In Libros de InfeiStis. 
21 
tantummoc!oeffe,fedplures5periieq;vero ipfumexamen,fidu- A excauatismellafuaponunt,aliiefub terra,&qu^inalueis,alia:in 
f-aiinc rili»» n iill?>c Ainrk< fb ri n nfrVin r»r1 nr-s» rn^r^c rit tn i m c (i i- i-»-\i i-^a _ tdv-lc 
ios fauos 
ces velnonlatishabeanturCquod,inqliit, non tamptincipisdefi- 
«li.j. Mtf. oderio, quam ortus,vt aiunt , ad quem illi neceflariifuntjinci- 
,, ditj velplures quaitifatissdiftrahetc enim examen «z Varro cum 
quofdam dixilTet dicere, tria genera efle ducum in Apibus, nigru 
Varium ef- rubrum,varium,poftMenecratem Icribit.duo efle dicere,nigrum 
fe meliore. & vanUiii,nulla tuflifaaa mentione laitque varium ita meliorem 
' elle, vt cipedrat mellario , cum duo funt eadem aluo, interfice 
re nigrum, quem , inquit, Icit cum altero rege efle feditrofum, & 
.p ■ , „ corrumpere aluum, quod ftiget,aut cum multitudine fugetur, 
^cusqurd ^ f ucus.ctiartiin alueari eft, nonnulliia foaendo diebum volunt. 
&erusety- vt, inquit Plinius, ferotinus Apum fertus & quafi ad 
mum. earumfcruitutemnatus.vtiti ciushiftoria patebit » Aiiftoteleso- 
‘mniurn maximum efrefcribit.fcd line aculeo & ignauum.Sunt 
qui inter Apes mares efle exiliiment, atque tametligenitura ca¬ 
rent', feininalem tamen gignendi rationem in te continere jinde- 
eueFucos appellari, quod fucum faciant;perinde ac Eunuchi, 
quibus tametfi fubfuiit virilia, fteriles tamen funt & adgeneian- 
duminepti. Sunt vero etiam alij, qui afleiunt, Reges Apum efle 
fams.alire nullbs fauos faciuntiquod pr* careris cu magis fit mira- t.icrcnteS 
bile,prius etiam aftruendum eft aliqua authoritate, Firecautem 
cftipfius^ Ariftotelis, fic fcribentisiAd Amiflum vrbem cotiue ‘O F ° 
hituralocisfuperioribus mel,candidum, craffumq; rnaioiemin “ . 
modum,quod Apes faciunt fine fauo, quale etiam fieri in Ponto “ ^ f' 
cognitumeft. z, Petrus-Fiifpanus tradit in Cumana infula nouo" 
miraculo ex arboribus pendere examina,adeo vt mei fluat,& Ion- 
ge ante illum « Strabo, Apes, inquit, in Hirciniain arboribus o- 
perantur,& mella de frondibus fluunt. Verum fauofue faciat, neu¬ 
ter addit, id aute putandum eft. Apud Themifcyram circa Ther- . ^ 
modoontem amnem Apes, cefte ^ Anftotele, in vitimum citato oL.S-iiiJt. 
loco, tam in terra, quam in alueis fauos fuos faciunt, pani ad mo 
dum cerx continentes, & mei cralTius reddunt.Fauus ipfelcuisat- 
que xquabilis eft,quem uonfemper, fcd hybetnis temporibus ta- 
tum coiiftruunt. Copia enimm eo ttaiftatu efthederx, quxhye- 
me floreat, vnde Apes mei capiant. Addit deniq; Philoropbuscfle , 
etiam Apes, qux fauos fub terra triplici ordine facianninquib. in- F^titlUD^^ 
quitmel eft, vermis nullus : fcd bccfauos omncshuiufmodi efle, Kiiatnpli- 
d(;geaereacprofipiaFucorum,atquein[crhosuafci, cum&acu-. B necApesitaomncsconfingere. Qiwd poftre. 
iFur Apis 
fpecies. 
leofimiliter vt Reges caveant, &femuialcm gignendi rationem 
habeantampliffimam, quam non facultate tantum, vt Fuci,led 
ftECUndiirimoad:uprxftant..Eft poftfcm.oquodFur appellatur te¬ 
rnum genusc Plini, 
iis cum eo coniungit, quin contundit, quod circa Tlrermodooa^ 
temamnem nafei diximus, nam fieferioit; Circa Tliermodoonte 
CIS ordinis. 
cL.n.c. ij. 
