VlyfsisAldrouandi 
66 ■ 
viotqUadruplufufficereetpmennadocetiitainDiacakminthaac-A phraftum,inquit,obferuauimus,armoraciam,qu* 
, “ _^_ ^„u,l;nr..mpfrens. raDhanus. vtlcrlbuPalladius,abcotnuimaeinexlpiwnuncupa-“ 
ktife IS.de 
Jubtil, 
cidic Q^orumateriagrauior,foliclior & noQ muhtiintumelcens 
ytMyrabolaui,triplum in his fuperelk non dubito.Succorum ma¬ 
teria qua; non adeo eft arida,& mellis minimum combibit, mino¬ 
re quam dupla menfura mediocrem confilleutiam retinet. Ve¬ 
rum antidota non ei vnb cantum genere rerum componuntur, 
cum plerumque & herbas, fuccos, & toffilia, & animantium par•* 
tes recipiant, quare fit, Vt raro extremis menfuris vtintur. Idcir¬ 
co Gra;ci,Vt plurimum triplo vtuntur, cum vinum non immit¬ 
tunt i fin vinum admittunt duplo, aut paalo ampl:us,quod in the- 
riaca apparet, in qua mei ad libras decem ponunt, vcdclpu matum 
ad duplum deueniat.Mellitas exHifpauiaplacentasfuotempotc 
afferri Romamfolitas confiat, tabeo terrarum tradu durabiles ex 
' cydoniis, cum meile codlas; {'eptemitcmperennaffc annoscom- 
pofitionem Diacydonicem, cottana itidem cum meile, additis pi¬ 
pere, zinzibere , &aceio legimus apud Galenum. Antea nota¬ 
tum eft, lurculosinmeile fepultos,in alias regiones incorruptos, 
& propagationi aptos deferri, quod k Cardanusquoque tradidit, 
rationem afferens, quandoquidem mellis humidum,tenueelt, 
dulceac temperatum, non pingue , non putredini obnoxium: 
^ Ili. Ulil J ii.1 > WW*»»* •• — -r-- 
raphanus, vt Icribit Palladius,ab cornu imagine ttifut nuncupa- “ 
ri Quod pafiinacis nomen efi communicatu, Dauco tamen in “ 
primis, forte ab radicis capillatae augumento,^ Ruelfius veto de “ 
cera herba htec fcripta reliquit:Lapfana olus fylueftre eft,peda- “• 
lis altitudinis,trium foliorum napi (imillimorum,nifi candidior " 
elfecflore, coquitur in cibo Hancdiliilulii carminibus pttecipue 
locifquc militaribus celebratam Plinius tradit : alternis quippe” 
yeifiDusexprobrauere,eafevixifl'eapudDyrtachium,pt*mioru‘‘ 
pai fimoniam cauillantes. Hac eft, quam rura fanuas albas,quafi “ 
fylucftres napos vocant. Q^od fatis Diofcoridesteftatur,cradcs “ 
aRomanisnapumappellari. Namquefyluefttehoc olus pedali” 
altitudine prodit, tribus hirfutis foliis , castera napi fimilis, nifi ” 
flos eflet aliquanto candidior.Ea virent atua,& ih pauperum c^-” 
nas pkrumque venit Apud Arcades eam nafei, quam illi brafli V 
camlylueftrem appellant medici quidamcera, Theophr.tefta-” 
tum reliquit Herbte cuiufdam,qux cara nominabatur,meminit V 
Hirtius, qua cum lattc vittitauit exercitus, radice vfus, non fo- " 
lio H^Cille & rurfus in eodem libro, capite de braflica. Et cera, V 
inquit,Theopht.fylueftrisbratlica,quamalii erraticam,alii pe- ” 
tr^am dixerut.Pliniusfpeciali nomine cramben,coma leui,par-n 
_J. H ni nnl*. 
bt.g.nifi. 
flant.c.i}. 
cL.j.Ant. 
leB. c. s- 
dLtb.z-dt 
nat.fiirf. 
e.^o. 
Lapfana 
.Sanua al¬ 
ba. 
