LiberPrimusdeInfe£tis. 
c Uh.a. * ’ ‘duplici linamento; qu* res omnium tenacifllma, & duri- 
«/>.164. " «em lapidis antecedens: Aliter autem accipite alibi, in Com- 
j,magenes vrbeSamofitisftagnum eft emittens Limum (maltham 
j> vocant) flagrantem. Cum quid attigit Tolidi, adh«tet: pra:te* 
,, rea tadusfcqniturfugientes. Sicdefenderemutos oppugnante 
Lucullo: flagrabatquemiles armisfuis.Aquis etiim accenditur: 
>, terta tantum reftingui, docuere experimcnta.Similis eft natura 
napht*. Latini fynonymia carent. Accipitur tamen frepiflime fa- 
uus pro cera, quemadmodum etiam pro meile, vt didum eft. Ita- 
lilatinam voccmferuarunt.HifpaniS parum immutata ciera dici¬ 
tur, Gallis ciere, Germanis fuperioribus VVachs , inferioribus 
Vvas, Vandalis vvaskis, Poionis vvosk, Vngaiis viafz, Anglis 
vvaxc. " 
QVlD sn. FNDE FIAT. 
TEl doum efle cocleftc fiue aereum iam didum eft. Ceram 
leifdem, quibusmcl, locis Apes colligunt, inplantis videli¬ 
cet, nonnunquamiifdem, r.onnunquam aiuerlis. Conftant ta- ' 
’ vrpotemelexroic matutino, cera ex 
e/tp. XI. tenaciori plantarum fubftantia : quod vel ex « Arift. conftarc 
bZi. 9 .<'. 4 ii. dicente exlachrymaarbornm Apes ceram conficere- Quod 
Uifi.mim. ceram exiildem plantis, quibus mcl, colligant, colli- 
Vndecera' '‘SP^^^^^^odemfi Aiiftotclefcribente: Conficiunt ceram, cum 
Apes colli- florent, quamobrem eximen da per id tempus cera de al- 
gant* _ 
c Lib.u, 
fap.S. 
Spartum 
quidPli- 
aio. 
67 
MI 
A rubro, item nigro, quae lapidea protfus eft duritia. Sedhyc natu¬ 
ralis non eft, quin er lacca confici ab Acoftadidici. Proprieeiiim 
cera ad «adum mollis eft, in quo fenfu vemifte admodum dixit 
Plinius lunior: 
Vt laus ofl cera moUisj cedens^ fequatur. 
Optima eft iudicio a Diofcoridis.fubflaua.fupinguis, pura, odo 
rata & halitum quadamtenus melicum referens, natione Pontica, “*P- 7<*- 
aut Cretica', h Plinius vel inuertit hunc Diofcori dis locum, vel al- ^ei* optt- 
teriusfcriptorisdodrinam fecUtuseftin eligendacera Aitenim ”f*nota;. 
optimam efle, qua: Punica vocatur (hoc eft, vt lacobus Dalccha- ^ 
pius etiam exponit,).omnium candidiflima. Proximam, quam ‘^P- ^ 4 - 
maxime fuluam odorisque mellei, putam, nation,e auteni Ponti- ^^ra Puni ■ 
cam,qua conflare equidem miratur inter Venenata mella. Dcin- caemniu 
deCreticam.Pluriinumn.ex propoli habere. Poft has Corficam tandidiin- 
quoniam ex buxo fit, haberequandam vim medicaminis putari, ma. 
tlacobusHolIerPcum dixifletrn ceratis cctaviendumcfle,quam 
adokfcentiorApum populus conficit, alloqui,inquit, ceraail-a c.f, 
vtcndumeft,nonfponte quidem nata, fed fadida, qualis olitn Pannea 
Tyrrhenica, quiafuauior eft, & acrimonia hoc &etius iemedio-^“® ama-. 
rUmcareredebet.SeddchacraspeapudGalenum^tmentio oiie“ 
rL..- _k‘ 11 
Cera alba 
d Ifib. XI. 
tap.ix.^ 
cZtb. 9 . 
fap,A,o. 
iVth.j. 
eap.40. 
giii.ll, 
tap.io. 
