VlyfsisAldrouandi 
Ceiaob- Prxftet, inucnit tamenhlim.uiumingenium, quxinhocprxua-A ccnsmehor.Datuiinfotbitioncdykntericis.fauiqueipfiinpul-'* 
I*»- ' , o . . ‘ 1_A.-lnrrfanmr In Ais nanira-; ac miliimaoni- '* 
C.39 
Naiies ce 
ra& pice 
obtura- 
baiitpr. 
n Lib.^de 
tell.dml. 
Balles ce¬ 
rarentur, 
o Lib. 1 1» 
Metam. 
pLiii.a. 
Amor. 
lutatoria. -^eant, VbcatitqueeascrtcCtucciasobtuiatoiiaSiquatamceupri- 
mL.z.Al- >) ftantioresaliquotdefciiptioncsexro AndreaLibauioadiiciam, 
chy-trad-f. )> neqllidvnquam, quantum pct me licebit, in hbc optire deli- 
deretur.Itaque Cerajcolophania.refina milccaniur: vcl,vcrmx li¬ 
quidus, &:pix. Vel Cera noua.colophonia.maihx, thus; colli- 
quantur, & immifcctiularinalaterum. Vel, (ulpluir, pix, cctulla- 
Vel, cera, & lacca, vel, Propolis, mei, cerulla, telina, vel, pix per 
ftramentafufa, cera per ftramen fufa dupla,eonimifccantur. Velj 
cerx,refin*,ana vncias Tcptem, terebinthi vncias duas, drachmas 
duas, folue & mifccad ignem. H-ccinfriuit inferendislurculis, 
teoendifq;. Quinetiamadnauiumrimasobtutandaseritvtilini- 
ma, ad quas, & pice, Sc cera vtcbantui veteres, vtpatctexhilce 
verfibus n Lucani de nauium incendio feribentis i 
Nulla tamen f lures hoc edidit eyuoreclades 
§)i 4 afJi ^dago diuerf^ Ines.nam ptnguti migniA 
tedafHlphure vtHi*x 
SpargituridtefACilespr&bereMiJnenta carins. 
^uncpicei^unc Itquida rupuere incendia ctra. 
Anfolaet' Sed cum picem feparatitn a cera ibi nominet poeta, qti^ftioorir 
iam cera tut, nunequid etiam fola cera, hoc eft, fine pi cis admixtione, na- 
ues cerare veteresfoleant; Nam hoc multi inficiantur, qui ceratas 
naues interpretantur,cerx & picis mixtura fimul oblitas, & apud 
oNafonem 
—— Spoliataq/ tegmine cera 
Rimdpatet, exponunt picis cutifcerapermixtie Ceratas auteril 
puppes dixit idem p N afo : 
Nec fatiivna tenet ceratae anchorapuppes. 
'Quam fane expolitionem probo, vel ea faltem ratione, quoniatii 
^am per fe aqua:, quo minus per rimas ttanfudet, impedire non 
j Qua/I putemiquodvt magis mihi perfuadeam,facitdifpucatio^Plutar- 
natuK ' chidefaporefalfo,vbia(reriteflemultos,quiaquammarinamce- 
Aoua falfa haurientes, excipiunt dulcem, & potabilem, percolat® 
cereis va- videlicet,quod falfum erat, & terreftre, lam veto ceram pici per- 
lis haufta baifceri folete,inter exteros teftis eft r Plinius, apud quem fic Icri- 
dulcefcit. ptumreperio. Non omittendum, apudeofdemzopiflamvocafi 
r t.iS c. 12. » derafam nauibus maritimis picem cum cera, nihil non expe- 
ZonilTa ' 3,riente vita, multo efficaciorem ad omnia, qaibus pices refinx- 
Quid. „ que profunt, videlicet adiedlo faliscallq. Iit id rurfusr repetit 
iL» 14 c 7 poft imjbiens: Zopiflam eradi nauibus diximus, ceta marino fale 
' macerata.Dalechampiushocaddiditfcholium Zopillafiueapo- 
' chymanbn tantum cera eft nauibus derafa, fed cera cum telina 
mixta, qua naueS oblinuntur-, tum vt facilior, & magis lubricusi 
per vndas earum fit curfus,tum vt eo velut tedtorio nauium tabu- 
Ix, maris j edaci falfugine minus corrumpatur. Hxcille.' Grxei 
quoqucxijpfivfimpliciter inhocligUificato procera pici permixta 
