■'-. - 
.- n - 
•; '• -'- C '-/'.^ jV'- I "'^” -.'. '-J-- 
‘ i.r 
*w; ri 
! : 
88 
Vlyfsis Aldrouandi 
hocopuseffKeie, ducesfiaarmtfubterra.fiabfint opificesinfu- A capitedeorfom.. Fauihicarernaximeab ApumFauis differunt. 
bhm? Atqueh^cratiocft curfaui grandiores fint, quifubterra quantum ad ftruauramfpeaat, quod hi parte conucxafeufupi- 
rip«iuntur>quam in fublimi.nam cum matres liorum effearices nai loculos habent hexagonosi ilh vero vtrmqi bafi duas cellulas 
reperiunr ,q __ _^n.firiK ellefcimus yclaudu0iKid>!c}.o> fcucvatumduplicem vno fundo, acduobu 
9 . tlifioT- 
fint.quas maiores grandioresq; corporeipfis opificib. ellefcimus 
maiores quoqiefleiidem faui debuerunt.» Aiiliot. alias fcribitiua 
Vefpatia pauca, & exigua condere, alias plura & ampliora. Velpa: 
tame{quis exOuiedo inindiaefle diximus maiores noftris,ac vc- 
nenoliotes multo)maiorahabent Velpeta,cellulis,& foraminibus 
plena fortalTis id fit, q, corpore cum fint grandiores,maiores fauos 
conficiant: aut quia maxima ibidem copia repenantur. Incipiunt 
U*»> lueviiva A*e*l-'W***. ^----, 
vclutiaV^oieif^Aa» fcu cyatum duplicem vno fundo, ac duobus 
orificiis indiperfa patentibus, efficiunt. Hoc autem Vefpetutn 
pediculo radici polygoni fasminae annexum videbatur, vndeab 
hoc nidi huius fundamenta iadafuifle exiftimauerim, cum & A- 
pesidem facere, & Grabroraesfoleant, quiatrabe vel tedo incipi^ 
entes deorfum opus perficiunt. HuiufmodifereVefpatum fabrica 
mirifice conftrudla, ad Pierium Valerianum cum BelLuni eflec, ex 
conficiant: aut quia maxima ibidem copja repenantur. incipiunt mirii c r v j- u a i A j r ■ 
amemconderelfundanieBto,quodpediculuselbtenuislans,qui cu.uldamfylu* fohtud.ne aUata cft. quam hocpaaodefctipfu. 
,_.A _rmihn^nidi allipati. SeptemfuntcoDcamerationumoibcs,altetfuperaltciumduottt 
autem — j.--- n * 
quandoque vnicus cft, quandoquepiures, quibus nidi alligati 
aut teiftis,aut arboribus, autherciselfe videntur, quofadfo pn* 
mordio.tanquam a radice,fauos fingulosfacereincipiuntjno- 
uofque fuper eos, quos vltimo conftruxeiant confingunt, atque 
ita paulatim amphora, immo amplilhma Vefpeta redduntur, 
quofit vt inautamno maximahKC Velpeta videantur : vere au¬ 
tem cum nidificare incipiunt parua, & exigua. H*c fuo coiticC 
cinenof^qualia etiam in Iadiareperiuntrir)fiUe membrana durio¬ 
re tanquam inuro cingunt, vtab iniuriis externis immunes eHe 
poflent. nec eadem omnia funt forma, fed varia, modo enim rO¬ 
Septem funt concamerationum orbes, altet fupet alterum duord 
digitorum interuallo impoCti, pilarum columcllaramq; inter- “ 
ftitio diftindli, vt vnicuique commodum fit fpacium, ad eundu^‘ 
& redeundum ad domos fuas. Diameterotbiumadquiiitu vfqj “ 
duodecim circiter digitorum : a quinto reliqui faftigiatim coar- 
iftantur, vt vltimus ad quinos fenofue digitos porrigatur. M.aiot 
orbis primum quidem tabulatum,antiquo arboris taino appen-“ 
fuserat) ctuftafuperne ad omnes ventorum, & pluuiatumin-“ 
iuriascontemnendas folidata municaq; Infrahexagonales cella: 
eonfertilTima:: ita reliqua tabulata ea dem ctufta cellifqjeifdem'' 
^ I . (iift-jarn-eiri R fimprinllcv. 
Doflent. nec eadem omnia iunt torma,lecl vana, moao enim lu- - -y 
Lnda funt,dcconcamciatte domus multis tabulatisprxditae,fi- fabrefaaa.fuifqj columellisfingulalufteatata.Efupenonbusv. 
guram referunt: modo oui, aut alteriUs cuiufpiatn partis rotuu- B ftationib.beftiola: oes aduolauei ant: medias concamerationi 
diotis, aut phiala:, vt quale mox deferibemus , fedqusrotun- 
Vefpeta 
plana qua 
forma exi- 
ftanc. 
