Vly fsis Aldrouandi 
104 
Bombyce proiKnit,lioceft> EiucaSeiicillamiuistextiice: quem fit Chryfalis, eiquo Papilio» qui ■folliculum terebrat 
Bomby- 
lius vafis 
genus. 
Hefycbii 
error. 
Gazje er¬ 
ror. 
fi etiam «Kf«T# dici quis velit, non contradicam, quia in¬ 
ter cretera Papilionum genera magis cftobllrepetus.Vndc 
A(«sceftePolluce,& A theUso poculi genus erat angulHotis, ^0/*- 
f»»<iT 5 '#i»'«,hoceft,bombum inter bibendum edens. Maior ad- 
huclapfusellHefycbii, cui /Sc/iSuXii; prarter poculum , ell 
TK tJu c(p>ixu >, V fitffcthoc eft a- 
lumal fonum £aci£s mbre Vefparum. aut Apis magna, aut Mufea. 
Locus Ariftotelis, vbi/ 3 s 4 ^’‘'A<oi nominacut, eft in quinti de ani¬ 
malibus,capite decimonono,fed textus corruptus cU, 8 i fubiude 
eum corrigam,: Gaza Bornbycemtranftulit perperam. PlinioLa- 
tineBorabyliiquoquedicuntur, fi &ipfiustexc(isreftituatur, vt 
egoiamiamreftituam. Italis vocantur Brendole, Pauagliotte, 
Parpagliotte/Bardelli, & Firfalleuonnunquam, fedimproprie. 
GENERATIO. ET TOT A 
Htfioria. 
1» Vida: etib t.ilt 
■ Somhyc. 
a-Lii-Uifl, 
c-\g. 
H Viusgcnetis Papilionum generationem paulo aliter, qilam 
apud nos nunc fit.defctibit a Ariftotclcs his verbis: Ex quo- 
,, dam magno Veriqe,qui cornua habet,&ab aliis differtrprimum 
,, quidem cum is mutatus eft.nalcitut Etuca,dcin Bbmbylius,at ” 
,, que ex eo Necydalus. Sex porro menfibus in has omnes forriras 
,, mut.atur.Sic ille,paulo aliter, vt diXi, dc Bombylii ortu tradens, 
Bombycu quam nunefieri videmus. Non enim noftra: Eruere fiueBomby- 
ottus. cesex Vermibus fiunt, fed ex ouis Bombyliorum Notandumque 
praeterea ibi textum philofophi a quopiam efle corruptum, ac in- 
uerfum, & debere legi, nafeitur Eruca, dein Necydalus, atque ex 
hocBombylius, quanquain mendofam illamledlionemfecntus 
bE.ii.r.ia. ficAPlinius, nifi&apudhunc quoque corrupteomnialegidica¬ 
mus, quod certiflime affirmare aufim Textus corruptus habet fic; 
Eft & alia Bombycum pde Bombycibus Vefparu, aut fylueftriu m 
Apum generis erat locutusj origo egrandiore vermiculo,gemina 
Plinius praetendens fui generis cornua. Hi Eruere funt. Eit deinde, quod 
correftus. vocatur Bombylius, ex eo Necydalus, ex hoc in fex menfibus 
Bombyx. Ego vero lego fic : Eft & alia Bombycum origo e gran¬ 
diore vermiculogemina praetendens fui generis cornua: hincE- 
ruca fit,qu^ &Bombyr appellatur,ex eo Necydalus,ex hoc Bom- 
Atiftotel. bylius.Omniafei menfibus. LocUs Ariftotelis corrigitur facile eX 
correiftui. ipfiufmetprreccdentibus in eodem capite verbis, qnre nos ante ci- 
taUimus, vbi nimirum difertiffimis verbis feribit ex Erucafieri 
cLib ^.de Chryfaifdem ,& ex hac Papilionem Idem eX c Plinio ejiximus, 
tauffpiant. idem dTheophraftus tradit, binisin locis, nimirum in quinto de G 
, g Caufisplantatuffi, &:infecundodehiftonaeatnndemiinquopo- 
df^lib z. ftremo loGo mutari feribit generationesquafdam pcrpluraani- 
hifi c i. m*!ia, vtcumex Eruca fit Chryfalis, ex Chryfalide Papilio i fed 
Gaza er- TheodorUsperptram ibi habet, cUm ex Tinea Eruca, tum ex ea 
Papilio gignitur. NamTheophraftusTinerenon meminit,fed 
Necydalus Chryfalidcrn ait nafciexEruca lafil vero »s»6'J'«Ao»idcm efle quod 
ttuid' ;j^u!7KAij,ipfilm nomen indicat, cum veliit mortuum, vel potius 
Inualida fopitumfonct, viids Gazarefte Inualidam tranftulit, talemau- 
Dalecham tem efle Chryfalidcrn prarterquam, quod vulgo notum eft, ipfe- 
pii error ibidem Philofophus atteftatur.Cuius diftionis vim cum non 
Bombyci- aflequercturiacobus Dalechampiusin fobdiflimum erroremitn- 
