■i, 
'I 
■V. 
I, 
Ii 
'sis Alclrouandi 
\ 
Lampas 
xv^o^iru) 
,, ferunt,ceraque contempta,qu? mellis liofpidum eft.oleum ac- A 
,, cenditimn templo Dei,quod de amaritudine exprimitur oliua- 
,,tum. 
5 r!TFfiN^LIBF 5 . 
'Ercos mitti folcre in Saturnalibus muneris loco, notiffitmlm 
/quidem cft, fed non fatis explorata caufa monimeatisanti- 
turnalibus quorum. AlilcninircribuncrniHbstuini’. vtlatisfieretoraciilo 
mitti coc- (cuiusfupramentio tadta elf ) quodiulicrac rupu-m dari Saturno. 
Alii huiusinftituti' referunt ad Publiciiim tribunum plebis, qui 
cum patroni grauiora munera exigerent a clientibus, voluit vt ce¬ 
rei tantum mitterentur diti oribus. Vtriufquc opi tiionisatuhor eft 
M acrobius,quem quilibet confulcrc poterit.a Varro tradit Satur- 
numa fatu diblum, vel quod ignis laturnalibus, hoc eft, cerei fu- 
periorib. mittantur. Ad quem locum commentans lofephus Sca- 
„ liger. Saturnalibus inquit, cereos procenbus inutcbancpaupc- 
,, rct clientes, qttod vuigariflimum cftex vno Macrobio, vt alios 
taceam. Sicintelligendumcpigramma Antipatri ex fexto A ntliQ- g 
logia;. 
Artiwwtf©-Ilfiirax uJTtv. iwaipxt 
’^Et,|))ra(, xxuin-Jroy. 
Nam eft cereus. Kpovn dicit ede, quia Saturnali¬ 
bus mittebatur; deiniJejigje? vocat, quod honorarium cliens dc- 
bebatpatrono Quodaddit, a*x<px!<iu^iirai, hoc vocabatit 
lucem facere Saturno. Cereis enim accenfis illis preces concipie¬ 
bantur'Quanquam Paulus Diaconus mutilator fpfti, dicit lucem 
facere Saturno, effe caput detegere Saturno. Cuius quidem ritus 
nenosquoqueignarifumus, cum fciamusetiamcaufameiusfu- 
petftitionis.Non dubitamus tamcn,quin quod cereiaccendeban- 
lutSaturno, propterea potius dixiffc veteres , lucem facere Sa¬ 
turno, quam quia caput detegerent. Reliquis enim Diis ca- 
putobnuebant, cum concipiebant preces. HascScaliger. Porroa 
clientibus ad ditiores mitti folere cereos, vel vnicus, ac prxcipuils 
teftis eft Martialis canciis ; 
, Abfitftreuifiridiclttntu 
Cerei qua- pauperis. Quo vero tempore darentur ez eodem Martiale 
j —. difeimus dicente: 
§^od tibi Decembri menfe, que Violant mafp» 
Grueiiefq^ltguUjCerelq^charteq; 
£t acutafenibus tejlu cum DamafeenU 
Friterlibelloivernulmnihilmitto. 
Aifinquamfe mittere in Satuirnalib. non munera, qui tulic mitti 
folent fedvetfus.-quoniamca munera, qu;^ mittuntur a pauperi¬ 
bus,diuitibusifunt dolofa, & plus petunt, quam afferant. Mitte¬ 
bant itaq; veteres, donabantq;cereosmenIeDecemb quifaneri- 
tusetiamnum durat. Nam& nos obfcquiiteftandicaufapriniati- 
bus Vibium, nec non prselatis, ac lumin* .lutoritatiS viris, patrd- 
nifque, ipfa in vigilia natiuitatis Saluatoris noftri, die, inquam j 
vigefimaquarta Decembris cereos offerimus: qui eos more vete¬ 
rum ad fututum domus vfum reponunt. Sunt qui exiftimaht ce¬ 
reos non ob aliam caufam inter Saturnalia munera mitti, quam 
quodfub Saturuoa tenebrofa vita quafi ad lucem, & bonarum ar'‘ 
tiuHi fcientiam fimus eUocati. 
in aduerfis opem ferra, & aduerfum eadem defendete,fccqndo ne 
occulca eius releuemusjtcrcio ad ea,qua;.pra’ftanda funt, inftrue- 
re. Primumlignificaturpetlinccumceraimbibitum,quoincliifa 
ab imbriumtempeftatumquciniuriis vindicamus; fecundum per 
cerea figilla, quibus arcana occulcamur,&reilelantur; tertium per 
cereos, quiinteaebrisluccmfubminiftrant Idemauthorexpli¬ 
cans alium ciufdem pruphetse lotum; F.iclum eft cot meum tan- 
quamceraliquefcensin medio ventris mei. Per eor accipiendam 
eilcdicit Chrilli dodtrinam EliangelicaUi, vclSacramenca,aqui- 
buslicut acorde vita procedit; pei ventrem, ipfiim corpus E ctle 
fis, in cuius medio couliftit corpus Chnfti; 'iilicet Sacramenta 
nous legis, vtlic fit fenilis, per pafiionem Chrifti in medio ven¬ 
tris, fcilicet Eccl. fia; fadlumeft cor Chrill; liiolle, idcftSacra- 
n)eDta.ficut cerii liquefccns Sacramenr.a enim antiqua eiant dura 
&afpcra, vt patet in citcumcifione, led noualuiit nlacida, & fic 
pcrChnfti pailionem duritia Sacrameinoiuniinmolliticmcon- 
uetfa eft,ficut cera dura ad ignem pofiumollcfcit. Alii de Cliiifto 
in cruce peudciite locum illum i nrelliguiu, quemaiuntlciis ver- 
Cordo- 
(ftrinam 
Chrifti 
denotat. 
