FauusqUid 
llt & vnde 
d, 6 t:is. 
Kie/ur. 
aLS-HiJl. 
cap. zi. 
hLib. it. 
cxp-18. 
f 
Fauus, & 
cella vtdif- 
fetanc. 
Cerificare 
cLi, ^.€.38. 
Fauificare. 
dUg.Hifl. 
cap.^O. 
Cerago. 
e't(. iic. 7 
Comofis. 
Pifldceros 
Propolis. 
Erithace 
Sandaraca. 
Cerinthus. 
iL.13. Ad' 
.ter! f.ij. 
Conefis. 
Coniafis. 
cap. 40 . 
fd.iTVi 
quid. 
%mvm 
xuiZfAuaiq. 
vnde dica¬ 
tur. 
h Lib IZ. 
eap.^o. 
iLtb.3.c.i6. 
Erithace. 
ki.i.e 109. 
16 vlyfsisAldrouandi 
obferuantur. Qyamobrem ne rudior quifpiam mellarius CmuJ A 
ottinia confundat, oper* pretium videtur, ea explicare. Fauus i- 
laque ell) earumdomiciluim-.inquomcllificant, & foctusincii- 
baat vnde (auumifauehdo dici volunt. Crtecr «iiJi»» appellant. 
Hefiodus de Apum opificio 
—- Xi^o-Ttuv /(^rsc^mTzz 
‘H fzdnaf a-^ritihvn, Tt AUOxos. 
Hoceft: 
lUt quidem per totum diem ad[o!em ociidentemi 
Diuruifeftmant, lunifauoj aliti. 
Apud Athentcuiti Artfion Chiustraditquofdam citca Olympum 
Lydiae nedlar parare, «nev avyy.i^yd.vrft; eis 7u.vm Kuj tu. tuv 
«bS-»» Plinius vero lecge» interdum ceram, & ceras vertit, 
interdum cellas. Quod enim Ariftotelcsdicit.TKflf >ciig,(se xtuplnu 
cAurm £ii rm f/.sXiTTiei: ipfe fic intcrprctatuself : Pueis cellavum 
minima:, fed ipfismaiores Apibus. Rutfum quod., Anllotel ait, 
,, fitn^ yctf fitAtrlaj uiTuu^rilT^itrXu Jcugia ipfe i dicit eflc, 
qutefubrerra triplici ceratum ordine mellificent, kvipuajf voca¬ 
tur materia illa, ex qua cera conficitur. Fauus & cella Suid* et¬ 
iam dy ng-iriirIU dicitur, tiliis VerUnta- 
men inter fauos, & cellulas Apum fiue ceras, ita diftingui oporte- 
re videtur, vtfaui plsrunque accipiantur pro cellulis illi? meile ^ 
,,plenis, vtapud Plinium iilniorem : Buccellam panis dedit & 
fauum mellis ,& fic accipiuntur loci ex Athenaio citati. Ipfum 
tamen vocabulum fauus pro vacuis quoque capitur, vt apud Ti - 
bullum, cum dicit meile complere fauos Apem. Sed quid fi itadi- 
llinguamus, Vt fauus fit plures cellulas compledens contmenfue, 
cella vero vnicum tantum loculamentum: ii.ain & Varro de fauo 
loqutns, Fauus, efl:,inquit,quem fingunt multitauatume cera 
„ veluti cellam, cum fingula caua, fena latera habeant, quot fi n- 
,,gulispedes dedit natura, ita fexangula: omnes cella:, &fingu- 
lotumpedum opere meile vno alteroue ad fummum die cellas re¬ 
plent. K-ng^d^u) eft fauos co,nftruere, aut conficere: Plinius etiam 
interptetaturcenficare:naqjArift depurpuris (quibus hoc quoq; 
COnUenit dicit! eTeev^Ki}^.u^aajycif rrepipvpufj TtTt to 
«>. 9 -®-, ipfecitainterpretatur.Cumccrificauere,fluxoshabcc fuc' 
cos. Sic n. legendum elle, Arift, aatoritas confirmat, & nonfo:- 
tificare, vt in quibufdam exemplaribus legitur. Sedfuntquima- 
lUntinterpretariifauificare, quam cum Pfiuio cerificare. Fauia- 
nimfuntjqui meile farciuntur ab Apibus, quanquam habeant et-^ 
,,tiam alterum cibum, tefte</Ariflotele, quo alantur, quod qui-, 
dara,inquit, interprete Gaza ceiaginem, alii cereum vocant, fed. 