Vbi nidifi¬ 
cent. 
da funt ac interius admodum concaua > tabulatahabent plurimi 
cxfauisconfiftentia. qua: vero plana funt nulla certa forma, nifi 
incequali, nimirum modo triangulari, modo quadrangulari,mo¬ 
do circulari prxdita confpiciuntur.Faui autem multis funt in par¬ 
tibus perforati fingulique fexanguli, vt Apum. Nidos rurfusfuos 
conficiunt, alixin fublimi, vt teCfis, arborum truncis, aut fub ha - 
rum frondibus. Ariftoteles fetas in montibus, Sequer cubus non 
fub terra parere ait. Alixfubterrammaceriiscaucrnis, acfpclun^ 
-- ^ -- - £ 
Itationib.beftioliEoes aduolaueiant:medias concamerationes' 
innumerabilis multitudo copleuerat follicullo, quodStehuiffi-' 
mo.pto tegumento vniufcUiufq; loculi fuperindudo, quoru a-' 
iiquot cum fuftuhfl'em,aducrti Vefpas capitibus ad imum reda “ 
dhsjdomoseasomnescompleuifTe. Quxvero ininferioribuse- 
tant tabulatis, tanquamembrya videbantur Vermiculotumin- 
ftar imperfcdfa: ipfa quoque eo tegumento, tanquam hybernx “ 
cochlex, fed admodum tenui prxmiinita,in benigniorem verni 
temporis horam afleruabantur,- qux tamen omnes, fiquidc gra “ 
uishyemsfuit,ibidem extindlxfunt, nequetaitoen cottiputruit “ 
_*__ e,-mV i y-ko iJm"i 4 t iMi/in#» InfllT * 
fub terra parere ait. Alixlubterrammaceriiscaucrms, acipciun- minj-cmsiu,,,,,,,,,.,.. - 
cis.ibique plerunque hyeme fe recondunt. Bombyces quOque quiquam, & tot lam an nos eadem forma ftatu^e fpedantur. 
A.j . anf lanidi affiimnt ni- Exoedabam quidemveristemperiem, vtquidaftutxeflentex- 
fub faxis apud ipfam terram foetificant, aut lapidi affigunt ni 
dos.vteftapud Plinium. Omnia faciunt, vta frigore,plumis, 
ventis tempeftatibus liberx,& immunes cfl'epolfint:abhisenint 
nonaliterfe fe defendunt, quam Formiex,aut Blattx. Inlndia 
autem, vt plurimum in altis xdium lignis, & alti oribus arborib. 
teperiri, aiunt, fub terra autem reperiri non meminerunt, qui de 
India fcripferunt. Nos & in leguminibus, & in humilioribusaf- 
bufculisconfpeximus. Ceterumquamob caufam Vefpxfi dueS 
habeant fub terra nidificent,fi vero duce deftituantur,in fublimi, 
Expedabam quidem veris temperiem, vt quid adutx effent ex- “ 
ploratum haberem,fcd nil vlteriuspf occilit.Fabrica apud me re-‘f 
manfit, non fine magna omnium, qui eam confpiciunt.admira " 
tione. tantum artis, & ingenii, tanturfiqueinconftiUeudoxdi- " 
ficio tam opetofo perleiierantix,belli olis his ineUe obftupefcc- 
tium Itaque , ibidem concludit Pierius, Apum texta .fnetatuin 
quafdampropemodumformas imitati. Vefpaiucaftrapotiusef- 
fe,&Maufolea, orbiculati ambitu, tabulatis fuper altcrU altens 
aggeftis.Qsioniniacitarelibuit,VtconftarethocgenUs Vefpas 
habeant fub terra nidihcent,ii vero duce deitituantur,miuDium, aggems. Vt j,- 
videor poffe rationem date.matres enim ponderofo corpore.cum aliquandohaac fuam adimrandam fabricam etiam m aere, ad ar- 
ad volandum nil, aut parum valeant, prope terram nidificare de- C botumramos conftrUcre; non femper m terra, vt nos obferuaut- 
, -r c _i. I_,iA«.,».-ron,liy>rihnc vpi rnne Abiid Vefoetum, ouod fccundoa nobisloco cx 
Authoris 
obferua- 
tiones. 
buerunts Vefpxautcmleucs, ac graciles alisquegrandioribus ve' 
ftitx, cum fint in volatu celeres admodum,in altiotibuslocis de¬ 
gere poflunt. Hxfc eunda cum de Vefpetis didafint fecunduifi 
alios autores, ea apponere nongrauabor, qux ipfe circa hxc,tum 
qux in fublimi, tum qux in aerrainuentafunt, animaduerti, eo- 
rumque figuram & defcriptionem addere; vtquxa veteribus fu¬ 
per his tradita funt, facilius aquouis curiofo ledote intelligaa- 
lur; qux autem nos infuper addidimus, noftrx induftrix adlcri- 
mus. AliudVefpetum,quod fecundo a nobis loco exhibetur pa¬ 
riter fubterraneum eft, fed orbiculatum, & alterius Vefparum ge¬ 
neris, breuiorum, & compadiorum.Additxfuntearu nymphx. 
