94 
Vlyfsis Aldroiiandi 
Crabronu 
ingens in 
Vtqj pr^et pandi tttgo rejidehat afelli. 
Applicat hunc vlmo cdnicibufijj caiits. 
tPonftitit ipfe fuper rxmofo fitpite mxus, 
auide trunco condita mella petit. 
Millia CrahronufH coeunt ^vt 'vertice nudo 
•Spicula defigunt ora^ pnma notant. 
PrtCterea ego in ageliomeo Crabrones in arboris (quercus) caiio 
nidum habuitie obferuauifuperioribus annis. QUi de vtraqueIn- 
diahiftorias confcripferunt, aflerUntibidem ingentem Crabro- 
Indiamul-jmtn multitudinem elle , & infula Spagnoladidta, Crabrones 
titudo. quoque fub terra nidificare, quemadmodum de noftris fcripfit 
Plinius. 
VICTVS. DJMNJ. 
N On alitem cibum more Apiumin fauisrecondunt pcrliyc- 
mem, fed vt ait« Ariftoteles, iciuni eo tempore latent, m«l- 
Cibus tiquemoriuntur: an vero omnes incertum eft. Quoautemcibo 
Crabronu vtantur nobis ibideni feriptum reliquit Ariftoteles his verbis, 
qualis. „ Crabrones non floribus, vt Apes,fed carne magna parte viuunn 
Mufeas vnde fit vt verfari vel in Hercore fepe foleant. Venantur etia Mu- 
venantur ,j fcas maiufculas, quas vbi ceperint abfeiflo capite, reliquu cor- 
Crabrones ,,pus geftantesauolant. Sed pomum etiam dulcem appetunt per 
Irudlus ,, pomum vero dulceminteliigit hic ArillDtelesfrudlus dulciores 
dulces ap- autumnales, qui molli cortice veftiuatur,quos Grteci oTt-Jpa; y/ v~ 
petunt. *««<vocant.Vuas enimcorrodoreiifquedeledlariexeofit roani- 
•xiag» Feflum,quod autumniprtefcrtirntemporeplutimiinterdumcir- 
yr.vxM ca vites inueniantur. Obfetuandum pratterea eft in fupra citato 
quid apud Ariftotelisloco, vbi dicit venati Mufeas grandiufculas, deVefpis 
Grtecos & id dicere Plinium. Sed Vefp£e,inquit,Mufcas grandiores venan- 
Ariftotelc. tur, & amputato iis capite reliquum corpus auferunt. Iu India 
bL.fr.c.ii, certe perniciofum genus Crabronum eft, cibique magis quam 
Vefpa: in noftrum auidum. nam oleum, butyrum, cunftaque alia cibaria li- 
India ciba- quida inuadit, nihil abfeonditum j nil opertum tenetur, penetrat 
ria lipuida cumfta, imo vero ipfa linteamina notis liturifque deturpat, com¬ 
petunt. maculatque adhairentibus ouis lenta quadam tenacitate. Itaque 
non aliter quam Formiese inter indis mala, connumeratur. Prs- 
terea omnes carne vefei, tum de Crabronibus, tum de Vefpisa 
Plinio didum eft. Apibus nullum corpus attingentibus. Atqui 
qusnam detrimenta adferre & quibus foleant, cum de iis nobis 
incidit fermo, dicendum pluribus. Apes cum plurium animalium 
infidiis obnoSis, tum maxime Crabronum.nam hi quoque a poe- 
Georg. tarum principe c Maroneinteteaanimaliarecenfentur,quseno- ( 
xam aut damnum Apibus inferre foleat, ita inquit. 
Non fepe fauos ignotue adedit 
Stellio ? lucifugH congtfta cubilia Blattis. 
Immanif^fedens p aliena ad pabula Fucus, 
Aut a^er Crabro imparibus fe immifeuit armis. 
Itaque fumma diligentia adhibenda eft, diligenfquecuftodia, ne 
obudiishorum inlidioforum animalculorum diripiantur,quod 
nobis quoque prscepit (/Columella itainquiens. Sedinter Cani- 
„ culs & Atduri ortum cauendu erit,ne Apes intercipiantur vio- 
„ lentia Crabronum , qui ante aluearia plerunquc obfldiantur 
prodeuntibus. Vt autem probem iuuencos a Crabronibusiafe- 
ftari, ad Ouidium meconferam, qui cum Dsdalionis in fugien¬ 
do celeritatem cum iuuencoruma Crabronibus pundtorum ce¬ 
leri curfu compararet, idipfum in Uuifle videtur. Nam cum< D ce- 
dalionDians infenfus ellet ob mortem filisfefeque vellet de al¬ 
to prscipitarej ad verticem Pernaffi, 
Concita membra fuge mandat ; fimilisi}^ iuuemo 
Spicula Crabronumpteffa ceruicegerenti 
^a via nulla ruit. 
