut Veratrum ni¬ 
grum adjeceris, eoefficacius reddes medicamen¬ 
tum. Eadem in vino decodfca, ac per aliquot dies 
pota, laborantes lienis excremento rccrear. Ad 
Qqqq i 