, ueoeft: continuo enim reparatur. Hatefunt, vnde accipiunt, 
thymus, fufusagreftis,lcrtula Campana,albucii, myrtus, phlocus 
», vitex, geuifta. Cum ex thymo conficiunt, aquam admifeent, 
,, antequamfauus occupatur. Alibi quoque albucum fiue afpho- 
dflum gratam herbam Apibus efle tci ibit. ineCeque ceram accipi. 
£ Plinius ceras ex omnium arborum fatorumque floribus confin¬ 
gere author eft, excepta rumice, & chenopode. (alii legunt,echi- 
nopode, alii cquinopode; pro quo quidam tribulum interpretan¬ 
tur, alii cchion,alii fpintegenus^ Falfoexcipi fparcum(nonintel- 
ligitiuncum fterilem, &flore fruduque priiiatum, deferiptum 
lib. decimonono cap.x. fed geniftamiifdem, quibus ille iuncus, 
jjnafcentcm, flore Apibus lucundiflimo) cumin Hifpaniamulta 
j, in fparcariis mella herbam illam fapiant.Falfo & oleas excipiar- 
>,bitratur, quippeoliua:,inquit, prouentu plurima examinagi- 
gni certum eft. 1? Alibi tamen fui oblitus affirmatOliure florem ab 
Apibus non attingi, ideoque hanc arborem procul efle, fatiusefle 
putat. Sed prior aflertio vera: nam & Maro prascipit, vt 
Palmaqj-veJiibulum, atq^ingensoUaficrobumbret. 
Sed &eAriftotclcsjCer;E,iDquit, congeftio notari potuit in oleis» 
,,cum diutiusin eadem morentur, piopterfrondem eius arboris 
,, fpifliorem.Lampfanaitem maximum cerrEprouentuip ptreftac, 
vri paulo ante ex Columella diximus. Sunt prarcerea & aiia: plan- 
ts, ex quibus, & mei &'ceram eximant. Ait alibi Ariftoteles ce¬ 
ram fuis A pes cruribus aggerere; Obferuaui id quam ftepiffime.et- 
iaminfyluellribus : quarum nuperrime vnam ita crura cera fla- 
uefcente onufta habentem conlpexi, vtvix propterpondiispro- 
uolarepoffei, tum etiam quia totam crurum flexuram cera imple- 
uerat. Aflerueratidem/Philofophiisceram, perreptandoflpres, 
capere Apes, priorum acumine pedti, mox vero prioresin medios 
abftergerc,&rurfusmedios in blxla poftcrioruin.atqi ita onullas 
difcedere,& quidem grauari,premiq; onerecerni.quociesredcur. 
Rep^-h*c^ Plinius breuius quidem, fed diligentius, dum ait 1 
„ Prioribuspedibus femina onerant,propter id natutafcabra,pe- 
„ des priores roftro ; totaeque onufta: remeant. Quas cu m ita,fln t, 
cum inquam fitluce clarius mel & ceram in eodem loco nafci, dr- 
uerfam tamen efle rem, diuerfamq; fubftantiam, illius roridam, 
huius aeriam quidem etiam, fed ex lachrymofa, ac gummofa 
plantaruminfita natura oriri,& diiibrfimode ab Apibus ferri in D 
aluearia.illud nempe ore, hanc pedibus, illud liquidum, hanefo- 
lidam, firmamque, atque aptam ad illud coiifcruandum. Itaque 
Cera' quid, plane omnibus notum efleexillimo ceram efle nihil aliud, quam 
hLib.ii. fauos, ex quibus mei eft expreflum. Quomodo autem mei expri- 
eap.i^. maturfuoloco docuimus. Cera fit, inquit, Plinius, expreffisfa- 
Cera vt fiat „ uis, fed ante purificatis aqua,& triduo in tenebris ficcatis,quar- 
„ to dieliquatis igniin nouo fiftili.aqua fauos tegente, tunc fpor- 
; ta colatis. Ruvfus in eadem olla coquitur cer.a cum eadem aqua, 
„ excipiturquealia frigida, vafis mellt: circumlitis. VidetUrhic 
,, Plinius allufifle ad 1 Columellte placita, qua* de cera facienda 
„ memoria prodita reliquit his verbis: Cera: fiiiaus, quamuisiS- 
„ris exigui.non tamen omittenduseft,cumfir eius vfusad multa 
„neceflarius. Exprefl'asfauorum reliquis,pofteaquam diligen- 
„ ter aqua dulci perlutsfunt, in vas sneum coniiciuntur: adie- 
,, dia deinde aqualiquantur ignibus, qUod vbi fadlum, cera per 
„ ftramenta,& juncos ('fporta, Plinius; defufa colatur,atqueite- 
,, tum fimiliter de integro coquitur, & in quas quifque voluit for- 
,, mas, aqua prius adiedla, defunditur, eamque concretam facile 
», eft eximere, quoniam quifubeflhumor, noupatiturformisin- p 
hsrete. ^ 
Lib.p 
eap.te. 
