LiberPrimus deinfeftis. 
87 
crmedulla, inquit, cerebri bouisquidem Apes,Equi autemVc- A m«s.Scribit quoq; ibidem idem VincentiusVcfpas eurinas,<?;iu- 
fpx generantur.Carterum quidam ipfosLupos arbitrantur ad hu- 
Oui ortum, fummopere conferre, prxfertim qui 
aiunteDimApes,& Vefpastunc 
lum faciat maximcgenetari,quandocorium,tam equorum, quam boum, 
luDUs lupinis dentibus crofum fuerit. Nam lupi eiufmodi armenta nu- 
s-Lib 'de dantesincaufafunt,quodha:canimalia nafeautur. hineque vo- 
theriacu, Nicandro tamApes,quam VefpasAi;,(9r7TO/e« dici,hoc 
verfu. 
Sxigrtn Xvifs<r'mhs 
ideft. 
Corpore namputrido InfeBum confurgit wrumq;. 
Non tamen ignoro Xotisir-Tm^af irirTres ell equos Lycofpadasj 
Graecis qnibufdam nominari animofos,& rebelle, a freni genere, 
Exalino. NquodAiI,®» vocant. Scribit lliodotusVelpas excorio Alininafci, 
Ex Croco- nili per Vcfpas, Crabrones intelligat. Apud Horum legas Vefpam 
dila. ex corrupto Crocodili fanguinc, vel cx eius cadauere, profteari: 
Ex Ccruo' bunc enim citat Pierius Valerianus in Hieroglyphicis. Vincenti- 
UsBelleuacenfis,cxperuetuftis autoribus retulit, cerui adinte- 
gritatSmgrandaeuam venientis, olfe capitis fub oculo terebrato 
Vclpa^concreuifle,acconfonnatasfuilleexhutnorefupeifluo,& _ 
vtalij voluerunt, ex medulla prodijlTe euolantesraliquandoet ■“ 
iam e naribus concreuille, & conformatas Vefpasin ceruo prodi- 
itH, 15. fuifle.Iam vero ex putredine arborum,&ftu<ftuum quafdam 
J.feipj fol Vefpasnafcijteftatur/Albertus Magnus, his verbij. Exputredi- 
ilj-col\. ,.neeniratcrrrB,& quarundam aliarum partium putretaifione 
qu*dam (animalia) generantur. Qgsdam enim Vefp*, & Mu ■ 
,,^fcarum quaedaih genera, non ex terra quideih; fed ex quorun- 
„ damfrudluum, & arborum putredinibus generantur, prarcipue 
„autemex putrefaiSionearborumglutinofarum Detalibusau- 
Vefpas per „tem arborum naturis in libro fpeciali deVegetabilibus fellano- 
coitu pro bis conlideratum. Nunc vero fupereft, vt quomodo per coitum 
pagari. propagentur, narremus. Hoc enim modo generare probat^ Ari- 
gLib.j.de^ ftoteles,quiaic vifum fatpe fuiffeearum coitum. Ceterumqua- 
Gen.e.io. lispoft coitum fit Vefpatum ortus, ex ipfo principe philofopho' 
hCsp.^tl. „ rum, qui nobis in libris de A Animalium Hiftoria, quam dili- 
„ gentillimc ea de re feriptum reliquit rccenfebo. verba eius funt 
„ha;c. Ortus talisVefpatumeft. Duces vbiiam locum fibiopor^ 
„ tunum delegerunt, fauos opere xftiuo confingunt, & Vefpeta 
,, (cellulasdico quas Graici vocant, conftituuUt qua* 
„ ternis foriculis, aut prope, ita Gaza vertit ?iyyvt ^ 
,,v*jTO,;Ideft quaternis foriculis fere) in quibus Vefpa: nonma- 
„tricesnafcuntur.qua:cum incrcuerint, rurfus altera ampliora 
>, effingunt, quorum item proles, cum creuerit, alia faciunt, ita 
3, vtpoftremoautumnoplurima, ampliffimaquc velpeta condi* 
«tahabeantur;inquibusdux,qu£ematrix vocata elt, nonintu* 
„ per Vefpas, fed matrices iam procreatiquac quidem fuperne per 
„rummavefpeti Vermium fpecie multo grandiorum gignuntur 
„ in cellulis continuatis quatuor numero, aur paulo pluribus.A* 
I, lioqui increfeendi ratio ducibus eadem,qua:Vefpis ell Sed cum 
Vefpa: operari^ fauis affuerint,non prteterca duces operantur,fcd 
„ operatiteipfae cibum fuis ducibus fubminiftrant. Quod ea te 
,, conflat,quia duces non item euolant,fed intra te£la quiefeunt. 
