/ 
68 
Vlyfsis Aldrouandi 
Ttafton. 
Cera alba 
vt adulte¬ 
retur. 
Cera vir¬ 
ginea. 
iL.6Jnfl. 
Cera an 
odorata. 
loquitur: quo verbo ipie non panificium, fed portiones tota ma- A 
teriadetradasA in lolum.hoccft.ftatumin tabella, fiuealueolo 
diffufascongeftafque figuificati proinde in hocvfu Grxcificlc- 
quuntur,eAK«i' pro eo.quodcll tradbafacere. FdinCj& cera 
candida trafton dici a Griecis quoque autbor eft Pbocion i a quo, 
& verbum pro eo i quod perficere, ac fubigere, vt a a 
fiat cera.Paulus quoq; cerarn uadamad pforaS commpndat Mihi 
capuridiavidenturtradadici, quoniam & tradata manibusal- 
befeant, Scetiamigne vfi-a,boccft coda,quemadmoduminpa- 
nismaflaobretuamus,qusmanib.contredata,candefcit quidem 
fedcodionefitpoftmodum caudidiffimus panis. Eultathiusin 
hoc forte fenfu compotitu m elfe tradit cit ri », <»>■ 
poj/y.indcquevjuri/eaAaapudDipnofophiftamappeilari.CeterUm 
illud in primis incera candida obreruandum eft > ne utirnpoltu- 
ra, nonnulli enim terebinthinam cci? communi mifccnt, atque 
addita cerufa dealbant. Sunt qui ceram candidam, Virgineam vo¬ 
cent. Sed ceram ^ irgineam propolim eilehabemus ex Aduarm, 
1 L.b, injt. & ante hunc ex Scribonio Lai-go;& nefcio quam bene t Hollerius 
Chtrur.c.i. ceram virgineam eife putat, quam adolefccntior ApUm populus 
Gere nouij conficit. Liiudari tamen fatis eiufmbdi cera ad plurimos vms non 
lails. poteft. Eft enim quam recentiffima, & cariem nondum leniit. 
Laudatiffimieautem cei,a:notk funt, vtfit quammaxirnerecens- g 
quo enim rcccntior, eo odoratior exiftit,puriorque & ad diuerla- 
rum imprefllonum,'& figurarum rufeeptionem apcior,&tamfor- 
mjElufcept£E,quatnfctiptUrseineairnpreflsdiirabilior. Csteras 
notasbonitatis ex biofcoride,&Plinio diximus,inter quas etiam 
non poftremoloco ponitur,vt fit odorifera, odore autem mdleo, 
Nuquid V. cera odorata fiue laudabili odore efle queat, vtmihita- 
■ cileperfuadeo,quifpiaindubiu vocare queat earatione ', qua cera, 
plerumque ex arborum lachrymis conflat,quarum odor fane gra¬ 
tus non eft, tum etiam quatenus propolis gradiffimi plane odoris 
ei perrnifeerur. In quam difputationempoftquam inciderimus, 
obiteriocumkPliniireftituam,apudquemaLbificlegrtur:InM. 
Ciccronismonumentisinuenitur, vnguenta gratiora efle , qua: 
,, terram quam quje crocu.m fapiant:quando etiam corruptifiimo 
„ingenere, magis tamen iuuatiplius vitii fcucritas. Egolegen- 
Plinius dum puto non terram, fed ceram: nam apudipfum / Ciceronem 
corredlus. itafcriptuminueBitur.Vnguentis minus diu nos deleftari fumma 
iLtb.s. de accrriroafuauitatc conditis, quam his moderatis: & magis 
Oratere. ^^ laudari, quod cteram, quam qu od crocum olere videatur. Vn¬ 
guenta enim ceratri recipere notiflimum eft, cum terram odoris 
concilianlli gratia ad ea recipi nemo dixerit. Videturque mihi in- 
Cicerocx- nuere Ciebro dodlrinarum lux altpra , odoratiflima vnguenta, 
plicatuj^ qualia funt, ‘qua: crocum prjeftantiflitni, atque acuriffinai odoris 
arornaacci^iunt, hirhio'odore caput fenfufque ferije ,idcoque 
^ abominari: moderata , qu* tam acuri odoris aromata non re¬ 
cipiebant , fed ceram ipfam odore vix fuperabant , ideo efle 
gratiora, quod nullam capiti fcnfibufque 'noxam inferant: pu- 
laueiinacjue denicjue Ciceronem inodeiata ■vnguenta per ceiana 
potius, quam aliquod aroma fignificalTe, cum quod aliud non 
fit inter ingredientia valentius , tum vero potiflimum , qi^od 
inl.4. E/>. vnguencisluam fvt vocant ) confidentiam praebeat. Fruftra 
itaque mihi m Caiiius Calcagninus Cicctoiiislocum per Plinium 
reftituefeconatur. Adducendumenimelfetaliquot vtiguentufti, 
quod terram odoriscaufa conciliandi recipit. N eque infuper ve¬ 
rum eft cevam idebgrauiflimi odoris efle, quoniam ex lachrymis 
arborum ab Apibus toiligatur,refinaq;: nam & eodem modo mei 
quodf^peex inodoris plailti'sdefeiur,& nigratum habentib.pdo- 
reiri, vel inodorum fepe velingiMti odoris efle deberet, qjfalfum 
ell. Quin cera non folum ex relinis colligitur fed ex odoratiflimis 
quoque plantis,ficuti paulo ante ex .'\nitctcle,Pimidc[ue demon 
ftraiiimus. Quamobrem vbi odoratioresfunt piant* , odoratior ^ 
■ L.li.e.U. etiam ceranalcuur:vtin Ctera, Attica, Sicilia, Cypro. Quam po- 
ftremam ( Cypriam) tam odoratam agnofeit » Plinius, vt balfa 
rhum ea vitiari fcribat,quod omnibus odoribus proferri ipfe quo • 
querellatur. 