Cera adipi’ 
fimllis vbi. 
Cera da* 
liiTinui. 
■l 
DlFFERENTIt£. ELECTIO. 
Oannes GuinteriUs AndariiacUs, ceram ait aliam elTeflauaiWi 
aliam albam; aliam rurfus pinguetft adipi fimileiri, qualis in¬ 
quit, exMofcouia.&Polonla affcttUr,aIiath liccarfi& detifam. 
Ego ceiam naturaliter albam nondum obferiiaui, neque ptste- 
rea capio facile, quam ficcam denfamue vbcet. Qys enim ficcd 
fimul & dcnfa furit, ae dUra, quod cers natursaucrfatur. Habeo 
tamen ego in mufeo meo ceram Indicam Colore flaiio, viridi & 
quifqueadirqpoterir. Idem tradit Ponticam liaturalitei. 
^ efle,amatitudinemquc eXabfyntbio obtinere, necnon e.rhi Io- 
tione nem deponere. Candida, authoreOiofcoride, fit hbc mouo. 
Ex ea radunt album, fytlccrumque, atque transfuudunr in vasj 
quod fatis habeat mari n* exalto petit*, rnfperfoque nitri mo- 
mento, decoquunt i cumque iterum , tertioue iiifeibuit, fepaia- 
tum vas refrigerant, accers pallilliim eximunt, deterfa forde ,Vi 
qua forte adhsfit:tum denuoindita uouamaris aquaferuer, vri 
retulimus, & vafe dempto ex igne, fundum olluls n ous aqua fri¬ 
gida madefaaum,ip ceram fummarn fufpenfa manu intingunt; 
quo celerius cbiigrelcat, Sc quain minimaperrio exrrahdtut. Su- 
Iceptoprimocersorbrculo, iterum vafisinium aqua refrigera- 
tuiir, tantilperin ceram immitti debcc, dumtotaexcipiatur. Or¬ 
biculi lino cohfuti.interuacante fpaciolufpenduriturj&interdiq. 
