Trig net. 
Afrlencn. 
Vtrdo. 
Cnca. 
I n Cete - 
tuih. 
iitlfric. 
UOtAtUf. 
Sy n. C.B. 
750 HISTORIA 
Trag is Scolopendri* vera» titulo pingit , & 
pro cuu vera ac minimaScolopcnrria deleri- 
b • , llatuens non inepte Filicem pe ratam dici 
poli • , edeque verum Veterum Scolopeud. ion. 
SeJ quo .odo hoc fi; verum , quum Lonchiti¬ 
dem , verum Afplenum & Scolopeudrium eo¬ 
dem cap ftatua?,videant lc£lores. 
Gcm addit figuram Tragi Iv.ftoria: Cordi, qui 
etiam 1 !i Diofc. vocac Alpleniou & Afplenon, 
cande,nque & Scolopendrium , Ceietach Ara¬ 
bum , Ge. , anorum , Nejftlfhren, & eorum quo- 
rundam Klein Spicant. Sed hxgcrmamcx appel¬ 
la'ioiies minime approbanda: Vocatur magis 
proprie Ste/nfhrn , aur M ltz.byaut , vel euam 
Ceterach , vt officinis Gall.s & Anglis > quibus 
itifuper dicirur , Miltvvafle , aut jingerforne , 
quod digito non fitiougior, aut Scalrfome, quod 
fquam.ms lubtus fit obfita > inquit Turneru : , 
qui prxeerea air , Afplenium audtore Diofcori- 
de > vocari etiam A'plenium , Splenium & He- 
mionium. Ac Andromachum etiam eodem li¬ 
bro eadem nomina Afplcnio tribuere. Veium 
Galenum lib.i. de fimpl. cap.ii. omnibus his re¬ 
pugnare videri,Alpleuiumque & Icolopendtium 
diltinguerc , ijsveibis , Maxima Lienis vitta , 
&c. 
Matth.ait ram i Medicis, quUm a Pharmaco¬ 
polis , qui Mauntanorum Icripta lequuntur, 
Alplenum Ceterach baibaia voce vocari : ab 
ipfis vec6 MaUiitanis Scolofcnirion , leu Scu- 
lufcndnum : Ital. Afpleno, Scolopendria.&c Herba 
inodordtatWiiy.^DoradtlhaiGzW Ceterach. Et hinc 
refutat eorum opinionem» qui contendunt Ara¬ 
bum Ceterach , nonefie Alplenum Giatcorum, 
quu folia Polypodij non habeat. 
Grx is, inquit Dodonaeus , oVttAmv/s/ , tmhnvioif 
ac fttMviov nonnullis, <: x eo dlcitui, quo .• d,.ue - 
fns lplcnis morbos ifticax fit : a-no^oTrtvoptov veio 
a fimiluudine cum lcolopc-ndra,huiuio ac inul¬ 
torum pedum verme : Tneophrallo ac alijs «ftja- 
nov : Gaza Mulam herbam nominat: Dicitur ix 
7 rUfi%: Nic.Myrepfo ktSovltfiov, Filicula Japido- 
ia, CS. [ fi non fallor j ovrhnvo^aTrctrov'. Hifp. Dora- 
dtlia,Douradinha:\^e\^.Sieen V*ren, Ahltcryut. 
Lobelius putidos Lucratores appellauw cos, 
qui Ceterach negare aufi tunc, aut lapsu Diol- 
cotiJem infiroulare , quod Scolopendnum non 
nouilient. Afplenum etiam Anguillara adruo 
dum notum d.xit nomine Citrach. 
Ceirach vulgo appellatur io petris > & patie 
tibus vctuitislieibola ha?C f lio digitali : Dtol 
condes Alplenum vocac > ali) Scoiopcndiium: 
Galenus tamen Alplenum dmcrlum faciriSco- 
lopendtia. Apud Plinium peuurbata videtur 
mihi (Caelalp. loquitur^ hujusdelciipiio: cum 
radici tradat,qux pariim loco,partire folijscon- 
veniunt : non enim radix cauernola traditur k 
Dioicoride,led in cauernulis faxorum nafei: ne¬ 
que limilitudo Filicis, candor, ik huluties radici 
Alpleniconuenic > cum fi« valde tenuis ik fibro- 
la, iuter difficultates laxeas vix extirpabilis: led 
foiqs potius hxc conueniunt: aut igiiut Plinius 
aliam intellexit, vt cam , quam PoJypodio fimi- 
lem dixi inter paruas Filices, auc deprauatus hic 
locus c(L 
H Uricus in nom. d. i. cap. xj. ftuftra Scolo 
peudnj verba repetit,qux ante Afpleni voce tra. 
didit. 