dehoepoftea. Crabronum autem ,& Vefparum faui dupliciter ^ 
ab Apumfauisdiferepant,materia (cilicet, & fitu : Materia fic- 
ciori, avidioriqueac ad vfum inutili, fitu ab vno latere tahtum 
cellas obtinente, cum in Apibus ab vtroqiie latere coufpiciantur 
«Plinius prima operis fundamenta commofim appellari feribit, 
,, fecunda pili oceron, tertia propolim inter coria cerafque magni 
,, ad medicamina vfus Elfe autem commofim primam cruftam, 
,,raporis amari : Pifleceron fuper eam venire picantium modo 
,, ceu dilutiorem : cera: initium nlECrunque e mitiore gumnii; 
,, Propolim crafliorisiam materis, additis floribus, nondum ta- 
„ men elle cer.am, fed fanorum flabili mentum , qua om nes frigo- 
,, ris aut iniuria: aditus obflruuntur, odore & ipfa etiamnum gra- 
,, Ui, vt quaplairiqueprogalb.ino vrantur. Praiter bxc conuehi- 
,,turinquit Erithace, qn.im alii Sandaiacham ,alii Cerinthum 
,, vocant FLiccrit Apum duin operantur , cibus qui faipe inueni- 
,, tur in fanorum inanitatibus fepofitus , & ipfe amari faporis 
,, Gigni tui autem rore verno, & arborum fucco,gummi modo, 
,, Ah ici minor, Auftr: flatu nigrior: Aquilonibus melior, & ru- 
,, bens, pluriratisin Graicis .nucibus. Menecratesflorem efifedi- D 
cit,futuiVEmeflis indrtium, iedr.cmoprartereum. Fdscomniaj^ 
Plinius. Turnebus pro commoli legendum arbitratus eft fa:pe 
conefin, vel coniafin, vttedlotiumquoddam & illitionemintel- 
ligeremus, qua: .Apes prima fauis, vt Maro dicit, ponunt funda¬ 
mina. Sed quiaab Ariftotele itaquoqqe fclibitut,i0eAajjA'oi|£iis- 
^‘Tnpp) Tg-nxdmny! Gaza tamen apud^ Ariftotelem verba Pli¬ 
nii, vt circumferuntur, approbat,comofim interpreta¬ 
tur, quando praiterimum teabtium eft & ,uiTOf apud Aiiftote- 
Icm, qu*comofirefpondere videtur. Commolis tamen etiam 
retinet TurnebusauCtoritate Fiefychii addudlus, ia quo feribi- 
tr^lwxq iiuxezot'. Vocatur Anftoteli ea operis pars modo ptiTvs, 
modo «ftcihs, & non Jtdfs.Kwsi;, fed hrccdidlio ab Fiefychio con¬ 
ficta videtur, ad propofiram tamen rem fignificandam accoino- 
data,fidi(sV.«* hoceft, gummi deriuemus, Gaza vero jt»^o(n«i- 
miimrc£l0riumtranftulit.|Ky7ii commofim exPlinio nimirum, 
quem vel perperam intelleiftum fecutus , vel qUod verifimilius 
elt, deprauaro codice vfus Sipontinus, Metyn interpretatur pur¬ 
gamentum cer*, ex quo partem aluei priotem Apes illinunt. Et¬ 
enim eandem partem^ Columella gummitionem vocare vide- ^ 
tur, &Virgilius gluten, nam & Plinius ait ceiteinitium elle e mi¬ 
tiore gummi. Veru utamen t Varro priorum horuiti operum mi- 
„ nime meminit. De his propolim vocant, inquit, c quo faciunt 
ad foramen introitus proteftilm in aluum maxime xftate. Quam 
rem etiam nomine eodem medici vtuntur in emplaftris. Propter 
quam rem etiam carius in facravia, quam mei venit. Erithacen 
vocant, quo fauos extremos inter fe conglutinent, quod eft aliud 
meile,propoli: itaqueinhocvimelfe illiciendi. Quocircaexa- 
,, men vbi voluntconfiftere,eumramum,aliamuequamrem ob- 
liuunthoc,admixto apiaftro. Propolistefteit Dioftoridetepe- 
titurciW5 5t,t(^ajritti!i/«», id eft, in ore alueariotum./Adluatius Ceravir- 
ceram virgineam vocari feribit. Serapioni Mum dicitur, Pande ginea. 
ttarioetiam Algiftros, nonnullis fex aluearis,FdifpanisAlceda, iLi.dtcom- 
autFliezdeGolmena. Qua: ex populo nigra fit, jEgerina dicitur, pofmed. 
