20 
VlyfsisAldrouandi 
mine fud Apiam fiue Apeniniro appellaflc confentaneum efle, a ^ qu* aliis pricftentjoflendam, necefle^eft) prius qiiomodointetfe 
quoantea & PcIoponnefuiTi,inquit jtA* «Wit/yai/w, vteftapuci differant) & quod Infedlafub Apum genere contineantur, dicere q. 
Differunt autem Apes'operaria: ( Rex enim & Fuci, & ca:ter*, pg^ariaru 
quasftatimrecenleboex Ariftotelenon operantur,) corporis fi- dijfgrgntiij 
gura, «Brate,moribus i operatione, colore Sc aculeo.^ AriltoteleSg p 
nouemApumgenerameminitsatqueiila ex his gregalia Lex,vt^^^ 
funt Apes, Reges Aptlm, Fucis, qui inter Apes degunt, Velpa: an ^pum no- 
cLih. 17. Homerum cognominauerit Apis infuperc Straboni alterius vici 
Grego >> nomen cfl.ptopelnfulamAEuefipaflam.Poflea inquit, poftTin- 
Apicula li- >,dariosfcopulosjeflDrepanUm promontorium.& infulaaEnefi 
j,gj._ 
.palTacuin portuipoll vicUs Apis, a quo Praitonium vfquefunt 
,, ftadiacentum &c. Poftreino Apiculalibri tkuiiis ell liuepoe- 
,, matis apud Scaligeruiti. 
STNOJsTMA. 
Debotah. 
D Eborahn"n 3 T Hebraicamdidfionem exponuntAnes abor- 
dineoperum,qua;facitmiraiiiduflrta.Erai^7.n“|1Dnbb&A- 
pi, qua: eft in terra AfTur. fit plurale fecundum formam mafeu- 
leam Indicum 14 & ccceexamen Apum Z 3 ’riiSl.Pfalmo 118. Cir- 
cundedeiunt meQ’" 11 Dn,(icUt Apcs.Syro. Chalda:isferuato pror- 
Deboretha fusfcreHobraicavoce Deboreiha Wn*iOi Dicitur,in plurali De- 
Dabaria- bariathaKn’' 1 Di & aliaS,fedredundante Aiepli, Deri- 
tlia. uant autem Debera, jdeftRepublica , gubernatiopopu- B 
Debera. li, Gra:cis'®-<i^<T«». MaduphS^Tfiiifdem idem elf,quodtjl vel 
Maduph. Itnp, tabulaquJe‘pbnicut ante apiarium.Item examen Apum. Et 
fitXtrrr», Vasin qUO ponitur fimus boliis, vt incenius fun odore effuget A- 
dceiusety- pes, exalueario. Examen Arabicedicitur' 7 ’nJ Gr^ci MeAioiindi- 
muin. 'citurSc |KtA(T7B!)Cuius alii aliud adferunt etymum. Qujdam enim 
a,MeA2hoc'cft,melle. cuius opifex eft, didlam voluntiriiiaMelif 
fapuella, quxfauos melleplenosrepetiens in Pcleponnefociete- 
ras nymphas ad gnftandum adhortata efle dicitur,eumquc’cibum 
cum fuauiflimusillis fuifletvifus,tanto gaudio dcguftaflc, vt A- 
pesipfas de inuentricis nomine ftsAioxaiappellari voluerint. Alii 
denique fceAioxcw a^neAer^ deriuaUt, id eft, meditatione, exerciti¬ 
one feu diligentia, quoniam hoC animalculo vix aliud vllum ob- 
fetuemusdiligentias,atque induftiius. In SylionymisMartini 
Rolandih^clegUnturSynonyma; A,^^«v,’A5rSt5,MfAiox» & Me- 
27;«^'«». QilfE poftrema vox fobolemfi- 
gnificat, vt eVo-^v Regem. Apud iatmos fynpnymiacaret :Apis au¬ 
tem, & diminutiUa voce Apicula fiue Apeculaialfidoro itadidta 
videtur, vel quod fepedibusinuicem alligent, vel pro eo , quod 
fine pedibus narcantuiinam pbftea, inquit, & pedes &pennasac- 
cipiuntivUdeLucianus quoque Apem nomitiat. C*te- 
Apes Sim- jum cum non feruet analogiam, ficut teliqua compofita, bipes, 
