at 
, m, 
m. 
S'“';ka 
;rfE0“^^ 
m.Scio 
firailis, 
tonum 
r^JiSj 
0 nlw- 
tiidra- 
fjnonj- 
ihonum 
aVdjuii 
lumlb 
U 
lOptltVO’ 
3li. Hbk 
Liber Primus de Infedis. 
miiittoi' 
.ijuimili) 
raliueJfJ' 
^Ui' 
iiiesiiiNi'l»‘ 
itoculisti' 
IS Iiiltpoli' 
isibiuip 
ipluicniii' 
itmApiiB 
|SCUIIlfBp('ll 
insmiiCffl' 
iic TlicliiB 
.plicii' 
II. 
itioiiiA 
iilJKlfffl 
jfpiiiisiii 
1111 £tB*’ 
UyufajBi 
i» 
ipSil"!' 
«tiltot- 
■* J 
‘ ’ n 
^tA 
niiA' 
fpisc»®; 
Ittliut*' 
■lIlJlH»* 
coip»®’ .,1 
«kti/'# 
ftiii* 
.fllfr 
„cio 
iiijiie 
jqiit 
to«‘ 
b Li^. j 
conftitutus) in Vcfpa.vt plurimumTaturatioresfunt,& pleniores. A 
Deniq; Vefpafnpraoculosantennasgerit, atq; hasc de communi 
Vefpa di£tafinttnon enim id, quod iam diximus, difcrimen ino- 
mnibus generibus perpetuum eft. Qi^od modo ad Veiparum ge¬ 
nera attinet, nimirum quot numero iint, dicere quidem cft diffi¬ 
cile, alia enim ab antiquis recenfenturtMia reeentiotibus : nec an 
aLi.p.HiJl. tiquiinterfeomnes confentiunt. Nam» Atiftoteles duorumge- 
«»im. f.41. ,, nerum meminit in principio capitis, vbi de earum generibus a- 
Verparuni ,, git^ bis verbis- Vefparum duo funt generaialterum feriim, quod 
genusferu. „rarumell;na(censinmontibus, & pariens non fub terra,l'edin 
„ quercu, Ipecie grandius, porredius; nigrius: Varium etiamacu- 
,,leatumq5efl:,&robuftius, i^uq;acerbius,quam alterum ell: 
„ aculeo enim maiori, quam ex proportione fui corporis fpicula- , 
tut, Viuit boc totoanno: & quidem'tempore hyberno, quercu 
„ casfaeuolarefpedatur. Exigit hyemem in latebra ,&femperin 
„maceriediuerfatur.funteiusalia:matrices, alneoperatix, vt & 
„ in altero genere, quod placidius cft. Qu* aureinfi: natUra ope- 
■ „ rarire, ac matricis in eo ipfo placidiori genere percipi facilius po- 
,,teft.Suntenimhuiusquoque'duogenera: alterum ducesquas 
,, matrices appellant, alterum operante; maiores, miciotesqj du- B 
„ ces funt. & paulo inferius: Vefpas in aculeatas, & non aculeatas 
diftinxitjinquicns. Vefparum autem alis carent aculeo, vt Fuci, 
alis habent, mrnores imbecillioresq;funt,qus carent,neque 
„ repugnanticontra qus habent maiores, robufts, atque pugna¬ 
ces Sed 4 Varro lib. de re Ruftica Ariftotelis priorem a me citatum 
locum imitatus, eafdem differentias commemorat Es( Vefps) 
inquit, differunt inter fe, qus fers & cicures funt, Nunc feras di- 
,,co,qusinfylueftribuslocispafcitantj cicures,qusinincultis. 
