Liber Primus de Infedis. 
25 
femeDerregeijotumprbceclat.quod etiam falfumeft, tum pro- A tatcetigere,cibumquecapere,&fauoitaadl)aTere,Ytretineri vi- Apum & 
cLih.zS. 
eaf. 40 . 
pter eandem rationem, tum etiam quia hoc eft irrationale, quod 
Apes colligant femen aliorum. Tertia quod fiat femen ex Apibus 
non habentibus aculeum , habentibus autem vtrumque fexum, 
quod abfurdum eft, eadem de Rege diifta ratione, quia Apesfo:- 
min$ non fouerent illud femen. Quarta eft, quod ex coitu Kyri- 
cum ("Fucos, nifi reges videtur intclligere) cum Apibus aculeatis, 
quod non apparet inunquapi enim obfetuatum eft , Apes fimul 
coire. Reftatergo, vitdicamus,quod generantur fine coitu,ficut 
generantur etiam pifces. Adducit autem plurima alia argumenta 
e Albertus, qux qui volet perfe legere poterit. Debeant ea nobis 
fatisfacere,quxex/Ariftotcle paulo arite adduximus Addam ta¬ 
men & hoc ex eodem Alberto, Apis, inquit, eftvetmisnotus,cu- 
ius generatio eft ex ouis fine femine ouali, eft vermis. &cxvet- 
mibus in Apes mutatur, & rex Apum generaliter omnium Apum 
pater eft,quia non inuenitur femen, nili in domofua. Cogorprq- 
g Lih.^.ife teteaCardani, & doftillimi^j Scaligeri opinioneadiungere.Qux- 
/ukil. rensille, cur, cum Formicx, Papiliones & Locuftx ouagignant, 
Cardanio- Apesgignere non poliunt, caufamelfe ait, quod cum illa pariunt, 
piniocur non volent, fed formam retinent Eruca: autelixue,aut cum his B 
commoriuntur, vt Bombyces, ac Locuftx. nam oua, inquit, in 
tamparuis animalibus volatui impedimento erant j igitur cam 
Apesprxftaretob egregiam vtilitatem viuaces efle, in feptimum 
enim,aut oftauum annum carum vita producitur.oua parereim- 
poflibilefuit. Sicille,&antea cum de generatione carundem ex 
boue (de qua nos poftj fcripfillet: Verum deharum,inquit,gene- 
rationeAriftoteles facis dubitat, couftat tamen, nec mei,nec ce¬ 
ram alio ex animali gigni potuille. Nam mei necelfario exhumi- 
do tenui pinguique, rovique mixto gigni oportuit. Animalia igi¬ 
tur parua, quxinfiderent, volantia, qux cito redirent, multa qux 
colligerent, quod minimum eft, follicita qux opus celeritetim- 
plerent, efle debuerant. At taliaoua incubate non poterant; gi- 
h Exercit. e meile Apes. Fixe omnia Cardanus,aduerfus que 
151.1. hoc exercitium fcriplit k Scaliger. Apibus, inquit, non funt oua 
fed ex meile nafcuntur. Ecce quam verum eft, quod fupra dicebar 
musmonexfolaniputrefaftione vermes nafei. Quando Apes ex 
Vt ex mei- •’ parte optima, non ex putrefafta. Quod quemadmodum 
le generen J>ficriqueat,aplebeijsingenijscapidifficileeft. Nonenimemel- 
ouanon 
gignant. 
Ex meile 
generari. 
deatur. Ftxtum Apum, & Fucorum candidum efle , & ex eo ver- Fucorum 
miculosfieri, qui in Apes Fucofque tianfeant Primordium Rt- fccttis. 
gum colore cerni f«luo, corpulentia mellis crallioris, magnitudi- Regii prU 
ncillicoproximafuxfututxfoboliiNcc primum ex eo vermicu mordium. 
Ium gigni, fedftatim Apem, vt ferunt. Qua autem parte fcetus Qu.indofi- 
conftitutusfit,melibi e regione confici, bchadones.fifxtusop- ne pedibus 
prefliis intercipiatur, truncatas fine pennis, & cruribus prodire, prodeat 
Scdfilibere ad finem generationis venerunt, rupta qua cinoun - foetus 
tur, membranaeuplare. Stercus, quamdiu fit vermis, emittere, 
poltmodumnon; nifi perfede prodierint Dixerat / etiam ante It», Hijl. 
