3 ° 
Pediculi 
Apum 
morbus. 
Hebetudo; 
Vtfluxu 
laborantes 
fanantur. 
mi.j.f. »s 
Vtreuiui- 
fcabt. 
Qijidrb- 
gns exhi¬ 
bendum. 
Fectre a^holi ificilk qtfirmiihc herbtt, 
Namque vno ingentem tollit decefpte fyluam 
Aureiis iffeftdinfoliu,qMflarmacircum 
Funduntur ; vioU[ublucet purpura nigrs. 
Sepe Deum nixis ornatt torquibus art 
Afier tn orefitpor, tonjis tn -vallibus illum 
Paftorrs, & curualeguntpropeflrmina Mellx 
Huius odorato radices incoque Baccho, 
PabuUqueinfortbusplente appone cani/lris 
Infeftancurijuoque pediculis, cJuosFlorcnrinus curati tradit ra¬ 
mulis mali arboris, & caprihci incenfis ac fuftumigatisi hebctu- 
' dine Item videndi j quam origani foliorum fuffitu curamus eodc 
tefte. Quod ex tithymali nimia depalHone, profluuio aluicorri- 
piantur, iSc fxpeinde perire vifxfmt, antediximus. Itaque veris 
princunoliraedicoscibos paibeas , iifdem remediis fecundumra 
Columellam&prouidevipocclt, lie tali pelle vexentur, & cum ia 
laborant fanari: nam illud, quod Hyginius maiores fecutusau- 
tores prodidit, ipfe non expertus alfcuerare i non audeo j volenti- 
VlyfsisAldrouiindi 
A dicendum venit, o Plinius affirmat,eftq; ab omnibus j 
^ misGeopon.cisexaratum,Apes,fiearumalueariamelyffop^yl_y^^^^^^ 
lo. flue melittide, purgentur, non fugituras Nui o ^ fugiam, 
gis gaudent flore, & copia iftiusexaminafacile conm c ® 
dantur & alis llirpes odorats, vtfeniculum. Horena o ir.tf. c.%, 
tcpCa:ldieConftantinoaluos,inquib.funt,&efle 
thymiaiitpopulialbsfloiib.diligenterobliniiubet, pta. 
domiciliafua diligant, & in ipfls maneant i saquegratia et a 
herbs & mytrhs pares portiones teri vult quadruplo 
mixto,indeq, rafa oblini. Qi^odfi pnmoanno 
latius, fcquenti magnumApesfuasproubntum,taminptop ^ ^ 
lionefobliis, quam in mellificiofeciireanimaduertet:quojem- 
poremcnfepotillimumlunio,vtjPalladiusaocet ,nouorucxa- j, 
minum curam diligenter habere debet, quia nouells Apes vagi Quando 
tibusanim.siuuen?ute,mfifcruentur,etfugiunr.Exeuntiainadi- examinum 
tufuomotantur vno, autduob. diebus, qusflatim nouis aluea- curama- 
riisexcipiendafunt. Obferuabit aurem cullos illealliduus vlque g,s hanen- 
tores prodidit, ipfe non expertus aifcu^erare , non audeo, volenti- in oftauam, vcl nonam homhi, quia gv pi-Q. (-q. 
bus tamen licebit experiri. Siquidem prscipit A punBcor^ra,que ‘'®™S'Xbrenrsr4aVai'robinaiccent^^^ CueXa- gaofcatut. 
cumhuiufmodipeftis inceflit ,fubfau.s aceruaiim eneftsrepe- cedere & abire non dubitent. profpere^ 
mevefpernnisfmultteanteforamen &vus,alisex ahispendet 
conolobats. Alterum q,, cum ia eUolatuis funt, mit ena incS 
petunt, confonantvehemgter proinde, vtmflites tacuit, cu ca- 
llramouent.QtiSpiimscumcxicrunt,inco^eauvoluant,ie-^ 
iiquaSj qu^ nondum congregata funCj refpe£tanteSj uco^ Ne e)cafni* 
mant.Cum amellarioid feciffefuntanimaduerfx,iaciimdolli^^ uefugiant. 