„ Silueftres minores funt magnitudine & pilofs,ftd Opifices ma- 
s,gis.PliniilocUs dubius eft. nam aliqui eUm corruptum elfe au- 
turdant, vtpote qui vt fuperius didum eft, ex Ariftotele proa- 
liotumleguntVefparum. nam fi aliorum legendum eflet, Vt vul¬ 
gati codices habent, ad Crabrones referrentur ea genera, dequi- 
bus loquitur. Sin vero Vefparum, Vt ego cenfco >adVefpas Adio- 
„ rum, inquit, qui mitiores videntur duo genera; opifices mino- 
Vefparum ,, ^es corpore, qui moriuntur hyeme: matres qui biennio durant: 
Ipecies ra- ij & clementes, Sunt & minus cognit* Vefparum fpecies ab anti- 
xiores, quis tradits. Quales funt Ichneumones apud c PliniumAti- 
CLi. u. ftotelem nuncupats,qus minores quam tetersiunt, aPhalan- 
Hifl.mtur. gijsaftute venandis ita appellatae, diffident, inquit, Plinius, inter ^ 
eap.zi. felchneumonesVefps,&Phalangia Aranei, nec enim ante Vef- 
AHtJi.ani- pxdiftinguendumcft, quafiIchneumones,Vefpa:& Phalangia 
tnal.yc.io inter fediffideant,fedpoft.MeminitqUOque Plinius Pfeudofphe- 
Ichneumo ces,qujE lingularis Volitat; quod fotteferum, aerarum eft illud 
fles. genns,quodin montibus nafcitur:ita enim opinari videtur e Edo- 
Pfeudo- uardusWottonu$ Anglus. Grandiores maioiesquequamfupra- 
phece. didte corpore quas Bombyces appellant (d bombizatione, vt vult 
eLib. 9. de Dalechampius) Plinius quartum Vefparum genus ftatuit,inqui- 
dtff.animal. ens; Quartum interhtecgenuseft Bombycum, in AffyriaproUe- 
eap. log, niens, maius quam fupradida corpore. Cum quo idem fuerit 
Bombyces Bombylius Suidae didum genUs Apumobftreperum, dbombo; 
Velpx, vtvultfic appellatum qUem edit, ingens eft inquit ifed ad melli¬ 
ficium inutile, fauos nedit ^ luto. Vnde prouerbiali figura homo 
bombylius, «i5“p«3'©- dicitur vetbofus multiq;ftre- 
pitus, casterum inutilis. Alia denique apud autores reperiuntur 
Apum fylueftrium, aut Vefparum genera, vtfuntTtapvoOTs appel- 
latSB,qua;vuastamimmatusas , quammaturaseilfugunt,hasa.i 
iuntdepafciabauequadamnodurnac'uiKsp;i;>'’i'ir nomeneft,La-* 
£f«A«iJ«r. tini Stridulam dicerent. Vnde/Ariftophanes. 
n^umfS^stvmumihiidtJxio^Tlxpto^iov^tihsraj, 
AX^ccyXat/xun at dvrgs xaf 
Noduarum& Stridularum agmem inipfasingruet, & eas con¬ 
teret. Verum quid tlJfycMs fignificent, nequeo ex aUtoribus fatis 
colligere, cum varias, & admodum diuerlas fignificationes feri- 
bant. nam & Locuftarum genus faciunt, Vt Aafo,. citatur ad 
hocAriftophanesin Auibus oV«v 75 /zs^srip^rnf. ^ 
Paufanias potfit in numero maleficorum, qure fegetes exedunt,vt 
j. . ineademComoediaAtiftophanisinVerfibusptimumcitatis funt 
^ qui aCulicumgcnereTi 5 V*«ii^TO»efrevelint.lls^(^p>j^,infcdum 
e-^nxahs e Vefparum genere, & vt ait Nicandri Scholiaftes, ma¬ 
ius Formica,minusApe,aligcrumj aIbonigroque colote varium; 
.. . monteSfaltusq;amat,&dfrudicumfloribusmclleos fuccoscar- 
», *’ pit, indeque in cauas quercus deUolat, meminit Vero eius Ni^ 
f ^ ■ cander; 
07 * poi^ijii, /i Mf Alixoep 
'85 
rAs»)*®-i»Ai; Jo«iV<«;7o^ Jonpgjsplioj-»; arto"»*"»/, 
h In Theri- £ t A alibi rurfus; 
nen* »1 '^ oAo®- . ] 
^ Ilspoi^paS'», oA/jo)7*. 
j£ftiinaturhocInfedumefIeidemcUm Ariftotelis 7 »,S'pii 3 '«*, vt 
quid. quod, &ipfum Crabronibus non abfimile fit, fed varium, & lati¬ 
tudine fimile Apibus, hoc tamen a Ctifpino in fuo LeXico, Tcre- 
doexponitur,Infedigenus,quodinter Apesverlatut, Infedum 
Vefprefimile, Fucus, apud i Ariftotelem. Alijidem elledicunt 
Animal. cum7t,$-p4»'s),qUodeftInfedumaculeatumVefpa: fimile,melli¬ 
ficans. Apud Nicandrum vtentem hac voce in Alexipharmacis 
Scholiaftes elfe ait,if<jo,jK, a, oro'OT<ov,quod a nonnullis dicitur/Sltt. 