tlnDial mmunt, atque ita Mercurius apud t Lucianum Charontiait,j;5ei 
^ort Tn aveayoieijhoccii. & ceramadob- 
Cerafola linendas nauigii rimas tibi emi. Proinde etiam qui pannos lineos 
piuuiam cera illinunt,ne aqua, vel plunia,qux iisincluduntur, perfundan- 
- ■ tut,fimplkem ceraiii non aceipiuntiqnanquam non melateat ce- 
rx quandam inelle vniftuofitatem, qua humida fuget, & per pan¬ 
norum poros penetrare non patiatur, fedeatantanoneft, vtdiu 
perduret,quemadmodum facit,firefin5,& terebinthopermifeea- 
tur.Deniquequifurculosaliisinferuntarbonbus,eadem,vclcon- 
fimilimixtura vtuntur, quamquam deeiufmodiinlitioncagens 
diu non 
arcet. 
Infitionis 
nVedus, 
tL. 
dehort * Pontanus fimpliciter ceram nomi net, cuius verfus,quodbteui- 
Hejp. 
ter hanc artem f omple<ftantur,adiiciain: 
Hincjpeciesmtftu crefeit variatafiguru 
Mrgo nunc ramos libro demit fe luh uao 
Artifici dextrafixo tunc intice ligno, 
Atofj alte impaBo cuneo injere.alteriufgj 
Cortue contut!ge,(^ ceramox tUtne adcBd 
Vlmeaqj oifepiis conftrmge,(fi vincula pUgii 
Aneto (^piuuiam comedh cejptdit herba. 
V SV S IN MEDtClB As 
OiUby.de ^ Era, inquit, «Galerius, quodammodo medium tenet calc- 
fimpl 
facientium, refrigerantium, humedtantium, & deficcari- 
"Cerx tem- ,, tium. Habet vero quiddam etiam crallarum partium, atq; em- 
peties. i, plafticum; quamObrem npii liiodo exiccare, fed & per accidetis 
„ humeftare fortalTis videri poterit, perfpirationcs videlicet pro- 
3, hibens. Quamobrerii .iliorum medicamentorura3 tum eXcalfa- 
„ cientium, tUm refrigerantium materia eft. Ipfaautempetfe et 
' „generefuerit,debihterconcoquentium:iiectamenintroincor- 
„pusaflump£onim,fe 5 forisimpolitorum. Habetenimpaulum 
„quiddamdigefenti?calidxquepotentix,quxplutimamelliiri- £ 
hLib.y. fitat.Sic Galeiius,cni velut calculum addens b jEgineta fcribit,cc- 
ram cum temperata fit, reliquorum medicatiientoruln materiam 
effici, ipfam vero per fe ex iis efle, qux leuiter abftergunt • nam & 
Ceram in- difeutientem, & calidam vim exiguam obtinere. CxterUm quan¬ 
tus dari. quamGalenusintus dari inficietur.iioh defunc tamen,qui pillulas 
cLiX.c.76. ex cera conficiant, & c DiofebrideS cum iuteftjrboliprxcipitin 
,-, vlceribusinteftinorum. Cera omnis, inquit, mollit, calfacit, 
3, modice explet cotporaidaturitl forbitionedyfentericis, ae mi- 
,, lii rriagnitUdme decem grana cerx haufta,lacin nutricibus non 
d L.ia.f.iA >’ patiuntur coagulati.QiqX etiam dPlinius exadterepetir his ver^ 
„ bis: Omnis autem mollit, Calefacit, explet corpbta. (hoc eft, vt 
i, exponit Dalcchampius 3 in cauisviceribus carnem gignit ) re¬ 
te alu X prius tolfx. Aduerfantut ladtis natutx, ac milii magni¬ 
tudine dccem grana cerX haufta, non patiuntur coagularilac in “ 
ftomacho.Si iugen tumeat,albam ceram in pubefixilferemedio'* 
cft.HadlenusPhiiius. Noii quxlibet autem cera fine deleiftu eft “ Cera qnx 
vfutpanda. GaleuUsnouam&mollempromedicamentomelio- eligenda 
tem cllc alicrit, vultuqu c fi noua tion fit & mollis, y t arte paretur, ad vfum 
Quaiii nonnam obferuari fempet nolim. Nam pro aiftionis, niedicum. 
