Liber Primus de Infectis. 
69 
Cereus invitiumfieBi,monitoribus ajper. A 
iLi.r. Sp(. lam vero pro flauo colore cereum fuiilpfit «/Martialis, cum canic: 
Cereafifendet lumbis ^ trita lacerna 
Dimidias^ nates Gallica palla tegit. 
e Li. 17. id eft, vt exponit, quoque ( TutnebilSi detrita, & decolor, flauef- 
tap.ia,- censqueflore coloris exolefcente. Dixit tamen idem/Epigtam- 
matarius abollam veltem tragicam, &grauiorumpeifonatum,e- 
CereuscO-tiam ceream: 
lor. Cerea quem nudum tegit vxor aballagrabati. 
^Lib.13. Ficedulam ceream, hoceft,ptx pinguedine flauam, 
translucentenimirumfiauapercuterti pinguedine. 
Cereaquspatulo lucet Ficedula lumbo 
. Cum tihtf «ne datur,fijapu,adde piper. 
hLs. /o. 23 ixit/i denique cerea pruna ab eodem colore* 
. Mittimus autumni cereapruna mei. 
lEglo.i. Etanteipfum» Virgilius: 
Addam cerea pruna,^ honos erit huic qmq^pomo. 
VbiSeruius exponit cerei coloris, led qui Iit, non explicat tlato 
quoqueK^^yora-Aav^Mdiiit.xijf/Kwjffi^ssAthenxusinterfercu g 
KExer |a/ «ar»'gji,funt qui apud eundem interpretentur lUel. 
Sed hoc loco ingens Cardanilapfus a k Scaligeto annotatus, pra:- 
Cardanus *“^'*“'^“*“ot'6ft,vtpote qui colorem cereum cum ca:ruleoinc- 
lapfus ptifllme eundem arbitratus fit. Quid fitca:ruleus(color_) inquit 
“ ' ,,aduerfuseumScaliger, hic plane oiiendis te Ignorare. Eum na- 
quepropolidi,acceia: noure attribuis. Obfcurior,inquis, paulo 
,, colore maris tranquilli. Quidmarinean propolidi color idem? 
iLib 7 » Vtrum tibi Ignorunt) ell? Qupd vero ais : Gerulum acera, nul- 
j.lumhabesauthorem. Sed )ti!eanjjt&>!f)^o«J^5:quodnos cereum 
S ^"a di ^**P“‘lp°^tam,quiprunacereavocat. Hatcille/Pliniusfmarag- 
cerini ° dorumgenerarecenfeus, quinto loco eospofuit, qui cerini nun- 
. EWj e cupantur,acerinofcilicetcolore,(quanquam fint, quiacerihi le^ 
Cerinum ' ^ & alibi ait: Sunt & nigra, ac laudatiora cerina, atque 
* purpurea.Et«Plautocetinum veltimenturn eft,quod & melli- 
num eidem appellatur a melleo fiue flauo colore, a quo veftes ali¬ 
quas didlas eile innuit etiamOuidius.canenS: 
EtfuaveUeribusnominacerafacit 
tap.p. Turnebusapud 0 Plautum cerinarios dici putat eos,qui cerino 
6ln Aulu- colorepannum inficiunt. Nam cerainquit, Dorice *«f®-dici p 
laria. tur, quatalijs Gratcorum linguisxjjf®-Vocatur. Libentius autem 
Cetoplaft^ a Doribus &jEolibusLatini mutuum fumunc,quam abalijs Gt? 
qui. cis, ad quos in mercatum non proficifcuuturdi£lionarium,&c, 
Ceroplaftae dicuntur, qui Ceram exercent, & qui imagines ex ea, 
fimiliaque conficiunt. Latinecerarij. Plutarchus^jieAiyvvTnitjii^» 
xJJJctVAnss-a»! , dyJpuTccifce^cpa vSr 
»w'i<<SSTa«»«/.Vnde*«jo3-A«ri«, ex ceris fingo, in cetis fingo. Eu- 
bulus apud AthenreUm lib. 1 3. T/s Iw iypdy^cK, rr^Sns dv^purrar 
«f«’H*ijfo3-A*rij<ras?«5<i>5-’vOT!r7ipi!v,Accipitur & proceras fingo 
nimirum de Apibus. Itemcomxornatores,fed tuncxtpusrAaVa/ 
fcribendum, quia uipnu etiam fit coma, quod apud Plutarchum 
indicat Homerus,cumParidemic£p’ «VAceo» dicit. Ceroftrataquo 
que a cera nomen non obtinent,fed a cornibus, quae & ipfa x.tpam 
Graecis dicuntur. De his confiileVitruuium & Plinium. Pioditum 
eft ex vroium cornibus effici, qu* Romani ad fuas delicias tran- 
' ftulerunt, nunc tindla, nunc lublita. Nunc quae ceroftrata pidlu- 
rae genere dicerentur, adfellas principum,atque lefticas parantur, 
qualeSiEgyptii reges inter extera ornamenta habuiffc feruntur. 