£ij|.Apud Hefychium ficut apud Ariftotelem eft ■nyS'fvS'di: di 
citque a nonnullis appellari ceyglse* ftixicerat. quidam putarunt 
«y.j-jiiJ'»» dici quafi , nimirum «ot tiiimB-dai-, quod li- 
gurionedeledl;ccurj& ab hoc nomine eft mS-fhui»» apud Arifto¬ 
telem de illius animalis fauo, vel de loco, vbi foetum edit. Hefy- 
chius,7*»S-p4<„oyexponit mS-fuuiShfTnXv xof'xstly AiS^ijW». 
xcsjct^th. in Glollaria vocari diftum ell, 
fed num idem fit cum Suida; dubito ;hxc enim & Vefp* ‘ 
fpecies dicitur, qua poeta: abutunturpto Ape.Eft & Infedtum v o- k tU 
luete/3eptb(| apud F Nicandrum 
'OtJ)x fiba ^p^c-mS-af «Af|,« toFs, /3oA tea, 
ifis-ifcv !)S 
Scholiaftes au efle o-ipDjy rLu^fcia* xlrriaivd 
j4,o,aroi<rijSi!*ej, id eft animal Vefp* fimile nigrum aculeo vtens 
vt Vefp*. Sed Scholiaftes videtur legiffe nam & / 3 £^Ci 5 
id iplum anunalculum appellatur. *«; «j A, inquit, 7 », 
«•^DKaWyaoiyBJ^-iKiAio-oa,, aiinioi ^tftCixitf , indicans 
fiinQixm, ac^t^ofi^-otcefle Apum fpeciem quandam ex Vefparum 
genere;eamque, etiamaNicandro vocari ofirfg^y, & Ipdcu) ided 
montanam, eft ne Bombyx l Plinij.de quo egit in eodem fibro, ItlRir. 
vbi de Apibus, Vefpii, & Crabronibus^agit? atque ba’c eft otio- 
rundamfententia.cui ego lubeutiffimcfubftiiberem. ApudEpi- 
phauium vefpaefl, quxirritatauocuo iftu aculeum in petram 
illidir. »» Razes paruam Vefparum fpeciem commemorat Gan- 2 .Conti- 
tharidibusq; alfimilari ait.Deniq; Fiber, vtferibit Calepinus, cre- nenti. Sy 
nuseft Vefpa: quadrupes incitatiffirnum. Mendum proculdu^ “ Fiber. 
bioeft, namFellum citat,quiitahabet.Fibergenusbefiiaiqua “ 
drupes, PlaUtus, ii me fubes, quotidie quafi fiber faluem.atque 
hanc veram ellsledionfemFefti certum elt, non enim Vefpx ge¬ 
nus quadrupes exiftit, cum omnia Infefla fex pedibus, aut pluri., 
bus a natura donata fint. His addam ea genera, qus arecentiori- 
bus traditi funt, pnmumq; qua; apud nos, deinde qui apud ex¬ 
teros celebrantur.» Ardoynus fibro de Venenis oHauo pliirae- nC»ft n 
humeracVefparumgenera, Vefpa, inquit, Vermis eft fimilis A-“ ^ 
pi mei inutile colligens, cuius plura funt genera,ex quibus qu^-“ 
damfunt parui, quaidam vero magni; &ex magnis quiiim“ 
funt habentes capita nigra, & aculeos plurimos: quos in locis “ 
morfuum non demittunt, & ideoVefpifipius mordent,quam " 
Apes, huius quoque meminit 0 Albertus Magnus:eft, inquit, ” oLib de 
genusmagUipipx-,quodhabctcaputnigrum.&pluresaculeos, Ammal 
Adrnelcripfit Conflantius Felix diligens animalium fpeculator, 
tres a fe efle obferuatas fpecies Vefparum, quibus aculei funt.alii 
Colore,inquit, flaui (has forte citripas Ardoynus appellat) qui 
Videntur in duas partes diuifi, &in ifledio tenuiffimo ligairfen- 
tohirereiqUaruiii duireperiunturfpeciesjvnacorporegrandior, 
altera minor. Alii autem his limiles maioriq; corpore, ac fero a- 
fpeftujintenfiori Colore, magifq; nocUisaculeis, viuuntq; liben¬ 
tius iri cauis arborum , vulgoqs Atimeni appellantur Scaraffoni. Scaraffoni. 