quam eXequi defideramus, & temporis ratione, cerxfpcciesmu- Cerx no¬ 
tandas cile exiftimo Vt fi quid folui, aut dilatati, aut emolliti po- ux vfus. 
ftulct.aut fi dolot leniendus eft,tunc cera noua,recens & pinguis, 
vel qux facile cmollclcat,eligenda eft Sinautemreftigetariquip- 
piam,ficcali, repelli,indurari, aftringique oporteat recen^ccia 
candida addetur. Namqux diaphonafeU pellucida euafic, aqux 
fortis acrimoniam feruat. Noua autem freqUenti lotione ob pin- 
guemillam &acreameflentixfuxportionem,indiget,velitnga- ' 
taaquaftigida, & aceto, quod nunc inter dealbandum additu; , 
indurataficcior,& frigidiorrcddituiRedfeigiturvnguentUmre- 
fumptorium ,& alia refoluentia ex flaua recendque cera, qux fa¬ 
cile mollefcat, velliquefcat. « RondoletiuS ceram albam arte fa- eL.depond, 
£lam, quia durior eft, vfurpari ait ad excipiendos pulueresinma- g^menf. 
B fticatoriis; verum in fuffumigiis, quando ex lignis, & atidisfiunr, e.e^., 
fiauam,&pinguiorem.Additque earum dofim efle, quantumfuf- Cerx do-^ 
ficit ad excipiendaalia medicamenta: Eligi autem molliorem in fis. 
ceratisjvnguentis,&emplaftris,adconfiftentiam, &liqiiidctum / 
infpiffationem; & hoediuerfa menfura, pro forma diuerfa tem t- 
diornm, & pro fnilceiidotum materi a, fcopo, & intentione. 1 n li¬ 
nimentis vero ad olea retinenda fufficcre drachmas duas cerx pro 
Vnciavnaolei.In viiguehtiseandem proportionem feruari,& iu- 
fuper drachrfiam vnam puluerum vncix vni olei addi, quia fpillet 
puluerem, & vnguentum craffius reddat. In cerato maiorem addi 
quantitatem cerx, potiffimum fi nihiladinfpiiTanduni addatur. 
/lacobus Holletinsiubet.vt in ceratis vtamut cera, quamade- £l i.lnfl, 
lefcentior Apuril populus confecerit; ceram, inquit, virgineam a- Chit.c.l, ^ 
piafii nominant, eamque^nouisfauisfeparandarnialioquicera 
albavtendum efle, non quidem fponte nata, fedfaftitia, qualis, 
inquit, olim Thytthenica, quia fuauiot eft, & acrimonkhoc ge- 
faus remedioriim carere debet, ideoque ptxfercndam efle iudicat 
tcramedulci, ac diluto tiielle. Qijod fi vero ca cera ad manum 
non fit, pOteritvelquxuiS,vtmordicationemacrimoniamuede- 
ponat.iauari (quod monet ipfe^ Galenus docens qtiomodocan- gUb.l.de 
C didaemplaftra componendafintaduerfusvlceracacoethe) frigi- (omp.med. 
da. Sed vt ad miftionem cerx cum oleis reuertamur,docet h etiam pgf 
Paulus, qiii cerx modus cuni oleo efle debeat. Q^odfi vnguina, jg, 
inquit,qux Grxei a leuanda lafiitudine.acopa appellant, confi- ‘‘ h Lib.y. 
tere conftituetis, oleum cerx quadruplum immittesiat fi liqui- ” Acopa 
dum ceratum, vt in fradfutis prxparamus duplicatum: fi medi • ‘ ‘ mcdica- 
camentum,quodemplafttifiguiamhabeat,efficerecogitaueti-“ menta. 