easpuluere, & circumtinniendosre, perterritas, quo 
perducet, Non longe inde oblinunt ( ramum fcilicet, yaUmile 
quid) erithace, atq;apiaflro, cstenfq;rebusquib.delea.,ntui.^^ 
Vbiconfederunt, afferunt aluum propeiirdemilhcijsillitamin-^^ 
tus, & prope appofita fumo leni circiieundo cbgu nt eas intrate, ^ ^ 
Ytqusinnouam coloniam cum introierunt, permanentadeo 
libenter,vt etiam fi proximam pbfuerts illam aluum,vnde cxle • ^ ^ r £(. 9 . «li. 
__nnrinslintconterits rColumeUa 
Ariftoma- 
chus, vt A- 
pibus me¬ 
detur. 
Alnei qui 
transferen 
di. 
prOICIlC j V * ^ 
duas horas, cu viuido halitu caloris animat* lunt, reiumpto Ipi 
ritu in prsparatum vas, fi obiiciatur, irrepere N os magis ne inte¬ 
reant, qux deinceps didarifumus, sgris examinibus exhibenda, 
cenfemus! nant vel grana mali puniei tufa & vino amineo con- 
fperfa, vcl vu* palfs cum rore Syriaco pari menfura pi nfitx, & au- 
fterovinoinfuccats dari debent, velli per feifta fruftra funt,o- 
mnia eadem xquis ponderibus in vnum leuigata, & fiftili vafe cu 
amineo vino inferuefaaa, mox etiam refrigerata ligneis canalib. 
apponi. Nonnullirorg matutinum aqua nyulfa decodlum euge- 
lauerit, imbricibus infufum ptatbehtlibandum. Qyidam bubuki 
velhominisvrinam(ficutHiginiusaffirmat)alueisapponunt:nee 
non etiam ille morbus maximeeftconfpicuus, qui horridas con- 
traftafq; carpit, cum frequenter alis mortuarum corpdra dorni- 
cilijsfuiseflFerunt! alisintra tedla vtin publicoludtu, mallofi- 
lentiotorpent, ideum accidit,arundineis infuficanalibus ofte- 
runtut cibi maxime decodlimellis, & cu galla, velatidarofade¬ 
triti. Galbanum etiam, vteius odore medicentur, incendi conue- 
tMt,pafloq;& defruto verere fcflasfuftinere. Optime facit amelli 
radix, cuius eft frutex luteus, purpureusflos i ca cum vetereami- 
_J»— «..rr-rimifHi- X,-ira Ironatiis eius fuccUS datur. 
liucuLci, V L -r .-y , 
ruat,tamennouo domicilio potius finteontents re _ 
eandem mellarii cura fedulonotauit,eamq;ledulo agenda tcriplic 
his verbis. Deinceps talisalteraeftratio, vernacula examihareci- 
nendk femper quidem cuflos fedule circumux debet alueariajne- 
queenim vllum tempus eft,quo non curam defidcrcnt,ledea pd- 
fv..i_- vprh3nta& exuDQsnt nouis iCEcibus 
T3fiix: cuiuseft frutexluteuSjDurpureusnosicacunivetereami- que enim vuum ceuiptis Jrv„^nrinicfVTiribus‘‘ 
Hyginius quidem inwlibrb, quemde\pib fcripfit, Ariftoma- G 3 nifi curatoris obfidio protinus exceptU ,^ „en” retur cilreH- 
chusinquit, hoc modo tuccurrendumlaborantib. exiftimat. Pri- pe talis eft Apiu natura, vt pan q 3 ’P - J jtdiwQantur vb" 
omnes vitiofifaui tollantur,&cibusexintegto recens bus,quivbieuolandiviresadeptifunt,conlor a 
j _;„.ar„r r-riamniirar Anibusve- tuftiorum, multoq; magis impeiia. quippe cum 1. g 
Pbagade- 
na. ■ 
Sipluuia 
interierint 
quid faciC' 
uum. 