Apum vermes, quamdiu recentes funt, ac-rluncur , tantifper. Si J9. 
ftercus emittere videri, at cum formx lineamenta receperint, fub Quamdiu 
quafacieNymyhxappellautur.iam neq; cibumprxtercacapere, ftercus c- 
neque vilum reddere alui excrementum ;fed coercitos & contra- mittant, 
(ftosquiefcete, nec vllo pafto mouetefc pativfque dum fpecies 
deftinata perficiatur, quo ftfto cuolare prolem,rupto, quo conti¬ 
nebatur, folliculo. Dixit?»icem onmium Infedlorum vermicu- mL-i.dege- 
los.vbifux magnitudinis fincmrcccpeiint quali ouum effici In nerat.c p. 
dutefcereenim putamen eorum. & tantilper immotam reddi,hoc Curputa- 
autemin vcrmicubs Apum,&Vvfparum,atque ctiamin F.rucis men indu- 
apertumelfe. Cuius rei,inquit, caufa, quod natura pix fuaim- refeat. 
perfcdtionequafi maturans . antequam tempeftmum llt ouum, 
pariat, tanquam hic Vermisad incrementum oui mollisadhuc 
peragat. Hoc eodem modo in exteris queq; euenire addic omni¬ 
bus, qux fine coitu oriuntur, vel in lanis, vcl alijshuiufnodi.at 
que etiam inaquis. Omniacnim poft vermis naturam motucef- 
fare, & putamineobarefeere; mox rupto putamine exire, veluticx 
ouoanimal, tertia perfedum generatione, idque pennatum ma¬ 
gna ex parte. Ratione autem illud etiam euenire, quod iure multi 
admirentiir. Eruexenim, inquit,cum primo capiant cibum,mox ^''uesrum 
non capiunt, fed motu celfant qux per id tempus A urelix a non - g<^t>eratio. 
nullis vocantur. Vefparum etiam vermiculis, & Apum idem acci- Aurelia 
dit. Poft deinde qux Nymphx appellantur, proueniunt, qux ni 
hilhuiufmodi habeant Ouorum enim natura adepta fuum finem. Nympha 
non infupcraccrefcit, fed ante augetur, & alitur.donecdiftingua- 
tur, & fiat ouum perfetftum. Vermium autem alij hoc intra fe ha¬ 
bent, vnde excrementum ipfis nutriendis accedat, vt vermesA- 
tur. 
,, le, quatenus mei eft, fieri poteft generatio. Eflet enim femen A- pum, & Vefparumialij de foris capiunt, vtErucx, & exterorum 
,1 DIS. Hnc aurem "KTpnnpficnfii ^ -wT « v-i «-M ___I. /X ^ A ' f 
„ pis. Hoc autem falfum eft. Neque ficuti dicebamus, d meilepu- 
„ trefaifto Quippe non putrefit.led prohibet putrefaftionem.At- 
„ quis intus obferuauit, Apcfne coeant, an coitus expretes fint? 
,, Quod fi vt pudoris plenilfimus, Parthenias eis adimas Vene- 
Erythrino- haud continuo tamen auferas appetitum propagationis, 
rum fexus. ”^taque ficutin Erytiitinis fexus altera parsfolaeft,quxinfefe 
Ansuillx fine mari: in quibufdam nullus, vt Anguillis, & 
fexus & o putpuris, c quarum faliua, non c coitu purpurillx fuboriuntur: 
purpurx. Ita Apes genitale quiddam, incellis ponere par eftj dquo Apicu- 
Scaligeri Progignantur. Q^id mirum ? Nonne e roribus vermiculos 
opiniocir- •■crearidicebamus infolijs? Quanto commodius leftus ros ille, 
ca Apum »atquefotus calore parentis genitali, tanquam ab architedloin 
eenetatio- »>Ichadonem animabitur? Nonne & ranis pluere vidimus nos? 
nem. oQSas qui clacunisanubibus hauftas arbitrantur, non videre. 