„ Ceterum vtrum duces anni iuperioris, nouellisiam procreatis 
„ ducibus, interimantur a Vefpis nouellis, idqi fimili modoeue- 
„niat,an plus etiam temporispoffint viuere,nondum explora- 
Apum & „tumefl. Necvero feneffutem matricis,'& Vefparum generis 
Vefpatum „fieri,aut ali quem eiufmodi affe£lumanno;are adhuc qu fqaam 
ideortus. potuit. &pauIopofl.Fa:tus non partu prouenire videtui:ftatim 
iCap.9. „aHftior, quam partus Vefpa: patiatur, exiftit Hisitaq; talis fe- 
beas non generari nifiaVefpis,qu* mares dicuntur,nec eis quem¬ 
admodum nec Apibus,iTionfha fieri,quod quilibet earum pullus 
in lingulis foraminibus leu cellulis per lecxillat Senetilutcm au¬ 
tem, quam vtrum nam exuant in Aiillotele dubium eft, exuere 
Vincentius lococitatoaffirraat. talis igiturVcfpanimcommuni - 
nominedidlarum generatio eff.Sedlclineumoncs, viiuitigenus 
ex Araneis perimunt. Phalangium appellatum, & in niJosfuos f^bneumo 
ferunt, deinde illinunt, & exijs incLib,indo fiium genus prodii- 
cunt. verum h*c « Pliniut.Planius dutem 0 Arillotelcs. V efpa; au¬ 
tem Ichneumones nuncupat*, qua: minores qiiam caitcra; funt, b Lib.it. 
Phalangia perimunt occifaq; ferunt in parietinas aur aliquid" 
tale foramine peruium: deinde illinunt luto, atque ex ijs incuba- ^ 
do fuum procreant genus. Ab hoc genere plurimum in generatio- 
nedifferuntBombycesvocata: Namhxfub faxisnidiftcantbi ‘‘ 
nis.auc paulo pluribus cellulis, in quibus panunt Vermiculps, 
cadidos membrana obuoluros nigra, feorfumq, a membranace- 
"ramin luto facilint.p Plinius ait maiorem quam Apum eileVer- j, 
micultim, dixerat enim antea maiores elife corpore, exquoma- 
iorem ftctumprocreaiiconbcnit. ‘ 
NIDFS ^if^E FESPETA, 
N idum quoq, de Vefparum cellulis dici 
Vefp*, inqpit, in lublimi eluto nidos 
ras & ruriuS ibidem 
eia Plinio colligimus 
os faciunt, & inijsce- “ aLib. 11. 
Nidosverc f.iciunt quadrifores Krig^ctui^ c»p.u. 
appdhc Ariftb.eles id ell Fauos, & vcluti Vefparia, 
aliqui velpeta dicunt, quod vtrum apud probatos Latinos auto- 
resrepcriatur, non aulim aUcrere Conllat autem earum nidus 
ex multis fallis fcu celluliSi vndecA,ai HomeiUs appellat de Ve* 
fpisinquiensi. ^ blliad.ft. 
OtJctetTTVitmyTKi leri / 
- Id ell. 
Domunculiosfaciunt invia prtruplm 
& rurfus: 
^ Ideft. "• 
■ In via domunculas habentes. 
