' Io.;. 
k . 
:ifr’ 
u 
:Tr 
[!'! ■’' 
-ii,- 
Vlyfsis Aldrouandi 
VMltus exprimebantur, viuerent. Aitque eafdem feftis diebus.& A Apud procos amafiarumfuarum imagines fuiffc idem me docere 
- i . . _ . > 1 * • r « n -1_ wtH/^rur#, Morrialtc • I.vdiam luam . fiim nna enneuDUerat . tore 
jft fumma gratuiatione, & l*ti ia, laureisfertis, & floribus orna- 
teillorumque natales diesfeftalucecelebrarelblere. Inluduve- 
lro& gemitu familia tanquatti confeii doloris eflent.&tacitama:- 
ftinatuneftarcntur, deformalTe, tantoq; honore dignos iudicaf- 
fe, vtilloscumlingulis imaginum titulis illorum piarcipuequo- 
tum dignitas, maximeequeres geftaefuiilent, in exequiah pompa 
&apparatufuBcris, extraatdes producerent ,&longa ferie vclut, 
familiredecora repra:fentarent, illa;que defunAorum exeqUias, 
&vna funus comitarentur ; ita tradito mote, vt domino aut ali- 
quoexfamilia vita funfto, illius imago tam circi limina ,^quarti 
pro foribus locaretur, vtdefuadli defidetiumrepf^lentataihafpe- 
ciesleniret, pofterofque adprrcclara facinora domi forifque ob¬ 
eunda i nuicaret. Verum cereas etiam imagines in foro p'ofitas fuif- 
’ fe, recenti orum eorum meminit nemo. Docetidmee Plutarchus 
his verbis. Sciuit populus laudandum efle Lycurgum Lycophro¬ 
nis filium Butadem virtutis, aciuftida: caufa: eique a populo lla- 
, tuendam ceream imaginem inforo, nili ficubi lexeamftare ve¬ 
tat &c. Sed vt ad funeris ritumreu erramur, Lipfius, ratio ferendi, 
inquit,in oblongis perticisetat fine haftisj vcfercula folent tri¬ 
umphorum. Ideo feretra ea dixi/Silius: 
Nou conrux, natiue aderanty non iun 3 a propinquo 
Sanguine turbA vtrurrt ; aut celjis de More, feretris 
1 Vracedens pri/ca exequias decorabat imago. 
DioCaffiusaffirmare videtur,nonferri folere imagines cotum, 
j . quirelatielTentinDeos; dequafentential. ipfiusambigit. Illudi 
magmes j^j c jj-jius, fi quis turpi & immani cri rhiae damnatus ef- 
let, damnari etiam & frangi imaginem folere, nec in exequiis fer¬ 
ri. luuenalis, 
frangenda miferam funefiat imagine gentem, 
g Tacitus Cotta Meflalinus, ne imago Libonis exequias poftero- 
rum comitaretur, eenfuit. Notat etiam Budius huiuftnodiima- 
tXn Vitis X ,, 
B.hetor.in 
fine. 
Vt ferren¬ 
tur in fune- ’ 
re. 
(Lib.io. 
B 
quorum 
frangeren - 
tur. 
g ab. u. 
videturpMartialis: Lydiamfuam, cum qua concubuerat, fore pLiKu- 
foimofiorem inquiens, fi imago fua cerea, quam fiabebat domi, 
in coitu lilerc pollet. 
Non efi mentitsesi qui te mihi dixit haberi 
Formofam carnem Lydia inonfaciem. 
£fi ita fi taceas, e tfi tam muta recumbas 
^am filet in cera -vultue tabula. 
Atque ilfc ritus nobis familiaris. Vidi in hac vtbe, quam plurima¬ 
rum matronatum imagines felicillimein ceracxpreiras,ligneis- 
qUe thecis claufas: fed & diuorum diuarumque in thecis vitreis. 
Veteres quoque in hacarte excelluilFe, difeimus ex hoc Agathi* 
■Ppud Suidam: Vah audactfflme, cera iflud effecit: loquitur autem 
de imagine cerea folertiffi me exprefla :item ex hoc Aufonii epi¬ 
grammate in imaginem Medea:: 
§luinnepi 3 a quidem fis barbara; namq^ tui aiim 
Cera tenax z,eli concipit immodicam. 
