50 
Vlyfsis AUrouandi 
^ID 
SIT 
S Vnt qiiid dicunt mei efle ca:lifudorem,alii fiderurnfaUuamja- 
lii purgantisfeaerisluccurn. Conftaclaneex aere decidercj, at- 
queita fideruin maximeexortufublucauisterfiporibus VndefuD 
primam auroram folia arborum meile rofcidareperinncut.Diui- 
aGeDrg,4. noigicuroredixitaVirgrlius: 
Melrofci- ' trotinusueuimtUucoeieftiadonn. 
damefle Rofcidaprofefto materiaomuina-cxiftit jBcab Apibus colleda 
materiam, infertur alueariisformarnqueibi accipit mellis,fotune Apum ali¬ 
quo,an quaalia ratione > videndum, Nam quod alicubi decu¬ 
titur atborumfoliismel.autmelleuaiquid (icuti manna; vocatae 
■o-enus , vt roris quoque materiaadiit, aliam induerefub diona- 
tuMim videtur, & nodfis frigoribus concretum calore difioluicur, 
nec eo pafto coit, vt peculiarem efie mellis naturam credamus. 
hti. s-tiifi- Rotem autem efTeptobat b philolophus ifauos ('vt didtumeftj 
eaf.zi. jjfloribus faciunt; ^elautem non ipias facere Apes, fed rore ca- 
,, dentem deferte, argumento eft, quod vno, aut altero die cellas 
:3,mellei'epletas iiuieniiint Apiarii. Item autumno mel,pofl:quS 
detraClum eft, tron reparatur, cum tamen illo etiam tempore flo- 
j.resptoueniant fit rurfus ibidem; Mella, inquit, ex rore aeris li- 
,, derum exortu potiffimum, & arcus cteleftis incubitu contra- 
,,huiit, omnino ante Virgiliarum exortum mei non fit. Eadem 
,,fereapudc Plinium leguntur fic; Venithoc ex aere, & maxime 
,, fiderum exortu, prrecipuequeipfo Sitio explendefceUtefit, nec 
,s omnino prius Virgiliarum exortufublucanis temporibus. Ita- 
3, que tum prima aurora folia arborum meile rofeida inueniun- 
„ turacfiqui matutino fub dio fuere , yndas humore veftes, ca¬ 
pillumque concretum fentiunt: fiueilleeft ccElifudor,fiuequx- 
3,damfideremfaliua,fiuepurgantisfeaerisfuccus, vtinamq; ef- 
3, fet & putus, acliquidus,& fua; natui'*,qualis defluit primomuc 
„ vero e tautacadens altitudine,mulcumq; dum venit fordefeens; 
&obuioterr* halituinfedlus,pra:ter.eae fronde,ac pabulispo- 
3, tus, & in vterculos congeftus Apum (ore enim vomunt^ a.dhxC 
cZih.lt. 
tap.iz. 
