1 
»5° HISTORIA 
Artnofa , dentibus inimica, Sc fyncera. Di- 
ftinguuntur Sc colore rufo nigroque , Sc intus 
candido. Laudatiflima qui in Aphrica crel- 
eunt. An ne vitium id terra: ? neque enim aliud 
intclligi poteft. Malum nc id ea protinus globe¬ 
tur magnitudine , qua futurum eft ? Sc viuat ne, 
aut non , haud facile arbitror intclligi polfe. 
Putrefcendi enim ratio communis eft iis cum 
ligno. Lartio Licinio pritorio viro iura red¬ 
denti in Hifpania: Carthagine paucis his annis 
fcimus accidiire, mordenti tuber, vt deprehenfus 
intus denarius primo dentes inflecteret. Quo 
manifeftum erit terrx naturam in le globari, 
quod certum eft ex iis, qua: nafcimtur, 2cferi 
nonpoirunt. 
Tubera illa folum videtur cognouiire Diofco- 
iides, qua: fTaucfcentes radices funt : fed nigra 
tubera, quorum maximus prouentus locis A- 
Yanttas pjjjjjg finitimis ,quique in ditiorum camasaui- 
diflimc expetuntur, non nouit , vt Marantha 
meth.lib.i.cap.io.concludit. 
iwper. ImpcratoTartufi[Tubcra]c genere vegerabi- 
Tut>er. liumlunt, figura inxqualiter globofa fub terra: 
iriplex. cortice. Subftantia eorum callola eft, tenera, nii- 
tritioni apta.Crelcunt locis arcnofis,&: intra ftir- 
pcs. Noliratia vt plurimum ad melonum crafli- 
tiei» atcedunr,corticc tcCta nigro, fcabro, atque 
rimofo: fubltanciaiurt rna colore laCtco, fapore 
communicer grato. Reperiunrur etiam qua: a- 
renarn continent, aut lapillos, aut aliam mace¬ 
riam. Ratio cur hoc eutniac eft, quod [de hoc 
fupri PiiniuSjprincipium generationis eorum,eft 
humor qui ciufmodi res obducendo conliftcn- 
tiam acquirit,atque ita crcfcit. Eft Sc aliud tube¬ 
rum genus, alibi nafccntium, quorum fupcrfi- 
cics Ueuis,pallida, magnitudominor,guftus gra¬ 
tus. Dignofcuntur Tuberum loca natalia ex ri¬ 
mis, qua; in terra: fupcrficiefpedtantur. 
1 Matth, tri - Matthiolus duo Tuberum in Romano agro 
f^ ta liaberi genera prodit, quorum alteri candida, 
pulla viro alteri pulpa fubeft : rimolus vrri- 
que cortex ac niger. Addit Sc tertium genus 
in Ananienfi Sc Tridentino tradtu proucniens, 
laeui corticc,colore fubrufo, carteris longe minus 
iufipidum Sc guftu iniucundo: Tubera autem 
qualia pingit Matthiolus , talia primo loco in ta¬ 
bella exhibemus. Lobelii in lc. Planc.tom.i.p. 
Z7<S.Tubcrum ciHgies a Matthioli figura diucrfa 
eft.Eius autem Tuberum vnum fecundo loco de¬ 
pingimus,fimile Tuberibus terra: Tab. 
Gtramuxt Exterum, ortendic Athenius lib.i.cap.n. Tu- 
'rtthtaio bcra diciTheophrafto Gcranium (Quirit Gcfn. 
lib.j.dc auib. inGrue, an Tuberi appellatio Cra¬ 
nii melius conueniac propter rotunditatem. Ait 
autem apud Theophraftum gracce legi y^inov , Sc 
Athena:um proca voce pofuille yi%atnov. Hyd- 
non porro cllequod aliqui Alchion vocant, Sc 
Athenius yspdvmvi] Sc vnum genus vocari Mi- 
fon, aliud Iftum. Tuberat inquit, fua fponte ex 
terra nafcimtur , locis prxeipue arenofis. Theo- 
phraftus Geranium nominat. Tuber apud Cy- 
renem nafcens, quod Milon appellant, videtur 
valde fuaue , Sc carnis odorem habere : quod in 
Thracianafeitur, Iftum vocatur. De his etiam 
proprium quiddam narratur: dicunt enim, ciim 
aqua: autumnales & magna tonitrua fiunc, quod 
magna nafcuntur, atque cum maximi maxima. 
Biennium non abfoluunt, quamuis annum vi- 
uunt. Vius eorum Sc vigor eft. Vere prxfertim. 
Sunt qui etiam feminis principium hic habere 
arbitrentur , quando in Mytilemotum lictore 
plantarvm. 
non prius nafei compertum eft, qu^m pluuialis 
aqua femen ex Tiaris detulerit,is enim locus eft 
in quo plura nafcuntur in lictoribus prscipuc, Sc 
vbi regio fit arenofa. 
