•'-'■-''i,- ; 
4 
Vlyfsis Aldrouandi Prolegomena 
UU 
interiacent > qtlod incifurje. Csterum antequam ex mente eiuf- A teram ob colorisoriginem, alterum cibi coqu>.Bdi ^ ^ r-i . 
■ ^ pfumquoqueStralrbitradit hiSverbisiCordecaienSnubumanr ^ 
mal yL;nam ottumeft. Id r ytro honab re ,/umfitCOrems 
dem Ariftotclis, nec non Plinii lingulas Iniedtorum partes exa 
minem,eleganti prius,acbreui.concinnaque methodo, quam 
1 , 'tamen ex variis illotum monumentis excerpli , oflendam ado* 
Vtpartram ,,,0^0 partium rationeir>ter l'efcdifferant. I-Iinc autem alia Ap*o- 
rationedit- qa,boc eft pedibus carentia,quorum nonparuusertnumerus.vt 
ferant. Lumbricorum genera.Alia pedes habent,horumq; alia paucos,fed 
non pauciores quam fexjalia multos,qu^ multipeda diciltur.quo - 
Millepeda', run*. qu* pauciores habent quatuordecim, vt Erucarum genera. 
& Cctipe- Millepeda-, & Centipeda ab innumerabili pedum copia nomida- 
da vndedi- tafunt.Iam vero pedes habentium jalia alasfiue pentlas habent, a- 
dfa„ lia pennis carent, qualia«;VT£f« Graci dicunt,atquehorum alia 
Alatorum mutata forma alata fiunt, yt Erucamtn genus, quodpofteain a- 
diuerfitas. latos Papilicncscuadit, alia non , vt Scolopcndra, & fimiiia alia. 
Colcopte- Pennatorumrurfus,,alia .alas habent apertas fiuc femper confpi- 
ta. ' cuasivt Papiliones, Mnfca;,Apes, aliafevelut in vagiiaa occiufas, 
atquetedlas,qu;eColcoptera Gr?;ci, Gazavaginipennia eXpli- 
nio-nominat, qualiafunt Scarabei,Cantharides. Quibusaliefunt 
in propatulo, horum alia binis, vt Mufcaiialia quaternis, vt Apes, „ 
pr*dita'funt.'Vt itaque illiufmodi, ac cetera: differentia?, qusa ^ 
partibuslnfeifforum defumunturmanifeftiores fiiifcjrurfus fingu- 
ias earum partes.earumque yfumrecenfeboj-acapiteexorfus.Qu.? 
damcorniculagetuntin capite, qua:Antennas«Ariftote]esvo- 
,icat.inquiens: Adhxcantenna: nonnullis ante oculos puarten- 
,, duntur, vtPapilioni,& Fulloni:Culices ficarii eafdem gerunt: 
,, Sed in Lucano cornua potius', vclforcipes dicentur, quam an¬ 
tenna: obduritiem, vnde Certius volans dicitur. Eft& Lucanus 
,, vnicornis, & alius qui niger vocatur, cornua habens fubtihai& 
_ qu£B facile fleduntur. Sunt quibus null* funt an tenna:,vtLum- 
KLilhi. brici terra:. Oculos in omnibus patere idem K Ariftoteles ibi- 
Vartih.c. 13 dem tradit, & alibi,Pifces,ait, Infed:a,& crulf ata,quamuis diuer- 
Palpebra:! „ fos habeant oculos,tamen nullum exiis palpebras habet. Qu® 
,, enim ctufta integuntur, vfu carent palpebra:, ftecelfe elfj cum 
' 3, nili celeri cutis officio pr.uftari non polfit Sed tamen vice eius 
„ tutela:,,duritie oculorum,ha:c omnia muniuntur, qua fi per pal- 
„pebramobdu£tamquandamtran5lucid.am cernant.Sedcum ob 
I ,, eam duritiem hebetius contuerineceffe fit,moucri oculos Infe- 
,, dotum natura voluitj atque etiam magis cruftatoruin, -Vt non- 
iiJrtt TliUlldlll Vl-VUlH CiV. -- -- „ , • . * , 
fcntenria, vitg, caloris .fanguinis, fenfus, motlllque', deniqueo- 
mniurhfacultatum adfiohumq; origo prima cxceramiffn^cdr- tUb.^de 
Iptitentalii.Teitidm Infedofurn partem idem Anftoceles ^e>terat. 
appellat,ventrem feu truncum corporis cauum, ac tucu®- 
dum: reliquas duas capiit, S: pedes, feu brithia, 
—J 1.,r>n ..T-p r, n i,),! npo . 1 COUlt, alus O'» 
Antenna 
quid. 