naveftis. pcgirj&fiioftipldmgladioiugulat. NamcUmpriuslocumAri- 
ftotelis eodem planequoegoreftituillet feiifu, itnoiifdempene 
verbis , in fubfequenti Plinii capite mutata prorfus fententia, 
quamdiu,inquit, filum dUcit Eruca, & latebras illas fibi tedificat, 
,,Bombylius, Erucxnominerelifto, nuncupatur, non afono, 
,, quem bombyzationem Feftus vocat, fed a bombycio, id eft 
' ,, vellere, quod orditur , vnde bombycina veftis nomen habet, 
,, Poft quadragefimum diem, quam Erucafeabdidit, & in bom- 
, jjbylium mutata eft, fubnafcens Papilio, nimirum cornutus Ver- 
„ mi 5 ,& quatuoralispenliatus, tum fuccum exhaurit, qui molii- 
,, tiem velleriprxbet, tum exefo folliculo, vt exitum fibi quxratj 
„ velleris eitrinlecusincumbeUtisfilurn piofcindit, acdiflecat,vt 
,, eius traflum.qui rota carminare nititur, fequi n6 poflitjfed dif- 
,, cerpaturjacdiuellaturPapiliOnesvEKv^KAsss Ariftoteles vocat, vt 
,, equidem cetifeo, vclutirediuiiios, morteli • 
,, beratos,acvitarefti tutos,commutataforrna,vel lExi/arajTgs, id 
,, efti>'E«7tt7-!<5,0t'i,iSfess-(J)e(vr.mrj(;i|aMoj!^'K5, Vldmos, recentlfli- 
,, mo5,nouiffimeprofi!ientes. Sic ille. In qUibus hoc prtEcerea no¬ 
tandum, quodbombycium velliis, & veftis bombycina, non di • 
cuntura Bofflbylio,feda Bombyce Bombyx eniiii eft Eruca, qux 
texir, non Bombylius, vt patet ex Plinio,cuius caput vigefiraum 
tcrtium libri vndecimi de Bombyce Coa inferibitur, & in fine ca- 
pitisdebombyc nisveftibUslo'quens, Aflyria, inquit, bombyce 
adhucfCeminis cedimus Sed cum & in huius capitismentionem 
inciderimus in eo quoque nodus explicandus eft, locus, inquam, 
alius emendandus, non tamen eo modo quo reftituit eum idem 
j, Dalechampi^iPlinii verbafunt: Bombycas& in Co Infula nafei ^ 
,i tradunt, cupreffi, terebinthi, fraxini, quercus florem imbribus 
,, decufium tertx halitu animante. Fieri autem primo Papiliones 
,,p.aruos, nudofque mox frio orum impatientia villis inhorrefee- 
„ rc, & adiierfum hyemem tunicasfibiinftautare denfas, pedum 
,,afpetiiate radentes foliorum hanuginemin vellera. Legit Dale- 
champius: Fieri autem primo Vermesparuos, deinde Erucas nu¬ 
das,mox frigore,&c.Ego lego fic: Fieri primo Erucas hUdas moX 
frigore, &c. Erucx enim prius Vermes nonfunt. Vtmodoad 
Bombyliorum noftrorum generationem reUertamur, ea plane eo 
quo dixi modo fe habet, nimirum ex Eruca iafn folliculo inclufo 
JEcf« autem vnofirefoUem ttrebrtmit acuto 
^retmtd erumpit vija mirabile monfirum 
Alitit tn parut, Bombyx coUeBafiguram, 
Btnouaji rerumfattes mirantibue offert. 
Summx equidem.imbecillitatis, & breuiffimx vitx Papiliones aEtatis 
ifti funt, vt qui ex folliculo erumpentes haud ita multo poftVene- breuitas. 
iem ineuntes diebus tribus coeunt, quo peraifto mafculus mori¬ 
tur,fccmina vero,ordineitetato qua parit innumera rotunda,mi¬ 
nuta k ferninihyofclyami nondiffimilia, aut herbxpetifiuenico- 
rianXjfubfttato fibi panniculo, vel albo, vel rubro, deinde emori- 
turitunc panniculus cumouisfufpicitur,& vbi non poffit hyemis Oua vbi 
pertingerefrigus, reponitur, vt doitiffimis hifce verfibusidem reponeda. 
Vida, quem omnes de hiftcagentcna beftiolis videre •"•i;-'- ce¬ 
cinit: 
Carpe m/mit refides, ^ funibM infidentes 
In tabulam^ refer,Jiratam -velamine molli, 
fflwppe -vbi fuhirablo fe riirfum ad fata ‘vocari 
Senferunt vicia,turbantur. / 
Concubita indulgent omnes, femina gentit 
Munere defanBi vita poft fata relinquant. 
Et feruaregenies valeant ,fttrpemqg tueri. 
