Vlyfsis Aldrouandi 
i 5 
contexanmr. Qgsaafciturfoboles.vtedocetur,fedulocuxat. A aeoituolidosactiteroderunt, 
’,Vbieducataeft, &iainfubnoua exan3inalaboiarepoffunt,at ®^i-.eramdederinl'a-“ «««f 
’,coloniamdeducicvnacutniis, qua: ducem comitantur Iftanc laiuperucniant;red&mulietes,q^u*Veneiiope a c>uidu-“ itdecM- 
dumftuprumfecerunt Caufam vero efle,quod Apes munditi?,^ 
& elegantia: fint ftudiofiffimxjolfaau plurimum 
aduerlus immundiores vehementius infurgere. 
’, mihi, inquit vxor, eruntfacianda? Erit, inquam, domi manen- 
dumjSc quib.feriiis erit externum ncgocium, illi tibi emittendij 
j.quibusdomcfticum, imperiotuocogendi. Qijtedomumim- 
,, portantur excipienda. Qyaiftatimconfumenda fuerint, diftri- 
3, bues,atque difpenfabis. Qiia; in vfum longiorem relinquenda,, 
,, curabis, & cuftodia: tradita feruabis, ne quod in annum condi*- 
3, tum cfti vno menfe confumatur. Cum lanx fuerint illatx, dabis 
3, operam,& veftes conficiantur illis, quod opus erit veftirc. Cu- 
„ rabis & frumentumficcum, & vefccntibiislalubreiucundumq; 
,, fit. Ex iis, qux te curare decet, hoc vnum quidem fortallc vide- 
3, bitureflegratiflimum.vtferuis omnibus,fi quo fintaffedtimor- 
3, bo,curatio adhibeatur, videndum cibi eft. Gratillimum, fane, 
,, inquit vxor, fi probe curati beneficium agnokent, & bencuo- 
3, lentiores quam prius,erunt.Illius ergo refponium miratus, hxc 
3, addidi. Nonne mea coniux, propter huiulmodi curationes, 
3, quas Apumdux adhibet in alueo,fic eam diligunt Apes, vt fi de- 
3, ferat, nulla exterarum relinquendam putet, verum feqUaccur 
.3, omnes.' Phocillides item mulierum quatuorgenerarecenfens, 
eam, qux ex Api cula nata eft, rem familiarem bene prudenterque 
adminiftrare canit: „ 
. - r, 
Id eft. Ex AficuU autem 
Beneadminiftratremfamiliarem , ^ nouit laborafe: 
Cuiuhcaream!Ce,nuptiM amabiles exopta. 
Apes ca- Is® vero nonreipub. bene falutaricerq; inftitutx typumprxbent' 
ftmxmu- Ap'* noftrx cantummodo,fed caftrorum quoq; ac totius militij. 
laatur Nonneenimdumpenuta redolentia progrediuntur, vbi inhala¬ 
res horti floribus, vbifluensriuuspergramina, vbiamosnitasri- 
parum, velutludum quendamalacremiuuentutis edunt l nonne 
id campcftre exercitium ceu militare eft? n on ne v t i n caftri s, ilh c 
curarum remiino?Opusipfum fuarie e flor ibus, & herbis dulcibus 
furidamentafauorum,nonae ceu caftrorum ponuntur?Ecquidn. 
aliud, vtinquitD.Ambrofius, &:fauus, niliquxdamcaftrorum 
fpecics?NonneabhisprxfepibusApumFucris,vtigaauus, &in- 
utilis miles arcetur ? C^x caftra quadrata tantum poliunt habere 
artis,& gracixiquantum crates habent fanorum, in quibus minu- 
tx,acrotund*cellulxconnexionefuiinuicemfiilcirintur? yirgi- 
lius Apes admiranda leuium fpedtacula rerum veriflime vocans, 
' Apum rempub. regias fatellitia, prxtoria, vrbes, leges, mores. 