Sacramea 
ta cerarfi- 
milia. 
bisfigDihcaffedeftitutuffl elle vitali vimicc : defluxit enim cor,in' 
refidet vita.ad modum cera: dum igni admonetur.c Plato ho- 
fimilia elle dicebat, cum diueifa- honiiuum 
Ait aiitcm in 
clnT hiott 
te. 
ingenia 
hominum 
cersfinji' 
lia. 
do mitte¬ 
rentur, 
b Lib-S- 
a fjal.64. 
b Cant.}. 
MORALIA, 
I Ncognitusquidarn, qui in Dauidicos Pfalmos comftietitaria e- 
didic,explicans hxc a Pfaltis Verba: Sicut fluit cera a facie ignis, 
ficpereantpeccatoresa facie Dei. Notandum elle monet, tres per 
Cera tres ceram virtutes fignificari,tribus pr*cipuis vitiis oppofitas, humi- 
virtutes de litauem,caftitatsm,&charitatcm.Nam author de reruih proprie, 
notat. tatibus, inter alias cera: proprietates, ceram ait calori lion refifte- 
Humilitas re:in quo,inquitille,notaturhumilitas,qua; calori veri ignis fcili¬ 
cet Deo,non refiftit per fuperbiam:fedhquefcit, fe diuinte volun¬ 
tati prorfus committens. Etenim cera, vt quotidiana docet expe- 
rientia,liquefad:a,faciliterducitur,&tra<ftaturad libitum: fic qui 
reuera humilis eft, fine vlla repugnantia diuidis acquiefeit, ob- 
temperatq,- pt^ceptis, non alitetjacfponfa de feinquiensi^ Anima 
mea liquefadla eft,Vt dilectus locutus eft. C^id enim eft diledlum 
nobis loqui nifi Deum fua prxeepta nobis^infpirare: ad cuius vo- 
cemanimaliquefcit, quando fine refiftentia omnibus Dei man¬ 
datis fefubijcir. Et aduerte, non folum humilitatis virtutem cer^ 
typo denotari, verum etiam prtemium eiufdem, quod eft exalta¬ 
tio , quia omnis qui fe humiliat, vt eft apud Lucam, exaltabitur. 
Ecquid autem exaltationem animx cxprelTuisfigniflcat, quam 
cera’H*c enim cevx eft proprietas, vtfuperonliiesliquoresfu- 
pcrnatet,&eumliquefit, nondefcend.-tr, fed c^ontrario potius 
tendar ad fuperiora , quia fcilicecpartesin ca’giifa:plurimxpr®- 
dominautur. Eodem plane modohurailis, piajdominanteinfea- 
more Del ceu igne,ac aere,nequit deprirhi,fed exaltatur. Secun¬ 
do cera ciftitatem fignificat; quoniam & ha:c Apibus peculiaris 
eft, vtpote qiia; nunquam aliquo maculantur coitu, fed virginita • 
tis illibitata: decorem perpetuo feruaut., CaftitaS aUtem nos Deo, 
quam maxime fimiles reddit,qui eft fpeculum fine macula. Atque 
h*c quoque fimilitudo in cera denotatur; naffl cera inter cteteta 
apti flima eft ad recipiendam rei fibi imprimenda: figuram, vt pa - 
rct in figillis:Sic & caftitas per quam apta eft.uosDeo fimiles red- 
dere.C h^ritas tertio in cera delignatur, Tria ti. qua: proximo no- 
ftropra;ftare debemus, per peram denotatur,lubemurn.proximo 
Cera cur 
animx ex- 
altationS 
iViiificet. 
t) 
(-.altitatc 
cur deno¬ 
tat. 
C liatitas 
u;,uotata. 
Qoando 
in tabulis 
ceratis 
feriberent 
vetereSf 
a L.tj. e. it. 
