74 
Vly fsis Aldrouandi 
InCaJini. 
Verrem 
Annulus 
obfiffna- 
O 
torni$. 
Et «alias dilucidius. A 
Ohjignute telias,referte annulum itdme 
Et huc tranleo in frextmum admeam •vicinam. 
Ex quo nouitiimo loco conftitantiquos etiam annulis obligna- 
uille, vt & nonnulli hodie faciunt. Ifque vfus veliimilisBononis 
percrebuitaduerllisfaniulorumfecretas comme (lationes, velet- 
{Lib.22.di iam tacitasrapinas; quanquam vafa tantum vinaria figillent /Vl- 
gejl.tit.fr. pianusmeminiceiufdemlitus: Signum autem vtiumannulotau- 
'jjtum impreflo adhibemus, an veto & (ineanuulo, verumalio 
„ quodam impre(lo?Varic enim homines (ignanr. Et magis eft, vt 
„ tantumannuloquispolTit lignare, dum tamen habet^«ji»T?fi». 
SigiHis prattereaeiufmodi deicisliteiatetiamnummuniuntuv, vt 
& olim, & fignanmr & tecreca occultantur, priuilegiaque confir¬ 
mantur,atque ita confirinantur.vt nili ligillo cereo pri ncipis con¬ 
cedentis munitum fuerit, n ullius plane cxiftat valoris. Cerarium 
Cerarium apud^ Cicetonemaccipi videtur pro tali munimine, quod cera: 
quid Cice- nominependitur, cuiuimodi, inquam eft, quod etiam hodie pro 
toni. diplomatum figillis exoluimus Ex omni,inquit, pecunia quam 
gLtb s.m „ oratoribus foluete debuilli , certis nominibus deductionibus 
„ fierifolebant, primo piofpedtatione; & collybo; deinde nefeio „ 
pro quo cerario. Annulum obfignatorium Galli, ac Belgte vulgo 
dicunt vn fignet,quia fcilicetinligue familia; fua: ei fit impreflum, 
quod a ve.-erum quoq; ritudimanauit, qui imagine fua eum ho- 
hlrtPfettd. neftarent.^ Plautus: 
£t cetuf» miles hic reliquit[ymbolum , 
Exftejfam in cera ex antmlofuam imaginem, 
Vtqai huc afferret eius Jimilem jymboLum 
Cum eoJimulme mitteret. 
Et lurfus in eadem comcEdia: 
' EccumintabeUasporreBumfinceracuhat. 
Deorum Qijin & Deorum fuorum fimulacra in figillis exprimebant, vt me 
imagines docet iPlutarchus, dum ait: Etgofabris£Erariis,lapicidis,aciis 
in cera. ,, qm cerea figilla fingunt, credentes humano corpori fimilia pu- 
itib.defu- „ tantelTeDeotumcorpora,actaIiafingunt,adornantque& ado- 
perjl, ,,ranc:philofophosaUtem,&ciuiles virosdefpiciunt, quiDeo- 
Rhypon ,, rum maieftatem docent, cum bonitate, magnanimitate, beni- 
quid. jjgnitateque&procurationeilliconiunClam Rhyphonprofigil- 
klnCoroU. lari cera acceptum, quandoque tradit lulius Pollux abautliori- 
^4. ad Dio/. bus,nifi quis typon,non rhypon in Polluce, inquit k Hermolaus, 
llaEpiJl. leClitet. Sed&apud/Ciceronemrhyposfcriptumeftprocerisfi- 
adAttie. ueformis, vnde figilla fingebantur, fortafli salitu vetuftatis ap¬ 
pellatas: quanquam etiam ftrigmenta ita vocentur, vtexCelfo 
m L.S. f.4- Plinioque colligimus. Maltha quoque eidem m Polluci, vt tradit 
Turnebus, cera qua tabella iudicum illinebantur, & interprete 
Fei'lopixeratcumceramixta.Simihseft,inquit,quamin Verrem 
Cicero ceram legitimam vocat,qua tabella: iudiciales incetaban- 
aL.6.c.9. tur;»Hefychio cera mollis eft. Ritum rero hunc cum cerafigil- 
oCant. 1}. landifiepe 61 Dantes celebrat, vt 
tarad. Si fffed funto lacera dedutta 
Etfoffeil cielo in fua uirtu fuprema 
La luce deifuggelparebhe tutta. 