blidesdici, bipedis, tripes,edis,compes, edis. Ambrofius CalephiUstnagis 
fimpleiindicandum elle exiftimat. Apes etiam Simblidesappel¬ 
lari tradit i Lud. Cxlius Rhodiginus his verbis : Mei denique Si¬ 
culum nuncupari Simbliilm. ex Gra:cis,& Diofeoridedidici. ISTa 
&Apesipfa:,Simbhdesvocantur:ficuti eft Simblaearundem the¬ 
ca, fedthefaurum Attici etiam SimblUim appellant. Ne quem ta¬ 
men fallamus: funt qniapud Diofeoridem , hon Simblum feri- 
blum quid bant.fedHyblteutn: quia Simblum nullum fit. Simblum pro th'e- 
Aoes fima: ea legimus inHefiodi Theogonia. Interpres feribit fic appellari, 
cur dtcan- quoniam Apes dicantur lims , quia fint aculeo hebetioreitan- 
quamSiinobolumdicatui',in qu6dfimanim,ideft, Apumlabo- 
rem coniicimus. Ha:c ille. Italis Apis eft Ape, iteiri Pecchia.Ger- 
manisVmbautBijn BelgisBie, abimperando, velquodplurima 
bona homini impertiatur, vtelegantifliine docet cGoropius :Hi- 
fpanis Belgas,vtapparetimitantibus , Abeia:Aiiol'isa Bee:Polo- 
nis Pfciola,Hungarice Meii,KohemiceVViela. 
GENFS. DIFFERENtJeE 
Atib.iz. 
faf.io. 
Apisccy- 
mum. 
hLib.2%. 
Ant.leci. 
caf.zj. 
Simbla 
quid. Sim 
tur. 
c Li.d.Her- 
tnat.in 
frtncip. 
C 
al».i. Hi/?. 
c»p.4- 
b Lib.it. 
cap-S- 
A Ntequam Apis genera, ac c 
TJLUume" 
differentiasrecehfeam j operaepre- 
eft, prius demonfttarc eamlnfedlum efle & exaagtie, 
namquamuis«Ariftotelcs Apes exanguescileprofiteatur, habe- 
reque quidrefpondetiS in proportiolie languinis. f Plinius tamen, 
fanguiueprasditaS eile innuere videtur his verbis. Non fit de ani¬ 
ma qu2:ftiotconftet& defangiiine,quantulum tamen efle in tan,- 
^Lib eodem irtixEs poteft. Mirabatur* Plinius , quomodo lufcdlum tanta: 
mp 11- paruitatis tantos etticacia: ihduftriteq; haberet neruos, quos nifi 
c Li i Hifi. iu fanguinepratditis videre liceret, tedditq; iis verbis naturarVi A- 
c»p}. pum admirabiliorem. Apes autem Infefbaefle; alibi iderb ephi- 
Infedia ,.lofophus atteftatur, eas membranaficca volareferibens, dixe- 
membrada nulla alia membrana ficca volate, quam Infecla. Deni- 
ficca volat quelnlcda diuidens penes cotum pattes. Apes inter carfrecen- 
dLi.4 Hiji. pennata funt.Eft item alia qua:ftiuhcula,ferane fit dicen- 
eap I ,,da Apis,aucicilr, autlTianfucta. Ettmm Plinius, etli neque feti 
Apis anfe- iigcusris, neque manfueti,aut cit uris redlc dici feribit, tamen e 
ra dicenda ” Varro feras vocat, qua: fyluefttibUs locis, & cicures qiix cultis 
eLi i c id pafcuiuurjaliamque rationem habendamcieurum , Vtaliamfyl- 
Aoes' fers ii^firium. Aiuntin Liuonia,& Sarihatiaiquin toto Sepentrionis 
ha£l:u,inquem vaftisLaciniis HerciniusfaltuS peiimmenfa fpa- 
tiafefe diffundit, taminfinitisApuhi examinibus,in querciib. ab¬ 
undate, vt non obfodiiim modo dslicatum, & in frigida regi&he 
falubertimumihderuppcditetur,fed tota: etiam illa; regiones fli'a • 
uifliiho mulfo, loco vini vtanturi & propter dohrcfticuiti vfum 