Ceroteta- Hifpaninefcioanaceta ceream vocant,quam nos cereuifiam, 
rium, aEgyptij zytum. Fit ex frugibus codlis, & lupo faliiftario. Cero- 
fDifiin.i^. ferarium eft inftrumentum quo cereus fixus continetur. In p de- D 
Primiceri - aretis canonicis eius fit mentio: Acolythus accipiat ceroferariura 
iis qui. cum cereo, vtfciatfead accendenda lumina mancipate. Ptimice- 
Primiceri - nus eft nunc primus inter clericos, & diaconos, quibus prxeft in 
atusdigni- docendo,fubditus archidiacono. Buttigarius ratuS cil primiceri* 
***• um accipi pro cantore, quoniam officium c^antandi etiam ad e- 
um pertineat. Colligitur autem ex refciiptolnoccntii ad Tullen- 
fes Canonicos, primiceriatum efle beneficium cum dignitate': 
Aliud tamen ab officio primiceriatus, quod habet primus inter 
notarios fummi Pontificis, antea diiftus notariorum decanus, & 
” ■ ' protofetiuarius, vulgo Caponotario. In quo fignificato legitur 
' quoqj apud^CeliumRhodog.Primicerius,inquit,notaiiHsprin- 
Secundi* pibuus ficut fequensap- 
cerius ” pdlatur fecundiccrius. xnpii autem cera eft, & in ceratis tabu¬ 
lis fetibebant antiqui. Alius etiam erat primicerius, qui diem, fcu 
Tt loquuntur, datus adijeiebat diplomatibus poncifitiaiibus,quas 
nuc bibliothecarius apponit. Primicerius icaq; cantor dicitur, ve- 
luti primus in choro, & primus ratione cantus;alioquin non is pri¬ 
mus fimplieiter dicendus,cum is fubordinetur archidiacono.Exi- 
gitenim prommeiatio nominis primicerij,adiedtionemexrela- " 
tionealicuius, velpoftulat fubincelligi. C^odprimiceriusin o- 
mnibus is dici poffit, qui primus, & aliqua dignitate eft antefi- 
gnanus»vel priimisin aliqup:fic dicimus primicerium menforem, 
intermenfores primum,& primicerios ex corpore decanorhm: 
KUfUftgiiu primicerium fabdex,primicerium proteftorum.domefticorum, 
equitum. Sic dc fimilibus.Namprimicerus&wfew»i!fiif, & rrpil- 
aux r&yru^ius, eftprimusordinequolibet cerxfeu feripturx Mose- 
‘CeiatUta. vcccrcs in tabulis ceratis feribete, quas Grxei xtifu- 
fsacm dicunt:qu:aiiquam ceroma etiam fit apud Columellam ce¬ 
ratura. Eftqucitein vnguentum, quod fit fubadia oleo cera, qua 
in palxftris vteba ntur athletx. In quo fenfu Plutarchus libro 
quem edidit, an fc mi fit adminiftranaa refpublica i dranteis eu» ie 
ueif xn ief/ifginr d»tr^v>eif’tvfitftui eixd citdAu- 
ir O^UfCTBXxeT;, »af nuSsxeTs ecyuas. Vilde xtpvf(sillke{ ceroma 
tc vndtus dicitur luuenali: 
Et ceromaticofert asceteria collo. 
\zem»ipupstifniit, qui ceromate aliquem vngit. Alij ceroma expo¬ 
nunt oleum, quo perungerentur athletx ad robur adijeiendum 
corpori, adhibito quodam terrx genere. Sunt qui pathon dici pu- 
tenccoinum ceromati, boc eft, olco.vt ipfi interpretantur,per- 
mixtum. Nou addebatur autem quxlibetterra, fed qux robu- 
ftiota corpora & ad tolerandos xftus algoresq; reddebant firmi 
ora. Quamobrem meo indicio ceroma dupliciter fiebat, velexo- 
leo cum cera permixto, vt nomen quoq;acera fit dedudiumjvel 
ex oleo cum terra, vt didlum eft. t Plmio vero ceroma eft locuSjin 
quo athletx certabant, vel vngehantur. Ijdem. inquir, palxflraS 
athletarumimaginibus,& ceromata fna illuftrant. Vittuu. eum 
locum p^nnlese» nominat, alii 'iKwtdfiitnay malunt, quodfcihrct 
cera oleo diluta vngcbantur.De Ceragiae di dium eft Cevites Pli¬ 
nio eft gemma cetx fimilis.Id^ra alterius geminx meniinit,quam 
ceiachaccm nuncUpat. 
PROBLEMATA. 
Ceroma¬ 
ticus. 
Ceroma 
duplex. 
xLsb. 3J-. 
cap 4. 