Differetia 
oL.S.Hift. rtea Ariftotele-, nigrum hoc, aluoq;ampliore Sed tempeftiuum 
fap.40. iureeftjvt operantium differentias prolequamur, &qux prx- 
Apum ope ftentdicamus. Peripateticx fedtx conditor Ariftoteles, inquitp 
tantium jj Columclla,inirs libris quos dc animalibus confcripfit. Apum li- 
differenti^. >> P® examinum genera plura demouitratyeaKrniquealias vallas. 
pLi.3, c.J. 
Apes qux 
bon^, & 
quij non. 
D 
„ fed glomerofas.ealdemqiic nigras & hirfutas Apes habentialias 
,, minores quidem, Icd xque rotundas & infufei coloris,horridi^ 
,, que piliialias magis exiguas, nec tam rotundas, fed obelas ta- 
,, men, & latas, coloris mcUulcub, nonnullas minimas, graci- 
j, lesque, & acuti aiuci ex aureolo, varias atque kuesieiusquc au- 
j,toritatem fequeus Virgilius maxime probat paruulas, oblon- 
,, gaSjlcues, nitidas, ardentes auro, & paribus lita corpora guttis, 
), moribus etiam placidis. N.am quautograndior Apis atqueeti- 
,, am rotundior, tanto peior. Sivero fxriiot, maximepeflrma eft. 
»,Fdaaenus Columella Locus autem Virgilij, quem citat,ifte eft: 
Vt him Regum faties,Ha corpora gemit; 
Viamq^ aluturpes horrent,ceupuluereab alio 
Cum -Venit, & terram ficcojjutU oteX!:ator 
hridutteUtcent altt ^ fulgere (orufeant 
hrdentes aiiro,(^ panikn hta ccrporagnttu. 
HiCpotitu Cobois,hi!icctL tempore certo 
Dulcia mella premes,nec tantum dulcia, quantum 
Et liqmdayQr durum JSMcht domitura japorem 
qL. f. mfi. q Ariftotcles binis in locis plura Apuip genera efle fcripflt, fed t3- 
€ap.2i.^ l .,, ptiiTias,quxbreucs fiint, vaiix & in rotunditatemcompactdes. 
5 . e. 40 . j,rAlbettiis tua rcceiifens quoque Apum mellificantium genera, 
tLi,i6. „vnum inquit,eft horridum , pilolum, mrlum& iracundum^ 
,, Sc vocatur Tufficum iquoJdam eft fubtile, longam, nec idem 
Differen- ,, bonum 1 tertium eft compadbim, bene rotun.lum,columnale 
tia bonita->> non longum, & eft illud nobilem altum & mellificatiuum. Dif- 
tisab ^tarc).ferentia bonitatis ctiamfumitur abxtate Nouellx enim Apes, 
hoceftanniculx, quarum examen quotannis auolarefolitum eft, 
st. 5 . Hi/?, non petindeaeveteraux pungunt, cura copii mellis uou fuppetic 
eap-epa- vt tradidit r Philofoph. Qaomodo vero cognofeantur, & num 
tLib.i.c.u. veteranis prxftetit,etiara doceti jElianus, dum ait: Apumquiipi- 
Apum 5 tas,,amxtatcin adhuncmoduminternoiceiepoterit. annum 
„ noa excellerunt, uitelcunr, oleiq;fimiiitui:nem & fpeciem ge- 
,,ruut. Vetuix vero & alpeclu , & tactu horiidulx euadunt, atque 
,, ei^xtateaffecta rugis plcnx vivtenrur: e.e tamen nngendorutn 
,, expetieuria&induftcia prxcellentiorcs iunc ex longitudinete- 
,,poris uimirum ad mellis fcientiam eruiitx, Bxdcmqiie tanta 
,, diuinitateprxftant, vt& pluuias & frigora futuraprxientiant; 
Differenti^” & quando horum alterum vel vtrumq; impendere coniedturis 
ab operati- >> alfequuntur.nonlongiflrmeab alueo volatu prxcedUntifedcir- 
„ cum aluearia volantes,veluti foribus incubant, &c Ab operati- 
'Eoinbylius ijonealiasvtilesdicemus, alias inutiles, vt.Apis illa ingens eit, 
,, qux Bombylius nominatur, admellificiuinproifusinutilis,i- 
temFuci,& fures & fimiliaalia Inter Apes, inquit ALlianus, alias 
nouimus, quxfiut& ditantur duces, qnxd.nn, ^-«piiwis.ideft.St- 
, renes jaliqux wcio hppofoi, funt qux pLill dc3 forte ab artificis , 
figmento, -vtelquiaemplaftica & parempLrftic.i Grxeis dicuntur, 
qux infarciunt, oppleutq;, fcd vilcida piiu.itim ac glutinotena- 
