i'‘ 
!1 
14 
Vlyfsis AldrouandiProlegomena 
plex opi¬ 
nio. 
ineftj vt eius patianturimperium : identidemque quodammodo A 
,, homines mihi videntur erga fe habere, &c. Non potuit itaque 
t Lth 1 S ), sptiusrHomerus (quiitem Apes,Sevirosf-S-tsa, id eftgentem 
' ' vocat) Grarcos accelerantes ad concionem Agamemnonis prin¬ 
cipis totiusexercituSjSc vtillevocat, umfiltai Aawyjidcftpaftotis 
populorum,quam Apibus affimilare, quxa paltu celerrimocur- - 
fu ad alueare, in quo regipm palatium cft,aduolan t, gentem fcili- 
cet ratione praiditam ad gentem ratione carentem, Icd vtramque 
lludiose ad regem principeniuefuum tendentemifed verfusadii- 
ciam. 
S 2 ; (eSiSj, 
Oi J" it XaS> 
SKuarrJ^i/SaeoAfej.fViordCrtiiTj A 
ceJivxtit 
Utibili xieinot tt^i^xmr. 
^ ntTetTUiii'’cevjimt H xg/mclint. 
Ai'/ 4 « v’ £»«Ai? m7nnltxra^,xiK it fvj». 
'12? 'TOVf. 9 *£Se 6 wo^x ttuv xXmxuv 
JA«Ji'v«5ajsf4». Ideft: |(i 
Sic locHtm concione incepit excedere, 
Htfurrexerunt, parueruntqiriSori gentium 
Sceptrigeri reges:Accurrebant autem gentes 
Sicut examina Apum frequentium 
Tetra ex caua femper recens venientium, 
Racematim volant fuperfores vernos: 
Hi quidem huc eonfertim volant, alit autem iUue^ | 
Sic horum gentes anauibuAe^tentoriqs 
ISttue ante tmmenfum procedebant 
Confertimin concionem. 
Sed hic notandum eft,longe aliud indicarehosverfus,quam noS 
diximus,Grtecosnimirum Apibus fimiles dici,qujEexalueariad 
pabulacuagantut,cum nos redeuntibus fimilesfcripferimusiquas 
fanenoftra eft opinio, quoniam alioqui etiam Grsecosa concio¬ 
ne Agamemnonis ad naues properafle dicere debuiflet. Alii rogo 
examinent,interea ego pergam.rjElianus de clementia legis A- 
L j ' ; ' efleferibit. Apum reges non aculeatos elfe i eflevero rurfus alte- 
De Aculeo l 1° n- 
■ , ram, eosrobore aculeorum peracutorum armatos elle, nunquam 
.0 tamencojneqscontrahominem, neqjcontraApcs vti,quoniam 
non fas fittantie nationis imperatorem malum admittere : reli¬ 
quas autem Apes harum rerum prudentiffimos teftari, in confpe- 
Aufuorum imperatorum aculeosfummittere qualifafceis, velu- 
tiimperio poteftateq,his cedentes.Iam verofioc vtrumqueinil- 
lis regibus quenquam adpiirari pofleillue aculeo careant ad infe¬ 
rendam iniuriam, fiuequodhabentes,abiniuria aculeosabftine- 
repolTint, idque etiam longe prteftantius elle. Vtinam itaque na¬ 
tura, vt Apum, lic hominum reges aiuleo exarmaffet, inquitPe- 
tracha. Nunc libero animali exemplum dedit,non eripuit liber- 
tatem.Refpice paruum illud, fed diuinum animal, pone Sc tu non 
in vulnere,fed ante vulnus aculeum :plebeium enim illud, hocre- 
giumrAlioquin, vtlineiuftitia.liclineclementia rex noneris,ac 
non homo quidem, fed quod in fabulis dici folet,eoronatus Leo. 