D 
quo 
minum ingenia cera; 
tnemorixrenacieris, & labida: caufas exprimeret 
hominum ingeniis vim quandam certe fimillimara;t]ua;tati.'u,& 
acutos ad intelligendum, & celeres ad cdilceadum, & cofdem 
fubindeobliuiofos. Item alios quidem tardos ad cdilceadum, ve¬ 
rum iugiter memores.Quofdam ita ingeniofos,vt citodifcant , & 
diu memoria vigeat Nam quorumin animo certe illa fimilitude, 
quam Homerum dicit cogliominalle fluxior foluciorque 
Critifacilequidem difcUnt.fedcito amittunt,obfoletisob nimiam 
remiffionemcertefignaculis. Contraingenii, mentifqUedurior 
cera vix recipit formas, qui imprimuntur; fed fi vnquam recepe¬ 
rit, diU coilferuat operofe impreffas figuras, vtpote ftabili materia 
locatas. Tertiadiuiiii felicitatis concretio, cum cerre fimilitudo 
fic folida eft.vt nequ e refpuat formas, iiec renitatur aduerfum im- 
pteflionemfignaculotum, nec irafluxarecipiatfede, vt incertae 
minimeque vifibiles impielfiones fintr 
IN 5 GKIBENDOs 
D E veterum more in tabulis ceratis feribeUdi, cum notiffimus 
fit in eorum fcriptisvetfatis, fubfequentia loca colligimus, 
non tanquam teftimonia( vnus enim,vel duo tantum fuffeciflent) 
fed vt curiofis leiftoribus fatisfietet Solebant itaque prifei in tabu¬ 
lis ceratis fcribere,prscipue ante charta, & membrana inUentio- 
licm,tentatis pluribusferibendi materiis, de quibus agh a Plinius 
de papyro loquensjhancinquit, Alexan magni vidtoria repertam 
effeauthoreftM.Varto, conditainxEgyptoAlexandria.Etan-“ 
tea non fuiffe chartarum vfum, fed in palmarum foliisprimum “ 
fuifle feriptitatum : quarundam arborum libris; poftea publica “ 
monumenta plumbeis voluminibus,mox & priuata linteis cOa- “ 
fici coepta, autccris: pugillarium enim vfum fuiffe etiam ante “ 
Troiana tempora inueniraus apud Homerum: 6c poft etiam ma¬ 
lit cerarum vfus tabulas illas ceratas,in quibus 
fcribebanr.InuentioGrtecis tribuitur, filfidorus; C er* littera-“ 
rum materies paruulorum nutrices, ipf* dant ingeniu m pueris," 
primordia fenfus, quarum ftudium primi Graeci tradidiffepto-“ 
bancnr.Hincpaffira cera pro ipfistabalisaccipitur.ePlautus.Ne" 
vlla fit cera, vbi facere poffi t literas rfldem. Dum feribo, eipleui “ 
totas ceras quatuor. Facete apud «eundem Calidorus,lege,in- “ 
quit, vel tabellas redde. Tu hinCeumexceracica. Refpondet" 
PfeudolusiEccam in tabellis,in cera cubat/Ouidius. 
Cuerafert blanda ceta notata manu- 
g Laertius de libris Platonis; plctiq;,inquit, autumant Philippum 
Opuntium ipfius(Platonisjleges,qu* erant in cera,tranfcripfilfe. 
Dilucidiffime etiam luuenalis. 
Nonne libet medto cerae implere capaces 
§luadrimiol 
Mine quoque profeifta funtillaloqutndi genera, qU* perfatpe a- 
pud veteres occununt;inpnmacera,infecundacera.inimacera, 
in extrema cera. Romani enim fua teftamenta in huiufmodi ta¬ 
bulis ceratis perferibebant. h Suetonius deteftamento Cxfaris: 
QTedium ex quadrante hatredem inftituit, reliquos in ima cera; 
hoc eft,in vltima parte teflainetiti. Huc fpe^lacilludHoraiii: 
§lui teflamentum tradet tibi cunq^ legendi 
Abnuere, ^ tabulae a leremouercmemento. 
Sic tamen, vt limit raptat,quid prima fecundo 
Cera "veltt 'verfu; 
Vbi commcntator,pro prima cera primam tabulam exponit; nam 
i n pri m* , inquit, tabui* fecundo verfu h*redis nomen contine- 
turiteftatoris aurem nomen erat ia primo, Vt liquet etiam ex Sue¬ 
tonio in Nerone: in ima vero cera, id eft, in extrema parce tabui* 
c*tera pro teftacotis voluntate notaba&tur. Martialis quoque te- 
ftamentum vocat vkimas ceras: 
Nil Ammiano,prater aridam wftetn 
Moriens reliquit vltim ie pater ceris. 
Atque hoc modo cxtremaiti ceram lib. j. Cieeionis in Verrem in- 
terptctatuseft Afeonius vltimam tabulam, vltimam partem ta¬ 
bui*. Alibi vero i' Martialis raucas ceras, libellos forcBies bubch- i-Lib.t. 
patiinquietis:. 
Cwffli 
Ceroma. 
hLib.6. 
clnALfinor 
ria. 
dlnCueul. 
zlnVfeud. 
£L.i.amor. 
g Invita . 
Flato, 
Teftainc- 
ta Roma¬ 
norum vt 
notaretur, 
h InCafare, 
lina cera. 
Prima ce¬ 
ta quid. 