Apum mi' pugnas expeditionesque cecinit. Eft igitur quicquidde Apibus 
ra concor- traditur, ad hominum mores imitationes fpedtans: ac admiraii' 
,Iia. dum eft illud prxeipue, tanta concordia hoftibus fuisproRepu- 
sp Hift.40. blic.eas bellum inferre, vt etiam equum occidiflclegantur apud 
tL.to.c 18. primarios naturx indagatores r, Ariftotelem & t Plinium. « Al- 
uLt.traii. bertus eas nunquam pugnare Icribit, nificu.meo, quodvelinal- 
D 
usari vel ejttra hocet,aut ad nocendum appropinquat. N emo vn- 
quam vidit examen nioqcrefeditioncm, aut inter fe^iugnare: fi- 
mul autem opus faciunt,fimulqueviuunt, atque fibiipfx compa¬ 
rant efcam,eaq;fruuntnr. Nulla earum fuoiclidtoalueoiii alium 
feconfert,aru maiorem, aut forti orem.; fcd proprium implent ali- 
gentque,etfi regio fit frigidior, & pafcua deteriora, & res minor, 
etfi,inquam, opus fiat ea in regione-maioii cum difFicultate,acq; 
etfiao-ricolafit nsgligendor Communiter cibum capiunt, line 
„ inuidia,Cne ambitione. Minime, inquit a- Varro,malefica eft, 
quod nullius opus vellicansfacit deterius. Qa'dergo ?nonne& 
in alueis nafcunturEuci quidem fxiii, & mei deuorantes ? hos ta¬ 
men frequenter finunt agriculx, fatius citiftimarites mellis ali- 
eitctantur. quidabfumi,quam omnibus Apibusquicteagertcibustumultum 
inferre: quin&ipfx ApeSnifi coadlxeos puniunt, puniunt au- 
xt o-Hift. tem, fiplusxquo, fuffurentur. y Aiiftotcles allcrit, cum morbo 
^examenquoddamlaboraret.agiTienpcregliiniminriaiifie,& pU- 
gna conferta,adeptaqs viftoria, mella diri pinlle, i Jque cum apia¬ 
nus profterneret, examen ftatim egrelfum vltuin efle, neC homi- 
z Hifmil. m nemipfum vllopadloimpetille. Ab Ape itaque difccstcfte z, D. 
i-al no. Io.Chvyloftomohoneftiarnorem,focicratcmq; & interfecom- 
' ' -munionem. Adeo enim efi Apis, vt Mafonius referetue D Am- 
broiio obfertlat,,cormerfanonis, & vitx focix amatrix, vt ii lola 
relinquatur, delrderiotabefcat, & moriatur, quod ad populans 
hominis naturam,& fimilitudinem referri poteif Quod fivero &C 
animantia alia fint, qux ilou vt Aqliiia foluaria natura fint, vt 
Graeculi,dicam cum Varrone, non idem facere; quod hic, inquit, 
focietasoperis &xdinciorum, quodillrcnon eft, nimiruin apud 
Graeculum. Atque huc fpedaC a Plutarchiilludruperexiliodi- 
dum; nosqHafiPormicX, vel Apes.fieX viiavelcauerna,velal- 
ueario exciderimus holpites externiq;cire videmur.Tetigithund 
hOdes py. communisfocietatisin Apibusamoremqiioqucf Eindarus,Nc- ^ alui 
thtor ^ ptunumamorumcomitarclatidans;}'Av«s.Ta.Jt<j!fi4u».«/TO^OT'7a!(- 
eir Arorrtj' d/aes/sif T^iircv niso , h.e. Ouicis prxterea mens 
cius, & in conuerfandocum conuiuis Apum fuperat cancella¬ 
tum opus.Prxrer hanc communem operam communpm focieta 
Cur& , 
qrramdiu 
Eucinofi 
Apis vt 
conuerla- 
tionis a- 
nians. 
ah.^.c.Td. 
de reiuft. 
Apum mi 
ra caftitas. 
Mufatum 
>^olucres. 