uL t c At cia.Cephenas, id eft abundare in ptimis Nicander feribie 
Xi'i 14.10." Etarurfus:.Apum,inquit, quxd.rm duces appellantur, qu;^ ^ 
daiti Sirenes,alixoperarial,alixfigtilx. Idem xrUrlus autnoreft 
«perariarum quafdam inertes efle,non tamen moribus Fucos efle, 
quoniam neq; fauos corrumpant ,aeq; melli iiifidientur, fed ex 
floribus quidem ali etiam cum aliis cuolare & compafci.Etquaiii- 
aismellis conficiendi & cadendi induftriacaieant,haudtamen 
prorfusociofisefle Namfeniores apud Regem ad eius ftipatione 
feledtas permanere. Alias vero boc munere fungi , vt mortuas ex 
alueo efferant, cum mundos & puros fauos efle velint; itaq; mor¬ 
tuam Apem intra alneos f.iuorum efle non pati. Alias prxtereaex 
Lis nofteexcubare,&fanorum fubftrudiiones, nonfecus aepar- 
uam vrbem vigiliisaflcrtiire. Qu,xomnia, hoc loco repeterepla- 
duit, (nam eadem vel iimilia faltem fupra diximus, cum deearun- 
dem Republ Semunditia ageremus) vt qux in alueis operantur,no 
eafdem omnia feireoperariledtor animaduerteret.lam veromel- 
autemfluuiumduofuntgenbraialiarum quxinarboribus hicl-“ 
lificant,aliarum qux fub terra, triplici cerarum ordine vberrimi “ 
prouentus Variat in Apibusitem color,nam iidemrfAriftoteies dLz.j.i?^. 
& Plinius genus quoddamApumalbiim efle prodiderunt,inFon- cap.iz. 
to.idq; bisin menlemellificare. Prxtcre.a non ijfdem vbiq; morib. A moribui 
prxditxfunt Francifeus AluerezinoEthiopiaApesferibit adeoci Apes Cum 
cures efl'e,vt inter hominum cubilia fiia conficiant examina; E tu- hominibus 
pudFlalizoiiestefte«Paufania,ceite adeoliianfuetxfunt, vtcuin degentes, 
hominibus vna pabulatum exean t. ac libere vagentur, quippe qu^ cln Atticis. 
aluearibus nullis contiueutur:pafIim vero opus facimit; illudq; ita Differctia 
concretunijvt mei a cera nequeat feiungere. Poftremo lion otnnes aculeo* 
quoq; aculeo armanturjfiquidemjfOmedus afferitin ludiis occi- ffc*»? r l • 
dentalibus magnum efle Apum numerufri generantium in cauis Apes fine 
arborum,i'ed efle admodum exiguas,magnitudinefcilicet Mufe^, aculeo, 
alarum extremo obtufo, & vclutabfciflo, eas item tranfuerfalem 
albedinem qUandam percurrere, u6pungere aufdolorem inferre, 
Q carere vtique aculeo, fauosfacere maximos, in quorum fingulo 
plura habeant fotamina,qtiamquat0ornoftratcS,rnel efle bonum 
& falubre, fed album,& quafi vinum coftuin. 
lORMA INTERNA ET EXTERNA. 
P .Aucisbic,qux circa externam Apumformam dici pofleiit,aga . 
cum quod in prxcedeuti rubrica oftendimuS, qualis bona, ac 
laudabilis Apis,emsq; rex fiue dux efle debeat, tum quia eicon hic 
ponnenda fimulcumfylueftribusApibus coniun(ftalit,vtpoft pa detectx. 
tcbit.ztAriftotelcsApeslcnbitpennashaberedetedlas , cafq;qua- t'E.4.rfep4»’ 
tuorScuiusrci etiam ^ alibi haiic ratioUem reddit ;Iplarum aut“ ^ib cup.6. 
volucium,iuquit,quxpafcuis viuercnecefle habent, & pabilli*' ttL.i.dege- 
cauiaeujgan,hx quactripennes funt,& corpulentiam habent le- “ 
morem, vt Apes, & reliqua generis eiUfdem.Aitcetiarn Apesv-" Apes cur 
nicolores magis efle,quaaa Crabrones aut Vefpxiquo exemplo “ 
allerit,ariimaatia varia magis efle ea, qux vario magis cibo Ve- “ S.Muta- 
Icunrur.Nam fi cibi cauf^,mquit,fiat mutationis,nieritociboru ‘‘ co- 
varictas tacit,vt magis varientmotus & alimentiexcrementa,ex ioi')scaulai 
quibiis-&pili.&pennx& cutis gignuntur.Gardanus Apesge- °^hy.de 
tenuis e- 
vurtet. ren 
vt nofea- 
tur. Vete¬ 
rarii laus. 
