ICap.s. 
fio & oratio pro nobis, vtfumustburisadrcenditacfpatremin o- A 
dotemfuauicatis. Antiquitatemhuiufcecereipafchalisbenedi - 
dionisteftantut quoque Prudentius , qui deeaelegantiffimum 
carmenconicriplit,fandius /AmbrofiusinSermoncdemyfterio 
pafch*, Concilium Toletanum, Amalarius Fortunatus Epifco- 
mtib.^. pusTreuitenfis,’WolfangusLazius, aliique. m LilmsGregonus 
Synta^. ^ Cyraldus eiufcemodi benedidlionem ex ignisVeftalium cercino- 
hifl. Deor. nia acceptam elle putat,fcribens;Illud aiitem apud fcriptores pro¬ 
ditum obferuauiextindlo igne Veftales a Pontifice verberari (bli- 
tas, quibus mos erat tabulam felicis materix tam diu verberare, 
donec ignis conciperetur, qui cribro aheneo in xdemavir>Mne 
deferebacur:quotannistamen,& nouusignisexcitabaturaVella- 
libus,ficut & anoltrisin cerei pafclialis(qui dicitur) confecratio- 
“e.«Ouidius. 
jidd* qnodarcanafieri notius ignis in ade 
I>‘cttur,^-v-resfl^mmartfeBacapit. 
Ex Pafdhali cereo aliis puris admixtam ceram, agni, qui Chrifti 
typuseft, impreflam habentem imaginem, vnde & ao-nus Dei 
vulgo vocatur, facro Chrifmacedelibutam, &benedidfiouelan- 
dliucatam, recens natis potilfiinum ad collum ferendam damus, 
eaque multa fxpe miracula fadla obferuata funt. E t hunc au tem 
xitum gentilitatem lapere omnibus, qui vel aliquo padlo in vete- 
xum monumentis verfati funt, notum eft. Nam cum fuis infanti- B 
bus Gentiles bullas adauertendas lafcinacioues , vt docet Varro, 
^ turpicula confignatas, vel aliter fuperllitionibus audias ad col¬ 
lum appenderent, a deas abolendas, placuit, inquit, Baronius,fu- 
perftitioneinreligionemmutata, ex eiufmodi facrisceris bullas 
confichquas ^m Chrillumprxferentisimagineinfignitasoeniti 
inChrillogeuarent. Cordis item imaginem in bullis fuis Genti- 
lesferreconfueuerant.quo, vt tradit Macrobius, ficnofeerentfc 
elTehomines, fi corde prxftarent: Chriftiani vero Chrifli agni 
Cereorum imagine difeerent eius exemplo efle mites & humiles corde. s 5 ec 
vfusinfe- prxterea etiam Summus Pontifexfolenni DiuxmattisDeiparx 
fto purga- Mari^feftopoftridie Kalend. Februarii non folumconfecrare ce- 
lionis D. xeos,acinterfuosdiftribuere:verum& populusChriflianus vbi- 
inatris quelocorum adfacta antemeridiana conucniens ex vetete ritu il- 
los a<lTemplumadferre, &a{acerdotcpnsvotisverbircjuecoa- 
ceptis benediaos accendere & geftare. Recolens nimirum anim'o 
lumen illud lalutare,quod eodem die Simeoni femitypum mundi 
xeprefentantiaffulfitinlpiritu; Cum Chriftumrecens natum in¬ 
fantem in Templo ex lege comparentem, vt veram mundi lucem, 
ambabus exciperet manibus. Quocirca Deum tum precatur Ec- 
clefia Chrilliana,vti frigida corda noflra calore fux chari tatis ac¬ 
cendat, &vtaccenfa candelanodlis, ita fandli Spiritus fplendor C 
mentis noilrx tenebras ad nominis fui gloriam nojflramquelalu- 
tem illuminet. Laurentius Renatus de labarre Tertulliani Scho- 
liaftes author eft non polle negari, ceremonias ardentium cereo¬ 
rum quos hodie Chriftiani eo dicquipurificatx Marix dicatus 
eft, ex more circumferimus, a Februalibus Romanorum facris 
Pebrualia nonplaneabhorrerc.PettiBacipaganifmomutationefubuentum 
Romano- efle, quem rei in totum fublatio potius inquit.irritaflet. Hinc Fe¬ 
rum. bruarinsmelifisdidluscft, quod tumextremoannimenlepopu- 
Pebruar. lusfcbruaretur,id eftpurgaretur continuis duodecim diebus, hif- 
vndedi- que diebus pro impetranda mortuorum manibus quiete, omnis 
ftus. populus piaculis, facrificiifque circa fepulchraaccenfis.fafcibus 
cercifqueintentuserat, dicensfefebruare, ideft interpreteNo- 
o L.e^dtct - nio, pura facere. Tetigit hoc quoque o Fridericus Naufea, qui de 
ftm.Eecl ,,huiufce ritus ceremoniis & myfterioficfcripfit: Tertionomi- 
>,naturhxcipfadies, diescandelabriafiueluminaris, obCatho- 
„licas in ea ceremonias, quas Ecclefia Catholica, authorePapa 
„ Sewio eius nominis primo, poft Chriftum natu anno D CXIV. 