N^usfyl- 
uefteis. 
atque hoc alendis teneris germinibus vtilillimumefle. Quam- ...- 7 '”,-:--- . ,• 
obrem, inquit, & iuglandes toto anno virides in eo feruau- ua,iotunda,ramis,floribufq;perinultisconditam,fatiuacand- 
tutifruttusvero,&caro non paucisdiebusabfqueputrcdine.Ve- B diorem,fuccoafpero,&inftar medicamenti amaro. H^«adc 
rumCardanus,quodmelnegetpingueeaeineofibiipfirefraga- illa eft aux tot exercuit, imo fere occidit eramatlcos, illo Satyria 
Cera her¬ 
ba. 
dc<ip.y 4 . 
Crambe 
que, Flinh. 
tur, cUm fubinde pingue eile ipfemct profiteatur, quamobreni 
lEifer. X 79 ‘ tettehanc exercitationem in iplum fcripfit/Scaliger. Arborum, 
inquis,furculiin meile fepulti (eruantur :quia mellis humidum 
tenue eft, & dulce, aC temperatum,non pingue, no putredini ob¬ 
noxium. Hoc autem alendis tenetis germinibus commodiflimu. 
Qijafi velis dicere, pinguia putrefeere. Qyx tamen res haud fxpe 
contingit. Rancida namque&lachrymae, Scgumminonfolum 
non puttefeunt, fedetiam depolita fumma fide (eruant, vt Cedria, 
pix, mittha, aloe, & eiufinodi complura.Mei vero quanam auda¬ 
cia, epinguiumgenereeximebasJ Accuratius igiwr horum con- 
feruantium rationem ineamus Qijatuot in primis elfe vulgo no¬ 
ta, huiufce facultatis. Mei, eiufque pars, vel affinis: cera. Oleum 
&oleofa,qu3:anaIogavocantpbiiofophi. EtAcetum. Inhisli- 
quidis, omnia, fed alia in aliis feruantur:fruttus, cafti, hyficia. 
Aceto propter ficcitatem. Amplettitur internum calorem natura¬ 
lem, arcetque quo minus exeat. Eademque potentia prohibet ex¬ 
terni vim, atque inuajionem. Olei denfitas obfilfit aeri, & fuper- 
natatambienshumiditatcmferuati corporis interiorem: qua non 
cedente humiditatibus peregrinis, non fit corruptio, vtinproble- 
illa elf qua; tot exercuit, imo fere occidit gramaticos, illo Satytici 
fenariolo vaticinate quantu crucis noftrisolim criticis poneret. ” 
'Occidit mtferes crambe repetita magiflros. “ 
Hxc Ruellius Mihi vero cara radixHittii longe alia videtur qua ” 
Cera apud Theophraftum Hxc enim bralficx gen’ eft fylueftris, 
diuerfumtamenabraflicafyl.Diofcoridis, nimirum Lampfana, 
cuius folia caulefque tefteeodem Diofeoride coquuntur in cibo: 
cum cara radice tantum, non folio, vt Hirtius feribit, vefeeren- 
turobfeffi Romani: quia nimirum folia efui non erant. Eoruta- Cararadi; 
men opinionem approbare nolim, qui radicem Hirtio caram jqjj. 
nuncupatam,paftinacameflevolunt,quiafcilicet haec omnium 
maxime edulis fit, eam autem, cuius efui tantopere indulgent 
Belg* (non enim nifi fata colitur in hortis: nonfuapta naturafe- 
cus vias, & per agros prouenit) caeterum fylueftrem paftinacana, 
qux nullibi non per agros obuia eft,-qu* licet non fit, vt domefti- 
ca, ad guftum grata, in fame tamen optimum erat condimentum, 
malcime fimul cum latte comefa: cumfatiua per fe efui fu, neque 
lattis condimento egeat, quod in cara radice Hirtius requiri mi¬ 
hi innuere videtur, cum ea cum latte vidfitafle exercitum tradat. 