{Ltb.p.HiJl. ingentes pecunias cum e citeris, tum d cera faciadt. Sed &/Aii- 
cap 40. ftoteksApes inter fe differefcribit,natas vrbanis,ab iiS quatru- 
Apes feiK fticoiTiohtahoqufe vi'dtU educatis prodierint. EflbqUehasfylute- 
& cicures ,, ftresllorridioresafpedtu, & iracundiores & minores,fed opete, 
qui melio labbre praiftantiores laiti vero Plinius vrbanarUm quoque 
res. j j duo genera faci t:6ptimafque iiidicat bteucs, Variasq; & in rotu- 
Apum vr- jjditarehicoitlpadlibilesideteriores longas, & quibus fimilitudo 
banaru duo Vcrparuiiiaceriamnum deterrimas ex iispilofas Sedantequam, 
nua:,item Craboiies. & Teredines, foiitaria veto tria , vt Sirenis jjg genera, 
‘minor, qui fufciis totuseft:Sirenis maior, niger, vanus: ternum, ^ii-jg^is 
‘quem Bombycem vocanc: qui maximus inter ha;c eft. Quem lo-j^,aior & 
cuvertes vel commentans IiAlbeitusApum,inquit,funt nouem gc- jjj/jjor. 
ra, quorum fex habitantur cafa, & ciuilirate vna, & tria peifefq- 
litaria motantur. Prima carum, qux fimul cohabitant eft Apis 
qiitEalueate fibiiniieniriin quo Regem habet & fauutti prxparat, 
in quo mcllareponit, & quafi colorqm pulueris habet. Secunda ^3. 
elt mala Apis, ptopter quod etiam Kakym'Grxee vocatur, & in difta. 
coloiefimiliseft prima:, fed minor>‘& nihil operatur,fedimmif- 
cetiir bonis,& ftatinter mafculos examinis,&nihiIoperatur,neq; 
mafculi Apumifedcoineditirhel & coiifumit. & ideoquando ta¬ 
les multi fUnt,morit'ur examen ex defeitu mellis, & ex hoc orta 
eft opinio cotum, qui habent Apes, quod extranei Apesaliquan- -y^p 3 
do’cornedunt mella domefticarum Hec igitUrfuntduo Apum ciea 
genera. Terriuqa eftVe‘fpa,qai Apibiisnon mifcctur, fed ex foe¬ 
tidis colligit ca, qui fuo examini reportat Qiurta eft Apiscica, 
e'o quod in anteriori capitis fui parte oculi iicquefunt, neqi appa¬ 
rent. Sed vt dicunt paftores poft fuccindtorium pofterius habet 
oculos,-qui quando eruuntur, volat errando. Hoc autem genuS 
Grice Cararnendos vocatur, quodeftaccrrimuni, audax&ma- ^ . 
gnum,&longum,inuadens quodlibetiquodadiildum fuumap qua. 
propinquat, & fi congregatum fuerit in grege , interficit equum a - 
'velhominem pumfturis.eoquodaculcdni nabet maximtimSt val- ; ’ 
devenenofum. Tria autem genera fubterra morantur, 
"quidam nomen commune dicunt efle Atadlum, & horum ptimu 
genus eft, quod Grxee Tyriii vocatur, & eft qiiafi figuii fpici, & 4 moe- 
eftminorisquantitatis, quam alia duo genera, & niduna per mo P t» 
'‘dum faui facit in terra circa rddices arbilftaium; & ideorafaterra 
aliquandoinuenituenidus eius adhirerepianti, ficut fauus ce- TyrinApis 
ri,fedcetafua eftmala& itiutilis. Secundum autem genus vo- qui. 
catur quidem Grice etiam Tyriu,fed eft longius aliquantulum: Tyrin alia 
& inueniturapudnos triUm coloruminigrum videlicet, tubeum, Apis. 
& varium.Id autem quod eft rubetirri , eft quafi plirpUreum Vel lomalyas 
fanguineum obfcurum habensoOlorem. Tertiumgenuseft quod Apis. 
