Liber Primus de Infe£tis. 
89 
jnaximojaccapaciflimo.cui latus pediculus appcdebatinftar eius ^ nariin cibum, ynde numen habet. SednonMufcasfolum com- Quando 
h^.- muniteritadidlas, (ed fimilialnfeda minuta alia, vt Apes. Cum 3;. nyomo- 
itaque non modo frmftibus, fed etiam ApibuS, maxime humano (jp capian- 
generi commodis,noxam inferant.modi quoque eis inlfidianJi,ac tur. 
capiendiinuentifunt. Capiuneur,inquit^AriftotcleSjhyberno 
temporeinfpeluncis,&qu*aculeum habent, & qu*carent.Ca- 
pitur magna matricum pars a (olftitio apud Vlihos : colligunt 
hincenimlentam,&glutino(ammateriam Capiuntur per pra;ci- 
pitia, Atterratripas,pra-rupraquedircitoria, omnefqucviiuntur 
aculeum gerere. Et capite priecedenci modum quo capiantutab 
Apiariisdocet, his verbis. Impugnantur Apes a Vefpis, vt dixij 
quamobremApiariieasvenantur, conllitutaolla, Sccarneinea 
polita: vbi enim multie iarri ad carnem acceflerinc, appolito oper- 
culofuperignemollamimponunt. AliterfcaElianusVefpas,in- 
uuit. oriuatim hoc modo comorehendunt. Ante eamm nidn<:<< 
cui phialae noltrae vineae infiftunt, dum menfat apponuntur. Hoc 
inter leguminis genus eruiliadiftura, quod fua natpra»»iisAi>d)is» 
«ft,inueni,cui fuo pediculo,adhaErebat. Materia eius erat fubtilis, 
membranofa, qua vndique erat circumdudlum,quaeque exterius 
multas circumcirca eminentiasfme habebat,ex quibus au- 
lim afleuerafe a latiori bafi fiue pediculo ad ventrem vfque Vefpas 
hoc opus oXfas fuilTe, deinde ad collum vfque perucnifle, aqneita 
tandem totam phialam perfccille. Et vt ea qua: interius cotenca e- 
raht, diligentiusinfpicercm,, forfice per longitudinem diffecui, 
trefquealiasmembranas offendi, lingulas quidem inani fpacio 
diliunffas, per quod Vefpa: circumcirca percurrere poterant, pri- 
nramembrana exteriori minor, fecunda amplior erat, tertia o- 
mnium minima. H® itaque omnes eam figuram habebant, qua¬ 
lem exterior,qu® primum, antequam diffecueram apparebat, ni¬ 
mirum phial®,nam intima membrana, qu® poftrema videbatur. 
Collum quam breuiflimum obtinuit, reliqu® dein ex ordine lon¬ 
gius,extremaque longiflimum In intim^ membran® medio,cum 
feptemtantumeffentcell®, e®que hexagon® , quis nonincon- 
gtueconiiciat, feptem tantum etiam fiiille domustam pr®cl.ir® g 
fundatrices. AdiecimusitemFauosApumdomefticaruin, vtli- 
Vcfpsean militudo appareret Reliquum eft modo, vt confideremus, vtrum 
mei & ce- nam ceram. & mei conficiant Vcfp®, prsfertim cum de hac te va¬ 
ram confi- ri®fintmultumquedilcrepantes quorundam autorum opiniones 
ciaut. quorum qu®nam palmaris fit, difficile cftdifcetnere Vefp®, in- 
l£.ii.r.il. , quit / Plinius, c luto nidos faciunt, & in iis ceras: Huius quod 
fciam, non meminit Ariftoteles. Ait Ouiedus Vefpas maiores, 
Vefparum quas in Indiaefledicit,Vefpeta habere maiora,cellulis, & forami- 
Indicatum nibusplena,eiufdemfpeciei,qu® in Hifpania a Vefpisfiunt.ficcas 
quit, priuatim hoc modo comprehendunt. Ante earum nidos' 
naffam, in quamprius paraulam Mcnnaiar, aut exiguam. Mem " 
brademcumlope, vel Chalcide imponi conuenit, appendunt." 
E® verofua natura edaci efca alledl:®,frequentes in naffam inci-" 
dunt.quibusnafla comptehenfis, non ampliusretroregredili " 
cet.Intereunt autem facilius fi confpefgantur aqua.autigni cre “ 
mentur Autot eft Bonardus, qui alium occidendi modum feri-" 
bit Sumito.inquit!,vas oblongo collo anguftofupcriusforami " 
ne.ventre inferius amplo, cui vcfpertino tempore lumen impo- " 
nesradhoc Vefp® accurrent, omnefquc com.burcntiir calore!u -" 
minis. Vt autem vu® a Velpisimmiinesfint, olebafpergi ex ore “ 
fuadet I Pii Ilius. Idem Gaudentius Mcrula.Vuas.lnquit.ne Vef- ‘ 
p® (de hac enim te fu peri 11 s, vbi de oleo agitur, leniter eft fadlS ‘ 
mentio) & alios frudf as attingant, oleum ore forbeto, & vcluti" 
inflansad vuas,&fiudtusaccedito. 