„ pallim recepit, cum antea Purificationis feftum fu erat i uftitu- 
„ tumfubgloriofillimoImper. luftiniano primo, abipfoPontili- ^ 
,, ceS.Agapeto, annopoft Chriftum natum DXXXIV cum pe- 
,,ftis horrenda grairareturConftantinopoli.qux propter inftitu- 
„tionem feftiuitatis eiufdem ftatim mirabiliterfedata traditur. 
Ceremo- Ceremonix vero funt tales , quod in ea ipfa die candelx ce- 
nix in die j,rex diuinis orationibus ex verbo Dei defumptis , ab ipfo fa- 
purifica- » cerdote confecrantut; deindeq; folenniprocellionedeferuntur 
(ionis cir- j, ardentes,donec peruenitur ad cancellos,vbi cantatur: Refpon- 
cacereos. »,fum accepit Simeon. Qux quidem ceremonix non modo funt 
„inftitut?adfubmouendamerroneam & impiamgentilium,ma- 
,,ximeque Romanorum, confuetudinem, qua iftifemper anno j. 
„ Kal Febr.vrbem cereis ac facibus luftrarunt ad honorem matris 
„ Martis, vt ispropterea concederet eis vidloriam contrahoftes, 
„ prout eorum idolatriam in hoc etiam feriptura videtur damnaf- 
„ fe, fed & longe potius ad lignificationem myfticam & admoni- 
j, tionemnoftram mortalem. Candela cerea eademq; fuccenfafi- 
Candela >,gnificatduo. Primoquidem fignificat Mariam Virgincm,qux p 
cereaduo jitamfitpura, quam eft ignisipfe, non modo nihilimpuritatis ^ 
fignificat. *’ habens, fed & res omnes ab impuritate purificans: fecundo fi- 
,,gnificat Chriftum efle verum & xternum illud lumen, quod 
„ Mana, tanquampulchertima & puriflima illaaurorain Canti- 
„ cis & ftella matutina, peperit ac incendit, quod fua gratia, vita 
„ & dodlrina illuminat omnem hominem , venientem in hunc 
« mundum,defe dicensiEgo fum lux mundiiquifequitur me non 
j, ambulabit in tenebris, fed habebitlumen vitx xternx. I n cuius 
j, luminis ortu Magi ab Oriente vfque ad Bethleem citra errorem 
i, ambulauerunt. Qijod& ipfe Simeon,fenex venerandus,fumma 
„cum Ixtitia&congratulationeteriatuseft, dicens : Nunedi- 
}, mittisferuum tuum domine, fecundum verbum tuum in pace, 
*»,qui4 viderut oculi mei falutare tuum, quodparafti ante faciem. 
Liber Primus de Infedis. 
7i 
omnium populorum, lumen adreuelationem getium. Et fignt 
ficatur admodum redle Chriftus dominus per lucentem eadem- “ 
que ceream candelam quod hxc conrineat, qux ipfiusfunt lefu “ 
Chnfti. Primo quidem cera lignar eius carnem qux fine corru “ Cerali- 
ptione nata eft de gloriofa Virgine Maria liclit cera fitab Apib. “ gnat came 
linealteruuqrum permixtione: Secundo lychnus fignificat ani- “ Chrifti. 
mam Chrifti,quod ipfa latuerit in carne, licut Lychnus in cera: “ 
terno Ignis vere fignateiusdiuiuitatem, quia Deus nofter, au'‘ 
Iciiptura, confumens eft ignis. Qjjodmyfteriumhis veifibus“ 
complexuseft Baptifta Ficra. 
Libut Apufudo ceram de vertice florum 
Impolluta urtiSiCynthse cander opust 
Chriflushomo.eiifucromatris de[anguir.u haufltt 
iTnpoUuttvters gloria,vrgmitM, 
Chriflum cera,deam candot: quthus omnia ditcu 
februa,quidmatuscandt ia cerafirat = 
Interfexceremomasquib.fitbencdidlioaquxbaptifmatis quar- Cerei vfinc 
tafit, cereo in aquam immergendo. Quo dedoiatur myftlm, Tn'n' 
■,qu* vLquecerei lypoexpnmuur, fuo bapnfmoaquas baptlfl 
fanftificafle, ac us vim regenerandi coiuulille Poftremoquam tis^ 
antiquum fit mortuos cereis accenfis ad fepulchrum efferre , do 
cet C.Ydinalis p Baronius exemplo B. Cypriani, qui prxcedente „ - 
clerodiuerfarum claflium,atq;fcholaiumaccelasfacesgeftanti- ^ 
bus fi^nguhs m^na cum pompa,&fvt habentAftajmagno trium- 
pho Icpultus elt Athanafiusin fermoneillo vndecunq; concinno, 
quem m eos, qui obdormierunt fcripCt, Icite dixit. Si quis diem 
obierit,hcctinaerem deponaturinhumatus ne omifeiis oleum,» 
& ceram, inuocato Chiifto Deo ad fepulturam accendere Ac-» 
cepta enim Deo funt,plurimamq; fecum referunt retributione.» 