fnec ob id illimandum eft hos efle Scarabpos, quod nominis vi- 
cinitasarguetevidetur,quin,inquit, potiusfentio effeantiquo- 
tum Crabrones fylueftres) fipiusq; viuunt corticibus Vimi. Ali- 
Udquoq;inquit. AnimalVefpifimilcreperituridq; frequens ma-Vefpi In. 
ioribus cruribus, ac in medio fttnfto magis corpore , magisq; di- dici, 
fcolor, fed cum eius nomen ignorem, nii dicam de eoampIins,& 
hiceftferitentiaConftantiniFelicis. Atquilndicashiftoriastra- 
dlarunt,nartantapudpChiribicenfesduo Vefparumgenetainue-n p . 
hirfivnuiti innoxium, valde molellum alterum , hoc domos, il- ^ j 
lud verofylUasinhabitare. idem efle arbitror, quod in infula Spa- 
gnola diifta maxiriie eft damnofum & noxium; de qup hic dici t» nom.decad. 
lohannesVerzanus Hicinfula(Spaguoladnfta)abuhdatnoxijs, a^’^' 
& vcnenQlisVefpis.quarumiausingentemdoloremi'nferi,mul- \ ‘a 'A' 
li per campos, fylUas, arbores coufpiciuntur, non abfimikseis, 
qui apud Bardulos fiue Caftilianos Hifpaniipopulos funt, pau- 
lotartien minores, & in alis fupra eam partem; quiilauaeft.ver- 
fus finem nonnihil habent coloris cailanci. EademferibitrOuie- 
dus, nimirum in India multas Vefpas inuenitipeiiculofas, & ve- Oceid 
nenofas, quarum morfus maiorem inferunt dolorem , quam ea- 
tum,quifuntinHifpania,eodemq; efle colore,maiores corpore, 
colore autem luteo ad alburti tendente, alis maculatis ni'iris, ala. 
rumq; extremitate obfcure albicante. Iam veroqusa meobfer- 
llati funt V efpi, ex inter fe differunt magnitudine, cum alia: afijs 
maiores fint. & contra;& figura; nam qu»d.!m communem ha¬ 
bent formam, hoc cfl. oblongam , protenfam , alifoq, funt variis 
citculispidla, & tenui quodam ligamento peftori connexa Sun- 
que & alii qui aut Apum, aut Mulcatufri figuram obtinent;qu« 
Ipuriidicipolfent. Rurfusaliialteiius funtcoloris. Qua: iemti Vefij^f 
tria funtfofma.iemicifcularibusquiburdamlineis.autiubrisvaut rii‘ 
aUreis-aut viridibus, autalijs coloribus variegatis in fuuinaalur/ 
parte cinguntur. Qusdam etiam circuloshos fiue annulcs inte- " i 
groshabcnt vtraqucalui pafte.itavt vndiquaq; alnum tircun- 
dent. Suntitem qu.i in dorfo depicti,ac maculis quiunidam tii- 
angulisnigris,in fronte luteis .&rubeisantennispridi:a?,cu.i- 
lesfuntquiviiiciilliusvefpeti,de quo mox dicam, conditrices 
funt. luucniunturitem nigii.quica-tetis funt lonsfiotcs, & cir¬ 
culo nigro, qui altuim ambit, qui in fubiimi nidificant. Ouio- 
mnes fpecies hic fere eiprefli exhibebuntur, fed nullo feruSTTo or¬ 
dine, quia nimirum diuerfis temporibus a me,&obferuatifunt, 
&depifti PriorVefparum omnium, quotquot obferuaui maxi¬ 
ma ell, toto corpore atro, piiterquam m fupremaaluo, vbiqiia- 
tuorfunt maculi lutei, illa; fcilicet, quas albas icon exprimit. 
Caput minus, quam in plerifq; afijs a eeruice diftinguitur,‘i n quo 
oculi nonnihil lutefcunt, Aiitenni funt magni, ^ latiores, 
quam inafijs,nigri,nigti quoq;pedes,&fiitfuti Al*argenceo’, 
&auteooblcuro adcaltaneum inclinante refplendent. Secunda Vefparum 
genus eft Vefparum minimarum, alis pro portione latiurculis, d "lajril 
& oblongiufcrilis, fubflaui coloris. Corpore toto exnigtoadea- defer ptio- 
^ ftane- ne,. 