V T SINE 
A P V M 
lolligdtur. 
O PERA 
A Ndreas Libauius docet quomodo mei & cera ab homine fine a Li.i.A/- 
Apuirl opera eximi queat , quod quanquapi laboriofum fit, chim.tr aB, 
ceraque ita,coiiedla pluris,quam qu* ab Apibus tccolligitur,con- i.r.qj. 
ftaredebeac, colligentcmque frufta ita tempus perdere iudicem, 
‘cutiofis hominibus illud tamen hic repetere placuit, ille autem fic 
feribit. In genere plantarumBoribus foliifque melacreum, & ceva 
infiftunt. Cera per fub imationemfacilefegregamr, quod mihi “ 
in rofiseuenit, inftrurtientofigulino cumpatinistefiigerantib. “ 
Putau'eiim,& mei fegregari polle per macerationem in aqua de-“ 1 
'ftillata, & poftea ad confillcntiam'mellis coa gulata. Sed flores “ 
elmendifunt tunc, cum maxime eis Apesinlillunt, aut indi- “ 
tiuin eft mcl aereum cecidifle: Sc illi qui decerpti nihil afferunt 
detrimentnRequiritutetiamindufttiainmacerando..El*cille. 
l 0 c V s. 
V Bi Apum copia eft,ibi & mellis'cer*que haud dubio prouen- 
tus. Qijalia multa loca ante celebtauimus. Ab 'Hymetto At- 
tic*monte, in quo Apes propteri*ta pafcua .abundare diximus, 
Hymettia ceranOuidio, Attica, b Martiali. & Cecropia e Silio 
Italico appellatur. ,/PliniusapudSab*os plurimum cer* mellifq; 
prouentum efle tradit. Gorfica etiam 'propter cer* abundantiam 
celebris eft,adeo vt.e Diodorusfcribat Tyrrhenos vrbibus,qu* in 
eainfulafunt,fubaais,refin*,cer*qdeacmenis,quorum,inquit, 
eafertilis eft infula, tributa imppfuifle Sed & Romanos legimus a 
Corfiscentummillia pondo cer* triburi nomineexcgifle.vticri 
bit/Alexander ab Alexandro , cx^ Liuib ? yc apparet ? qui tamen 
ducenta millia pondb accepifle notauit. Ex Ponto'quoque pro 
meile,quia id ibi prauum eft, ceram pro tributo eofdem Romanos 
extorfifle ante diximus. Sicilia quoque cera abundat. IiPontanus 
commendat ceram Mantuanam. 
hleBrofelix.feltx MantoLdec^a, . v i- 
Ex Hifpania quoque in alias regiones defertur. « Strabo c Tudita- 
nia cuehi tradir; & Bafletanis Hifpani* Becic* populis cerea v,a- 
fa, vt Gallis in vfu fuiflc'.. Idem author cfl iuxta Phafiin in Afia 
plurimam ceram gigni.Polonia.Ruflla.Pruffia, P odolia, Mofeo- 
uia, ybi ceram permutant cum pannis, Liubnia, & tota Septen¬ 
trionalis plaga copiof? ceram pr*bent. Teftaturque louiusMo- 
feouitas ccranrrin omnem Europam mittere Liuonesohm ( nam 
fub Friderico primo credidere Chrifto) tanta fuifle fimplicitate k 
Crantzius author eft, ytexpreflo meile ceram velut purgamenta 
reiicerent. Fecit inquit, pretium illi Germanorum dihgctia.quod 
illi primum mirantes acceperunt, poft vero comperta rei *flima- 
tione, accreuernnt. EiufdeKi vfum ignorantAcuzamil, &c Nigri 
. Sane(f*iscol?,item &in HeaAfric*regione,vbilo.LeoAfrican. 
