Liber Primus delnfe( 5 tis. 51 
A quodeft,co=Ii clementia , vtalibi explicabi 
fi.ll.r, 14. raftt certu habeo. Triplicis iftius temporis, vel potius, collediio- 
nisdiltinftiodebetur^"Plinio , apudquemhxcomnialeguntur: 
Vernum ex floribus conftrudbo fauo, quod ideo vocatur aathinii. 
5, Hoc quidam attingi vetant, vt largo alimento valida exeat fo- 
,, boles, alii ex nullo minus Apibusrelinquunt, quoniam magna 
„ lequatur vbertas magnorum lideium exortu. Ptretsrea folftitio, 
,, cum thyrrium& vua florete incipiunt, prtecipua cellarum mate- 
,,ria&c Sc paulopoft. Alterum genus eft mellis arftiui, quodi - 
,, deo vocatur horatuma tempeftiuitate precipua, ipfo Sirio ex- 
,, plehdefcente poftlolllitiumdieb. triginta fere. Immenfa circa 
hoc lubtilitas natur* mortalibus patetada cfi:, nifi fraus homi- 
,, iium cundla pernicie corrumperet. Namq; ab exortu fidsris cu- 
„ iufcunque, fednobilium maxime , aut cccleftis arcus, fi nonfe- 
„ qu.rntur imbres,(cd ros tepefcat. Solis radiis medicamenta,non 
,,melli^ignuntur. oculis, vlceribus,internifque vifceribusdona 
>, caleltia. Q^odfi fernetur hoc Sirio exoriente, caluque con' 
,, gruatin eundem diem, vclaipe Veneris, autiouis. Mercuriique 
„exortusnonaliafuauitas, vifqucmortalium malisa morte vo- 
„ caudis, quam diuininedlarisfia?. Ha-c itaque Plinius. Sedante- 
o t.i. Va* cuius alias meminit, agam ,rurfus, quem 
" r„ , cx Mercuriale correxi, locum, eundem prius ex g Marfilio 
Cagnato^ui diligenter eundem emendauitjcorngam. Legi idem B 
apud Arilt.airia Veteri Vaticano exemplari calamo notaro non 
tjislcd Vtracrgo.inquitjledlio melior cenfenQa eft .^Ego, 
intjuit) vtabaliisetiamfacftum notauciam, perpendebam Plinii 
vferba (eaTcilicet qua: egoiam uouillimc citaui j vtfi Arift illefe- 
cutus eftetjqmd deliac dubitationeftatuendum foret, ex eo con¬ 
cluderemus. Verba eius funt: Ab exortu fideris cuiufcunque, fed 
nobilium majfimeautcccleftis arcus Scc Hsc autem oratio non 
almd docet quam quo tempore mei prxftantius gigni confueue- 
rit, taineh Arift. non de pra:ftantia mellis, fed foium de tempore, 
quo nlel nafcitur, verba facere videtur: de mellis pra:ftaatia paulo 
anre locutus fuerat- * -ni f 4 ,€T&t 7 ru^vcv ^sAf,mel autunale 
pr^flamius. Hic v. defolo tempore, cumillud concludat, omni¬ 
no non neri mclanpe ex ortum Vergiliarum, quodprtcftantiam n6 
fignificat, & qu^ dcfuauirate, ac vi in medendis malis, & de c6- 
ciirfu fideruma Plinio dicuntur, ex Arift. verbis colligi nequa¬ 
quam polTuut. Q^amobrem probabile eft, quod Plinius alium. 
xnLiA me- 
Obfe 
quam AriftXecutusauthoremfuerit. AI.oqui cum Plinmsnon Si- C tamnale eft. Autumnaleitaq; fecundum bonitatislocumobtin 
111 ra nrn m. 1 eH #aff m o rz-nc-,-.«.^1 .. __ c _: 1 t • _ 
mus, & lpfe« Plinius, inquit, rores neque gelii, neqj ardorib,exi 
ftunt: neq; credidetim Arift. dixifle aftrorum exortum, vt cane n i,i,x,c.S3. 