Et p alias; 
EthaueainattoimpreffopffafausUa 
Ecce ancilla DeiJt propriamente * 
Comeffgura in cera fugelfa. 
Etiurfus^'alibi: 
Etio.Jtcomecerada fuggeUo 
Che la figura impreffa non tranfmuta 
Segnadehor dauoilomioceruello. 
Democriti Democritum vero aiunt, eaquteeffet expertus hominieflcfalu- 
mos in fi- tariafignafle cera minie infedia, cui lignu m abnulo efletimpref- 
fum.idq; fecifle, vt quorum periculum non fecilTet.intctnofcere- 
tur, & dataoccafioneexperiretur, aut fitedete non polTet, habe¬ 
rent qui left uri erant,qua: fequerentur,haberent.&de quibus non 
liqueret. Meminit r Vitruuiusinquiens: AdmiroretiamDemo- 
,, criti de rerum natura volumina, & eiuscomfnentarium, quod 
,,infcribitur;);«je 7 i»i)'n'» in quo etiam vtebafur ahiiulo, fignans 
cera eimilto, qua: eflet expertus,hoc eft, vt Georgius Philander 
Caftilionius, doiSillimus Vitruuii interpres exponit, miniata ce- 
fignificare. rula,vt(inquit)loquitur Cicetoad Atticum lib. decimoquinto, & 
miniatula cerula, vthb decimolexto: quibus in locis indicat At¬ 
ticum, qu^inipfiusfcriptis non probaret, miniata cera notare 
folitum MiAt», ,aUtem Grscos etiam minium vocare ^vnusfu- 
%L.j 3 c.j eritlocupletilfimustcftisj Plinius NeqUeenim nobisfufpedlaeft 
t£, ^..Efijl. eaferiptio, etiamfi vifafuerit t loanni Monardo, inter eos, qui 
~ medicinam cum bonisliterisconiunxere, publico omnium con* 
lenlu celeberrimo. Nam MiAtk vocabulum elle TmXviniaer vidilTe 
Plinium non polTumus non credere, vt Theophrafti atq; Diofco- 
ridis i*^i 6 <o,,ideft,minium, exitialem vel tradantibus in officinis 
pulueremlignificarit,& eamqu* Vitruuiumipfum,ceeterofq; fe- 
cutis rubrica vertitur.quajq; hauftanon vni medetur morbo, tan¬ 
tum abeft, vt refpirando trada noceat. Nihilo fcilicet infolentius 
atqueaCelfograui, & Latinx'linguxautore,, quinto aefextoli¬ 
bris non femei minium Sinopicum pro milto Sinopica didum 
eft. Neque video cur ab Homero Casphaloniorum, & finitimo¬ 
rum locorum dudx naues ab Vlylle ,fiiXnnnifi(9i vocata: fuerint, 
quodrubrica, feueafitfinopfis, feU fit fabrilis, pidas habuerint 
proras, ac non potius, quod minio, quando eas commendare vo¬ 
luerit, & iftudapud Romanos aliquot etiam feculis tant* fuerit 
cies quan- autoiitatis, vt louisipfius faciem feftis diebus miniandam Cen- 
do minia- foreslocarint,&triumphantiumcotpotalinifolitalegantur Ru- 
tur. briea: veto pretium longe minus fuifli plerique omnes taftentur. 
p Cant.2. 
qCant.}}. 
gnando. 
rt.p.c.j. 
Miniata 
cerula. 
MiA re» 
minium 
med. 
'‘Tififiut, 
Rubrica. 
