Liber Primus de Infectis. 
bam,etuila'm,cuniculam,papauet,conyzam,cafiaiHimelilotum, A 
meliflbphyllum,cerinthen. Virgilius: 
Hic ctrcumcuJiA uirttles, ^ oUnti» Ut e 
SerfyUa,(^£r/iuittrJpirantis cofia tjmbrn 
‘Eloreat: irriguum^ bibunt vioUrUfontem. 
a L.j.c.iS, Atque hoc eft,qubd dixerat «Varro loquens de Apiarii fitUi prope 
fe loca habeat, vbi pabulum Iit frequens, & aqua pura.Si pabulum 
„ naturale non eft, ea oportet dominum ferere, quse maxime fc- 
j.quuntur Apes.Eafun'trOla,ferpyllum,apiafttum,papauer,faba, 
Cythifi V- ,> lens,pifum,ocymum, Cypetum, medica:& maxime cythifum, 
fus necef- ,.quod valentibus vtiliflimumeft. Etenim abatqiiinoitiO verno 
fatius. ,, florere incipit, & permanetadalterumsquinocftium autumni. 
3 , Sed vthocaptilllmumadfanitatcm Apium, lic ad mellificium 
Mei Sicu- ,, thymlim.PrOpter hoc Siculum mei fert palmam, quod ibi thy- 
lum cur Kmum bonum,&frequens eft.Itaque quidam thymum, contun- 
laudatum, j,duntinpilai & diluunt in aqua tepida: eo confpergunt omnia 
„feminatiacon(ita Apium caufa. C^od ad locum pertinet, hoc 
,,genus potiflimum eligendum iuxta villam , non quodnonin 
j, villas porticu quoque qiiidam {quo tutius effent ^ aluearia col- 
hL.g.t.j. „ locarint.i' Columella vero paulo aliter h®c repetit. Conferi de- 
„inde,inquit,circa totum apiarinm debentatbufcul^incremen- 
,,ti parui, maximequepropterfalubritatem Nam funt etiam re- B 
,, medio languentibus cythifi, tum deinde cafi^,atque pini,& rof- 
marinus,quin etiam cunilte,&; thymi fruticesiitemquerfiolarum, 
„ & quascunque vtiliter deponi patitur qualitas tertte. Grauis & 
tetri odoris non folum virentia, fed & qualibet res prohibeantur, 
ficuti cancri nidor cum eft ignibus adultus,aur odor paluftris cae¬ 
ni, nec iriinus vitentur caute rupes, aut valles argutte, quas Grasci 
vocant Sedeadereiamdidtum eft. Commendantur mirum 
in modum prope apiarium arbores frudliferte, vt poma,pyra,pru- 
na,cetafa amygdala,mala Perfica, Armeniacaque, & fimiles alite, 
item fpini pruna ferentes,yua crifpina, lentifcus, terebinthus,id- 
que genus humiles alias,quibus exeuntes cum adhuc tenellas funt 
ce*p.4i Apesaduolarequeant,atqueinfiftentesfefereficere. IdemcCo- 
lumellaiamante fcripferat quales partiones, & qui fitus earum 
efledebeat, quas nospoftea adferemus, vbi quid obferuandum 
emptisiam Apibus fit,differemus; nunc vero, vtadlocumapiarii 
aptum reuertamur, quemadmodum fcilicet aluei collocandi fint 
ieap.y. pauloaltiusexeodem d Columella repetemus, vt clarius pateat, 
Aluei eaqua:diximus,tamperitoGeoponicononrepugnare. Sedquo- 
quemad- j, niam, inquit hic, plerifque videtur iftud operofum (fcilicet al- _ 
modum „ ueos transferre alio) qualiacunque vafa placuerint collocari, ^ 
collocadi. debebit fuggeftus lapideus extendi per totum apiarium in tres 
,, pedes altitudinis,totidcmquecralIltudinis, ifqueficextrudlus, 
,j diligenter opere tedlorioleuigari ita ne afcenfuslacertis, aut 
„anguibus aliifvenoxiisanimalibusptasbeatur, fuperponuntur 
' „ deinde, fiue (vt C^elfo placet^ lateribusfadia domicilia, fiue('vt 
„ nobis ) aluearia, prasterquam a tergo circumftrufta, feu quod 
•i pene omnium invfii eft, qui modo diligenter ifta curant, per 
,, ordinem vafadifpofitaligantur, vel laterculis, vel ctementisjita 