.. lucco florum corruptus, & alutis maceratus, totiesq; mutatus, 
,, manna tamen c®leftis natura: voluptatem affert. Locumillum 
dZi.i. Vm. Ariftotelis mendofum elfe putat, & fic reftituit d Hieronymus 
/aS. ciip. 14. Mercurialis retatis noftr* doftiflimus, crelique noftri iucidiiUm u 
Ariftoteles fidus. Vulgarium, inquit, quorqfidamiam diu fuit opinio mellis 
corredtus. prouentummaxfme prremonftrari, quando ftequencioresarcus 
cccleftes apparent. Quod probant nonuulli hifce verbis Ariftote- 
lis : ^ otVtuv oit rS'mvxs-fm Xq « 
eTav Sed ego hanc lentendam femperfufpeftam 
habui: propterea, quod Ariftoteles eodem in loco ita fcnbens, 
dtsd xu)^jA.S^ ir‘ id cla- 
reaffirmat,quod etiam omnium ffere communi experimento t6- 
ftat, nimirum in fummis ficcitatibus maiorem mellis fuper her- 
maiorco depafcunturApes,copiamambundare Iccirco,quiuiii 
Ariftotelis codicibus impreflis erroraliquislateat, nemini dubi¬ 
tandum puto: eo magis quodin vetuftiflimo Scipionis Gartero- 
machi codice, quem mihi opera eruditiflimi Fuluii Vrfini videre 
contigit, in hunc modum feriptum iniieni : x-at fcdAira- '»■««'5 t «» 
Q^am ledlionem, vt 
vehementer probem, inprimis publica fere experientia admo¬ 
net: deinde; Plinii feriptoris inter latinosgramfllmi authoritas, 
qui, cum omnia ex Ariftotele acceperit,feufifle videtur optimum 
. , mei Sirio exoriente produci,,appal'eute vero arcu cailefti, ii imber 
ortus quid j,onfequ.atur, medicamenta oculis, Si nonnulla fieri. Qiud porro 
Ariltotell. exortus Ariftotelifigtiificartnt, fcioahos diucifafenci- 
^ re: mihi vero probatur magis, vt Canem,& Procyonem interore- 
temut: guandoquidem/Theophraftus Canem to «Vpot per ex- jq 
Mellis 
quando 
pia 
e tih.ii-. 
Cap. <4. 
Aftrcrum 
fluit, excipiunt, & ollas ac fidilia melfe implent ; vocanrqite id Drofomeh 
drofomeli,&aeromeli, id eft mei rofcidum,& aereum. Proinde quid, 
conftat materiam, ex qua mei generatur rori effe congenerem. Aeromeh. 
Apud* Athenarum, vbiniel cereum-frudum vocat, Epicharmus iLib.4- 
in libro de terra & mati, de meile fic inquitrmatutino coquenda 
eft.pulshoceft, vtDalechampiusexponit,melleusfuccus, qui“ 
matutino eccclo cadit. Et Aminthas (apud eundemUibro primo 
de Afitemanfionibus, cum tradat de aeno meile, ita feribit. Si¬ 
mul cumfoliisid decerpentes componunt, & fingunt adinftat “ 
Syriae* mafl* (Caricarum pinguium, qu* e Syria conuchuntur, 
VtexponitidemDalcchampius). Quidam globos ex eo faciunt, 
& vbifumere collibitum eft,dilutum antea,& colatum bibunt, “ 
iTuftu fimili, ac fi quis mei dilutum bibat,fed multo iucundiore. “ 
■K Aelianus pr^terea roris mateiianidrcmcletiam fcriplit etenim kttRp. 
in Media, ait mclex arboribus ftilhirefeaccepifle, & vt ait. Euri- cap.42- 
pides, inCuh*roue dulceseramis gutras manare. »; Alibi quo- llnBacchis, 
que lu India prodidit, & maximein Pralioium regione, liquido m Lib. 15. 
mellepluere.- quod inherbas, ac paluftrium arundinum com.as cap.7. 
decidens, mirificas paftiones ouillo, ac bubilo pecori pr*ftat, 
quodquidem (inquit; ipfumapaftoribus co vbidulcis plusroris 
decmlodelapfumeft,agitur :& fic illis paftionibus tanquame- 
pulis iucunde accipitur, paftorefque viciflini fuaiii^pulocom- 
” penfiit. namexpecoreillifuauiGiniumlacexprimunt,neq; (ficu- 
ti Gr*cifaciunt) mei mifccrc, & temperare habenrnccPfle. Sed 
iam fatisprobatumeftmelrofcidam eflemateriam.Rosveroifte Rosnon 
nihilominus mcl non eft, nifi ab Apibus colligatur, cogatuique eft mei. 
namcum fpoute cogitur, fit quod manna ficca nuncupatur: fin Manna fic 
non cogatur, tum fit raaima liquida eaque eft, vtros congelatus, ca. 
vifeida, &guftuimaximeiucunda. Exquogenereetiameft,qu* Mannali- 
Cedria vocatur, cuius meminit » Hippocrates : nam tota pene quida. 