Porro Tubera Latinis [inter alios Hermol. Synon.' 
Ruell. Marcello , Ryftio, Lonic. Anguill. Lac. cum 
Corn.Val.Cordo. Matth. Sc Amato in Diofc. J" uubus 
item Pod. Cifalp. Lob. H. Lugd.p.1585. &Ca- ln ° uar ' 
ftori. Tuber .1. C.Bauh.pin. Tubera cerri Tab. 
&c Ger.] diCta, grxcevocanrutu/V* ab imbribus, 
1 Sc »/JV* a rumore,ab c/Jia, tumeo. Arab. R ameelf 
Alcbamecb»Tamer ScKema.Getm. i£rbtfcTtord>el. 
Sc quibufdam I)irf<$brunft:alii tamen Ceruibo- 
lctum fic vocant , dequopoftea. Dicuntur Sc 
alicubi (Dn1bL1n.Gall.Tn/jJfc. Ital. T*rtufi> T arj 
tofle ScTarrufulaMify.Turmasde tieara, 
Cxtenam ab iis Tuberibusalii funt , qui Tu- ic l muoc * 
bcresarborumfruCtus dicuntur ,&4 Pliniolib. p ommes 
i5.cap.14.deferibunturfub Tuberis fer ici appel- Suzines 
latione, de quo lib.i. cap.i. dc malis fuit tracta¬ 
tum. Tuberum verb appellatione donantur Sc 
fcquentesplantx,de quibus in variis huius hi- 
ftorii Libris egimus: fcilicet: Nuciperlica.Nux 
hendan. Fungi fupra lapides. Tuber Peruuia- 
nus.Manobi,torte Trafi genus. Pappas. Okre- 
penauK. Fungus. Fungi cauernolifiueMeru- 
lii. Arachidna. Viris nigra Matth. Tuber Sc 
Sigillum Marii. Iuiubi. Guaiacana. Azadara- 
cheni. Cyclaminus. Cerui boletus. 
Vt autem ad Tuberum hiftoriam abfoluen- Locu* 8c 
dam redeamus : Tubera ea qui peculiari- Tempus s 
ter a Plinio traduntur, trutina opus habere vi- 
dencur. Siccis,inquit, hic fere & fabulolis locis 
frutctofifque nafcuntur. Quum fuerint imbres 
autumnales, ac tonitrua crebra , tunc nafei. Si 
maxime e tonitribus : nec vitra annum durare 
feruntur.Tcnerrima autem verna efle. Quibuf¬ 
dam locis acceptantur riguis & feruntur, ficut 
Mitylenis. Negant nafei, nifi exundatione flu¬ 
minum, inucCfco femine ab Tiaris. Eftautemis 
locus in quo plurima nafcuntur. Gignuntur 
etiam in Acarnida, fubdic Athemus,circa Lam- 
pfacum:in Alopccomaefo, Sc in Eleorum regio¬ 
ne. Ludouicus Rom. patr. nauig.lib.i.capit.7, 
fcribitDamafci Tuberum ingentem ellcvbcrta- 
tem : nam nonnunquam viginti quinque aut tri¬ 
ginta Camelos Tuberibus onuftos illic confpi- 
ci,& tamen intra triduum vendi: aduehi ex Ar¬ 
menii montibus,ex vlfiaqueminore. Tandem 
Auchor eft Matthiolus,Tubcranumerofa in He- 
truria a k rufticis eftodi,quod k magnatibus ma¬ 
xime expetantur in cernis. Bonitatis vero Sc 
vbcrcatis laudem fibi mento vendicant qui in 
fyluula quadam Hornburgcnfi Vuirtcmber- 
genfis dominii in Alfatia proueniunt. 
Tubera Sc cruda Sc codta in cibum venire, te- Vlres % 
ftarurDiofcorid.& Galenus S.fimpl.Tubera om- v ^ u *' 
nibusnota ait>&in copageipforum terream na¬ 
turam priualere, exigua quadam partium te¬ 
nuitate ammixta.At libro 2.de alim.incer radices 
aut bulbos, quibus nulla manifefta qualitas ad- 
fcribitur,annumerat.Proinde vtituripfis ad fuf- 
cipienda condimenta, quemadmodum etiam a- 
liis,qui qualitatis exortia, Sc innoxia ac aquofa 
in guftu habentur. Eft autem omnibus his com¬ 
mune , vt neque alimentum quod inde in cor¬ 
pus diftribuitur, eximiam aliquam vim habeat, 
fed fubfrigidum fic,aut aliquandocraflius. Mar¬ 
tialis Poeta fecundum a Boletis locum ipfis tri¬ 
buit, 
Rumpimus altricem tener9 de vertice terram 
Tubera 