Populiautcm maximcpropolimgenerant, wi Plinius, Populi fe- Mum. 
funr.inquitiex foliis guttam,ex qua Apes propolim faciunt.Glit- AEgerina. 
ta quoque aqua: propolis ex aqUa remedium quam efficax eft.“ mLtb.z^.t. 
Sic « ille: fed antcfcripferatbgummi populorum ac vitiupillb- “ ?■ 
re' oulleri, non propolim Quareduoexpopulisfacere Apesdi- “ aLi.tl.c.8, 
ccndiimeft , pilloceronfcilicet c gummi, propolim ex guttafo' 
lioium.D Alibi de virtute ciufdemlicfcripfit. Prima propolis al “ oL.zz.c.i.^ 
ueorum aculeosSc omnia infixa corpori extrahit, tubera difeutit,. Propolis 
dura concoquit, dolores iicruotum mulcet, vlceraque iamde- facultas. 
Iperantia cicatrice includit. Diofeotidespropolim vult elfeiu-*' 
eundi odoris & adStyiacem accedentis! quod Plinio repugnat. 
Qui pto galbano vtuntur, facultatem eius tantum, nonodorem Sandaraca, 
fpecfant, id quod Plinium fefellit. Sandaracte item meminitp A- 
nftotelcs his verbis. Mei Apibus tum tcftate, tum hyemein cibo cap. 40. 
eft. Sed recondunt alteram quoque cibarii genus, cui durities ce¬ 
ra: prox ima, quod Sandaracnanounulliappcllaur Et antein eo “ 
dem capite Cerinthum vocauerat, fed Gaza, vtfupra monftraui- 
mus, ccraginem reddidit, voce fibtaad Graeam exprimendam: 
Sed textum citabo : Fiabent etiam Apes (habet Gaza,) alterum “ 
cibum quoalantur,quod quidam ceraginem, alii cereum vo-“ 
eant, verum hoc deterius eft, & dulcedine prope ficcus.Conge- “ 
runtidquoquefuiscruiibus. Pliniusitaqueineo Ariftoteli(ub-“ 
feribit, quod fit pro cibo etiam Apibus: cum operantur; contra 
Varro (vt ex allatis fupra cius verbis cuilibetconftarepoteft) non ^ 
cibumcHevult,fedglutenadglutinandosfauos.^ Virgiliusquo- ° 
que illius Apum glutinis meminiffe videtur, cun. canit: 
Vtraq^-vii Apibus pariter metuenda, neq^ idt 
Nequtequam in teBis certatim tenuia eeta 
Spiramenta linunt ,fuceq^c^ floribus oras 
Explent, coUeBumq^ hac tpjaad muneraglutett, 
ExvifeOi ^ Pkrygt/tferuantpice lentius Idtt. 
Vocauitiddeniqueetiaffi r Ariftoteles Erithacen. A Diofeoride r tikr.Ffi. 
Ccranthemos dicitur, vulgo, vtaitFdermolaus vernigo, quia,ia cap.21. 
quit, genitaeftevetnorore. Eft vetoetiamTe,!?®; xii To lyxcixto» Ceranthe* 
TU» ix^o»fs^XuxS»TU» ijStt epiSpou..lt3. eoirh,inquit quidam, .mos. 
reponendum videtur. Item Sandaracha alias eft fuccus concretus, Vernigo. 
terreufque & quodammodo vftus; in metallis fere iifdem,in qui- Erithaces, 
bus& atfenicum, id eft, auripigmentum, proueniens. Pliniusin & Sanflata-. 