manna.colligiturin coniferis, vt cedro, larice: colligitur & infa- Cedria, 
lice, fed pauca, mukoque minus in aliis arboribus, neque in tota uLib de 
arbore vlla,fedfolumincacuminibus, & maxime coniferarum, vulaerib. 
caufaeftaer qui vndiquecircumambii propter foliorum exilita- Manna in 
tem;naminfoliis latioribusfpargitur. Neque aliud Hippocrati quibus ar 
‘cedria eft, quam quod apudH*bi*os manna.Sed communis in- boribus 
terpresperperam oleum cedrinumapudHippocratem ttanftulit, colligatur. 
yideturqueK 6 ^fijA*<ovlegifle, cum iitsAdciJfio» ibi legatur. Lapfus Oleum ce- 
autem is eft dupliciter, primo quod textum inuerterit, fecundo drinum. 
quodignorarit,cedrinum oleumex aliaaibore parari, nimirum Cornarii 
excediominorefeu cedrula quxoxycedius nominatur, cumel duplexei- 
in cedro maiori tantumcolligaturin monte Liba no ,& in monte ror, 
Sinai, vt obferuauit 0Petrus Bellonius,quem confulere poteris. oLt.t.. Obf. 
Sunt qui Plinium volunt in prijcitatis verbis de manna tantum lo - cap.is- 
cutum efle, quodfalfum eft. nam & mei (veid obiter repetam)ex 
eadem materia ab Apibus colligitur. Diuerliflimum vero aftab 
co,quod pDiofcorides faccharon, nos nunc iaccharum,Auicen- pLib.t.cap. 
nafalemlndum nuncupat, vtpoteqiiod m arundinibus inueni- lo^.Saccha- 
tur, nuncetiain apud Siculos, Dioicoridis temporibus in India, ron. 
qui tamen mellis concreti genus efleferibit, Aphrodi&us: qLi.i.Pr;- 
quodautemfacchar Indi,inquit, appellant,melliscoagulum eft, hle.74. 
folcogente rores, eonuertenteque admellis dulcedinem iqiiod 
idem etiam monte Libano fieri certum eft, &c. 
TZib.f di 
eaufisplant. cellentiain,pleriquealii vocafle,inucnitur. Cumeniin (vt Hip- 
cap.6.& »- parchas, & Hyginus declarant ) fidus canis plures ftelias conti- 
iibi. neat, quarum viia Sirius', & Canicula vocatui: Ariftotclemid li- 
gnificallearbitroisquod meltuDcmaximeabaere cadit, quando 
aftia, videlicet Procyon, Canis, & priefertim Siiius, qui Cams 
fteliaeft, exoriuntur: eo uamque tempore ardereterram, & fic- 
citatcs maiores inftare, vnde roris melli vbettas nalcatur, nemo 
nefeit. Hucufque Mercurialis Vt modo, vndedigiefla eft, tegre- 
1 Me- oratio, mcl, inquit;; Albertus, eftoccukusros cadens-lu- 
jjfloies: &aliasplantas,& fuper lapides, quod Apcscqlligunt. A- 
pudAthfn*um Alcmam., mei vocat , ceia'.uitce- 
reumfruftum. Epicharmus vero 7ritroy'iiid-ficct, matunnu mare, 
quod fublucano tempore ex acre fluat. A Galenus.cum omnem a- 
limentoruin materiam,duobi^s generibus compielu-iuhflet.quo- 
,, nim alternin quulemiptoiiini a pianti8, alterum vero abanima- 
„ libas fumebatur: ab rtroquedein ipforum mei fecietiimcfle di' j 
cebat. Oririque in plantarum foliis:efle autem, neque fuocum ea¬ 
rum, neque fruftum, neq; partem, fedciufdem, cumrotc gere¬ 
ris : non tamen aflidue, ncccopiofe.vtilleprouenirc, memiiiifle- 
que aliquando, cum aftate fuper arborum , ac fruticum, herba- 
tumque folia mei, quam plurimum fuilfet repertum , agricolas 
velut ludentes cecinille, luputrmeUepluit. Pr*ceflerat autem, in¬ 
quit. nox, f t per*ftatciTi, bene frigida (nam tum tempus anui *- 
ftiuiim erat J pridieq; calida, & ficca fu erat aeris temperies. Peti¬ 
tis quidem natur* interpretibus videbat halitus e terra, & aquis a 
folis calorei*ublatos,a€deindeexadeteauatos,acco(ftos,afrigo- 
rcfecut*no(ftis concretos coaluifle. Apud nos vero raro id ac¬ 
cidit : >n monte autem Libano quotannis perftepe. Itaque coria ' 
fuper terram exten dentes, & arbores excutietites, quod ab eis de- 
gW. 