tantuminteiligeiemus nametfi Theophraftusaliquadoaftri no¬ 
mine canem appelllauit,tamen cum numero multitu¬ 
dinis affra dicuntur canis non iiueIligicur..o Arift. inproblcm. q Se^-pri- 
tTfrToXuj r<wy etro£i>¥ya<r 7 rifOjfiui>iKiHj 7 rA«(jf{, Kvat»-, m^.probLv 
exortus,inquit,aftrorum, velutOrion, ^ Ar(fturusj& pieias* ^ 
Hippocrates libro de aere, aquis, Glocis, 
ruv y En-&*7K sto*-' 
it.eij k7nw>,r.tx^'m l'vTBi. Oportet aut afttorum exortus obfer- 
11 are, Sc in primis canis, deinde arfturi, & occalumpieiadil. Qui¬ 
bus oftepditur, aftra multitudinis numero, fidcirum mulcitudiUc 
figbificare. Sed crediderim Arift poft communem aAroiumap- 
peilarionem, qua Pleias,Canis, Aifturus, Sc alia comprehendun' 
tui, Siriumpriuatim nominafie, ne qiiisexiftimaret, eo cempoic 
mcl minime fieri, ea adduiftus ratione. quonia ardor eximius va¬ 
porem omne, ex quo ros fieri folet, exureret s fcdfciret tunc quo¬ 
que nafei, quia eodem loco ^ftiuum & autumnale meiefiedixe¬ 
rat, licet modo de hiftoria vernu autumnale memoraucric, omif^ 
la^ftiuimentione. 1 heophraftusautpnmo lib de caufisplanta¬ 
rum copiofe docuit, etiam fub cane humorem effatu dicr^niim re- 
periri. Si itaque, vt videtur, Arift Pii niusfeciitus eft , mchiis Icgi 
Sirius,quam Iris,hic locus oftendit. Tertium genus mellis,mquir, 
pPi-inius, (egoidaucumualeliipravocaui) minimeprobatujfyl- pL. 
ueftre, quod Ericium vocant. Conuehicur poft primos autumni Melxric- 
imbres,cum Erica folafioret infylinsjobidarenofofimilejGio-ni- ccuna. 
tui id maximeArduriexortu apridieidusSeptembris. Quidase- 
ftiuam mellationem ad Ardui i exortum proferunt ,quoniamad 
i^qui n odium autumni abeo (uperfinc tiies 14 ab icquiuodio ad 
Viigiliarum occafum, diebus 48 plurima fit erice.Athenienfis te- 
rraiicem appellant, Eubcea filaram, quam putant Apib. efie gra.- 
tillimam, fortafiis quia nulla tunc aliasfitcopia.Haecero'omclIi- 
ficatio fine vindemia:, & Virgiliarum occafu, Idibus Nouembris ‘ / 
fere includitur, q Arift, v. duo mellis conficiendi tempora efle feri- ^ a 
pfit, ver, atque autumnumtfed vernum fuauius,candidius,omni- 
no pr^ftantius autumnali efie j item confici melius ex tioua cera, 
nouellisqi ftirpibus Meminit tamen etiam ^ftiui, r vbi ait: Cibi 
caufa mellificant, tam jeftace qua autumno, fed melius mcl ab- “ 
i 
ni tantum, fed etiam arcus cocleftis, mentionem fecerit, videre¬ 
tur potius concludendum,quod vtraq; ledfio eflet retinenda. Im- 
mq fi diligentius confideres. Ilis ptJtius legendum videbitur;nam 
Siriiita mentionem facit, vtcumeoconiungatarcumccElelfem: 
arcus autem cmleftis mentionem per fe facit: dixerat n. ab exortu 
illiuS,finc)nfequancurimbres, fieri medicamenta,non mella&c. 
Sirii mentione penitus omilla, Pofteav. inquit : quod fi feructur 
hoc Sirio etoriente &c.quorum hsecfententia eft,fi Sirio exorien- 
rearcusccclefttsappareat, necfequaturimber, vtdixerat, eode- 
qiie die Venus, autiupiter, aut Mercurius oriatur, nonaliafuaui- 
tas&c.inquib.cumcccleftis arcus mentio fit adiunftacnm Sirii 
fnentione,iDdiciumhabemuspr^cipuamauiftorifuifle arcus cge- 
leftismentionem, Qyamobrem fiiila defumpta ab Arift. elleco- 
ftaret, etiam apud Arift. ipfumlris legendum ellet. Sediioncfle 
defumpta videor mihi fatis probabili ter coniecifle,ac aperte, pau¬ 
lo in te eipofuifle An potiorledfio exifiimanda eft vflj,®-, quo- 
nipnin ficcitatibusmelmagisprouenit. qu.iminimbribus,ai/;(j- 
iiTes Arift fcriblt 
eodem loco, ac repetit lib. 3 de generatione animaluim,& Plinius 
eiiifdem lib.cap, 17 inquieus. Humido vere melior fmtus, ficco 
mei copiofius{quanquam quod dixit, vere, forte minus ex Arift. 