Minium 
finopicu. 
u Lliad s. 
louisfa- 
D 
Quin& ipfePlinius, cUmrubricam iam Troianis temporibus in 
honore fiaifle Homeri autoritate tradit, quomodo verti 
queat.oftendit,rem ipfam nqh exprimit:Quc veto ante dixit,qu^- 
qu e fubiu ngit,fi quis penitius, atque penliculatius legerit, ea 
feio> intellexiflecomprobauerint. Itaq;femcl deiisitaftatuo, ru¬ 
bricam, minium. & milton generaliter audiri, & pro re nata, aut 
adi edo gentis,vfufvecoguomineintelligi;,6^,««i, vero nufquam, 
nifi pro pernitiali illa coccinei colotisfarina vftirpari. Hiec & plu¬ 
ra Philander. Nonnunquamtefte x Alexandro ab Alexandro di- 
fcoloiibus ceris figna fuftragiorum, & fententiarum notabantur: 
quod i n iudiciis qUoque fieri animaduertimus. 
VSVS AD FINGENDVM. 
Era dmerfis permixta coloribus, prout res depingenda expo- 
V_->ftiilabat. pingere folitoseffeveteres, interca:teros<iSeneca 
lucidiffime adteftatur his verbis: Pidor colores, quosadred “ 
dendumfimilitudinem,multosvariofque antefepofuit, celer- “ 
nme denotati & interceramopufqjfacili vultu ac manu com-" 
meat Et diu ante illum M.i Varro:Nam vt Paufias, 3 c creteri pi- “ 
dotes eiufdem generis loculatas magnas habet arculas, vbi dif- ‘ ‘ 
coloresfunt cera:. Vt perquam appofitoepithetor Statius Papi-“ 
nianus ceram Apelleam vocaueric,dum canit: 
ytere perpetuum populi,magniq^ Senatu» 
Munere, Appellet cuperent tefcribere cert. 
Cerascolotibuspingifolitasfuiffe ad eas piduras, qua: inurun¬ 
tur, author eft rfPlinius.dum ait. Ex omnibus coloribus cretu- f 
lam amare, vdoqueiilinirecufant,putpuriflum,Indicum,ca:tu-‘‘ 
leum.melinum, auripigmentum, Appianum, cerufla. Cera: tin-**' 
gunturiifdemhiscoloribusadeaspiduras,qua:inuruntur,alic-‘' 
no parietibus genere, fedclaffibus familiari, iam vero & onera- “ 
riis nauibus ; quoniam & pericula expingimus, ne quis miretur & 
rogos pingi. DalechampiushocaddiditScholiolum. Eucauftice 
pingendi ratio fit aut cetis, aut coloribus, aut metallis igne lique- 
fccntibusceris, vt innauiumpiduracum fcalpta: varus figuris, 
cera diuerfis etiam coloribus pida oblinebantur, SCc. Verum etfi 
Plinius id pidurregenusparictibus alienum fuifle inquit, atta¬ 
men « Vittuuius fcribens de ornamentis columnarum, narum ta¬ 
bellas ceraca:rnlea depidas fuifle tradit, inquiens: tum proiedu- 
ras tignorum quantum eminebant, ad lineam & perpendiculum 
parietum perfecueruntiquatfpecies cum inuenufta iis vifa elT-t, “ 
tabellas ita formatas, vtiaunefiunt triglyphi, cpntta tignorum “ 
prrecifionesinfrontefixerunt, & eas cera ca:ruleadeptnxerunt,“ 
prxeifiones tignorum tfeda: non offenderent vifum. Ceiadepi- “ 
darum nauium meminit/Valeriuti flaccus: 
fuppit^ vt tenteesfubierelattntiaceri. 
Lumina piilura varios fuperaddit honores. 