Inus,portioncm olei cerx xqualcm mifeebimus, fi aer ambiens “ 
moderatus extiterit Atficeravetus,aiitfqualida,aetfrigidusfu-“ 
erit,oleum paulocopiofius,quam cera erit: quemadmodum et- “ 
iamfi cera piiiguis,aer cxiftat calidus,paulo milioroiei portio e- “ 
rit, pauliim aUtemhoc, medii in quamlibet parte excefius duo- “ 
decima erirportio.etenim vndeCim, & tredecim olei vntiis ce- 
• rxlibrxadmifcebis.Cxterum cerx cum aliquot fintdiffetcntix," Cetx di- 
aiix etiam aliis admifeentur medicamentis. Flauaob aeriam na- oerfxdi- 
turamex melle,magisemollit,relaxat, dolorfcmfoluitteoqueilla uerCsad- 
vtimuradafceflus calefaciendos, emolliendos, concoquendos, bibentur. 
& maturaudos : Hinc fxpe prxfctibitur ih officinis cera noua. 
Nam frequentius liquefaifa aeriam naturam amittit, magister- Cera noua 
15 refttis redditur, refpondetque cerx albx. Qux autem tahseffici- quibus co- 
tur, vt itidiitefcat facilius, vt diximus ex R.Ondoletio,pulueres in oemat. 
rnafticatorio accipit.Eadem cera noua, &flaUa, partibusquxre- 
laxari defidcrant.vtpeiftori conucnit i fit etiam cum illud dilatate 
bportet,vl qux magis refoluat. Alba vero vt refrigerans, renibus Cera alba 
inflammatis, vK materia repellenda eft, magis vtilis eft: id quod quibus v- 
iiOdieafaftitahtibusmedicinamncgligicUr. Cerataai}tem,qux liA*- 
Vocentur medicamenta, nemoeft, quiignoret, nequedeiishic 
nobis agendum puto.Neque enim cerx vius, vt inquit «Plinius,“ 
quos mifta aliis prxftat, enumerare medicina poflit, ficuti nec “ 
exterorum,qiix cum aliis profunt.lfta(vfdiximus)ingeniis c6-“ 
ftant.Non fecitctrata,inalagmata,efnplaftra, collyria,antido- “ 
ta,parensilla ac diuiha rerum artifex: officinarum hxcimo ve “ 
riiisauatitic figmenta fu nt.Naturx quidem opera abfoluta,atque 
perfeiftagignuntur,&c.Dc mixtis iraque cum cera nihil dicemhs: 
dicemus tamen interim ceram poetis nonnunquam pro cerato , 
accipi. FPontanus: • 
Nam veniet cjuocunecj voces,ftdjrigora vita hort.tiejp, 
Neue alte mfliBum cera contingere vulnus 
Sit pudor,vr at ne calor j aut ne fiigora Udant. 
Sunt qui ceram perfe adhibitam patonichix mederi dicant, funt 
iteffl qui cera rri,oleum, xrugiuem, cauum vulnus implere perfe 
hon pofle velint,adihiftaidpofle: /Holleriusintermedicamenta 6 .lf>ft- 
vulnera purgantia, cera viridis, inquit, in oEgyptiacis numerari Chir.c J. 
poteft ; trita infpergitur , vel mollita oleO imponitur, m Cxlius ™ 
Aurelianus feribit ceram conuenite digitis emolliendam dare ar- Chron.c.2. 
thriticis,vel manipulos tenendos, quospalxftritxhalteras appel- Haltera 
laat, tummouendos cereos, vel ligneos, pnmociim paruoplum- 
bointerfiifo, fumpromodoprofeiftUsgrauioteS. Mirumquod 
feribit» Ariftoteles, cotniia iuniorum boum tepefada in cera fle- n L.S. Hifi. 
di, duciq; facile, vbi volueris;item boues pedum dolore non fcii- f' !• 
tire,fi eorum cornua cera,aut oleo,aut pi ce illinantur. Percelebre 