Videtur denique mihi non*(f«apud Theophraftum feri- 
cedentehumiditatibuspetegrinis,nonfitcortuptio,vtinproble- Videtur denique mihi non *(,« apud Theophraltumlcri- 
matis, de Alnofubaqua, dicebamus. Olei namque peculiarepin- C bendum, vt videliret peeuharem huius herbae in fubminiftiando 
___ ooncon- cetamuatUramuobismanifefiatet.Mitumcttimeft,quantumux 
m Lib.fym 
fo/q-S^S. 
tea^te...^ -- ^ ^ * 
gue aucrfatur humorem, tum aqueum, tum aereu. Ideo non con 
tjahunttubiginemgladiioleoautfeuo peruntti. Mellevero fer- 
uantur multa: multa etiam vitiantur. Humor enim ei natiuus,no 
imbecillis, ejuare ipfumfibi incorruptum corrumpit aliena,Iccir¬ 
co fruttushumidiores fibi creditos ab iniutia non tuetur. Cuius 
rei periculum fecimus. Iuglandes quidemin eoferuant naturam 
fuam incorruptam propter oleaginem peculiarem, qua illius hu- 
mido refiffUnt. Ac ficus, perfica, pyra, mala tabo fluida fiunt Ace¬ 
to perfica & fubhyemem olim feruata Mantu* : & hoc anno me • 
feFebfuario viniftecis beneficio hic vidimus facie qUidem folida 
atqueincorrupta, fedtrifti,fapore vero inguftabili. Ha:citaque 
Scaliger. cui quidem quod de facis, pyris, malifque tradit, creden¬ 
dum eft, fed meo iudicio ita credendum eft, fi haud debito modj» 
condantur. Qyidenimhumano cadanereproniusaptiufq;adc6- 
cipiendam putredinem tabemque? id meile feiUarifolitumiade- 
monftratum eft. Non debito autem modo condiuntur, cum mei 
nimis eliquatur,quod ei Plutarcho colligo, quific demellefcri- 
ptum reliquit, m Calor cum alia, tum mei quoque fua qualitate 
exuit: quod crudum alia quoque a corruptela defendens, elixan- 
do perditur. 
ceram natllram nobis manifeftaret. Mirum enim eft, quantum ex 
hac herba ccr* colligant Apes, quod «Columellam exattilTimum 
dereruftica feriptorem minime latuit. Praecepit enim Lapfanam 
prppealueariafetendamefle, quod copiofam ex ea ceram Apes 
collioant. lam vero, inquit notae vilioris innumerabiles hetb*, 
cultilque atque pafcuis regionibus, qu* fauorum ceras exube¬ 
rant, vt vulgares lapfan*, nec his pretiofior armoracia, rapiftri-” 
que olus, &c. 
SrNOMTMA, 
Theophr, 
cotreftus. 
eL.j.f. 4 . 
C A P V T 
III. 
Mellis & 
Cer* vti- 
litas: 
De meile 
cur prius 
egerit au- 
thor. 
Cetusflu- 
uius. 
a laO lyjf, 
M. 
Cera her¬ 
ba. 
DE C E R Ac 
C Eraneanmelprxfern debeat, in dubium vocari poteft.Quin 
fane cera vel ea faltem ratione melli prxfercnda videtur, quia 
meliplum hac contineatur, quanquam in nonnullis locis melfi- 
nefauisnafeideinonftratumfiti VtililfimUmhomini, immopla- 
ne neceffarium mei eft ad vitam fuftentandam Cer* non minor 
vtilitas j potiffimurn adprasbeiidam lucem in tenebris, &ad fa- 
ctumin Ecclefia Romana ritum. Maiorque eius erat apud veteres 
vfus.In hae animi fui conceptus, vti noB modo in papyro, expri¬ 
mebant, hac pingebant, hac imagines maiorum fuorum, qui vel 
domi, vel in bello clari fuilfent conficiebant, & ad Varios alios 
haud pxnitendos vfus, conferuabant j Mei nihilominus, de in- 
duftria pxtulimus, naturam ipfam imitantes, qu*mellis cauf» 
ceram fauofuegenuiffe videtur. 