Grici lomalyas vocattt& eft maximum quaiititateintertria,& Apis patus 
frequentiflime eft varium ■& cWtum Inter hac tria generaapud qui. 
hocqu.^t vocanturcommliniter Apis paruaeft&longitudinisme- Ataftum. 
dii. Citrina autem eft longitudinis maxim* in generibusiftis. C^id om- 
Tertiumautem genus, qued Aradtum quidam vocant, eft mihi- nibus Api- 
nimilongitudihis,&maximi rotunditatis & fpiflitudinis. Om bus fit 
hia autem hicgeneracommunehabent, quod fonant in volatu, commune 
& quando tenentur in fonoillo, ali mouen tur clifpomotU, ficut Sonus 
ventum cohcutianr, & huius caufaeft, quod fonus horum ani Apum vn- 
‘maliuni fpiritu naturali peteutiente diaphragma eorum ,& ibi de. 
funt quafi abfcifa& fuccinifta ifta genera animalium ,& fpiritus Vt conue- 
ibijem fpirans percutitradices & membrahasalarutn, & ideo cri- niantintex' 
fpari in fono & tremere videntur. Ctim autem hic genera ad in- fe. 
,uicem comparantur in operibus, omnia quidem conueniunt in Vefpi ha- 
hoc,quod in caiiernishabitant, priter Vefpam , qu'i eft coloris bitatio, 
fulueiis, qui etiam ex cadsueribus generatur, & quia ex foetido 
gefieraturhumore,ideocriamfitidaquiritin cibum, &'frequ6- 
tcrnoninueniturdomuin propriam habere,fed fedet in parieti¬ 
bus & herbis, & ibi moritur tempore frigoris. Omnia autem a- ■ 
lia genera caUernasfibi parant ad habitandum, & in illis fauos c6- 
ftruunt, & mella reponuntifed mei Apum folum eft bonum, & li- 
iniliter cera. Alia autem mella funtaquatiCa, parum valentia, & Mei quale 
cera quafi ih toto ficca, terreftris & inutilis. Differunt autem in bonum & 
hoc. quod quidam habitant in congregatione , ficut ApUm ge- quale non. 
hera & cittinarum Apmn.Scdaliagenera Ataftorum habitant ib- 
litatiaicum Inellificant & faciunt ceram , ficUt & Apum genera. 
Hucufque Albertus, diligentiflime faneApum genera tradens, 
quanquam nomina illa, qiiiGrica efle dicit, exArabumciiio 
haufille videatur. Nos Vcfparum, Crabronumq; nec non aliorum 
Idfeiftorum Hlbrum geiiera, de quibus meminit Ariftoteles, fe- 
paratim tiadem tis,eorumque tantum hic mentione faciemus,quq 
vna cUm operariis Apibus in alueo habitant. Regum feu ducum 
i Ariftoteles‘duo genera crtcfcripfitjalterum ruffum vt Gaza ver “ j, fiijt, 
tit ex Plinio,fuIuum vt ColumellaexVirgiiio, quod priftanti- “ cap.40. 
iis eft, alterum nigrum itiagisqtie varium, magnitudinem iis ef- “ Rex qualis 
fe duplo,qui citerisfriigi Apibus,auiftorcm partem eiusa pro- “gj;qm me- 
cindloinferiorempiopbrtionefefquialteralongitudinis haberi.” 
^ Voedri adUiburdammatreS,vtp6te originis auftores,argumen “ 
^ toqilod riicoritm foetus editur etiam fine duce , Apum nil-" 
qqam.Virgilius quoque duo ducu genera commemorat, canes.” 
A Itef erit maculii auro fqtiaUentibus h orrens' 
(Nam duo funt genera ) hic melioir infignis ore 
tt ruttlie clarui fquammls: ille horridua alter 
DeJidiatUtam^ trahehs inglorimaluum. 
NecnonKPlinius,duoautem,inquitgeneraeorum, melior ru-“ki.n. c.t^ 
fus, quam niger Variufque. Omnibus forma fempctegregia,& <t \U.p. Hifi. 
duplo quamciterismaior,penni breuiores,crura reifta.-iagref ” cap.ii. 
fuscellior.infrontehiacula quodam diademate candkas.Mul-“ pluresfunt 
tum etiam nitore a exteris differunt, Alias quoque/ Ariftoteles” duces, 
duo d'ueu genera clle dixeratifed non vnum in quoquo examine ” 
tantum* 
D 