Alexandrum Macedonem,cumhallatus,acarmatns aliquando 
„. adDiogenemillumCynicumaccefliUetjDiogenes referente tDi- 
" oneChryfoftomo, regium lignum habere negabat.Id Alexander 
admiratus;nonne inquit,moclc dicebas nihil opus elle regi lignis.^ 
tOr^T" d ^ ^ In his enim 
^ nulla eft vtilitas At lignum illud naturale omnino illi adelic opor- 
regno. tet.Et quidnam illud eft,inquitAlcxander. Id quod inter maxima, 
inquit Regi adeft. An non audmifti.quodrexlitinter Apes natu¬ 
ra ci'eatus non ex genere hoc habens, licut vos dicitis, quod litis 
ex Herculis genere? Quid ergo,inquit, Alexander,illud lignum eft 
tandem? Nonaudiuiln, inquit, ab agricolis , quod illa Apisfola 
aculeum nonhabeat,quodiiulIisnempeiIliarmisopuslitaduer- 
fus quenquam? Nulla enim aliarum Apum cum ea difceptauerit 
deregno,neq;ea pugnat cuinaliaaculetfm habente. Tu vero mi¬ 
hi videris non folum deambulare,fed etiam dormirein armis.Ne- 
feisjinquit, quod timidi hominis eft , geltare arma? Timidus au- 
Armotum nullus vnquam rexellepoterit, non magis quam fetuus Au- 
geftatioti-Alexander, parum abfuit, quin haftam ex manu proiice- 
miditatem jgt.H^c autem dicebat Diogenes adhortans eum, vt fe potius tu- 
arguit. eretut beneficentia, & iurtitite ftudio, quam armis. VndeD.Hie- 
ronymo Apis mella facientis exemplo indicatur rex imperans cum 
Regem vt iucunditate.Regem itaque libi conftituunt Apes , pra:elleqj Vo- 
conftituat. luntquidem,non tamen humano coiruptoqne more. Eft enim i- 
plis noneleiftusrex, quod vulgus iudiciocaiens pellimu ad prin¬ 
cipatum fiepeeuexitj neq; forte 'poteftatem acquirit rex earum, 
quodabfurdifuntfortiurncafus, in extremum omniumfaipepo¬ 
teftatem conferentes, neq; ex paterna fuccellione in regno col¬ 
locatur earum rex, quod hi, & ineruditi, & omnis virtutis indo- 
tli,ob delicias,&adulationem quandoq; comperti liiitjnequeim- 
perfts multitudinis vulgari clamore ligaatur,qu^ non menta vir¬ 
tutis expendit,nec publica: vtilitatis emolumenta timatunfed ex 
natura principatum in omnes habens, & magnitudine, & figura 
& morum lenitate excellens rex ipfarumconftituitur. Equidem 
Rex qualis nihil eft, quod reges, & principes magis deeeat, quam manfue- 
tudo, beneficentia, animiqj moderatio, & continentia, vt quan¬ 
tum exteros imperio,&poteftatepr£ecellunt,tantum libi ipfis hu¬ 
manitate, & facili animi indudiione dominentur. Qga de eaufa, 
& infeeptiis regum jEgyptii Cuciiphumauem fubiedlo Hippo¬ 
potamo fupeiimponebant.quodpietas impietatem,clementiain- 
Alexandti 
cumi 
irecollo- 
clcrnentiam debeat fupprimere.Cui rei,&namra teftimonillin at- Clementie 
tulit illud,quod diftum eft, nempe qux, cum Apibus exteris acu- jjjclemen - 
culeosdederir,eumfolis regibus ademit,quali foJis illisinhone- tij^nvin- 
ftumfitirafcijinhoneftius iram exercere.Noluit illum Natura, typus 
inquit» Scneca.nec feuum elle, nec vltionem magno conila-“ 
turam petereitelumqs detraxit. Sciram eiusinermemreliquit." 
Exemplar hoc magnis regibus ingenseft. Eft enim illi mos ex ^‘ 
ercerc fe in paruis,& ingentium rerum documenta minima age-" tmen , 
re.Pudeat abexiguis animalibus non iraheremores j cum tan-,, 
to hominum moderatior efleammus debeat, quanto vehemen- “ 
tius nocet. Tantum autem necefleeft timeat, quantum timeri “ 
voluit, Sc manus omnium obfctuet,Sc eo quoque tempore,quo “ 
non captatur, peti fe indicet, nullumqs momentum immunea- “ 
met.Sicillc. HineSe Teibunimilitum apud Romanos enfesfere- 
hantftncacumine, innuentes principes exercitus non debere oc¬ 
cidere milites, fedeorrigere, vt Apum Reifuas Apes. Sed quid fi 
aculeo prxditum elle concedamuSjVtvolnilTevideturdiligcntilfi- 
mns naturxindagator Ariftoteles, miraculum cO fuerit grandi- 
us,cum hocfaltem verilfime conllet, quod non noceat, neque eo 
B vtatur, vt diximus, ad vindidlain. Sunt enim leges natui'x,vtait 
Ambrofius,nonliterisfcriptx, led moribus iraprcllx ,vt leniores Legesop- 
fintadpuniendum,quimaxima potellatepociunrur.Id cum qui- nmx qux. 
dam (nomen enim non memini) rex Gallorum, vidlorlnlubrnm 
vrbemingrediens typo quodam,autfymbolo indicare vellet, cla- 
midem fuam multis Apum iconibus grauidam ferebat.atq; ipfa- 
lumreiin medio eminebat, vt canux Baptifta Mantuanus his xlnexhort. 
Verfibus: adlnfubros. 