Oleum enim, & cera, holocauftum eft Incruenta autem hoftix 
oblano,propiciatiocft,&c.EufebiusdefciibensfunusConftan- 
tini:h;c,inquit,milites aricpturacadaiiei antea capfula includunt 
& vndique purpura vcftc conteaum, f onllaiuinopolim perdu- 
cunt. Ibi tum in omnium maouificeiKiffimisImpciatoriisxdibus 
celfo,atqueeditolocodcponunt,lumiDibufquecircumfumisau- 
reafuper candelabra accenfis, admiiabile fpeaaculum incuenti- 
bus ptxbebant. Sic ille. C orrippus dei uftino celebrante funus pa¬ 
tris lui,cauebqt: ‘ 
’——Nonplura moratus 
Augufius nutu tolli fubhmt feretrum 
Imper at,(^tota populus ptecejpt ah aula 
Moeftaqjfunereas accendunt agmina cerae. 
Sed hunc Quoq; rituma Romanis ad Ecclefiam dimanafle putem. «In CaC . 
Authoreftj Suetonius cum D.Iulium pars in Capitolini louis^g, ^ 
cella cremare, pars in curia Pompei deftidaret, repente duos gla¬ 
diis luccinaos, ac bina iacula geftantes, ardentibus cereis ro^um 
luccendifle. Prxteieaadftatuaseorum, qui prxdareqtiidcrefle- 
lant.cercosaccendebant.CiceroiMaiiusdfubfelbisinroftrare-» 
fta, idque quod communiter compofitum fuefat, folus edixit,» 
& cares (fi quxris) ei magnolionorefuit, omnibus vicisftatux, “ 
ad eas thus & cerei Quidinulta? nemovnquammultitudinifuit 
canor. Quod miror a B.nonio non animadueifum, cumalioqui 
exteros enumcratosrituseleganuflimedilucidiffimeqjdcrentili- 
bus originem habuiffe demonllret; & ne quis eos propteiea calu- 
mnietur,aut vitiovertat.quis prohibet, inquit, propiianapet ver- 
bumDeifandlificata, inlacrumtransferri vfum.i Nonneconftet r 
ex_,Egypn orum auro &aigento,Deiiuffu,facravalaaddiuinum 
cultum effeconflata? MultaqUidemexfupetftitionegenrilitiain 
Chriftianamrehgionemlaudabiliret effetranslata, plmib. exem- 
plisfuperius,patrumqueautoritatefunt demonfttata. Sed quod 
ad cereos, de quibus eftfermo, fpedlare videtur; quis iurecalum- 
mainfaciet, fi qui olim idolis (vt ajt Hieronymus) iideramodo 
martyribus offerantur’ Si qui in Saturnalibus cerei erogabantur, 
infolemnitatem occurfus Domini & fanftiflimx eiusgenitricis 
fucrmtpermutari? Quid,inquam, miiumfiinolitasapud Genti- 
les confuetudincs, a quibus co,s, quamuis Chnfti ani effcdi, fan- 
aiirimiEpifcopiconccflerunt? Hxc & plura Baronius, quxftu- 
diofus antiquitatisledorper fe videre poterit. Offeramus itaqs & 
cereos, candelas, faces, oleum ad Dei ampliorem cultum,& ho¬ 
norificentiorem Ecclefiarum ornatum, circa altare, circa ferei 
trum.circatumuloSjvicedefundlorum.-ptofitcntesChnftum do¬ 
minum efle verum lumen, & xternum, ac in ptimiscum Patre,& 
Spiritu fandloadorandum, eiufdemq; fidem eflefandlumlumen 
Ghnftianorum, non folum vitiorum, fed etiam mortuorum cum ludi ceram 
charitateviamvniuerfxcarnisingrcfforum. CumveroSaturna- Uolo effe- 
Iiumfactorumobiterfadlafitmentio, ego decercoiuminiisvfu runt. 
iamprofequar Addam tamen hoc ceu corollarium,incolasTlax- ludxi non 
calan pnncipifuoidoloquandoquc etiam cereos offerre. Contra vtuntur 
ludxiinfmsceremonHsnonvtebantur cera,fed oleo, quodteti- cera. 
gitrPeifius,cum canit: , ^ iSartyr.c'. 
- Al cum '' 
Herodie venere diee,vnliaqjfeneflra 
yyijfiofitiptnguem nebulam vomuere lucerna. 
Gentiles etiam fimili religione , qua ludxi lucernas incendere 
confueuifle,inter alios teffis eft luuenalis hoc verfu: 
Et matutinie eperamurfefla lucernU. 
Sed hxc huius loci non funt. Quod vero ludxi non vteren tur ce ■ 
ra,etiamteftaturD.Hieronymus. & rationem reddit: cum enim 
demonftraflet quantopere corporis voluptates Deo difpliceant 
eas melli comparat. Mei enim deftillarclabia meretricis,quod » 
ad tempus impinguat vefeentium fauces, & poftea fclle ama- » 
xiusinuenitui: vnde, induit, & in dominifacrificiis mei non of » 
, ferunt. 