Ranis plu- ” quod vidimus nos ; complutam terram fola aqua fine ranis.Gy 
ifle. * jirinulistamenpoftfemihoram fcateretotam, Eftin Santonibus 
Ranarum » oppidum Mitambellum: cuius vix &, angiportus ranarum (,i- 
„lij Bufones fuifle dicunt) pluuia tam referti fuere, vt primum 
„horrorperculferitoppidanos,deindeftupor ceperit,tum fafti 
„ dium ex illuuie;poftremoluesex odore malo putrefafforum 
,,Quodfubdis:Apibusouafimulhabereinvtero, firaulin opere 
„ continuo eflTe, non licereipropterca, quod neque Bombycibus, 
nequeLocuftis, quandiu volanr, ouanulla fint, nihilproifus 
Cicindulx '^^^^^h^thilautemeife, folisliquetexeteitatisin natura terum.I- 
„taque duo tibi, etiam fapientibus ignota, declarabo. Primum 
„fcito : Cicindulama me cum fuo marideprehenfam in coitu. 
,,Masnecontaftus,quidemabftitit. In pertufa pyxidi condidi, 
„ fuere totam nodem. Poftridieadhuc hxrebatmas. In mqridie 
„folutusobijt. Abea hora fub vefperam vfque ouamultaedidit 
,,fxmclla,quxintraviginti horas viuificata abierunt. Sicino- 
„ mento eduntur Infedorum oua, atque perficiuntur. Qu,od& i 
„Philofophusdocebat: DeInfedisloquensait;Sv«B-Afxs7-a^j«^ 
Mufex fu- iiTiKTH -ra^us- Apes igitur pauculis horis 
bitaneus o^oirepoflunt: deinde illico parere. Alterum exemplum. Tyro 
partus ” cumeflem, egra^ndioribusMufeis vnamalbis pidam lineis Ipe- 
Apes oua ” cieilledus cepi. Ea in vola manus aliquandiu retenta ,plufculos 
fterere nof ” vermiculos candidos, mobilitate propria infignes. Qup- 
^ circa, vtilla vermes, ita Apes quoq; oua etiam intervolandum 
„geftare valeant. Qu.id enim prohibere dicas? Beftiolxparuita- 
„ tem?Ridiculum. Ouorumenim proportio reljjondet corpori. 
generatio 
ex putri. 
coitus & 
generatio 
fubitanea. 
iLi. t. de 
gener at. c. 
•vltim. 
nonnulli vermium. Sicille:quo paritem teftante Apesincubaut 
fuisfauis ,& concoquunt, quod nifi fecerint vitiari ex aranea fa- 
uos aiunt Qupdfidecxteotle continere potuerint, vtincubitu 4°, 
perfeuerent, partis quafi abortus fit:fin minus toti pereuntfaui Incubatus 
Gignunturque in ijs, qux vitiantur, vermiculi, qui mox pennis uecella- 
enatiscuolant IdemoAriftoteles cum Reges dixiflet a nonnul- i*us. 
lis matres appellari, vtpote originis authores j exterx, inquit, in °Cap 11. 
concauisimifqifauoiumproueuiut. Duces fubteradfauum pen- ph» p.HiJl. 
dentes oriuntur feparatimfex, aut feptem, contra quam exterx cap.j^.o. 
turmxfccturx adhxrentes p Fuci feorfum gigni dicuntur.fi dux 
viuit,fedfiqbijt.in Apum loculair.entis oririexipfis Apibus,at¬ 
que hos fieri ammofiores, quoc rea aculeatos vocari, quamuis a- Moftra cat 
culeo careanti nimonamqiicfciiendi, nonpoteftate, nomen hoc “on gene- 
meruemnt.Monltra vero non generant Apes , quia diferetis cel- tent. 
lulispartuseaium continetur,quod quoque idem q philofophus q^»^-4V« 
prodidit. Sed quot diebus iucubent, nondum didum.cft. rPlsai-gtner.c. 
us.fxtumintr.iquadragefimmum quintum diem peragi f npfit; ri. ii. c i6. 