Cerites 
gemma, 
u L.^y.c.to 
Ceracha- 
tes 
Q VxricaAriftoreles, cur oleum & ccra 'ioHs calore candeff-^ ' 
unticaro vero nigrefcitJAu illa, inquit, So! pronterea cande ^ 
facere polfit, quod Humorem nimium eximit s nigricat esiiii, per * 
naturim, quodpixhuinidum eft, propter humoris urtenimdfi- 
onem Carnem vero, quod nullam inde humoris copiam denaliit 
adurit, attoqueafficit colore. Attigimus nosfupta hocproblema 
ex Scalig. Aliud Ambrofij Leonis Nolani, curcnajfulfnr, feuum, 
dumliquefadfafunr, funtpellucida, coadfadUm funt, opaca funt: 
Virruth&liqucfadlum & coadfum cflpellucidum ,mct.<lla tam ?era .urii 
liquefadfaquani coadfafunt opaca. Auquiafunt dux qualitates, quefadla 
altera pellucida, id eft, qux potentia eft lucida, altera opaca, qux pellucida, 
neq; adfu, neque potentia eft lucida, atq*, vrraqi & magis & mi coi&a ve¬ 
nus contingit inclfe corpori tam multum quam parum liquabili, toopaca. 
Si coadlili. Cera itaq; fuiphurA: feuum & alia id genus conftant d 
corpore multum liquabili, in quo paucum opacum, pellucidum 
multumineft Cum ergoignefoluitur eorum aliquod, tum idem 
corpus generata quantitate fecundum omne fpatium amplius eX 
tac,quodliquefcereeft:ineoftatu partespauexopaex diftendiia- 
tut, & diftendendo tenuantur, & tenuando vincantur, & oppri¬ 
muntur a partibus multis pellucidis & tenuatis: Quamobrem o- 
mmsfubrtantu,apparetpellucida:quod&in viifo &alijs liquo- 
ribusfpedfareeft,cumveto idem cogitur, tum corrupta maiofe 
quantitate in minorem redit corpus,partesque opaex contrahuu - 
tur& craflefeunt, & pcllucidxetiam ftringunturadeo opacisfub- Vitri fub» 
fint:in quibus cum opaex ptxftant, efficiunt omnia opaca. Vitri ftunna cur 
autem fubftaiitia tota aut maxima, ex parte pellucida eft, qUamo- pellucida. ' 
brem nullopadto perturbat opacum in eo. In metallis conditio 
contraria eft. nam maxima eorum pars aut multa opaca eftj parua 
aut minima pcllucida:qua pro re fiue liqUefadfa fiue coadla fint, 
«pacafemper in cis vincunt, & manent opaca. Elie autem aliud Metalla 
liquabile,&eoadfile,quam opacum, compertum eft. Nametfi opaca, 
vtraqueillacontingiteireopaca, tamen eadem contingitcirectlm 
oppofito opaci, quod eft pellucidum. Irem aliacfle quam pelluci¬ 
dum, namque cum oppofito pellucidi, quod eft opacum , con- 
iunguntur. Sed tamen vt liquabile adipuat magis pellucidum, 
quam opacum. Ita coa(ftilcm.agis confert opaco , quam pelluci¬ 
do. Verumaliaratio efteorumcumlacido&defErentelumeti, 
nam liquefeens ineptum eft ei, quod vult lucere j quod deferre lU- . 
menamat. Coaftile contra commodo eft volentilucerejineptum 
amanci deferre lumen: quamobrem foli melius eft efle coaftili, 
caelo aptius efle liquabili. Aliud ex Leoiiardolacchino,cur cera Cur Cera 
facillime oleo confunditur, non vino, non aqua ? An qUodfimile fecile oleo, 
fimilifacileadmifeetut} Ceraigitur, &quxcudque pingui arque 
aereohumidoabundant > vtrelinxac plantarum fucci, qui facile vino 
ignem concipiunt, cognata olcofunt, ideo& ftatim vna coale- fundatur. 
Icunt. At qux natura difpari oleo confundi ncqueunt,quale papa- 
uetisfuccus&hypociftidis,qui tamen vino aut aquafacillimcper- 
mifeentur. 
C^R, ET SJAM TACILE 
Calore lilpuefcati 
Q Vamuis neminem latere probe nouerim, ceram quamfacil- 
lime calore di(lclui,folisfcil;r et atque ignis,placuir id tamc ,• 
nonnullis,quas ftudendoannotaui j authoricatibus .poetarum, ° 
potiflimumcorroborare.«Lucretius: aL(i i 
Deniqueceraliquefcitineius[ioais)pofla’Uapore. \,Li 
iOuidius: tam^*’*^ 
Non tuUt vkeriut,fed vt intabefiereflaut 
Igne leui certimatuttntquepruint 
Soletepentefolent. L's M 
e Idem dc Icaro, ciiius alas cera humeris conglutinatas fed refol- 
uit. 
Mellis odoratas pennarum vincula ceras: 
Tabuerant cera. A Alibi rurfus de eodem: 
Vtncla labant,^cera Deoproprioreliquefeit. 
Et antea, dixerat: 
Ibimus,impatiens cera t aleris erit. 
Dantes de eodem: 
d Lib.i. de 
Arte, 
H 
Ne 