Ex nimio 
opere liio 
Quando 
masis s-, 
O 
grocenc 
u £.. 9 Hijl 
cap.ij. 
Peftcraro 
laborant, 
VteuK- 
bus,quivbieuolancliviiesaaeptiiuiic,cuuiuin p GurveritSe 
tuftiorum. muitoq; magis imperia: quippe cum rationabili gb- ^ 
nere mortalium, tfi magis cgentib. confilij mutis animihb. nui P , ’ 
ficregni focietas:Itaque nouiduces procedunt culuaiuuentute, ^ ^ 
qus viio, autalterodiein ipfo domicil.j veftibulo glomerata co lario tdnb 
liftens, egrelfu fuo propr.s defideiiumfedisoftendit; eaqs 
patria colitenta eft,li aprbcur.rtore protinus affignemr.fin autem 
defuit cuftos velut iniuria repulfa peregrinam tegionertl petit: 
quod ne fiat, bom cuiatoris eft, vernis temporibus obleruaix al- 
fieos in odauam fere diei horam, poftquam non temefe fe noua 
proripiunt agmina , eorumq; egrellus regrelfufqiVt diligentius 
cuftodiat Namquxdam folent cumlubito euaferunt, fine cun- 
ilationefecroripefe. I^rorifiunt autfeincredibih numero, vtifl-^^^^ 
nuit eleganter ttiams Arioftus, tanta multitudine mulieres ad 
fpeJlandum pugnam Guidionis, & Marficanicoacutrille tradeS: 
Come Api dei fuo chtoftro empie iafoglm, 
Che mutar regno alnouo tempo -voglta. 
Potcritexplorata fuga prsfcifcere cuftos tefpertinisteporib. aii- 
rcfingUlisalueisadmbto : fiqaidem fere ante tnduu, q eruptio¬ 
nem feaur* funt, velut mil.taiiafigha,mouentium tumultus,ae 
murmur eXoritur; ex quo, vt veriflime dicit Virg-lius: 
Corda luet -uulgtprijcifcere, namiq; morantes 
Martius ille&ris r,iMci canor increpat,(^-voX 
AuditurfrailosfonituS imitatatubarum. 
Sed Virgilius, vt colligantur noua iftxc eiamina dbbuit fic 
Ha c ubi iam emijjum caueu adfydera ccelt, 
Nare per aflatem hquidutn fujpexeris agmeri 
Obfcurarn% irahi vento mirabere nubeiri 
Contemplator, aqUas dulces ^frondea femper 
teBa petunt, hinc tUtuffos ajpergefapiret 
Trita mehpkyla, cerintha ignobtle gramen". 
Tinnitusph cte(^ matrie quate cymbala circumi 
Ipfa confident medicatU[edtbtis-. tpfa 
„ intimamorefuofefeincunabulacoiident, 
iceflit,v:&prata,&aruafloribusabundent,vtililHmumeltter- 1 i • 
tio quooue die alneorum exitus pt?dudi,exiguis foraminibus re- £ Hacitaque ratione vernacula examinaia nouas aluos condun- 
Uais. per qii* non polfmt Anes exite, vt ab opere mellificio euo- tunycruntamen quoriiam, vt ait t Columellauntqidum propter j ^,e, g. 
r “ d-f __:u„o ..^r,A,i-;ran?Inrornm. velmediocreDecus narandiieft, cuiate-“ gxamida 
mum, vtoiiuics ,—... 