Sed hic obiter locus^ Senecte occurrit caftigandus: Cui triremes, 
& ceratas non mitterem, luforias, & cubicularias, & alia ludibria 
reguminmarilafciuientiuilimittam ? Legunt, qiiilocumrefti- 
tuuntxtatis, non ceratis. Idem APliniusceramalibiaitvatiosin 
colores pigmentis trahi,ad reddendas fiHiilitudines,&innUmcros 
mortalium vfus: vt mirum videri non debet, fi «lulius Pollux, & 
k Martianuslurifconfultus.vbiagitdefundoinftrudo, ceramin 
pedorisinftrumen to ponant.Hetmolaus meminit cetanl,qua: fic 
in colores pigmentis trahitur,tradam vocati. Ceris veto pingere, 
ac piduram inurere,quis primus excogitauetit, non conftat tcfte 
eodem l Plinio. Qijidam inquit, Atiftidis inuentum putant,poft- 
ea confammatum a Praxitele. Ait etiam duo fuifle antiquitus ge¬ 
nera, cera & in ebore ceftto.id eft viriculo,donec clafles pingi coe¬ 
pere , tum acceffifle tertium, refolutis igni ceris, penicillo vtendi. 
Id genus piduta: Calltxenus Rhodius apud m Athenseum *»{«- 
vocat,alii (vt dixi) eucaufticen dicunt. Sunt enim,&fua 
pidoribuscauteria, quorum prxter creteros meminitpraecitato 
locoMattianus, vbi & conchas appellat vafcula fiue teftas, in 
quibus pidores fuos colores reponunt, quod marinis conchis ad 
eam rem pidor es vti fere foleant. 
VSVS AD TVCANDVM. 
F V cus ille muliebris,quo, vt pulchra: videantur, focmioae vtun- 
tur,pidura: quodammodo genus eft j quamobrem alio nomi¬ 
ne pigmentum, & ornatus peregrinus nominatur. Eiufmodi fu¬ 
cata: mulieres » Philoftrato*>!ai»<«r dicuntur jureifinf, hoc eft ce¬ 
reae mulierculae,quee fcilicet ceris infucando corpore vtuntur, di • 
citque ni cpvicUy T»» *i)f& alia huiufmodi Laiai?& Thaidis eft 
fe pharmaca.Cera autem fucus eft, & pidura, propterea quod ce¬ 
ris, vt didum eft.pingere antiqui folebant. Cum veto duobus po- 
tiffimum fefe mulieres coloribus fucare foleant,albo& purpureo, 
illo ad candidum reddendum vultum,& totum corpus,quod cera 
praeftabat, vt ex Plauto fubinde,& Ouidio patebit, hoc ad rubore 
buccasinficiendas. Eiufmodi purpurifliim Plautus, Latinerubti- 
cam dixit:nam cum dixiflfet: Iftas buccae tam belle furfuriffata» ha- 
^«r:nonmulco poftfubiecit.- Buecasrubrict,e*raemneeorfmintiu' 
xit ttbi.lAam innuit b Ouidius dum canit: 
Scitis induBa candorem quartre cera. 
Sanguine qua vero non rubet, arte rubet, 
Vbi Merula pro cera exponit ceiufla, qua potiflimum nunc mu- 
lieresrtuntuc. 
xZi. 4 ,f. 5 . 
zLi.^.efifi. 
J2Z. 
hL j.dert 
rujl.c.17. 
cL.i. Sylu, 
di.jr.e.7. 
Eucaufti¬ 
ce pingen 
di ratio. 
cLtb.^.c.i 
(Lib.l.At. 
gonaut. 
g tib.j.da 
benef. 
h L.ai.c.ij. 
i Li.y. c.iS. 
kLibsj. 
PandeB. 
Cera tra- > 
da quae, 
li.jj.r.ii. 
mLib.j. 
lenfegf»- 
tpim. 
Fucus mu¬ 
liebris pi- 
durx ge¬ 
nus eft. 
a.Efift.}9. 
Cete? mu¬ 
lieres. 
Colotes 
ad fucan¬ 
dum apti. 
hLii.},ifi 
Arte, 
VSVS 