fentftialocutuseft, vtintelliget, qui redl:elocis,in quos diximus, 
verba eius eiaminauerit,quoniam fermo eft,non priuatim de ve¬ 
re, fed communiter ac promifeue, de quocunqae tempore; & ter¬ 
tio degenerat. animal, manifeftus fermo eft de toto an no ,qu.in- 
doquideminquit,eilv£v))g.(«,s quod fignificat totius anni lalubri- 
lliimidum acprofperitatemj igitur ad procreandos foetus humidam 
tempUsge' tnmpeftatemcfle magis idoneam, negari non debet, namque de 
nerationi Irominibusetiam^ Hippoctatesinquit, 
animahu.m in aquarum incurfu Veneri operam magis 
aptum effe. ^®ndam effe. Eft enim virifimile genituram in pluuiis, qnamin 
iiLib-i.de litdmtibusipagis abundare. Ad mellis autem pronen tum ficcita- 
Jitia. tebpiiserferatio euidenseft, qaodihelrosquide eft, vtaiti Ga- 
bit, primum, quod Vere colligitur ipoftremuaeliiuum. Dcmefe 
anthinoinlibrodemirabdibnsaufcultationibus eidem Arift nu- 
cupatoficlegitur.Aquibufdamfertur,meianthinum.vtvocant, ‘ i 
circa Melum Cnidumqs nafei, odore quide fuaui, fedneutiqua“ 
durabile,id erithacam fieri Permagnifemperrefert, vnde mei ^^tumna- 
colligatur, quando plantarum,quibusinfidet, naturam niirtim in 
modumrefetat, vcvenenatum,furioium,&amarureperiatul:,n6 ^^‘^tjex 
aliunde accepta qualitate, quam ex venenatis, furiofis,amarisque 
piancis;vte contra(aluberrimueft, quodexfalubetrimisplantis ^ 
accipitur Laudatiflimunigigiiiturinlocis, vbithymus,&.'"erb^, 
& frutices temperamento calid*, Sc ficcte prouemunt, vt docuit 
s Galenus, & Pliniusiibi, inquit,optimum fSmper, vbi optiitjoru 
doliolisflorum conditur. Attic*regionishic&Sicul*,Hymetto 
& Hyblaablocis, mox Calyduaiulula Higiniusquoqj optima“ zi/ifn./Ue, 
mella nafei ait, vbi thymus, tymbra, cunila origanum, vibla pul¬ 
lulare lol eant, quod fieri tcftatur Ach.iiae montibus , vbi transfe- 
1 uiitur Attica;paftiones,& m Eubcca, infuhsqi Cycladib. riecmi¬ 
nus in Sicilia, & Hyola IDiofeoridesAtticoHymettiomeliho- tLih.s. 
noredetulitjin fecudo ordine Hyblxum mei eft,quare cecinicM nlnxeniii. 
Cum dedtTts Siculos med stdecoUtbus Hybl/s (Martialj.s; 
Cetropms di. eis tu licet cjfefjHos. 
Bithyraum,vocaturmel,quodeXvtrbqj thymoparatiit:albo fci- Mei bithyd 
licet, &nigro, id album fieri ncgat.x Plinius, fed oculis, & viceri- mum 
busaptiirtmumexiftimaii y Galenir. cohiici in antidotos lubet xL<b. ii. 
mella quantu Geri poteft optima, Hymettia Tkafia,aut certe At- cap.16. 