Apisinuti- 
liS. 
neraliter nigras efle autumat, quoniam cum leues fint, 
arum fubftaiitia (vtorautem mterim eius verbis) facile excoqui- 
tu;,quod excodtum & humidirm vcluf cavbo.nigrum euadlt; ter Wgra^ 
reum cnirnmanet.nec aerem admittit obhumicli copia,qua ratio , 
11'-- & Mufex cales fuiit Apes ramen agreftes iuxta Carthaginem 
rei-ualbxfcruntur,qu.xininDrcsnofti-is,iii'altumcoiificiuntmcl- . • ' 
iis,(ed acrioris at-q; diluti.Occludunt ccr/oitiumaluei,canalcmq,' Apes albx 
iolum,perquem ingrediantur,relinqu-ont.Sed& Ariftot‘albarum ^ 
Apum meminit. Contingere poreltid materia circa exuftioncm & carum 
■ concoifta, aut ob tenuitatem infurmna fuperficiereficcata. Hxc op®‘'a. . 
itatjj . ardanus. Crura Api bu's fcabra iingulariuaturx prouideutia, 'Crura Ap 5 
beneficdo, ac arte , videlicet vt flores, quos portant,facile adhxre- fcabra. 
" .. ■ ■' - - - Lingua. 
eLib. i ij 
ant.Lingua,ceftecPIinio, Apibus prxloaga eft,&(ricu/Arift.feri--&" 
Munditix' 
<uia quib. 
Vbi labo¬ 
rent. 
Apes nui- jjg.^mju^aL^^yeiinaiueisjfideuEUE^YstarbotumeauiSj&peuis 
bu) eam foris gerunt, Velut aculcuin fuogofum , & cauiim, vt t 
fi:nu!,& guilare, cibum trahere poffint Habent prxterea dentes 
auchorc eodem » .Ariftotele.VteccUlos vocat Plinius in hisinfectis fLi?'. t-dt 
veiuirculoSjinquos congeritur mellisliquoraetlus E.xcrementu pttytib. capt 
eaiii-n rubrum eft. ib-fj.itit vocant Gix..i:Aculeatas efle Apes ipfx "vitim. 
imn-ianifli.no,quem inferunt dolore, &reli-d:oin vulaereaculeo Dentes, 
per^catteftantur.Fucos eos carere ronftat: derege habeatue, aut gTtb.A.di 
non habeat, dubitatur : Ariftoteles habere aflirmat,alii atq; inter pfttt- eap. t, 
hos Ecclefiaftici fere omnes,habere liegant: Pluiiu, atqioElianus Vterculus, 
dubitant. Aculeum, inquit, fcAnftoteks,ApeipoluJent:Fuci eo Ercremce 
carent:Reges,ducesq; habet,fcd non vtuntur: quocirca eos care- tum. 
reaeuko nonnulli exiftimant. oEliani verba (upra citauiiEus,&: Aculeus, 
nunc no repetimus iPIinius velut ira percitus,quod in re,quij quo- ft®* a- 
tidienoftrisia villis videri,& certificaripoflit,etiaranuhi^iitemUs cukatus, 
ac veritate ignoremus.Qu/jrat nuc aliquis,inquit, vnufne Hercu- h L< 5. Hijlt 
iesfuerit,& quodLibenPatrisfepulchru.&tehquavetuftatisfi- " cap zi. 
tu obruta. Ecce in re parua,villifq; nolfris annexa, cuius aflidua ‘‘ t Lii.ii. 
topia eft, no cdnftat inter au thoresiRex nullumnfc folus habeat'' eap.ij. 
aculeum, maieftate laltem armatus, an dederit cum quidem k£.p. c. ta> 
natura,fed vfum cius illi tantum negauerit. Ego quidem A- 
liftotelisauthoritatem inagiiifacio,cxterum pIunsF Columcl " 
lx,quiomuiaTelf 3 lcein plseraq; iua exproptiaeipctieutia feribit 
Repem 