InmediorexviBorequofublimis in alto 
Murice confuuus,rutilantiflendidus auro 
Signabatur Apum fparjim toga totafiguris, 
C.umq; Apibus regnator Apum fulgebat in oSlro 
RiBus acuferiptum^notisepigrammalatmis 
Rex mucrone caret, volebat 
Rexpiue ^ clemens, qua mente intraret in vrbem 
§luoueammo debent populis fonuiuerereges- 
Prxterca cum pauperibus educandis teftej Plinio fecundo, vna yinVant- 
ratio fit bonus princeps,mirum non adeo nobis elle debeat ,fi tam g«rieo. 
fandle vna rex cum Apibus liiis viuat nam ita eas clementia, ac 
1«, beneuolentia deuincit, vtctiamliqu*tant,infurgendicontrail- 
lumoccafionem, non habeant, necinueniant. Qua in rehomi- 
nes Apibus longe deteriores funt nam, vt malos reges odeitintiu- 
lemeritOjita bonismorem gerere Communiter nefeiunt luftus 
Lipfius epiftolalndedicatoriam adImpp.Reges, & Principesferi- 
bens, quam diflicilefit imperare, & quam arduum morem gerere 
elegantiflime demonftrathis verbis:Amplum,& illuftre vellmm hominiim 
munus eft, quod fuftinetis. Qjiid magisinterhomines,quam v- pgjare & 
numprxeflepluribus, leges & luflaponere.maria, terras, pacem, obtempe- 
bella moderari.tDiuinitas qnxdam videtur hxc dignitas ;& eft“ 
profedlo, fifalutariter, atq; ex vlu publico adminiftretur. Sed“ 
hoc quam arduum fit, cum ratio nos docet, tum exempla.Illam ‘t 
fi infpicimusiquantx molis, ab vno capite tot capita coerceri, & " 
vniuerfamillam multitudinem inquietam, difeordem, turbida, “ 
leniterrpdigilubcommunequoddamobedientixiugum, ? Si“ 
hxcjquampauciabomnixuorepctti.quilaudabiliterhoc mu-“ 
nere^ndli & defuB£li.t Nimirum maius quiddam eft quam im- “ 
periti fufpicentur, curfum reftum in vndofo illomari tenere,& “ 
in fumma fortuna no abripi licentix ventis. Quam multis virtu ‘‘ 
tibus opus eft, quibus velut anchoris hxc uauis firmetur? quam ‘ ‘ 
vatia prudentia quo velut clauo gubernetur? Vt veriflime dixe- 
D rim dilEcile elle homini in hominem imperium :necvniusmen-“ 
te vnquam dirigendum.Ideo merito Sapientes, quibus olim . , 
nunchxc cura, vtfalutarium monitorum faccprxlncercm im “ 
peranti.Quaenimin remelins mercamur de genere humano? “ 
In moribus aut feientiis aliquid prxcepilfe, laudem & vfumha-" 
bet:&non magis in regno & adminiftratione ciuili? cum illic “ 
vnum aliquem ciuem meliorem dodtioremue faciasihic in vno “ 
omnes. Nam Ita profedlo eft. Arfta quadam cathena deuindli“ 
fumus, qui impetamur, cum imperante, &vtin corporcmens“ 
fana,aucinfanaeHenonppteft,nili vtpaiiter vigeant,aut lan-‘' 
, gueanteiusfundtionesmon item in hac focietare,princeps, Ad“ 
virtutem ille prxit?fequimur. Ad vitia? inclinamus. Bene bea- “ 
tcque agicifloremus.improlpere.ftabimur, aut ruimus cumillo. “ 
Atqj vtafolcin fubieClohoc orbe luxauctenebrx:ficaPrinci-'“ 
' peapudfubdicos prauaplxraq;aut redia. Hxc & plura Lipfius, 
qu® omnia huiclocoinferuille voluimus, vcquam fapientius& “ 
lecurius Apumrexinterfuas Apes imperet, quam inter nos ho- 
mines Rex nofter.conftareqiJeat. Nec mirum cum ApumRex*’ 
naturaliterrcgnetj&fucumnonnoait.nofternifi cdodlusfuerit, 
£ regnare nefeiat. Hoc tamen verique communeeft, vtlibenebea- Apu&ho- 
teque agant, gens quoque floreat, fumprofpere , limullabantur, minum re- 
Apumenim Rege prehenfo totum agmen tenetur, amillodila- glbus quid 
bitur,migrautque ad alios, vt aitiPlinius?EirevtiqMefineRegc comune. 
non poliunt, nimirum fugientes. Defundlo Regemoe- z Li.11 c.lj 
ret plebs ignauo dolore, non amplius cibos conuehunt, non pro¬ 
cedunt, tantum ttifti murmure circa corpus glomerantur, a Ari,- 
ftotelesauthor eft Reges rfunquam prodire toras, vclvtuiican- aj.H.f, 40 
tur,vel alia caufa, nili vniuetfa cum plebe, & fi cum pcigunt,rcX 
ipfeabcrtarit,omnes inquirere,odoratuqi fagaci petlequi, donec 
iDueniant,geftari etiam eum apicbe,cum volare non poteft. Tra- Reeis ho- 
dititeenecaieipfas ctfuos duces, quipluresqfatis fithabeacur,& nor inter 
, potiirimuimprobos,ncprincipumultitudo.ftditioncsin exanii- Apes & vt 
ncfaciatmcpenecareprxcipuccunonamplafoboliscopiaextitit amet’ur 