dcin quod p.aulb ante de abortu ex Ariftoteledix mus, repetit his Clerus 
D vcibisiFitin fraisquibufdam, qui vocatur Clerus («oi^os vermi quid, 
culus in allicaris pauimentoualcciis , quo ctcfccnte aiueus totus 
aranea obducitur, & fauus putrefcii, vt Ariftotelesaitjamarxdu- 
ritia cerx:cuin fertum inde non eduxere, intubo autio-nauia, aut 
infcEcunditate naturali. Hic eft abortus Apum. Id quoJexclu- “ 
fuiii elt primum vermiculus videtur, candidus, iacens traniuer- “ Abortus A- 
fus, adhxrefcensqueita, vt pafccrc videa-ur. Rex ftatim mei-“ 5 '^'” 
ki coloris,vtclectoflotii ex omni copia fadtus, neque vermicu “ 
lus,fedltatim penhiger Cxteta turba cum formam caperec.rpit, “ S®" 
Nymphx vocantur,\t Fuci, Sirenes aut Cephenes (.ilij Iceunt, “ 
vt Sirenes Fuci, quos Cephenas vocant«;7ii»» rfh£,Q-«^,quod in- 
tramembranam contradi, & curuati iaceanc. Nymphx , autem 
funt Apum, Vefparum , Crabronum; Sirenes Fucorum ) Si quis 
alteriuscapita demat,prius quam penas habeant, prograt.ffi-" 
mo funt pabulo matribus,Tempore procedente inftillant cibos “ 
atque incubant, maxime murm uran tes, caloris , vt puta nefaci¬ 
endi gratia,neceflarij excludendis pullis.doBec luptis membra “ 
nis, qux fingulos cingunt, ououim modo v .iucrfuin aeniene-" 
mergat.Spectarum hoc Romx confularis cuiufdam fuDuibano ” ^ 
alueis cornu laternx translucidofa£tis.HxcomniaPlinius:>'cri- “ 
bitr Albertus Apes toto eo tempore, quo nutriunt pullos, tan tu- Nafcuntur 
modo horum curam habere, nec aliud operari Sed mirum vide P®"'’ 
„ Qux Hirundini{xque enim feduliras, devolatus peneperpetu- £ tur,neutrum horum meminilfe, quod fine pedibus nafc.iinur. 
bus. 
„ us ei eft)cum fuis ouis inchoatis ratio, & lex magnitudinis, qua 
„ tc non&alijs? Nam quod ais. Apes ellein coUtinuo opere .- id 
Apes non „ quoque falfum eft. Perfedfo enim meile quiefcunt;ac defides 
effe in con - „ partis opibus fruuntur. Cifio etiam tempore foboles generantur 
tinaoo- HxcitaqueScaligeri opinio eft. Quam qui volet, ampledtatur, 
pete. ficuti de exteris omnibus fuum cuiq; relinquimusiudicium : nos 
Quando intetim pergamus. Ariftoteles authot eft minus foetificare (non 
minus fcD- enim amplius quxrimus quo modo fxdficentj fi ver ferotinum 
tificent, fit, autfquallor,autrubigo inciderit. Dixitk item Schadones('fo- 
k Ci.y. Hijl. bolem dico) optimas fieri cum mellificatur, fxtuq; poficoincu- 
cap.ti. bareauium more: exelufum autem inde vermiculum, dum par- 
Vtiucubet. uuseft,iacereinfauoobliquum, poft deiBdefua feipfurfifacul- 
cum prxter/Virgilium.vt mox patebit, nulli non alij quoq; fcii- 
ptores meminerint Ac natura quidem , inquit, * Lucianus,cum 
informe ferme animal compararet, & pedum ,& mar,unm,& “ * 
pennarum^ expers, pedes,fubiiciens,atque adhibens pennas,fed “ 
& varietate quadam multiplicium variorumque colorum exor- ‘ ‘ 
nans. Apem effinxitfapientem diuini mellis effeftticem Eta “ '-‘‘Lib rs. 
Ouidius meminit dum canit: n Metam. 
Nonne vides, quos cera tegit fexangulafoetue. 
Melliferarum Apiumfine membris corpora nafei, 
Etferosqj pedes,[eras^afiumere pennas. 
dicamus Apes, cumfa;cificant,&fua examinapo Eunsuoydl 
nunt Fffitura nlasm, nympha, vt diximus, vocatur. «Q^ayquid. 
C Fucos 