tica.quib fi carcamusO Cyclaciib. adUetftumcivuItimporii, q,- j Ltb s.de 
cunque fimilms Attico fuerit, (^anquam inifthmo quoqiboliu Antid.^, 
nici pi onenir, italfthmiactimaloco, vbi nafcitur, cognominatu, Mellftjj’ 
ficiir& rubreiim ,quod& ipfum liomenadeptUmelt. Artqilitec miacotiS, 
celebrata mella cfle, i n aliis etiam tamcb regioPib confici, fed cu 
obexigniutem abiitcolis cotum obfumatur, in alias prouiricias . , 
non exue, nomenaueidcirco vllumiion habete.Noftrd fiqfiide, Mcf bon^t 
inquit, iii Afia collis quidam inter Pergamuj& Eleam vrbem ma i.u patria 
rici mam porrigitur thym6 lcatens,in quo Apes optimuririficl re- Galeni, 
poDUnt,q,ib!demtotumabfumitur;InMyfiaquoqiQiidpdttin£i- 
Itraipronincii finitima eft, traaus 01 ' ' 
iLib.}-\di Is^us,qii* fententianonabeft abiis,qu* vetuftioiesdixeie.quo 
AUtn.f«{. venireexaereArift authorcllhocloco, & Theophra- 
ftuslib.j.deplant. Ros autem, vt etiam pruina in fercnuftte & 
tranquillitate nafcitur, vtait Arift. primo lib. metcoton.Irisau- 
tem ecfincqueplauios,nequeferenosd.escUmfideportendit.vc £ fpexi, qfianquam deteriora plane mella ibtqfioqrpToTenTdm^ 
ait^Phnius, & accidat, vt arcum cmleftern imbreSnqn fcquaq- tabat autem ibi quoq; monticulus qiiidam non Lgnusfavefus M 
tur, vt/idemelcauthor, non tamen in nccitatibus&ferenitatib. ' . . i . h . 
fed humido cctio ac perturbato fieri folet. quapropter rofcida,im- 
hrifera, & nimborum creatrix a veteribus didlaeft, atque ideo 
Sirii mentio, quam iridis, probabilior videtur Prieterealoqus eft 
Plinii quilegendumSiriuspenitvrs perfuadec. namque vndecimi 
lib. cap. 14. vifus eft interpretari verba illa Arift. qux principiote- 
tulimus: Venit hoc, inqqit, ex aere, & maxime fiderum exortu, 
prxcipuequeipfofirk) explendefcenre, nec omnino priuSVirgi- 
Jiarumexortu. Etfi cum--— • '' 
occurrit, qu^Britufti appel¬ 
lant,inqOo mei Attico fimile penitus magna cC admilationVcS- 
• Ex- ..... 
... , - ^ . _.-cfu5 Meidulcilv 
totus, thy mo atque origano plenus, ad cuius tadiccsami cy thifo fimum. 
^ii^mpIuiimoabunda!bant. Ex eocdllifi dofninils mcl vf^j adeo 
dulce colligebat, vt hae inparteAtticu etiam fupcrarefadretiinen Mellis nlu- 
vr fifrirnm • i-iA : J».:_ j... r » .. i: ^ .. 4 , 
i cum dixiftetprxcipuc, non ex Arift fententia 
puto dixifle. Arift. enim non dixit deSirio,feddeaftrotti 
ei&rtu, neq; experimentisrefpondet.quodmaximeSitio explen- 
defce.ntemel ex aere decidat, maxime enirnid autumno contin¬ 
git, ciimfcilicet mellis vindemia fit: quod & ratio fuadet.quiaia 
arddribfis vapor, ex qubrosfic, exuritur: Itaque fieri tradfitur ab 
vt Atticum, n6erat:ftatimq;idcircofegnftantes ftiboiertebat, &: rimum tz. 
naufeacitoc6mouebat,fipauloliberaliuscdn1e{um,fui'!et. Hoc cythifo. 
fiquidem de cythifo feriptores vhb oretradunt,’ Aped ex cythifi iub.i- 
florib.plurimum mellis excerpere. HxcGalCnuS {On\dm%t{n6-florum. 
que mcl commendat, g» ex cythifo, thymo acyiola' eolleaum eft. Mei Atti ■ 
Mella meam munus, volucres ego mella daturas dii cut laU' 
Ad violans,^ cjthifoS,^thyihacatid voci. errum. 
Sed v^dAtticx regionis meircuertartiur;« AleianLf ApKtodi- aLib-j-tri' 
Ixus Hymetto montilaudempraicipuam effeferibit, proptei flo bl. 79. 
rumfingularempratftantiam :non ergo tantam propter thymum, bLi.r.C^i' 
n multtyolunt:quanquam tamen thymum ptifecipua fit herba,' a liad. 9} ■ 