Obfetuaui prxterea Vefpeta exfra terram Varia, inter qux vnum 
conditum a Vefpis nigrioribus ,& longioribus, q, alio fel^odo 
habuit, vnico nempe, acfimplici orbe, cellulis item &loculam£- 
tis refertum : quorum cotinuus ambitus fcabiofx pcricarpiumita 
referebat, vt cum turfus exiguum eiufmodi VcfpetUm offendif- 
^ ... — I — — E. — —^ if} A «a 4^ yays .4 y-y-IVV^A^IIVC T 1^ • 
Vefpetum, 
aliud fub- 
terraueum 
Vefpeti 
fub terra 
inuenti 
deferiptio. 
iur;quxautemnosinfuperaddidimus, noftrx induftrix adlcn- reterebat, vicum rutius exiguum emimoui r «peiuu, 
bantur Vefpetum intec»tum, terta ad pedis altitudinum efFofla, fem, pericarpmm fcabiofx deleraflem, mhpofteaaccuratius lU- 
media agrorum via, fub nucis iugiandis arbore inuentum, hac fp«xifl'em. Huius fundusauerfa facie xqualis niger cuius materia 
fere colfitutione ac fimira. Antrum feuforamenanguftum, nem- comofi in Apum fauis refpondebat ita vt picea ofadudis oblitul- 
Vefpetum 
nigratum 
Vcfparmn 
pe ea amplitudine, qua fingulis pateret aditusin terrx fuperficie 
coafpicuum erat, aquoiter eiateiufdem ampli tudinistendensad 
Vefpetum,non quidem reda feu perpendiculari linea deorfum 
ducens, fed ad latera per cuniculos quofdam duorum plus minus 
p.tlmoturninteruallo,aprimo (” quodinfummarn humum defi¬ 
nit) foraminis veftibulo. Hic maiori, & ampliori finu terta exca- 
uata eft rotunda propemodum, acipfius V efpeti ouali figur^ pro- 
portionerefpondens. ita tamen ,vt inter Vefparum domicilium, 
& telluris caua latera, tantumfitfpacii,quantum ingreflurisfua 
penetrali a Vefpis fufficit, ad tranfeu ndum ardum illud olliolum 
totiusaluearis vnicum, ad latera collocatum. Hac ferobe aperta 
cfr-lTacueVefparumxdificium domiciliumque 
fcicouali,altum fere dodrantem, duas palma; 
vndiqueeeuouum tefta , ita hoc membrana corticea 
queappareret. Sedhefcioquaincuriaiconem nonexpteffi.Vefpx 
illx nigriores, & longiores , quas fuo loco depinximus etiam in 
fublimi, locis variis,& variaftrudurx figurafauincant; fed fauo- 
rum tantum fingulos orbes faciunt, non vt alix fex ordinibus co¬ 
llatum ac vndiquaqucclaufummunitumque. Quafdamiuxdiu 
lateritiis tegulis xdificafle inueiii, ac fuum opus tegulx facie ca ¬ 
ua i acerna, ac dbotfum fpedante fufpendilTe, eique clauis feu pe¬ 
diculis binis, aut ternis pro operis varia magnitudine aflSxille.Na 
m vna tegula ternos faUosafe mUtUo iufto interuallo dilcretos 
vidimus. Vnum exteris maiorem figura oblonga , ac fere ouali 
tranfuerfiiii adhxrefcente,qui ob cauitatem qua concinebatur im- 
iluearis vnicum, ad latera collocatum. Hac ferobe aperta tranfuerfimadhxrefcente,quiobcauitatemquaconcinebatUtim- 
mieVefparumxdificium domiciliumque apparuit, figura bricis, infaiorefeufupinaparteteretinonnihilgibboeratconue- 
.ali,altum fere dodrantem, duas palmas tranfuerfas me- xus Huius pofticond.aturtertioloco. Omnib. in hac tegula m- 
" • ■ ’ ■ nentis hoc comune eft, vtruptema pars, traiifuerfimduda, a qua 
_ C— lyy-yy-.l.. tiTI f OO I t fV A >4 m ^ V tV (it Af( ^'i ^ 
dic latum , vnaique ceu ouuiii itiid , - --- ^-ly-V- r ri ' 
obdudamjeaquefubalbidaarenora^fimililichenimanno jduf opus aulpicantur noflnunquam,re<aa lineamcrauluerlakxquj 
;cr-i cnm fauis lubdauti-Ej non vt Apum cerea (edlignofum quid iem confli tuatj reliqua lacera fere hemicyclum Aqualem tlonnu- 
iriO''t?re? iihquifque tenuioribus leguminum feu funariae maioris quam inaequale faciant. Vndenc vt quidam horum fcutiHgucim 
.»_* . .I'/'/' -tt- /*lA 2y „ _ y £*y .. y yylyyyxyy «y. y> 1 a < aV\ i »•« 1 1 i-\ t-VT rVV I A 1 V M M -S 1 -tV fva /H*S M oVtV . 