„ vt lingula binis parietibus anguftis contineantur , liberteque 
„ frontes vtrinque fint Nam &qua procedunt, non nunquam pa- 
tefaciendtefunt, & multo magis a tergo, quia fubinde curantur 
jj eiramina. Sin autem nUlli parietes aluei s in teruenient,lic tamen 
„ collocanda erunt, vtpaululu altera ab altera diftet, necumin- 
jjfpiciun turea, quas in curatione tradfantnr, hairentem fibi alte- 
jjtam concutiat, viciuasqUe Apes conterat, quas omnem n tum 
,, imbecillis cereis operibus fuis,, tali qiiam rui nam timent. Ordi- 
3i nes quidem vaforum fupcrinftrudlos in altitudinem tres efle 
Ne influat quoniam fummuin fic quoque parum commode 
imbres jj curatorinfpicit OracauearUm, qui praiftcnt Apibusveftibu- 
,,la;proniora fint, quam terga, ne influant imbres, & fi forte ta- D 
,, meningrcffi fuerint, nonimmorentur, fedperadituineffluant. 
„PropterqUodconuenit aluearia porticibus fupermuniri. Sina- 
„liter,lutopunicofrondibus illitis adumbrari; quodtegmen cu 
„ frigora, &pluuias, tum asftus arcet. Nec tamen ita nocet hUic 
j, generi calorxsceftus, vt hyems, itaque femper asdificium fit poft 
jjapiarijum, quod aquilonis excipiat iniuriam, ftabulifque prte- 
j, bcaptepotem.NecminUsipfa domicilia,quamuissdificio pro- 
„teg^antur , obuerfas tamen ad hybernum orientem componi de- 
„ bebunt, vt apricum habeant Apes matutinum egrefliim, & fini 
„ e:^perre 6 l:iores NamfrigusignaUiamcreat,prOpterqUodetiam 
„ foramina, quibus exltUs, aut introitus datur; anguftiflima effe 
„ debent, vt quam minimum frigus admittantieaquefatis eft ita 
. >,forari, nepofflnt capereplusvniusApisinccementum,ficncc 
Ne noxia „ veUenatus Stellio, nec obfcasnumScatabtei, vel Papilionisge- 
animantia „ nus, lucifugteqUe Blatti, vt ait Maro, per laxiora fpatiaianuse 
ingrediau- „ fauos populantur latqtte vtiliflimum efl pro frequentia domi- 
cilii, duos vel tres aditus in eodem operculodiftantesintrafe 
„ fieri contra failaciath lacerti, qui velut cuftos vertibuli pro- 
deuntibusinhiansApibusaffertexitium; eaeqUe pauciores inter¬ 
eunt,cumlicctvitarepeftiSobfidia per aliud vadentibus effugiu. E 
H»c itaque e Columella, ex quo, vt videtur Palladius, cumme- 
]iora,quas fint aluearia dixiiret,item qute peiota:Sedinter ealoca, 
inqUit,qu£ munire debere prtecepimus, podia teriiis alta pedibus 
fabriccnturinduftateftaceOj&albariOoperelaeuigatapropterla- 
certarum,castetorumqueanimalium hoXam, quibus efimorisii- 
,, repere: & fupra h±c podia aluearia collocentur, ita -frt non pof- 
5 , fint imbre pcnetfari,fpatiolisintet fepafenti^hsfegregata.An- 
„ guftus tamen aditus admittat examina propter frigOris, ic ca- 
Ne fiigus j, loris iniuriam. Sane ventis frigidiOirisaltUs pariesrefiftat, qui 
•occat. ,, locumpoffitdefenlisfedibusapricard Aditus omnes Soli oppo-* 
tg 
nantur hyberno, qui in vno corpore duo ,Vel tres effe debebun t ‘‘ 
ca magnitudine, qute Apis formam non poffit excedere. Sic enim 
noxiis animalibus ingreffurefifteturangufto.veifi Apes oblidere 
voluerint exeuntesfalio, vbi non fuerint, vtenfur egrelfu. Mella- Qnidin e- 
rius itaq; eo modO, eoq, quo didum eft loco, collocatis alueari- inendis A- 
bus. Apes emat, oportPtiin quibus emendis multa qubqUepbfei- pibiis ob- 
uanda veniunt.Idem/Palladius prouidere cum monet, vt plena " feruandfi. 