i Memeta. 
vclpe 
TA Lih.^. 
tamen nihilqihumiditatis, aut liquoris continentes, pr®cerquam 
illam materiem,ex qua fit earumpropago.atquehxcin arboribus 
reperiri. Alii etiam Indicarum Hiftoriaiumicriptores nidos aiut 
in arboribus conficere, fedaiddunt.necibimel.aut ceram.iis inef- 
fe,fedficcoseffe, vtinHifpania, aliifquelocis, vbi Vefpxrepe- 
riuntur.Neque ego vnquam quod fciam mei, aut ceram in iifdem 
deprehendi,fed Fauos aliquos quidemjplenos fcctibus, & Vermi- 
culis,alios prorfusaliquo humore deftitutos, & eorum materiam 
Bon ceream vt Apum, fed membranofam, duriufculam.ac veluti 
diftum eft chartaceam. Verum eft, quod liquorem quendam ore ^ 
vel ano tenuem aquofum atque infipidum emittant, qui num mei 
fteri poffit dubito,cum id neutiqua deptchcndetim.De Bombyci¬ 
bus autem Vefparum grandiorum generibus notum eft , apud ve¬ 
teres mei cerafque effingere. Naminearum cellulis mellisetiam 
„ praui.cuiufdain (tefte m Ariftotele) inchoatio repetitur. Et Pli- 
,, nius.In iis (nidis)inquit,ceras largius,quam Apes faciunt.Vide¬ 
tur autem id Plinius tranftuliffe ex Ariftotelis quinto de Hiftoria 
animalium, fed hic non largius ceram facere, verum pallidiorem 
effeaffirmat his verbis:feorfimque a membranaceraminlutofa- 
j, ciunt, qu® multopallidiorfit.quam cera Apum Qrjid fiiuaqus 
c Bombycum genere ellc dicamus, quas fupra inter Apesfylu^ 
ftresvna cum fuis Fauis depinximus! 
sonv S. 
HESCRIPTIO. 
nuacitas. 
VOlAtVS. 
VICTVS. 
RATIO. 
CAPIENDI 
CutVefp® T TEfp® quoque non refla volant, fedcitculatiter. Ratioeft, 
nonrefla V quod cauda cateant.Namqu<jcunqianimahavolatuin exer¬ 
cent, eaud® fu® beneficio refla volare queunt, fi vero hac defti- 
tuantur,pr®ter quam,quod circulaiitet volant,etiam haud diu fe 
volent, 
H Aud exilem effe Vefparum fufurrum, prscfertim fi plilres vno Sufurrirs 
fintin loco.lndicat Luciahus.Refle.inquit.vt dicis, confer- Vefparum 
timfiquidem, vt vides, acceduntturhultuantes, & perinde ac" ‘ 
Vefp®,circumftrepentes verticem Qgamuis quoque pollemus" 
hunc locum intelligere de modo, quo vtunturadvlcifcebdum eos 
i quibus l®f®funt, aut itritatdi. Quandoquidem irritat® ab ho- j, r - 
tninibus, circa caput & verticem, miium in modum circumftre- 
punt- Terreftriaomniarefpirare, & quxeunque pulmones ha¬ 
bent: Vefpas autem, & Apes,vt&reliqua infeflanonrefpirare.ex 
Arift. docuimus. Qijanta autem fin:Vefp®viuacitatepr®dit®, y 
declarant earum alui qu® li a capite, aut peflorefeparehtut, diu- * 
tius.quam quoduis aliud Infefti geiius volans, viuere videntur,a- 
culeoqne nennunquam poft rnediarti etiath horam tarieentem 
pungere. , 
INGENIVM. M.ORES. 
E St in primis quid admiratione dignum in fexangulis Vefpa- 
tum nidis. Mirum enim eft.quantam in his eoniitruendisfo- 
lertiam.quantamindufttiam,quantumque ingenium adlribeant, 
Vtexantediflis, Sepiflis VefpetisfatisluperquecoBftateexifti- 
fflo.Qji® certe vix a nobis cognofcerentur.nifi eiufdem opetis,o- 
mnesinterfeelTentcoadiutrices.mutuafqueprxftarent operas ia 
rebus quam maxime neceffariis. Nam, cum duces quas matres 
appellant, domic6ntinuofedeant, &inttatefla quiefeant, eas’ 
in aere continere poffuiit: diutius tamen volant, quibus al® cor- ^ tton viflumquxtere, fed proli potius intentas effe ac nido eonfi- 
porislongitudinicortefpondent i & qu®plureshabenc. Qyare 
,(jXfoVTf25,hoceft,quorumal® cruftaceo, operimento teguntur, 
&tanquam vagina includuntur, cum fupradiftis bteuioresha- 
■ beanc alas,bteui tempore volando defatigantur, Vefp® fruflibus, 
Cibus. putridis carnibus viuunt Cibum.inquit a Ariftoteles, exflo- 
Ag.mft.e. j.ribusquibufdam, & fruflibus petunt, fed quam plurimum ex 
ai, ,,carne, fe PliniusverodeVelpis,&Crabronibusloquenscarue, 
hL U.e.H. .linquit, omnes vcfcuntur, contraquam Apes, qu® nullum cor- 
„ pus attingunt. Frufluum non meminit. Flis tamen vefei ,qu®- 
clnAUxi- damantiquorumlocapalamfaciunt, c Nicandervuiseasvefei 
phatmacu. feribit. 