aurariis & agentatiis metallis inneniri feribit. Sandaracha eft n«:a- ca:a:qui- 
xime d» 9 -.>:phzfufxu, id eft floyidus color: ideoqjjc x».^»ipe» Sanda- uoc;a. 
rachamexpofuitFlefychius. Duplexque autim eft Sandaracha, Sandix 
vnafoflititia,colore cinnabaris,quam arlenicuin rubrum vocant: quid, 
altera fabtitia: id eft ceiufla in fornace cremata, quam Sandycem 
vocant: de natiua conlule Diofeoridem, & Mattbiofum. Virtu- 
ums id quod fit ex ceruifa in fibfile conieda cremataSandaracham 
obfimilitudinemcolorftvocat:fedipfum Diofeor.ira. 3 'i;ic«fcn- 
bit appellari. Arabibus rurfus Sandaracha eft gummi arboris,qua s Lib.d.dt 
luniperumLatini, GraicictfxEjS-aiappellant.Poftremo Cerintliu Htfi.plant. 
asTeophraft numeratur inter flores sftiuos. Itaque decepit Me- cat.y, 
necr.atemambiguus cerinthi fignificatus, quo nunc herbamflo- Ccriinthu 
reniqueintelligimus. nunc velApum cibum, velgluten, quo ob- quiti 
tutantur fauorum foramina Videturautcmcennthuma Theo- Theophra 
phrafto vocari, id quod cerinthen vocant Vergilius &t Plinius, fto. 
vbideApumpabuloloquuutur. ' tL.ai.c.u. 
lEGBS DE AFIBVS, ' 
C VmdecaptisApibus fapelisoriri foleatincermell.irios.ita- 
quenon abfurdum fuerit eas quasApibus leges nobis pr^feri- , 
plcrint iurifperiti,hoclocotecenfere. Apium quoque inquit Vl- Ap«occu- 
pianus, fera eft natura. ItaqueApes, qua-iu arboretua confede- 
deriiit, antequam a te alueo includantur, nou ma<^is tua intelli- 
guntur, quam volucres qua in arbore tua nidum fecerint, fed pri¬ 
mum occupantisfiunt.Fauosquoquefiquosha fecerint, cuilibet 
eximere licet, & li in agro tuo liut. Apum examen fi tuis alueis re- 
licftiseuolaiit, eovfqiicruielle dominii intelligitur, donectuis 
fubiacet ocuIis,& eiusperiecutio non eft difficilis Si enim aut dif¬ 
ficilis eft perfecutio, aut tuum conipeftUm effugit fi,toccupantis. 
Siautem priufquamaluis fauos contigerit, prauidens ecroinarc- 
di ipfum fundum meum prohibuerim (pofihm enim feamdiTle- 
gtsidfacere) capiam fauos nemint: impediente, vtait Theophi- 
Ius in Apium. Plane in Apibus animus non redeundi facile in tcl- 
ligitur. cum enim fugam cogitant, foras exeunt turmatim, ibi fe nonrc- 
agglomerant,co2loquecxaminaluduat,vtaixit poeta. Reuoca- 
tur creberrimein alueos, & fugientes petfequi polfum in fundum g“ofcan. ' 
alienum, velinuito domino, ac vetaiuel. thcfailrus/. ad exhibed. 
quiams cuiqueacquifitum ei conferuari olcbetl.patte§. deiis,qui 
runciui. SecilsfiApes ferasnoueinalieno praedio captarem.§. A- 
piu in fine deretu dmifione « Plato v. fi quis Apfi voluptati indui- ^ 
ges, & pulfando alienu exame fibi vindicaueri t, vult vt damnu re- 
pcndat.Leg.falica t.j.de furt A.piu §.i.Legitur fic; Qui Apes claue 
cocluiasrcleratqtedlorapuerit, 1800.denarios, i.e.folidos ar fol- 
uere debet. Sic iure ciuiii Aipes in alueis noftris con clufa;, nofti 
lunt: fi tamen euolaueiinc,'ftperfequi extra confipedu noftru ne¬ 
queamus, vehn arborefini:, occupantium fiunt, vt diail eft. Ac- 
curfiusfyJueftresApes, quaein arbore c6federat,eiuseircdomiui, 
uatborcfigaaueru,exlegeiLongabardoruui ait.Lege Gothorum, 
, 6^UiS: 
I 