aluearia comparenturiquamrem,inquit, vel murmurismagni-^' fh./.rihj^. 
tudo, yelfrequentiamonftratcommeahtis, ac remeantis exa ‘‘ 
minis,& ex vicina potius, qtiam ex longihqua regione; ne aeris “ 
noiiitate tententur. Si vero longius aduehendxfunt,collonodc‘‘ 
portentur, nec collocare, nec aperire aluearia, hifi vefpcrein-“ 
ftate debemus. Sperulemur deinde per triduum, necomheianuas 
fuas egrediatur examen. Hoc enim fignofugam meditantur affur 
mere.Contrahxc, & exterafuo vnumquodq; menfercuidebim®’. 
Tamen creduntur non fugere, fiftercus primogeniti vituli adii- Vthoh fa¬ 
namus oribus vafculorum. SedhaT quoq; ex^ Columella tran- ‘‘ giant. 
fetipta lunt,qui de comparandis Apibus, ita diligentiflim»fcri- ‘ ‘ glt.^.c. g. 
ptum reliquit. Atq; hxc, inquit, de pabulationibus, domiciliis, “ 
& fcdibus eligendis abunde diximus; quibus prouifis fequitur, ‘‘ 
vt examina defideremus. Ea porro, vel atre parta, vel gratuita “ 
contingunt. Sed quas pretio comparabimus; ftudioliusprxdi-'» Apes qua¬ 
dis comprobemus notis, & earum frequentiam prius, quath “ les cm£d?i 
mercemutapertisaluearibusconfideremus: velfinonfiieritin-" 
fpiciendi facultas, certeidquod contemplari licet, notabimus: “ 
vt in Veftibulo ianux complures coufiftant, & vehemens fonus “ 
intus murmutarium exaudiatur,atq; etia (fi omnes intra dptni- Apfi miil- 
cilium filentes forte conquiefeat) labris foramini aditus admo-‘‘ titudo, & 
tis,& inflato fpiritu exrefpondente earumfubito freihitu pote- ‘‘ paucitas 
rimusxftimare,velmultitudincm, vel paucitatem. Prxcipue‘‘ vnde seftii 
autem cuftodiendum eft, vt ex vicinia potius,quam expefegri- manda. 
nisregionibuspetantut,quonianifolentcoelinouitatelaceffiri:'' CUtinvii 
quod fi non contingit, acnecefle habuenmuslonginquisitine- “ cinislocij 
ribUsaducherc,curabimus, nefalebris follcitentur, bptimeque “ emehd*; 
hodibus collo portabuntur. Namdiebusrequiesdandaeft,&'s 
infundendi funt grati Apibus liquores, quibus intra claufum a- “ 
lantur. Mox cum perlatte domumfuetint, fidiesfuperucnerit, “ 
ne aperiri, nec collocari oportebit alueum, nifi vefperi; vt Apes ‘‘Apes em- 
placidemane poft totius nodis requiem egrediahtUr,fpecuiati-“ pti qnadb 
que debemus fere triduo, an vniuerfe fe profundant Qijod efl “ aperiri de- 
faciunt,fUgammeditantur.Earemediaquibusdebeantinhibe-“ beant. 
ri, mox prxeipiemus At qua* dono, vel aucupio contingunt; “ Fugse fi- 
minusfcrupulofe probantur, quanqUam necficquidem velim “ gnum. 