Magi quoque variis modis deorum imagines efFormabant, ima- Deorum 
gines, inquam, ftellarum vires habentes Erat& altet fabricandi c«ea;ima- 
imaginesmodus. Nam vbi odiumillaturierant .cereasac pium- gmes. 
beas imagines duplices confabricabahtfefe diuexantes, ac quo¬ 
dammodo interfedigladiantes : fronti earum apponentes,qute 
iionfubpingere collibuit, quod putem piis hominibus abigenda 
ciplodendaque: Vbi veto amotis conciliandi caufa agendumc- 
rat, imaginesfefeampleffentes conformabant, apponentes qua¬ 
dam fronti earum,qua: pra:tereunda cenfui,quod certe perfuafum, 
habeam efle vaframent-a qua;dam ,& vt verius paulo dicam, de¬ 
liramenta anilia. quibus itaque omifiis, duo etiamnum dicenda 
fuperfunt, quis cerearum harum imaginum fuerit inuentor pri- qt/J.ji. 
mus, & curexcerafadlae q Plinius agens de plaftices primis in- cap.ii. 
ucntoribus.inuentumhoctribuitLyfifttato Sicyonio Lyfippifra- Imagines 
tri,&fimuldocetidartificium.Hominis,inquit, imaginemgy- cereas 
hin Ora. 
pro Sylla. 
ainum iura, ac nobilitatis infigma da^nnatione reorum amitti fo- pFo efacie ipfa primus omnium expteffit, ceraquein eam formam quis pri- 
Fcre: idquodli CicetQ docethis verbis: Nam ipfe quidemfi erit gypfiinfufa (imaginemceream,quamgypfeaformarcddidiliet.'‘ musinum 
• . ' ' abroluerediligentius,actemendatius,quidamlegunt,ceramq;in netit. 
eam formam gypfiinfufam emendare) emedareinlbituitLyfiftra- Cutimag 
tus Sicyonius frater Lyfippi.de quo diximus &c.lam v.cera, quia nesfieteni 
dudtufaciliseft, facilequeimprelfionem quamlibet admittit, & ex cera, 
quod imptelTum eft, tenacitate lua , quam folidiffime vbi vis 
,, mirate occiderunt. Ha:c Cicero, ex quibus quoque didicimus ^ retinet,vbivis,quam facillime delesproptermollitiernidura enim 
■ ^ . eft, fi placet, fin minus, mollis, in fumma omnes qualitates, qu* r 
adfaciendasimagines exvfuellepoflunt,induerepoteft. Atque 
ita r Statius Abfcantii, & Prifcilla: defcriptuius pietatem ait: 
Si manus aut faciles docilis mihifingere ceras 
veftroiudicioliberatus,quxhabet ornamenta,qua:folatia reli 
,, qux vitte,quibusla:tari& perfuipoflit.^Dorfiuserit, credo ,ex- 
• ornata, aperientur maiorum imagines, ipfe ornatum & veftitum 
,,recuperabit. Omnia iudices hxcamiflafuDt: omniageneris, 
„ nominis, honoris infignia atque ornamenta, vniusiudicii cala- 
iraamnes > juiitate occiderunt. Hxc Cicero, ex quibus quoque didicimus 
clau^ban-”*®^§*“®®^®® claufas fetuarifolitas, quod indicat iisverbisiape- 
„rientur maiorum imagines. Cvlmnosin atriis politas fuifle ex 
* totaudforummonumentisdixerimus. Collocabantur autem, in¬ 
quit Lipfius , ordine in ligneis thecis, fiue vt Plinius appellat, ar¬ 
mariis. Aufoniusin verfibus, quxfupra, pegmata maluit dicere. 
E^tbcc* diebus feftis aut Ixtioribus tantum aperiebantur; alias, 
iInFloria. vtvidetur, ciaufx.i VopifeUs, Tantumilluddico, Senatoresom- 
,, nesealxtitia efle elatos, vt domibus fui omnes albas hoftias 
,, exderent, imagines frequentes aperient, albati federent, con- 
k Lib.y. ,,uiuiafumptuofaora prxbeicr.Apud i Schecam patrem Triarius, 
Contr.6. ludicitdiemfeftum,apeririiubet maiorum imagines, cumma- 
J Lib. 6 . ,, ximetegendxfunt Et hoc eft, quod/Polybius feribit; has ima- 
Cur tetie- gines publicis facrificiis proferri, Sc magnifice ornari. Cui cur® 
renturce-- haud dubie olim prxfcdlus Atrienfis. H®c ille, fed cur tegerentur 
rexmaio- imaginesift®, non addit. Ciqid fi propter fragilitatem cer® fadlu 
lumima- dicamus, & ne externus puluis pidturismaximeinfeftus, damnu 
mnes. inferret; Quamobrem poftmodum etiam ex Lapidibus S? metallis 
mi.II. fierifottecoEpetunt AerearummeminitiVjStatius 
Thebaid. - Leto regalia coctu 
Atria complentur : jfecies efi cernere auerum 
Comminus, ziiuis certant ia'vultibus ira. 