Nec vero, velat in[yluisgenue emneferarums 
A lituum^yvagos pajfimfurantur amores, 
Sedeonnuhia certa fedeleBi hyrnenat, 
lUe fuam tenet,iUa fuum,dulct^pHuatur 
Amplexu caudis ambo permutua nexis. 
Inftant,^ validis iunBi cornpagibtss htrent. 
Nec Veneris breuis vftss ertt,videre reuinBi 
^luartam fepe diem-,nec quas legere .relinquenti 
•Donec vterqjCadat,necemm,fivtribsss haufisss 
Mtu prius occiderit,longum tamen tpfa fuperftet 
Tcemina eritifedvbi concepta effuderit oua, 
Nulla mora,amplexu nondum diuulfafequeturi 
At vero qua infafa vides mantilibus albis 
Semina feu milii exigui tenui fpma coge. ' 
Hoc tibipoflannumfoboiis(pes certa creanda. 
Abde domoyhif aptamfuper omnia delige fedimt 
^<ua neqjpnt aditu* torrenti aftate calori, 
■Nec Boret brumam media,contraria vis tSi 
Vtraqi feminibus feruandis-.fi-igora dira 
Vim genitalem omnem perimunt,ftuftraqjfouebis 
Semen manticalor vesofiadmiffus in oua 
BaulatimfefeinftnuetiparuaeB mora,proles 1 
Ante diem fuper as tncajfum rumpet in auras. 
Cum frondes iamconfumptt,eum pabulaplua ' ' 
Ut fidunt,^ tor, fa comam T hysbeta nudos 
'Oftentat ramos populatisfrondihsu arbor. 
Cum itaqne tam breuis vitx fitnofterBombyliusformati excp 
poflret,hieroglyphicum,quod inquit/Pieriiis Valerianus,indica- flii.iS. 
ret,rebcnegcfta vitam exhalatam, vtEpaminondam Thebanum Poftrem 
& Leonidam Spartanum fecifle legimus. Tam breuis vitx abfque bene gefta 
vllo dubio caufa eft, quod non edant, obfcuriormihi videtur ra mortuity- 
tio. Adquideriimos, &aluum natura, qux nihil facit fruftra, eis pus. 
dedit? A ilii nquirantjad me quod attinet, dicamlibere, & iterum Cur breuis 
dicam,nefcio. Vida credit ideo non edere, quod vereantur, fi tur vitxfint. 
fusedeieut, fimilibus, quibus prodiere, cateetibus includendos Curnon 
Plinius 
rurfus cor 
teiftus. 
jri.Canititaque: edent. 
Ergocarceribus cum rupit multa viam vis, 
Et jefe tecu populi eripuere tenebris 
Aligeri, att^ netum lucu venerefuh auras 
Herent attoniti rerum nouttate.neq^ auaent 
Bemigio alarumJe aperto crederectlo 
Diftimtlesq^ [ui tacite noua corpora fecum 
Mirari forma,nec fefe agnofe-e intUa. 
Cornuasniranturfronti,mirantur gj, alas. 
Et vires nilfupra audent tentarepriores 
Diff/i.memorefqjfihfed tum ntq,guftant 
Babula,nec vita quarunt ahmenta prioris 
Tantus adhuc memorestimor atri detinet Orcie 
Iccirco aligera neq^frondemfuffiregenti 
Inca(fum,neq. potandos admoueris amnes. 
Scribit^ Ariftoteles efle quoddam Papilionum genus , quoddu- gLi.j.Nift. 
rum quiddam fimile caitamo.id eft, cnici femini producit,fcd in- c.ig. 
tusfluidum.Dofticonfiderent niinquidcxadlehocnoftrisBom- 
byliis competat. Ego id neque negare, neque certo affirmare au¬ 
fim. Modus enim ille generandi aliis Papilionibus etiam eft com¬ 
munis,&AiiftoteIesin eodem poft capite de Bombylioagit:Rur- 
fiiscum Bombylii Erucam inquiat ex magno & cornuto veimc 
oriti,cumquenofttx Erucxnafcaiuur ex ouis,aliquando credidi, 
Ariftotelem vtrumqUe generationis modum feripto mandafle, 
prout a diuerfis audiucrac. Videtur enim ex mera aliorum relatio¬ 
ne ifthxcfcripfifle. Qiiamobrem fi ex vtraque relatione vnam, 
eamque veram conficias,reieifto fcilicec cornutoillo Verme, & in 
cius loco fuppofito, duroiUofimilicartamo, noftris Bombyliis 
applicari poterit. Nolim enim cumDalechampio cornutum illum Cornutus 
Vermiculum interprctari.cornuios noftros Papiliones ; nam fic Vermis 
femeftri fpatio vatia formarumfucceffio, non complebitur, vc quidArift. 
voluit Ariftot.repetit Plinius, quanquam confiriHacexperientia Sem^nPa- 
binismenfibusomniaabfolui. Semiqi aurem cnici femen Papi- pilionum 
lipnamhorumfimilarepotuitjnon quia |quemagnafint,fedquia cur cnico 
intiKvtrumqueefthumidum, fimile. 
Capvt 