C. Bauh. pin. Ceterach officinarum : Scolo- 
pcndiia , Ang. vera, Tragi , &Tabern. Scoio¬ 
pcndiium , Cordi filii* verum, Lon. Alplenum, 
PLANTARVM, 
Ma-th Dodou g i G In.horr. Lac.Turn. Lob» 
A i v. ix Ic. pag 8u 1 . CatL.H.Lug '.o Ca- 
1 er. Aipleaiutn, Cordttu D.olc. Dod- & Lob. 
O >1 pag 470. 
T igns in Afperpmis monrbus e fcifliiris £ 0CUJ g 
petraium non ali r atque Rutam nuit ari ara Tempus, 
profilite fcripfir. Dodonaeus nafi i aut in vecu- 
ftis parietibus, in rupibus, io fax dis , opacis, ac 
vmbrofis G illiae , ltahx . Hifpanix . & Britan¬ 
nis , Be g oque fatis n tum : toto anno virere» 
remiffius 1 ,raen Hyeme: xftiuis menfibus noua 
lubinde f lia promere, Scolopendi ia vniuerfam 
occiduam Aoglum fcatere peihibet Lobelius. 
Moufpelij paffim prouenit intra & extra vr- 
bem in muris ik in monte circa Elperon. A(- 
plenum in Germania minime fiequens reperiri 
refert Cordus , praeterquam in nigra filua inrec 
Brifgoiam& ‘^''irceivibergenlcm Sueuiamfira, 
imo ad Rhenum etiam pallim»vi in margine 3d- 
diium. -i 
Inter hujus ieratis Empciticos funt qui bac vj rcSi & 
herba non mouo lienis durii i es ac tu moies, led Vfus. ■ 
ik omnes jecinoris languores ac morbos felici¬ 
ter ac citbcurari pofTe prxdicant: tamafque hu¬ 
jus in roborando hoc vifcete vires cfTc affirmant, 
vt etiam, animalis alicujus exco&um jecur , fi 
cum hac coquatur , crudo fimile reddaiut , Sc 
ad priorem fuam conftitutionem reftituatur. 
Sed hoc inrcr aniles fabulas referendum , vni 
cura eo quod Diolcorides dc nodu colligendo 
Afplenio refert , & pleiaque alia vauilfima» 
qux in veterum libris fubinde fparfim reperiun- 
rur : a quibus nec recentiorum plcuqueabfti- 
nent , qui mendacijs ac inanibus nugis paginas 
quandoque implent,ftudiofil que non parum im; 
ponunt. 
, ADIANTHVM VETER 1 BVS. 
Cap. VI. 
T 
Heophraftus l»b. 7. eap.i?. Adianthum ap 
pe.latum fcribic , quia in aqua nunquam thumvt 1 
folium C)us madefeit, nec quicquamipfi a ihx- 
fiifc hun ot is confiat, licet maxime locis humi- 
dis nalcatur : perpetuo viret : ejus genera duo, 
candidum & nigrum : ambo ad deflnuium ca¬ 
pillorum vtilia oleo trira. Gaza aliquando 
adianihum , aliquando Capillum venetis vo¬ 
cat. 
Adianro , quod aliqui Polytrichon vocant, 
Diofcoridcs foliola adlcribit Coriandro fimilia, 
infummo: fifla: cauliculos, ex quibus prodeunt, 
n gros,admodum tenues,palmi altitudinejfplen* 
Uenres .• folia ( impoficitia & adulterina funt hqe 
de foliis vocabula : fiquidem ea ante defcripfe- 
rit ; Cord.huic loco etiam aliquid deefTe cenfent, 
Marcellus, Virgilius & Tragus» prxfertim quod 
foliorum tara dillimilium in eadem Adianti ca¬ 
pite mentio fiat)Filici fimilia,valdepatuatneque 
caulem , neque fiorem , neque frudum fert; radix 
inutilis eft. 
Inter fpuria hxc leguntur nomina i Alij Cal-’ 
litrichon , alij Trichomanes, ali; Ebcnotrichon, 
alij Argion , alij Coriandrum aquaticum [ neptov 
ttuypov ] itgyptij Epier, Romani Cincinnalem, 
feu Terrae capillum, feu Supercilium terra:, Da¬ 
ci Philophcthela vocant. 
Nos vt ad propofitum reuertamur, recenfebi- 
mus^pro mc* e noflio : fermonem prqfentis plan- 
(x apud Plinium excantem. Eli autem lftc lib.u. 
(ap.ij. 
de d litui 
Thtofh. 
Bitfctrd 
dis. 
Pliniut. 