Lib.4t Ab 
bflov.c. 7 . 
Cornua. 
Poicipes. 
Oculi. 
KvTor. 
wLib.z. de 
&fpinaaeodemtell:ante. In genere fahguinco ,icquit, aiuSOS -S. 
dedit,aliis fpinamMt veto animalia infecta, & molhacontra Os. ?ptua* 
qnam ha:c, & modo inter fe oppofitoCouftant rmhilcuim oHis, “ 
nihil terreni habere difereram videntur,quod dignum effatu lit, “ 
lediXioUiaferefotacaraofii, & tadui cedentiafunt. Ne,tamen “ 
corpus eorumficile pereat,modo eorum,qua; carneiafeiuiunt,' 
‘naturam inter carnem, & nerUum obtinent.Mollis cnim.vt caj “ Caro, 
ro ef!:,recl interidip6telf,7t neruus.Filfilis aiitem caroeoiumno “ 
inditedum fedin anfradum. Ita enim ad vires commodior ef-“ 
fepotell. Rcdctit hanc eandem fenrentiam in X hiftoria anima-“ ^ ' •^•c- 7 ’ 
lium his verbis; quod autem pro carne in iis habetur, id nec te- “ 
ftamiAiitatnr.nequequodin teftaceisgenus carnis continetur, “ 
fed mediam quandam inter haec refert naturam:qU.amobrem his 
non fpinam.non os, non aliquidfcpiofimilc, non telfam ambi 
entem natura dedit: ipfum enim corpusfefna duritie tueri po- “ _ 
teft,& fcraare,nec elfquodaliunde munh'i defideret. Cuteo- “ Ciitis. 
mniacircundantur,fed admodum tenui. rl®c ille, qua: lini- “ 
ivsitabreuiterin fuam hiftoriam tranffulit: Jnfeda, inquit,vt- “ 
intelligipotefl, non videnturneruos habere , non olla,necfpi. “ 
nas, nec cartilaginem, nec pinguia, nec c.irncs, necruft.im qui- “ 
demfragilem, vtqnsdam marina, nec qu® jure dicatur cutis: ‘‘ 
fed medi® cUiurdam inter omnia h*c natur® corpus arciiti linii- 
le, neruo mollius, in reliquis partibus 'ficcius vetius, quam duri¬ 
us. Et hocfclum hisefl, nccprxterea nihil&c. Conlfat igitur In- Cartilago 
feda non polleintercartilaginea numerari, nam cartilago ab of- qualis, 
fe eft pluris itiinorifue ratione: Siqviidem ptxcifnm os nbn iuc- Alarumdi- 
crefeit amplius, nec cartilago conuullii coit: neque etiam dicipof- uerfitas. 
runtx»»S'fi**«'^*>hoceftfpinam habentia cartilagineam. Alarum HriAi*. 
quoque ac pennarum diuerfitas , &: vfus diligenteradmodum-ab 
Ariftotele an notatur. PennaGr®cis pr rEpof dicitur, fed -irriAtepro- 
nullorum quadrupedum auriculas, fcilicet ea caufa, vt clarius Q priefunt Aptiin , exterorumque InleAorum. Pennatorum alia 
Partth. c 
Dentes. 