1, ac confenliimconcordiamqtnon folumlaudandainfuperin 
hifce Infedisiamdicla caftitas eft, fcd imi tand.i quoque. D Am- 
brofius,qui eunda in Apibus imitanda horni nibuspropofuit, A- 
j,pes,inquit,nuiloconcubitumifcentur, n.eclibidinerefoluun- 
,, tur, nec partus doloribus quatiuntur, fed integritatem corporis 
;.j virginalem feruaiues fubito maximum filiorum examen emit¬ 
tunt. VthincfortallisMufarumvoluctcr,vocaueriteasIVI Varro, 
nam prxterquam,quod ipfx caftitatem l«rUant>homincs quoque 
Qijamobrem coeuntes 
maxime curandum ei, qui Apes tradaturus,vtaVenerefitliber. mfequun- 
Vcue-rem autem ignorare eas etiam Mai'o teftatur V tur. 
IllumadoxpUcwff! Apibusmiraberemorem cL.^.Geor. I 
^^uodnec concuhiiu indulgentmec corpora fegnes 
In Venerem(oluunt;aut foetus nixibus edunt.) 
Verum ipfifoliu natos, ^ fuautbus herhts , 
Orelegunt. . ,. % ■ r 
Habetitem/ Plinius ,-fijnon expieflisverbis, faltem cfenCentia £t,.ii.c.l6. 
tradit eniln Apes quomodo fOctus progenerent, magnam inter e- 
ruditos fubtilein quxftionem fuifle. Apis enim coitus, 
quit, vifus eftnunquain. Prudentius Apem eademratione in 
fciamconnubii vocat,canens; 
Mella recens mihi Cecropia, 
'Pieiiarefudatedeniefauus. 
. Hac optfeX Apii aerio 
^ Rore liquat,tenunpjthjmo. 
Nexilis itfeia connubii. , _ , . 
D. Auguftiuusjj fexum habere non putat , qua dere poftea. Sed g inCathe- 
prx omnibus igitur animantibus Api bus indita eft qiixdam veluc merone. 
Yibanafapieiitia. tametficnim plura quoque animantia iiafcati- 
turabfque niiaris,& fccminxcominixtiouejVtimures, ac Mufex? 
tamen vbi in rerum natura fimt, copulantur, gignuntque. fed in 
Apibus, neque mas, neque fec mi na eft. Sunt enim perpetuo viigi ■ 
nes, quod tetigit infuperfandus Gvpiian. autmauis Ruffinusin 
expolitioneSymboliadillaverba: Ex Maria virgine. Sicenim 
ille, Qijid mirum videtur, fi virgo conceperit ? Apes certe nelci- “ 
reconiugia, nec foetus nixibus edere omnibus palam eft. Vnde“ 
beatiflima Virgo viiginitatis pudici tixq; fux munus DeO vouens 
apud Bapt.Mantuanum Apem fe vocat. 
1 - —Cape fumme Deorum 
Munera dicebat,prime cape dona iuuentl. 
^ueubifleriUs,Apithec titacollgitagros. 
At vero reliquorum patrumfcntentiisacccliit&iB Gregoriusm- 
perfeptempfalmos ad quintum,adilla verba:Scribantur hxc,&c. 
Voluit,inquit,immaculatUsDominus, vt homo fine macula “ 
. nafccrcturpeccatij&abfqueviiiocarnalisdeledationishuma “ 
C nx fobolis prcpagateturfuccellio: & ideo talem fecit Adam, vt “ 
abfque peccato filios ederet,fiin conditoris obeditintiaperftitif-” 
fetipolfct namque fieri, v t licut abfq; delcdatione fiudus fuos “ 
terra o-erminet.ita fine peccato filium mulier pareret: quod ho- “ 
mini cur efle incredibile videatur,cum Apibus etiam hoc ipfum“ 
conferat. Quam admirandam Apum caftitatem forte imitari “ 
volentes, vt ratio mihididare videtUr, viriilli, quosferibit ^ila- hinHifi. 
cobusVitriacusS R E. Cardinalisadexemplum, & imitationem orient. 
fandi viri, & folitafii Elix prophetx in monte Carmelo, Sc maxi- Solitarii in 
me in parte illa, qux hodie Cayphas appel!atur,iuxta fontem, qui Apum al- 
fous Elix dicitur,nonlongcaMonafterioBeatx Virginis, vitam ueariisha- 
folitatiamegiiie m alucanbus modicarum cellularum, tanquam bitantes. 