A e Ariftotelem italoquentem. Qgod, inquit, ad generatione co- “ ? 
gnatorum iis {Apibus j animalium pertinet,vterabronum,Ve-<‘*i’*^®‘ 
Iparumque, fimilis quodammodo ratio eft: fcd defuit his locU “ 
ples naturs dotatio metito. Nihil enim, vt Apum genus habent “ 
diuinitatis. Generant quippe matrices vocatas, primofqifauos" 
confingunt. Gcnerationeverocoeundointer fefunguntur. Vi-“ 
fuseftenim fspeeorum coitus.Fenturam autem Apum'modo“ Fmtus ^ 
inftillantad latus cellularum faui, Separi itibus admouent. Sed Crabronu 
quemadmodum Vefparum fatus, ita quoque Crabronum haud 
eftxqualis. nam aliis cellisgrandiufculusineft, vt queat volare, quomodo 
aliis nympha,aliis adhuc Vermiculus. Excrementum Vcrmicu- 
listantum, vt& in Apum genere eft Nam,vtaitdAriftotelcs, dsai^t.e. 
Apum & Crabronu & VefparumVetmes,quamdiu recentes funt, ^ 9 - 
tantifper Scftercus emittere videntur.- at cum forma: lineamen¬ 
ta receperint, fubquafacieNympha:appellantur, iamnequeci¬ 
bum prsterea capiunt, neque vllum reddunt alu i excrementum, 
fcdcoerciti & contradi quiefcunt, nec vllo pado mouere fepa- 
tiuntur, vfque dum fpecies deftinata perficiatur, quo pado euo- 
latprolesruptoquocontinebaturfolliculo. Cxteruiii quod fatus 
in-squalis fit a e Plinio quoque traditur. Fatus (inquit tam de cap.xi. 
Crabronibus, quade Vcfpis) ipfe ina-qualis eft,& barbarus (alii “ Mei in 
legunt, vcbarbaris ) alius euolat, alius in N ympha eft, alius in “ Crabronu 
B Vermiculo. EtautumUo,nonVereomniaea. Plenilunio maii-cellis, 
me crefeunt. Mellis quoque paululum quantum gutta, in cellis ‘‘ f Ub. y. 
Crabronum c regione parari fcribit f Ariftoieles, Schadonefque Hifi.c.e^. 
huius generis iion vere, fed autumno fieri, crefeereque pluti- 
Apibus 
noxii Cra 
brones. 
C4. 
iLib. j. 
Re Rufi. 
luuencis 
infefti. 
e Metamor. 
1 1 . 
D 
Q' 
Ex equis 
nafei Cra¬ 
brones. 
ORTFSi GENERATIO. 
Vemadmodumex bobus fiue tauris Apes, ex equis Vefpa?, 
ita quoque Crabrones ex cuiufdam animalis putredine nafci 
di^ntur, fiue id equus fit fiue afinus, fiue quoduis aliud animal,- 
Multi enim opinantur illud Nicandri fiue alterius cuiufuis auCo- 
ris carmen. 
,jS SipD* Jy freois mC^ot /t MsAlos-isTy. 
ideft. 
Nam cfuia equi Vejpaigenerant, examina tauri. 
tam de Crabronibus quam de Vefpis didum efle. n^m ex niortuis 
iL.it.e.20 „equisVefpas& Crabrones oriri fcribit ex quorunda autoritate 
,, 4 Plinius, his verbis. In totum vero (tradunt ApesJ amiflasre¬ 
parari, ventribus bubulis recentibus cum fimo obrutis: VirgiHus 
„iuuencorum corpore exanimato, ficut equorum Vefpas atque 
Crabrones, ficut afinorum Scatabeos, mutante natura ex aliis 
qushiaminalia. Suntrurfus alii,quiaffirrllant,exAfini cerebro 
Crabrones nafci: &Conftantmus LanduslibrodeNufflmifma- 
tibus veterum ex Plutarcho tradit ex bobus Apes, ex equis Fucos, 
ex Afinis Crabrones generari, vtcumquefit, conflat plurimorum 
hMetamor. veterum fententia, quod vt ait ^ Nafo, 
I/. Freffus humor bellator equus Crabronis origo efi. 
Hinc hallucinari quidem Seruium exiftimant, quod ifl primo 
AeneidoS libro hxc verba ponat. Proprietamen Apes vocantur 
ort^ de bobus j Fud de equis ■, Crabrones de mulis, Vefpa: de Afi- 
Ex coitu niscum qUo eruditus quoque Paulus Marfus Picenas in fuisad 
generari Nafeonis Faftorulibros Commentariis, deceptus eft, qui eadem 
crabrones cum Setuio alferuit. Quomodo aut per coitum propagentur, audi 
ttmm plenilunio. 
NlDt^S DESCRIPTI©. 