ponatui, deinde vt fumigentur Prodeile etiam putat Apibus ve- 
tuftate corruptis exameu nouum contribuere , quamuispenculu 
fit, nefcditioneconfummentur,verumtarnenadieaa multitudi¬ 
ne laitaturas. Sed vt concordes maneant earum Apium, qu* ex a- 
.lio domicilio transferuntur, quafi peregrina: plebis fubmouere 
Reges debere :nectamen dubium,quinfrequcntiffimoium exa- 
minumfaui) qui iam maturos habent pullos, transferri &fubiici 
paucioribus debeant,vttanqu.am nou-x prolis adoptione domici¬ 
lia confiimeatur,fed & id cu fiet.animaduertendum, vt eosfauos 
lubiiciamus. quorum pulli iam fedes fuas adaperiunt, & velut o- 
percukfotairiinumobduaas ceraseroduiu exeixnces capita : na 
fi fauos immaturo fatu ttanftulerirtius , emoriuntur pulli, cu fo¬ 
lleri defieriht S*pe etia vitio quod Grxxi vocant, in- 
■ tereunt.. Siquidem cum fithxc Apium coufuetuJo, vt pirns tan¬ 
tum cerarum confingant, quantum putant explere fe polle, non- 
nunquani euenit, vt confunimatis operibus cereis examen con 
quirendimelliscaufalongiuseUagatumfubitisimbribus,aHttur- 
binibusin fyluis opprimatur , & maiorem partem plebis amittat. 
quod'ybi ladam eft, reliqua paucitas fauis complendis non fulfi- 
cit, tunc quiE vacu* cerarum partes computrefeUnt, ^ vicijs pau- 
latimferpentib. corrupo meile ip& quoq; Apes intereunt. Id ne 
fiat, duo populi coniuegi debent, qui poffint adhuc integras ceras 
explere: vel fi non eft facultas alterius examinis,ipfos fauos ance 
quam putrefeant, vacuis partib.acutiflimb ferro liberare: na hoc 
quoqirefbrt, ne admodum hebes ferramantu (quia non facile p«- 
iietret) vehementius imprelliim fauos fedibus fuis commoneat. 
Quod fi faiftu eft, Apes domicilia derelinquunt. Eft Scilla caufa 
interitus; quod interdum continuisannis plurimi flores proue- 
niu at, & Afpes magis mellificiis, qnam fatibus ftudent : itaq; no- 
r.ulli, quibus eft ir.inor harum rernmfcieiuia. magnisfruaib de- 
ieclat!tUr,it*norantesexitium’Apibusimminere, quoniam&ni- 
rnic fangatx opere plurimx pereUnt, nec vilis iuuencutis fupple- 
mentishequentatxnouilTimre reliquaiinteieunt : ipqjfitale Ver 
inceflit, v: & prata, & arua floribus abundent, vtililfimum eft ter- 
Vt colli¬ 
gantur e- 
xamina. 
n pofiint Aoes exite, vt ab opere meUilicio euo- tur:vcrunraiiicii quumaui, v c a,,.. 
caOB,qubniaDonfefperentpoffecerasomn«liqUoribusftipare. cond.tionelocorum.yelmediocrepecusparandueft^cuiaye- 
fatib expleant Aegrotant vero omnium maxime,tefte»Anfto- ftigandisexaminibus. Vbicunquefaltus, jnquit, ille, docens yt “ fylueftria,, 
tele cumHluailores jerusiftofostukritj atqjeuacemporib. fic- inueftigantur,iuntidotiei,mellinci nihil antiquitiSi quamA-“ ytinuefti- 
cis hiuadit eas nuhquam,quan|iarGpeftilentia, cuiusprxeipua pes,quibusvtantut, vicinoseleguntfontesleositaque coduc-‘‘gentut. 
remediuni,qtiodin extero pecore prxeipit Columella. nempcYf nit plerunque ab hora fecunda obfiderifpeculanque qu^ turba 
lonniusalueitratisferantur. Atq; hisferemorbis corripiuntur A- fitaquantium Nam fi paucs admodum circunuolant (mfita- 
pes‘lifque,quxadduximus,remediiscurantut.Q^xomniacum men complura capitanuorum didudlas faciunt rariores )ina'« 
LueritApiarius,Apes emendas fanas & eligere.&c6feruarc fdet, telligenda eft carum peuuna.pvoptcr quam locum quoque non « 
duare quomodo & quando in aluos condend^fint, item qH6mo- elfe mellificum fufpicabimur Primum^,qttam longe fmt expio-“ 
do fui^cre yoientes eognofeantur, fugientefque cohibegntur, iandueft,pr*parandaniqiinh8ncreinhquidaiubrka,quacum « 
» » “ fcftucjs 