Budxus opinatur pofteriora tempora pro iis ceteis imaginibus 
Armottim infignia gentilitia habuiflequ® arma vUlgo vocantur: quoniam 
fiucinfi- & quoq; primum, vt fimile eft veri, virtutis prxmia fuerunt, 
gnium or- rerum prxclarc geftaium decora. lam vero alius apud eofdem 
tus. veteres harum imaginum vfus fuit, atque is quoque ad nos dima- 
Alius ima- nauit,& nihilo infiequeiltior eft. Qijilibetenimnatorumfuo- 
cinu vfus. parentes, & patentum nati, item qui ardi a quadam inuicem 
deuindlifuntamicitia, cum peregre eundum eft, aut longumac 
difficile aliquoditer faciendum,imagines domi retinet, vt fi pe- 
regrinantesmori contigat, earum afpedfus velut quoddam alFe- 
alnFpift. ratfolatium,mortuorumquefelixfubeat memoria Autboreft» 
Herod. OuidiusLaodomiam Protefilai mariti fui, cum bellUm gereret 
Laodomia ^<iuerfus Troianos ceream imaginem fspius fuilfe amplexam, 
cerrom piufque cum eadem, ceu cum prxfenteProtefilaofecretosfermo-* 
mariti fui neshabuiflb. , 
Cum tamen arma geris dinerfo miles in orbe 
§lui referat 'vteltue efi mihi cera tuos 
lUt blanditias, illi tibi debita •verba 
Dicimus, amplexus accipit tUa meos. 
Crede mihi plus efi quam , quod'videati4t imago. 
Addefonum cere, frotefilasu erit. 
NancIpeBo tentoq^finupro coniuge vero 
Et tanquampoffet verba referre queror. 
SedcumilleinbelloTroianoperiiffet, Laodamia audita mariti 
atib i de eius defiderio in amplexu imaginis cere® expitauit, TE 
, ‘ meminit»alibiidempoetahocverfu; 
remea.amo. .. , ‘ 
Sipotes & eerasremoue,quodimagine muta 
Carperis,hoc periit Laodamia modo. 
0 Matialis de amico amici imaginem habente dicebat: 
Maximus ille tutes OutdiCiJontus hic efi 
Cuius adhuc vultum viuida cera unet. 
Aut ebur, imprejfis aurumue animarefigurit 
Hinc Prifeilia tuo folatiagrata marito 
Genciperem. namq^ egregia pietate meretur 
Vel vt Apellio vultusfignata coloro 
Vhidiaca vel nata manu, reddaredolenti. 
r alibi rurfus; 
■ Ego rite minor, femporc^ feeundu* 
s i. }.Syl. 
D 
babuiti- 
maginem, 
oLi.j.E- 
pig. 
Afftdue libabo dapes, (f- pocula facris 
Manibus, effigtesque colam, telucidafaxa 
T e fimtlem do3s. referet mihi linea cere. 
Nunc ebur ^fuluum vultus imitabitur aurum 
Eleganter/Cicero: Vt enim fi omnis cera commutabilis eflet, ni- tLib^i-dt 
hil eifet cereum,quod commutari nonpoflet Idem innuit» Dan- nat.deor. 
tes: u In furg, 
Fei-o cheforfe apparla fka mater a Cant,i%. 
Sempr' ejjer buona: manonc-iafcunfegno 
E huono, aneor che buono (ia la cera. x Lib de 
Lucidiffime x Plutarchus: Ac ceram,inquit, quidem mitto“ Pyth,Orats 
aurum, argentum, ®s, & qu® alia fingi pofl'unt,excipientia vna“ 
foimamimprefl® fimilitudinis;aliud autem ali^m differentiam y Lib.io. 
imitando apponit.^ Ouidius; Metam, 
•"—•(fio Hymettia Sole 
Cera remoUeJcit, traBataij^poUice multat 
EleHiturinfacies. Et{_rutfus: 2 Lib.lt. 
Vtqj nouis facilisfignatur cera figuris 
Nec manet vt fuerat, nec formam feruat eandem 
Sed tamen ipfa eadem efi: animam fic femper eandem 
Effcj fed in vanas doceo migrare figuras. 
S.cifte itaque Horatius hominem ad vitia apprime pronum ce Ccreusia 
reum ih vitia dixit. lacobus Dalechampius feribit imagines, vitium, 
de quibus hacftenus diximus, nunc ex cera, &maftice fieri. Sunt 
qui ("referente Mizaldo ex fecretis cuiufdam ingeniofiffimi vitra¬ 
rii,) fanguinis hirci,& cinerisxquasportionesmittantinacetum, 
^ deinde chymico organo deftillent, &in exempta aqua vitrum 
macerent, plicabile, cereum ac dudlile reddant. Aiuntque indu¬ 
rari, & priori natur® refti tui fi in frigidam mittatur, vel ea lauetur. 
Qii°dpro corollario addere volui ,vtfilubet,exciufmodi vitro 
imagines quis conficiat. Forent enim meo iudicio omnium pul- 
cherrim®. Atque h®c de cereis imaginibus didfafufficiant. 
rSVS IN STATFIS. ' 
C Ercas olim etiam fuiffe ftatuas doceor ex fubfequcnti lulfani Epigram- 
Epigrammate, perperam inferipto «5 proxuja- ma ffiliani 
»i», c« iras^ooy- nam titulus ifte fecundo loco a luliano corredum 
p ofitum epigramma pertinet, quod quia de «rea agit ftatua, hic 
aonponam. 
Iiett/t, 