C Raljronum fauus, qui apud Suidam vocatur, pluri¬ 
mis conflat cellulis continuis,iisque fexangulis, non aliter 
quam Apiim aut Vefparum,<^ia: conftradte funt cx materia qua¬ 
dam corticea, & mehibranofa Longe tamen latior fauus Crabro¬ 
num, quam Vefparum eft, vtUit Arifloteles. Ego vero quomodo 
iriefe habeat nidus aliquoties confideraui.fimikmquefere Vefpa¬ 
rum , qua? ex tabulatis fiue orbibfisIuUm conftruxeiunt,femper 
competi j vnico vero orbe nunquam anrmaduerti. Porro 
Crabronum nidis maiores fint cellula:, facile a Vefparum difeerni ^ 
pofliint. Inueniuiitur autem quinis, aut fenis, vtplUrirnum fex 
ordinibus feu tabulatis couftrudi, cuius modi is erat, qu:m agri- ^ ’ 
colameus, cum quercum per medium ferra diuideret, oftehdit 5 ” 
cuius cacumen in fuperna truiici Caui partefitum, tefti locb fun¬ 
gebatur, fubftantia membranea betiilte mediaUo cOttici fimili, 
quam ex populi nigrte, & falicis ligno pUttilaginofo, acpulueru- 
lento ab exedente carie, humortglutinofoiispeculiari,compin¬ 
gere dicuntur; nec ea contigua, Sc folida eft, vnica veluti mem¬ 
brana conflans; fed pluribuS, ita vt lamella plures fibi mutuo ad- 
hsrentes videatur in eo quod inter ipfasincetcedebatintetftitio, 
rotundos quofdam duftus canalium modo feti fiftularum con¬ 
tinua id fundum feu vltimum orbem via, effingerant, per quos 
ftipeinae deoiTum ferripoftent.ih fundbatiteffl cortex, quototus 
alueus citeumueftitur. patulo aditu dehifccbat, Vt pOte per quem 
alueipenetralia fubeuntes, adfingula tabulata adfcendunt.ine¬ 
rant enim St fingulis tabulatis fua foramiiia fatis ampla, per qua: 
in fingulas cellas fingulte fe recipere poterant. ObferuauimuSi 
quoque alneum tam prudenter ab his fuifle conditum , quam 
ab aliis quibufuis, aut Apibus, autVefpis, natti fuperna arboris 
caui parte vno latere, in qupd non nihil parte fuperiore rey-lina- 
bat fufpeofus erat, eofitu, i*t cellularum ofcula deorfum propen¬ 
dentia fundum antri arborei fpedlarent, & Crabrones, ac eortim 
Nympha, & Vermiculi capite deorfum tanqtlafn tuitura con¬ 
derentur nec id aliam ob caufam, quam vt ab omni aeris iniuria, 
& qua defuperin ea arbore incidere poterant, pluuiaahifqufcvt- 
poteadrepentiblls tutiores effent. Uam fi cellula ea parte, qua pa¬ 
tent, c.-elumfpedfaflent, magnis certe incommodis obnoxii fuif. 
fent. Singula aUtem tabulata eiufdem erant materia, cuius cor¬ 
tex exterior, verficoloribus lineis, albis diCo & ferrugineis, tSn- 
quamfegmehtis interftindla. Reperiuntur nonnulli quoque al Nidi alte-' 
ilei Crabronum mhiores multo quam pradi£li,&feptem tabula- rius de¬ 
tis exornati, eiufmodi ruri meo intedlo teperi trabi appenfum, feriptio. 
altitudine dUorum dodrantum circumferentia quinque iifdem 
lineis cum fuperioti eminentibus albiS & ferrugineis, tabulatis 
rotundis tanqUam orbibus, cellulis plenis, digkum tranfuerfum 
altis, qua digitorum duorum latitudine a fe inuicem diftabant, 
adfacilemfingulisingreffiimi hac columnis optima erant fulta, 
in fuperioti huius nidi parte foramina erant maiora, 
parentes degebant, in inferiori minora,in quibus filii, 
ram hic cumfuperiori coniunxi. 
NATVRAi MORESi 
1 quibus 
Eiusfigu- 
i^VmplancarUm agreftium natura Crabrones optimeconue- 
V^uiunt-nam vt ha filis natalibus fruentes ac terris,qua cuiufqj 
natura conueniunt ad vita fu^ principia conferuada nullius cura Crabroni- 
egentiita quoqueGrabrones, cum nunquam manfuefcant^cu- busefle 
tamrcfpuunt. Porro duces more Apum habent (vt reflatur «duces, 
Ariftoteles) qui proportione ad Crabrones maiores funt quam nli.d.Hifi- 
Vefparum ad Vefpas, & Apum ad Apes, cui apertiftime con- e.ipt. 
tradicit b Plinius his yeibis. Nec Crabronum, nec Vefparum bt.ii.f.ai- 
generi 