7t faui ab 
;iu fauis 
ciriteruur. 
■ulbonsca didlx pericarpio, aut Icabiofx fimillima fubftantia. 
- v",sfnpernap.iis,teia:ivicegerebat,&velutituguria, acmap- 
V -.: :!mine medioin conumfaftigiatOjabimbre vndiquaque 
'( ■ - rte 1 nciditj defendebat, inque parietem lateribus omnem 
,:i. 1 .niticurfum aditumque prxcludebat Infimabafisfunda- 
.1 vice fungebatur, denique vndiquaque afordibus, putredi- 
a mtasceddebat.Hoc velutiputaminedetratfto feni fauorumfe- 
i produc clafles feu orbes, qui fibi mutUo tanquam tabulata fola- 
ua aut contignationes iuperponuntur, ac imminent iuftoq;dif- 
fitx interuallo. Sednetabulata fuperiora collabantur, foctufque 
premant, autfuftocent, fingula columnis quibufdam fuftinen- 
tur, qux non fufque dequ i formatx funt, & conftitutx, fed a la¬ 
ta bafi incipiunt, Scadconcauara feu pronam fupetiotis tabulati 
far.icmlato, ac protenfo epiftilio protenduntur , inftar clauiv- 
tnnque capitati pollicis lati longitudine, ita vt fornices, & hypo- 
pxa videantur infimi acfupremiotbesexigui,&angufti,medii 
ampliflimi, reliqui orbes medix amplitudinis. Singuli plurimis 
cellulis abundant fe.xangulis, in quarum quibufdam Vefpxadul- 
tx, in aliis foetus iuniores, attamen perfedli, & alati, aliis Vermi- 
cuii condebantur, qui omnes pofterioii pane furfum fiti erant, 
quaminxquaictaciant. Vndetitvtquidam horumfcutifigurim 
referant ferme trigonam alii miriilornm feu pinnarum marinaru. 
Qjjanquam etiaimfunt, qux rotunda propemodum fuhtforrha. 
Quibufdam, vt maximo ante piifto, pediculus in medio erat ve» 
lut dorfo; aliis tamen fete parte fuprema, maxime his qui a plan¬ 
ta quadam aut muro ,fufpenduncur. Alius enim infumibuloin 
xdium culmineadhxrere compeitusfiguramufculi.fuptcma par¬ 
te annexus tti bus clauiculis retro gibbofus, ante nonnihil coUca- 
uus. In his cellulx maxima ex patre patulx, qutedam tamen aditu 
feu foramine obturatx. Harum nihilominus vacUx nohnullx. At 
in quibufdam denuo Vefpa abfeondita latet, qux perrupto illo 
operculo in confpedlum prodit. At contraria inter fe tumhx, 
tum alix Vefpx, qux in fubteiraheisalueareconftluuht,ratione, 
aefitu cbllocatx videntur,fostus nempe, capite deorfum fpedlan- 
te, cum alix adultx ario terrx obuerfx ftent, ac Vt Atili ait, retro 
ire videdtur.Cellularu qu^da eminctiotcsfunt,ac exteris alticres, 
in quib.ducesVefparu agere credfiturT otius aut fauicii eft fitus vt 
qin co lunt Nymphx deorfum,qua apertu eft, capite^pendeant, 
adult^aut ano,vtin CrabroUctooptime, accofpicueahimaduer 
fum eft Aliud Vefpetu phialiforme nuncupaUi q> phial^ in medu 
exterius confpiceretu];, erat n. collo angufto, contra ventre,qua 
maximo. 
Vefpetum 
phialifot- 
me. 
i 
gl#" 
tifp’.: 
fjiPi! 
issC; 
tijii 
ggS-! 
EiSi 
iis 
lEB I f::, 
Iri ssc'. 
I ac": 
te 
- ki 
& ,tf 
« jiffi 
•Sta 
)»>a: 
‘fe ~( 
t r»» 
'ili) 
Bjmm 
fibiffl 
««ne 
piiiii 
SSiUlI 
tens 
feife 
iltCDl 
nT 
lefcji 
iitoi 