NechocfUgitPlinium.quinotinidUtfl iri fiilgulari mlmerojfcd 
bidos in plurali nominauit, defauorum, aut domtincularii mul¬ 
titudine intelligens eft tamen c Homerus in lingulari numero v- 
fuSjiyTaio, ideft cauam domumappellatrsi clliad.ft. 
OuT dynheiinvei icfihsyeitsoy. 
Ideft: *- 
Nec relinquu nt caaam domum. 
Sed aut numero lingulati pro plUtali ablifuS tft. Siit qiiod credibi¬ 
lius eft, latibulam Icu antrum, aut cauitacem intellexit,in quate* 
conditashabentfuas cellulas. De Vefpetis ha:c riotabimus, qua 
conflent materia, quales fiHt Vefp* qua: efficiant, cuiufqifexus, 
quomodoScquafotma.quo loco, d Ariftotcles aiitdr cllfauoS , 
Vefparum fieri ex materia corticea, & ataheofi, inquiens FaUos \„imi 
cxtrllunt omnes vtApesifed ex materia corticea quadam ,& ara -‘ 
neofa. Longe tamen latior fauiis Crabronum, qiiain Velparum ^ 
eft. e Plinius e luto facere ait ,alijcx tetra: congerie , Vinzcutius 
ex cera. Obferuaui ego horum fubftantiam nec ceream efle, nec “'P' 
lutofam, fed quemadmodum ait Ariftoteles cotticcaffl; & ara¬ 
neolam, aut potiusmembranofam, & chari* tenuilimilcm, qua 
non ex luto, aut terra, fed potius herbis, & floribus, vt Apum fa¬ 
uos conflare autumo, & proprio eaium glutine , quodexijfdem 
.c,qualisApUmgeneratio eft fPropterca,libro de Generarione D eolhgunt, coniungiac combinaru Sedea Vefparum genera, qua: 
.. ^ .0.. /- ,, ^ 1- • 1 -1 ' • _ 1 Bombvees AriltOtelidicuhtiir. nirioisrTliirntinannr^ 
animalium tertio, Vefparum Vermiculis idem accidere ait,quod 
ApumJngenerationefcilicct indurefeere' putamen eorum,ne¬ 
que moneri, mox rupto putamine exu e vclun ci ouo, quodi- 
KCap.i}. dem affirmat in Xlibro degeneratione animalium quinto, polle* 
aquam dixerat Vefpas fi linc abfque duce nidificare fux proliin 
„fublimi,8ifotaminibus,itainquit:Faeturim modo ApUmin- 
„ftillant adlatus cellularum fani, & parietibus .ldmouent;Ve- 
,, rum non in omnibus cellis ineft tequalis fcctus, fed alius iam 
jjgrandiufculus, vtvelqueatvolareialijs innymphaeft alijsad- 
j, huc in Vermiculo Excrementum Vermiculis tantum, vt&in 
,,Apun< genere eft. M.anet foetus immobilis, cum in nympha eft, 
,, & mcmbranii vclatur.Vefpas quoque quemadmodum Apes tra- 
lUb.n. dit crebris imbribus pluuijlq, annis magna copiagciieiati His 
caf.il. lubetaddere,qutE/Pliniusfuperhacre breuius lcripfi:,eiush»c 
funtvetba.Foetusipfeinrequalis, vtbarbaris (alij legunt,&bar- 
barus: & manuferiptuSin cytatis Ariftoteles libro quinto capite 
vigefimo tertio Hift. animal ) alius euolat, alius in nympha eft 
„aliu5invermiculo,&autujnnonon vere omniaea ,_ • t m c . r, - 
maxime crefeunt. &paulo poli h*c,qu* alij libn eumdeCra- £ namitaquoq, neccile elt, opihcMcUm cibum ducibus mimftrat, 
..i s ^ ^ ■ n « 1. mo rr“iM umn.Trf*. niia»anl nr»c f a n «c MHn H r) «- 4 «? • ^ r*, 4-1 
Plenilu 
Bombyces Ariftoteli dicubtiir, nidosci luto fingunt», 
eiuslib.j. Hiftorix Animal verba funt hxcintetpreteGaza. " 
Nonnulla ex Bombycum genere, nidos in acUtfi exeunteSelu- ‘‘ 
toquafi illitos, vitri fpecie affigunt lapidi, aut alicui taii tam craf- 
fosdurosq,, vcfpiculo peiforaii vix poffint.Idem fcre/Plinius. pLtb. 11 . 