cernerent, cum fe ad lucem conuerterentj atque exciperent fplen 
ll II t 37. ftorc. Quod poftremum, nimirum quod omtiia Infeifta oculos 
mL u.c 2,7 habeant, qui monentur, vt auresquadrapedum,/Plinius repetiit 
Partes fen- »»Alibietiamlnfeftorum omnium,& quibus teftaceaopetimen- 
fori® taoculosdilroselfefcripf!t:omniaque talia ,&pifi:es,&Infefta 
nonhabere.genas,nec integere oculos. Omnibus vero membra¬ 
nam vitrimodo translucidam obtendi. Nulla cx exueris partibus 
cL 4 Hc y fenforiis manifeftaeft, vt tcftatur » Ariftotcles pr®tcrquam lin- 
Liiipua gua in nonnullis, qua & guftant, & cibum attrahunt. Elxcaliis 
° mollisinfiriliaque eft,aliis dura& valid.i, vt Tibanis Ahiis,.irque 
aliis plurimis. Omniacnim quibus non in alno acnleuseft >,lin¬ 
guam huiufmodivelnti arma gerant, iiccdeiit.:s habent, quibfis 
iundlumid eft, exceptis quibufdam paucis, nam & Mufeseoi- 
Lib pfe> pertingentes cruotem monent,& Culices eodem acrius pun- 
® Idem 0 Philolophus alias de InfcLlorum lingua loquelis, 
Li'h qnibufdam oris officio fungi alTcucrat Dedentibus vero eorum 
I* * ,, h®cfcriptapreliquit Infeifta fii»ilirarionc(vttel!:ata,&cnift.a- 
,,ta) aut promufeidem habent ore prodeuntem , vtApum, Muf- 
„caromque genus,aut in ore conditam p.irtem eiufmodipo.fiidSt, 
,, vt Fotmic®-j & Ii qua alia lint generi» eiuldcm. Dentes quxdain 
„ ex iis habent, qu.inquam diuerfos, vtApum, Mulcarumque ge¬ 
si nus.Qilxdam non habent, qii.® cibo vtuntiit humido. Inlecfo- 
U rum enim complura, non viiftuSifedatmorum gratia dentes ob- 
„ tinent. Et rurfus in eodem capite prope finem ferme de partibus 
3, cibo accommodatis :Partes autem, inquit, qu® cibum admini- 
,j ftrantj non pari r.atione dar® omnibus lunt, fed plurimum dif- 
,, ferunt. Quib ufdam euimin ore eft, quod aciilcusappcllatiir, 
,,qupficompolitiim,&vna)ingu®jac labiorum obtineris potefta- 
,,tcm.QuibusJautcraacul.eus non parte priore habetur, iis intra 
,/dentes tale fenTorium cotinetiU',idq; excipit intcftinum reftuiu; 
,, liraplexj ad oftium vfque excrementi porrectum , quibufdam 
■ „ hoc retortum in anfradlum eft. Sunt etiam qu® vcnrrerh otiad- 
,riuniftum,inteftinumquea ventre reuolutum habeant, vt qu^c- 
,, daciora,maioraque funt,conceptaculum cibi obtineant copib- 
Cicade in- Coris.Genus Cicadarum maxittiepeculi.arcm omnium iftorUm 
teftini na-^jnaturamfortitum eft:quippe,quod partem eundem in vfumtu 
tura. ,, ovis,tum tingU® cohftinitam aptillime habeat, qua vcluti radi- 
,, ce cibum ex humoribus trahat: nem pe omne Infeiftorum gentis 
, „pninimoa!(mcntoccntentum eft , firprobelibiipla fufiiciunt, 
nontarh corporisexiguitate,quam frigiditate&c.De Ihteftino 
qti. 4. Hj/?. ,, vero rurfus 5'alibi fic:Intta linum ab ore intcftinum pluribus di- 
eap.y. ,, redtum,ac limplex vfque ad exitum ferturipaucis id eft replica- 
Vifeera. ,,tum. Vifcus nullum iniis, nullum pingue, neque in c®teris,qu® 
Venter. ,,ianguinecarent'Ventrem etiam noiinuUahabere adUartimus,a 
Plinius cor,, quo reliquum inteftinum , vellimplet, vel replicatum proficif- 
redtus. ,,citur, vtLocnftas. Ex hoc itaque Ariftotelisde Inteftinb, loco, 
rl'<6 is.c.-t. Plinius reftituitur a quibufdam; Hic enim lichabet:Nilintus,ui- 
.ordis, & ll admodum paucis iuteltinum implicatum. LegUnt autem , qui 
. -oris ne-leftitunnt. hJil intus, nili inteftinum, admodum paucis repli- 
-cflitas. c.atum.Videturauteiti in eollbiipfi aduerfari Philofophns, quod 
nullum in iis vifcus elTe dicatjnam alias difertilllmis verbis cor, 
Aculeus. 
inteftini 
& iccur animalibus omnibus necellaria clfe teftatuin reliquit: al- 
diximusalasgcrerMn propatulo, aliaabfeondere eafdem,ac tan- 
quam in ■vaginarecondere’ExuTpov dicitur iiPhilofopho crufta zp’.4. 
illa, quipcniiisfupcruenit, eafquevciut vagina claudit Alarum E Atir^ov. 
volatufquediuerlitatemf®pius«recenfet,acin primis hisverbis. aLr.i.Efi/?- 
•Vokicrumjaliipennavolarit.vt Accipiter, alia membranaficca, eap.s. 