Vuasedia . . —Cum Fuciignauaq; Vtfi* 
Vefpis. Vuttrumq^ bibunt Crabronum examina (uccum. 
AUh.io. VndcrfQ^alaber iEnexpromptitudinem, &celeritatemihoc- 
Taralip. cidendoDeilona,& Amphionem (qui occiforum arma rapere co- 
«abantur) illisaffimulat, qui Vefpas in campum vineis cpnfitum 
ingruentes , ad maturefccnies vuasmaflant, antequam fmflus 
guftauetint.Vlmiquoquelentore,& gludinofitategaudent.vtpo- 
te ex quo materiam colligant, aut nido xdificaadoidoneam, aut 
quod magis verifimile eft, viflui Qjqin quotidie Vefpas videmus 
per vatia nerbarumgenerapeiuolare, modo bis, modo illis flori- 
bus.autfruflibusadhxrete.cafquedcpafcete. Nam & vuisaliifqj 
maturis fruflibus, maculas quaf dam nigras imprimunt, qU® no¬ 
bis oftendunt non propter odorem adeasaduolarc.fed vt aliquod 
alimentumelfiiscolligant. Cxcerum magis carniuoras effe ex 
Ariftotele fupra diftum eft, nec a Serpentibus abftinent, quibus 
eas viuere his verbis c Plinius afferit Vefp®,inquit, ferpente anide 
efife.il.x.XJ- Yefcuntur.quoalimento mortiferos ifliisfaciunt Sed quod iderti 
autoreodefri libro Vefpas, feribat Mufeas grandiores-feenari, & 
fr.j. Hiff. amputato capite reliquum corpus iis auferre, id de Crabronibus 
x-A». diflum vult/Ariftoteles.Vefpa tamen vefperi putatur Mufeas vs- 
ciendo, alimentum autem ab opificibus adminiftrari, oportet. 
Hoc enim diflum ex Ariftotele eft, non prxterea duces operari 
cum Vefp® operariaifauis affuerint; fedipfas operarias cibum fuis 
ducibus fubminiftrare: idque ea re conftare quia duces non euo- 
lent vnquam. VndeaAriftotelesciuilisgencris Vefpamfacit ,vt at.i.BiJl. 
pote quarum opus communi efficitur opera, idemquemuniiso- c.i. 
mnibuseft. EtalibigicgalialdfeflaVefpasadnuas effe dicit Nec 
multominorinharumoperefedulitas, quam in Apum confpici- 
turiproptereaque fe AriftotelesinterIp^TixwvKTOlnfeflaeasnii- bi.p. Hifi. 
meratinquiens.Infeflorum operofiffimum, & pr® cjtterisfere o- r. 41, 
mnibusanimalibusgenusFormicarUm, & Apumeft:Crabrones 
item, ac N^efp®, & prope dixerimomniahuiuscognatageneris. 
Necquoqueibidem, in vit® muneribus minus, quam Arane® 
funtjingeniofasellenegat.Vtrumnamregeshabeant, ambigitur. Vefp® nu 
Sunt quiidnegent.fuilticem, qui affirment Plinius ait, necCra- reeesha- 
btonum, nec Vefparum generi reges, auteXamina effeifedfubiu- beanc. 
derenouari multitudinem fobole. Cum tamen duces, & reges ef- c H,/?. 
fe.tumVefpis.tumCrabronibuscAriftotelespluribuslocisaper -1 4», 
gtiffimeferibat, prxfettim, vbihxcloquitutdeCtabroliibuS. Du¬ 
ces more Apum Vefparumq^ue ha - ent,qui proportione ad Cra “ 
btones maiores, quam Velpatumad Vefpas, & Apum ad Apes " 
funt.DegUnthiquoqueintUs.vtVefparumduces.Idem confir- " 
matetiamdAlbertus Magnus, Vefpas&Apesreges, &duflores AU s tra 
habere fetibens. Amorem prxterea erga prolem, & pf ocadiihi- j 
candi audaciam, promptitudinem , vlcifcendi cupiditatem eos 
qui fummopere Ixferunt; animofitateiii in pugnando animad- 
Uertere oportet, quantum h® omnes animi dotes ih hisexccl- 
lanti Nonenimmaior ApumcUraergafcEtus, quam Vefpar' al' 
effepoteft, nec maior defendendi plomptitudo, atqUe Cupic..* 
tas, fi a pr®tereuntibus offendantur. QUod innuit c Homerus, cUiadne, 
Alii loui indignantis exemplo ditentifque AcliiuoSt.amfortiret 
K i impetum 