nifi optimas poflidere, cum & impenfum, & eadem operam cU- “ ° 
ftodispoftulentbonx.atq;imprbbx,&quoamaximerefert,nbn Cur dcpc- 
funt degeneres iutermifcenax,qUxinfament,generofas. Nam neres non' 
minorriudusmellisrefpondet, cumfeguiorainterueniuht exa- admifcede 
mina Varronisquoq; prxccptumeft, vt in emendo emptor vi- bonis 
deat,valeant,anxgrxfint.Airq;fanitatisfignaelIc,fifuntfrequc- ht.j.c.rS; 
tesin examine,& fi ni tidx,& fi opUs, quod faciunt,eft xqUabile, Sanitatis' 
ac !eue Minus vero valentium figna cfle,fifuhtpilofx,agMorrid5, figna. 
vtpuluerulentx, nifi officii eas vrgettciiipus: tum enim, inquit, ° 
propter laborem afperantur, ac macrefeunt. Vult item prOuiden- 
dum efle,ne infirmiores a valentioribusbpjirimantUr, quoniam 
eo minuatUrfrudus.Itaque imbecilliores fecretasfubiicetefub" 
a!terumRegem.»Plutarchusquoqi,quiApum,inquit,curxac"‘‘icf 
que educationis periti fuht, eum alueum maxime fanas, & feli- “ 
citer agentes Apes putant habere,ad quem ftrepitiis eft tumui- 
tufq; plurimum. Et ante omnes fAriftbtelesi dighofciturexa-“ KA / 
men valere,inquit,fufurti frequehtia, & exeundi ingredieudiq; “ ^.40. ^ * 
vertigiriofaagitatione, tunc enim nouellx operantur. Vtitaque 
fufutrus,ac tumultus earum fanitatis inditium eft, ita contra tri- 
ftitia, ac filcntium morbi: Grxei dicunt, cum Apes Blapfigo- 
mOrbo,ignauia,autinfa:cunditatefdctumnonperagunc. /Pii niaqind 
niusquotmeApes fuaptenatura morbosfentire dicens, indicem 1/..i,. i,, ig, 
earum triftitiamtorpentem efleafl^rit,&cumanteforesintepO- Mortuos ' 
remfolispromotisalixcibos miniftrant, cum defundas proge fuos effe¬ 
runt,furterahtiumquemoiecoinitantutexequias. EtanteipfUm lunt 8c 
Maro canebat: ^ qmdfigni^ 
Si'vero[quom/tmtaftttApibMquoq^noftroi ficet. 
Viin tulii) trijlt Ur.guebuht corpora morbo; 
§luodiam non dubiitpoterii eognofcerejignSi. 
Continuo eHegrit aboucolor: hortida'vullum 
iieformat macies:tum corpora lucecartntUrn 
Xxportdni teBie,^ trijlitia funera ducUnt, 
Aitt iUt pedibue connexe, ad lirfUna pendent. 
Aut initu claujis cunBantur in edibui omnes, 
Ignautqjfarhe, ^ centraHofrigore pigre,- 
Tunifonue auditur grauior, tra Himif fufurrdn t , 
t rigidui M quondatnf/luis immurmurat Aufier, 
Vt mare foilicitumfihdet refiuentibsuvndU, 
Mfluat 'Vtclaujisraptdisfornactbuo ignis. 
Hocmbdo laborantibus Apibusfequentibusremediis medetur, 
idem Poeta: ’ 
Hic iam galbaneosfuadebo incendere odores, 
Mellaqj arundineis inferre canalibus,-iiltro 
Hortantem,(^fejfas adpabula nota -Vocantem 
tr oderit, ^ tonfum galle admifeerefdporem 
Arent ef^ refas,aui igni pinguia multo 
2>efiuta,velPfithiapajfosde •viteracemoi, 
Cecropium^ thymum&graue olentia centdureat ■ 
£{} et iam fies iit pratisj eui nemtn arntll* 
Cr t Peeerd 
Vt fanen¬ 
tur. 