Nidoslutofiuguntfalisfpecieapplicatoslipidi tauraduricia, vt cap 14. 
fpiculis perforari vix poffint. fed differt Gaza a ' linio , Hoti Ari- 
llot. is 11 . , fciibit: id eft fi 
ad vcibu reddas,luiofum, acutu,& vtfales oblinuntur, non vi¬ 
tri fpecie; led vcadalns Vefpasreucrtac, jnulto ficcior Vefparum 
fauis materia cft.quamApumificciusenirnhitniitrimcntumifie- 
ciora luiit, & magisarida, qux ad luos uidos effingendos ab eis /• 
colligunturificcioraquoq;eaquxa Vefpis ad effingendosfuiios 
collcdlafunt, credibile eft, fi Vera funt, qiax ab Arillurcle iidiran- 
tutjducesvbiiamlocum libi opominumdelegerunt,fauOsxlla 
teineunteconfingere, perpetuoq, iil .jfdeiii conficiendis iiuen- 
toSjin confedlisfedere, munere iemper fungentes cellario, ope¬ 
rarias autem ea, qux his^dvitam necellaria funffubminifttare. 
jtitib.it. 
eaf.iyS. 
bronibusdicereindicant, alij de Vefpis, vx cum Ariftotelceadein 
„ dicere videatur. Nidos inquit, vere faciunt fere quadrifores,in 
quibus opifices generentur, ijs edudis alios deinde nidosmaio- 
„ res fingunt, in quibus matres futuras producant, Iam tumopi- 
„fices funguntur munere, & pafcunt eas. Latior matrum fpecies: 
,, dubiumq; an habeant aculeos,quia non egrediuntur, & hisfui 
Fuci. Quidam opinantur omnibus hisadhyemem decidere a- 
,, culeos. Nec Crabronum autem, nec Vefparum generi reges, 
„ aut examinaifed fubinderenouatut multitudo fobolc. His pln- 
rafubiecitra Vincentius. redores earum, quiannoprijteritoillas 
legcbantcummoriunturalium redorem conftituere, quodde 
Apibus ab Ariftotcle didum effe fupra quam pleuiffime ptobaui- 
eamvnamateriam dare, quxadfuos fauos effingendos idonea 
eft, quampofteaquamfe cX mcliOrinutriuerurit, operi tanquanl 
reliquam applicant lien enim non poteft,vf tarti liceam materi- 
amfecUm conferant abfq, aliquohulnore, quiipfisirt cibilm ce¬ 
dat, autfaitem,quiidoneuslitadficcioremfubftantiarnferrumi DiiceSail 
nandam. Sed Vtrum foli duces perpetuofauos conficiant ,an cu loli fauos 
his vna opifices, facile, cognolci poteft, ei^Ariftotele, quicuiH conficiant. 
alibidiXetit,duccsfiue|K^rpa{continuOoperiintentas vcfpetae- 9. 
laborare, rurfus tamen Aalibiicaait. Crabrones,& Vefpx.fiduce sap. 41 . 
amilloaberrauerifit, fauosfuxproli conftituunt,in tubiiini,& htt.j.HiJl. 
foraminibus;Crabrohes in fublimi, Vefpx irt foraminibus. Sed fi eap. ij. 
habeant ducem fub terra nidificant. Qftibus probatur vtrafqite 
K a hoc 