Apes domi 111,dulccdinemfpiritualem mellificantes. Itaque & ce- Cxracur 
rx viusin Bcclefiaell : ficut enim caro Chrifti demuiidiflimo, & vtatur S. 
optimo odore virtutum referta carna proceffit, &necin conci- Ecclefid. 
piendo, nec in egrediendo marris integri tatem violauit ; fic cera, 
qux gcftaturfidclium manibus , dc mundis & odoriferis floribus 
collc^da, friidils eft Apis, virginisfcilicet qmmantis, cuius, ficut 
diximuSjfetum nec mafculi violant , nec fbecus quaflant. Qij,am- 
obrem Simonides mulierem laudat ex A picula genitam, felicem- 
qiie eum efle ait, qui eam in vxouem duxerit, vtpote folam iiiret 
reliquas reprehcnlione indignam ; fub qua inquit res familiaris 
amplificatur, couiugi vlque chara eft laudari dos pari t liber os, 
cxcellitque inter exteras mulieres, eam autem diuina quxdam 
oraria circundat. Mulieres afpernatur, qux Venereos agitant fet- 
mones.Vt vero contumaciter virginitatem ament, & pudicitiam 
Apes, cleganshiftoiiafuoreciiabiturloco. lamverocumintus 
mundxfir.t, animo nempe immaculato, ita qiioque mira tefte i iL.tt. C.to. 
PliDio,corponsmundicia.A.mol!pntur omnia e medio, iiuilxq; '‘ Corporis 
inter opera fpUrcitiXiaccnt. Qijin & excrementa operantium “ miramu- 
intus , ne longius recedant, Vnum congefta in locum , turbidis" ditia, 
diebus &; opeiis ocio egerunt. Sic ille It Ariftoteles mundilTimum k L.q.HiJi, 
omnium,hoc animal efle tcfta£ut,quamobrem fxp'enumei'o,cii" c.40. 
aluumdeponereUeceflehabeat, auolare , & infecefliireddere" Vt&qlla- 
excrementum, quoniam male oleat. Odifle non folumfccdos " do,& vbi 
odores,fed etiam vnguentorumdeIicias.iodequefieti,vthomi-“ aluum de- 
nes his delibutos ptrciiriant Er paulo inferius Egerunt,inquit," ponunt. 
excrementa omnes,aut volantes, vt diflum eft,aut certa in " 
partefaui. Nonpotanttefte/A.uicehna, nifiaquampUram, necll.8.c?. 
eam nifi aluum piius depofuerint.DidymusrefeientewConftan- mL.ij.c.q. 
tinoCxfare cumexcellentcrpurumlioc animalcululncffedixif- 
fet, nulli graucolenti rei infidere teftatur, & nequeadluccrnam, 
neq; ad carnes, neq; adfanguinem, neque vllam aliam pinguedi¬ 
nem aduolare,fedfolum bis qux dulcem fuccum habent. Verum 
nonabhotrentmodopinguiamaleolentia, fed odorata quoqucj 
vtn Varro teftatur, inquiens; Icaq; nulla harum aflldet in locb" txL-l.e. li. 
inquinato, aut eo qui male oleat, neque etiam in Co, qui bona " 
olet vnguenta,itaqueliis vn(ftusquiacceflit,pungunt.InMira^ " 
bilibus Ariftoteli attributis feribitUrApeS ei v ngu entis inebriari, 
neq; odoreferrepoflcjiuq; redolctes vnguenta a ceteris vapulare. 
Aelianus 
I 