contemni, atqueproiiciabincoiisteftatur Ingens viScer*adue- 
hitur ad Mombazz* Indi* Orientalis vrbem Abundat & in C^i- 
loa, & Cambaia, Cortefius plurimum mellis, & cer* eduxit cx 
Auxamil. Teculeth Afric* vtbs, & Aglaab eodem Africano cele¬ 
brantur, aitque Rabon* montis in eo tradlu incolas nihil agere 
pr*tetea,quam quodfaponem,&ccrain purgcnt:efleque& alium 
ibi montem Bcni Fenfecare nomine \ ad quem omnes concurrant 
ad emendam ceramiac aliam denique qui Beni Abufaib nuncupe¬ 
tur,efle, cuiushabitatorcsceram Chrifli.anisvendant, indeque 
ingentes (ibi comparent diuitias, quemadmodum, in Cholia 
vrbe. In Melindaindra-ciuitate miram aiunt dleccr* abundan¬ 
tiam.Retinum presbyteri lanijlucatan,Infula S.Laurentii > totaq; 
China ceram vili pretio habet, & in plcrifque mundi nouilocis 
abunde colligitur. 
denominata. 
a lii. I o. 
Metam- 
bL.s.Epig. 
c Ltb.ta,. 
d L.tf.c.iS. 
cL.6.c..t. 
rer.antiq. 
Cera pro 
tributo. 
ft.4 f.l4. 
g Dec.^.l.z 
h-lnErid. 
iL.^.Gec^. 
Liuonum 
fimpli citas 
ktii. itf. 
U^and.c.y. 
Cer* V- 
fumqui 
ignorent. 
Cet*pon- 
dusvt au¬ 
geatur. 
at.2t.e.r4. 
Vtnigre- 
fcat 
Gera ru - 
bra pro fi- 
gillis. 
a . , 
Cera viri¬ 
dis. 
ADFLTERATIOk COLOR4TIO. 
ikTOnnulliqusftus faciendi caufa,ceram adulterantes,pondus 
eiusexcrefeunt hoc modo.Picis Gr*c* in poilinem redudl* 
libras duas,libr*meliispermifcentfimuladignem^, deihdeproii- 
ciunt in aquam,& paulatim eximunt, feruates adfiitUrum vfum. 
Cum iam vti volunt, cer*recentis libris fex feui verueeini vncias 
fex adiiciuntjfimulque mifcentes iterum ebulliunt. Alii addunt 
cer* farinam fabaceam optime contritam, nimiruha in candelis, 
aiarirquearderefirie ex crementis, augere pondus, & inaghitudi- 
nem.&vixdetegifiaudem Nigr?fcitceraauthoreaPlinioaddi- 
to chartarum cinere,ficUtanchufaadmiflarubet:variofque in co¬ 
lores pigmentis,inquit,trahitur ad reddendas fimilitudines,& in- ■ 
numeros mortalium vfus.patietumque & atinorum tutelam. Sed ^ 
dehispoftea. Rubram figillandis litetis hodiefic faciunt elegan- 
tiffimaraCer^libristerebinthin* vnciasttcsmifcentesadignem 
cinnabari in oleo dilfoluti vncias totidem adiiciunt. Viridis 
fit eodem mbdb cx flore *ris j aiirea ex minio 
trito,flalia ex auripigmento,carnea 
ex lacca fcceittfai 
D e ccrcofubflari'uo,fiuecandelacereamaioti,vuIgustorzam 
vocat,poft dicetur. Cereusadieiftiuum duplici in fignificato 
accipi vid-Co.pro coloris genere, & pro mollitie: a Horatius cerea 
brachiain poftremo fenfu diiit:his verbis: 
Cui» tu Lydia Telephi 
CeruicemriifeamycereaTelephi 
Laudas brachia. 
Vetus enim interpres, ceteaexponit mollia, aut in modum cer* 
flexilia. Atque ita b Ponunus: 
Corforaq^ extento iaBent fendentiafune. 
In gyrum cogant artus,^ cerea membra 
terqg enfes moueant nudis ajejitgiaplantis. 
ita quoque Pet.AngeLBarg*us canebat: 
t. - Tum pulchris leuia mnis 
fleSuntcoUamodist^cereamembrapUs^Ui,. 
iPetperimitaque nonnulli folida.nonnulli etiam male candida in¬ 
terpretantur. Necrc£le mihi exponere videture AdrianusTurne- 
bus pulchra,& forihofa.ac fi ad pulchritudinem imaginum cerea- 
lum.quasin atriis habebant nobiliores Romani, alluferit poeta, 
aut aliorum operum, qu* c cera fingebantur elegantiflima. Nam 
& ipfe Horatius hominem pronum ad malum, cereum, hoc cfl, 
farilcm ad fleiftendum dixit.hoc verfu: 
Cerei figni 
ficario. 
aLfi I 
Odei}. 
Brachea 
cerea. 
hLib e,.dt 
Stellis. 
cL.zn.e 1 . 
i^lib. 17 - 
24.1. 
Cereus 
homo. 
Cereus 