\\Lib.}.de 
AUment. 
facult.cap, 
’9- 
Meliis or¬ 
tus eftin 
follis plan¬ 
tarum. 
GBNVS. DlFFEKENTIiE. 
M Vlta dc aerio meile, quod nondum ab Apibus coileiftum,hic 
quoque dicentur: nam om.nia mellis geperaextoreconfta- 
re putamus. Mei autem vel natiuumeft, vclfiftitium, dequopo- Mcldu- 
ftea, natiuLim vel donie,fticuni, & vulgo notum, velfylueftre,de picx. 
qu o fu o quoque poft loco dicetur Pluri m* equidem in meile dif¬ 
ferenti* obferuantur. Aliud bonum eft, laudabile, &falutare: a- 
liudprauum, illaudabile, & venenofum: aliud dulce, amarum a- 
liud,aliud auftciiim ; aliudliquidum, aliud craflum & confiften- 
tisfubftanti*. Abstate quoque & colore differenti* fumuntur, Omphaco 
itema nat.alitiolcico. alijfq; vtpatebit A faporeacerbo m"upha- 
comeli Hermolao Barbaro nominatur Mellis quod vinum fapit, / 
meminit 3 Galenus, meminit & amari, de quopoftpluta, vt 3j 
lociratione differre dicemus, teftaturque patrem fuum mei ha- jintid.c.i. 
buifleita amarum vetuftate redditum, acliin Ponto natum vi- Melam-a- 
deretur. Qqamobrem non inepte Setuiusexplicansillud poet*: 
dulcia mella premes : dulcia inquit, non eft fu perfluum epitheton, 
quiactiamfunt amara. Fit & acre temporis nimio progreflu , vt 
docet idem i Galenus,Item tenuius & calidius. Albicantis mellis 
meminit c Ariliotcles, quod negat e fyiicero thymo confediiim t 
efle; fed id oculis commodius & vlceribus applicati alferit. Mei u 
rubeum legitur in indice Brafauol*, in Galenum.citatquelibrum , ' i 
primumdeAntidotisfol.ioi.D.fedibihoc uonreperitiir. Com- 
rnuniter autem flauurn eft; vnde Clearcbus apud dA':hen*um 
traditaquam & lac candida vocari;nedl:ar & vinlim,rubra;mel 
oleum flaua,;yA«g55. Sed flauum ne an album pr*ftet, mox exami- j ’ 
nabimus. A tempore qut) colligitur, ttipicxfortitur nomen; Vere rv^fr ’ • 
colleiftuix}, fiue vernum, Gr*ci«V 9 -f,»oi/,hoceft, floridumappel- , ^ 
lantjxftiuumiiiguie», qualifuotemporecollecfum, nam qu* 
gent,&pulchrafunt»gj 5 Tadicuntur,itemfacra vasxJaigjjj , 
oportnne celebrata, vel facta tempeftiua, & 
hHv, eftftuguraprimititiasfacrificate, Autumualequodautum-^^ ,' 
no.AnthinumGratiusfobtum vocat,vt«Turnebusautumatini- 
mirum quod e floribus colligitur: Sic enim emendat illius poet* 
locum de meile agentem.vbi inquit, vitiofelegitUr: /»//?*- 
tie,cum thymumt^ vuaflorere incipiunt. Pro folftitio in libris fan- 
ft* 