vt Apes,vtScarabei;aliacute,vt vulpecula,vtVefpertilio. Vo- “ 
iant pennis,aut cute, qu® habent fanguinemimenibranisliccis," Angues 
qu.®fanguine carent, vt Infedta. Sunt pono,qu® ve! pennis,vel “ volantes, 
membranis volaiit,omniabipEda,aut apeda. Angues enimcir-“ 
ca iEthiopia tales-volare narrantur. Genus pennatum a-uemap- 
pellamus: reliqua diio genera nomine carent communi.Voluciis" Al® quibus 
autem gcilerfs exanguis , aliis pennarum tutel® crufta fupei'- “ quatuor, 
ucniti vt vagiiiipennes poliint nuncupari, velut Scar.ibcis:aliis “ quib. du®. 
penii® nulla crufta integun tur, quorum alia bipennes funt,aiia“ 
quadtipennes Gerunt pennas quaternas,qu®aut grandiora “ 
iunt.alit.aCiileoihalno arm.intur. Vaginipennis illius ordinis" 
nullum eft,quod aculeum gerat. Et rurfus l>alibi: Qu,® autem “ bCih.^HiJl 
ineo genere volucrumsortiuntur naturam,iis pr®tcr c®tera‘‘t:£?p.7. 
membra penn® ad nex®, aliis bin®, vt Mufcis?aliisquatern®,vt" 
ApibUs.Nullis bin,® quibus in ahioaculeus.Irem ex volucribus “ 
iplisaliaperiuascrufta fuperucniente, quali vagina inclnfas," 
j} geraiit,vt Scarabei; alia dctciftashabent, vt Apes. Nullis volatus" 
regiturgubernacujo cau.l® : & pcnnaipfanulla caule couftat, " 
nulla fciliura difcernitiir. Diligentiflimc etiam c Plinius h®c ea- “ cti.u.t.tS. 
dem pemiarum diltrimina memorat: Infedlorum, inquit,qn®- “ 
dam binis gerunt pennas,vt Mufe®; qrfxdam quaternas, vt A- " 
pes. Membranis,& Cicad.® volant. C^aternashabent, quq a- " 
culeis in aluoaimantur Nullum cui telum in ore pluribus.qua" Aculeus 
binisaduolacpcnnis.IIhsenim vitionis cauia datum eft,his aui- “ cur datus, 
ditatis. Nullis eorum penni; reuiuifertut aiiuK®. Nullum,cui" 
aculeus in aluo, bipenne eft.Quibiifdam peiinarum,tutel® cru- " 
rtafuperuenit, vt Sc.arabeis;quorum tenuior fragiliorque pen- 
na. His negatus aculenS 8 tc. Gur vero alia binas, alia quaternas " AI® cilt a- 
alashabcanclnfedla, caufam reddit it'Ariftotcles his verbis. I-" liis bihx, 
pfarum autem 7 olu'crum, qu.Tpafciiis viuant ,& pabuli cauia" aliisqua- 
iicceliehabeanteuag.tti,h®quadripennes funt, & corpulenti-" tuor. 
£lmhabentleuioiem,vtApes,&. reliqua generis eiufdem Binas" diUb^de 
-vtroquefui corporis latere pennas gerunt. At Vero qu® corpore" Part cap. 6 . 
exiguo runt,& vitam Itabilcm agunt, mtiltisfulciii utut pennis 
vtApeS, & crufta pennas obteClas gerunt,velutGaleruc®;&" 
p c®teraidgenus infeifta,fcilicet vtpennarum vires integras tue- “ 
antur.Cinii enirh Habilia fint, corrumpi facilius poliunt,quam “ 
qu®motu citantur agiliori Itaque feptopropofito muniu.otur." 
Quin etiani penna eorum caret,&fili'ul'a&caule.non enim pen--" 
naj fcdmembrana cutis®mula eft, qu®pr®llccitate necel]'ario" 
abfoluatur corpore eortiin , cum carui^ pprtio frigeat. Quod " Pennarum 
modo adftibftantiam pennarum attinet.ipf® vero ctfamno qua- fubftanti® 
litatepetfe diirerubt,vt ali® paru^, ali® magn^ pro animalis por- diuerfitas. 
tione dicantur, fed ali® quoque ficc® dicuntur , & membranof®, Totipenia. 
dur®que^ali® mollesacfarinace®,vtin quibufdam Papilionibus. Totala. 
‘OAoVTspte hoc eft totipennia vocantur,&totala,qu® alas habent Aculeus, 
nonfcil]as,vtApcs,&Vcfp®. Atquehxc dealis:c®terumfum de 
aculeo 