MiiytvocA, 
tefte a Euftathio Atmeni* fluuius eftmuod mitor a nc- 
inine an notari. C era fxif *) b T heophr. braffica fylueftris eft. 
Sed quamnam herbam ita appellet, haudita conflare video. Cti- 
fpinus vulgatislexici author, exponit paftinacaMueftris,putat- 
queitadiciafibrata, & capillata raijice. Inqua fei 
fllOJcum Aleph vice Vauin Berefith Rabbah exponitur niyttf 
Cera. RalpbiDauidinlib. Radicum dicitur res defiderabilis. Vox, 
inquit Pagninus, videtur peregrina pro aromate, vel omni eo, 
quodexaiomatibusartificiofe coofettuffl eft. Genef 17. Et ca¬ 
meli eorum portantesnKDJ,res defiderabiles. vel ceram.Hieron. 
aromata IxX. Av,tti«je*«7wriidcft, fuffitis Pfalmoli. .& d8 
vertirurcera.Sicutliquefcit ^'nccraafacieknis Pfalm ir.Euit 
cor meumJ 2 i"H 3 ficUt cera Ic(. 41. ne JlrBCJn paucas ; quia (um 
Deus tuus, Dottores Hebiaioium exponunt,ne fis ficutH^yiy 
cer.a,qu*fcil liquefit,&diifoluitui afacieignisi.e.neliquefias,nc 
difloluaris.Rabbilofeph exponit, ne debiliteris RabbiSelom.Ne 
liquefiat ( aut dilfoluatur) cor tuum, ficut cera. In dittiona- 
rioSyrochaldaicof^if^^^idem elTedicitur,quhdfivyi^^cer* li¬ 
tem myiy & ftn’yi 0 idem, quod JDn cera. Arabibus nomina¬ 
tur Hamaha, &Semha. Grxcisxiifvs, apud Dores 
ftathius tS KvpS etymUm eodem modo indagandum 
efle ab Apis diligentia, curaque in conuehendo innuit. tra¬ 
dens dici dne rS Vtrumqueeoim 
verbum curareSc folicrtarefignificat. Accipitur vero etiam *»- 
pii pro Cer* picifque mixtura; vnde cerat* naues dici meruerunt, 
cera piceque fimul confufis obiit*, de quibus poft fuo loco fer- 
mofiet. Cera etiam tefte^GalenOjitaAjv vocaturi atque ita Hip¬ 
pocrati nuncupari feribit Hermolaus. Sed proprie jMaxJv fiuej««A- 
E Jj» cera eft emollita,vt Hefychius exponit: 
in quo fignificato Capitur a Polluce, qui inter AiKiniet qu*dam 
e-Kinv ponit OT«ci*,ov ■nfoitiits» , ptg-tAlw , te muscxio. 
Plura quoque in eodem fignificato poftmodum citabuntur. 
Eft pr*terea Hefychio fUgcXiimit & t^vtpipv. Item fi/Txas 
Pollux autem pta-ov accipi pro cera qua tabell* feriptori* 
inducuntur, fcripfit.ita vt^aA^ generalius pro cera tam dura, 
quam mollita vfurpetUr.Diuerfa ab ea eft Latinorum maltha,per- 
miftio nimirum picis liquida, Vnguinis fiueaxungi*, fiuefeui, 
' & calcis, adftrigmenti cralfiticjquaincifternis, pifeinis, vel pu¬ 
teis rimas>& lacunas,cu aqua per laxa manac,refacciut, atqipaui- 
menti, vel patietis tetturam fuccumbentem repatanticuius com- 
-ofitionem docete Palladius, d Plinius vero aliud genus docet 
Hamaha. 
alnOdj/f. 
M. 
b In Zxege- 
queitadiciafibrata, & capillata radice. In qua lententia etiamc pofitionem docete Palladius, d Plinius vero aliud genus doce 
C elius eft, fed paftinacam cum armoracia cSfundit. Apud Thea- hoc m^do;Maltha d calcclif recentii tunditur cum adipsfuillo, ‘ 
&r ftriT 
Maltha 
quid Lati¬ 
nis. 
c Lf.r.f.17. 
dL 