continuofubfole, nodufublunaafperguntur, vfquediim petfei 
aealbefcant. Verum fi eximius ille candof defideretur, eadem 
fa(ftitari,&:identidem recoqui operSpretium eft. Nec defunt, 
qui pro mari na, in muria quam acerrima femel. aut iterum eXeo - 
quant; dein laguncula tenui rotunda .anfam habente eXcrahunt 1 
pofteaorbiculos fubllratoaffatimcefpiteherbofo,infolant, do¬ 
nec candorem furnmum contraxqrint. Prscipiunc hoc obeun¬ 
dum munus Vere, cum Sol remifla v ehemen tia humorem pariat, 
^ Vt non facile liquetur,. Hsc itaqueDiofeotideS, ex quo d Pii , 
nius, Punica fit, inquit, hoc modo: Ventilatur fub dio fsplus ce- “ 
ra fulua. Dcindeferuet in aqua marina ex alcopetita, addito ni ■ “ 
tro.Indeligulis hauriunt florem,id eft.candidiflima qu^q;, traf- “ 
funduntquein vas quod exiguum frigid* habeat En urfusma- " 
tina decoquunt feparatim, dein vas ipfum refrigerant £tcum'‘ 
hsc ter fecere, iuncca crate fub dio ficcantfole, lunaque hsc e- 
nim candorem facit. Siccantes ne liquefaciant, proteount cetiui “ 
linteo. Candidiflima vero fitpoft infolatioiicm etiamnum reco 
fta Punica medicis vdliflima. Sic ille. Binas quoque de-ilbandi 
ceram rationes nobisdefcriptasreliquit e loi Angiicusinruaro- ^ 
fa Anglica , quarum prima cfl, vt cera tam diu in aqua decoqua¬ 
tur, peimutandocontinuo .aquam, donec candida reddatur;al¬ 
tera vtdumin aquadifloluitar abigae, vitreum vasaqua perlu* 
, tum diflblutscersimmergatur.&quqd adhsfem,roit]iiiiaqj 
ficcetur, idquetandiucounfiuetur, donecita omnem cetam exc- ' 
mens & fub dio expofucris. Albefcit autem folis vi fvt de aqua 
nihil dicamus prsterea) qqoniam ita tollitura cera mei ,esque 
partes expirant,quarum tenuitate eoior conflatur Quod teti '''* 
g!t omniumdoftiirimus f luliusCsfar Scaliger. Fieri^um,in- ^ 
quit, ab Igni fciibit.Arift in oft Seft. propofitarum qusftio- 
num.Quodparetin cera,pilis cincre.Etinfeptimaidernfcntit,'' ‘ 
&inquinto degenerat, anirhal. & in primo Meteorum. Solem'* 
enim eife candidum. Vbi duplex fententia explicanda eft. Nam *' 
vbifolem dicitalbum, pottflalbi millioiie candoris confedlio- “ 
nem profiteri. At cera (ion hac ratione fit alba, fed quafi ub effi** “ 
ciente. E’|,>c,»a^sT«/namque mei .ab igne, quamobrem exudla.*" 
candorrelinquitur. Idammodus in pilis .& cincte Et candorem 
{liprA icatuebamus iti ficco. Tamecfi nc hoc quidem videtur; A- 
qua enim humidiflima in fuis primordiis apparetalba. Itaque'' 
ab aqua etiam creari albedinem gummi indicant; ea namque fi “ 
foluaiutir, albefcunr. C^biiquam hic quoque toli, rvm lordes, 
tum denfitatem, atque inarqu.iiitutem, ncc minus eim tenuio- 
respartesinfolatasiinquibusaliqiiid colorisinfit, obiici potefl; 
^0. Amu t Venctiis candidifiimam ideo fieri,quia ea vrbs non v t" 
alisciuitatespuiueruicntaeft.Candidamceram*,„y,„«W;Var- Ceranic 
roinPrometheoapudNonifireferentelacoboDalecharapio.his Vctlrriis 
verbis figmfica t: Chtyfofandolos iocat fibi ,& amicula de iafte «* 
(quidam ladleam a cera.leguiTt; ac cera Tarentina, quam Apes" 
Milefiscogerint.exomnibusfloribuslibautes,fineofl'e,&ner, “ 
uis,putam, putam,proceram. candidam, teneiarn, formo-'* 
fam g turnebus vero Varronem amicam feribit ceream vo-“p£,, ■ 
care pro tenera,& pulchra,propter cereas imagines, quas in a 
triishabebant,(veteres) aliaquc opera, qus fequaci,& flexibili L 
cersnatura pulchetrimafaciebant, & mollia erant. Prsterea T.ierst 
cera tradlandoinalbefcit; vnde aiEtio Vocatur, qute xonzt 
tra(ftandoinalbuit,’7f**T»/4'«Phauorino eftxaOna,»». inaibdeo hCaVa/ ’ 
y»’-* meminit h Hermolaus his verbis : Gapyridiafiwt, quara- 
lionomine Tradla dicimus, vtAthen*oplaceticuiusvoas,«< * ‘ 
apud Catonem mentio eli, vbi deplaccnta, & fpira, & f^,(blita 
I , loqui- 
alba 
candidior 
quarti abbl 
fiat 
