IIO 
Vly fsis Aldrouandi 
eL.iy.e.S. vniuerfimvbcantabombo.Bembyxfane«Anftoteli& Plinio A- A 
pis Cylueftrisgenuseft,qu.od valde obftrepeium efle puto> e/lque 
illud quod perperam vocatur a Grara maticis. 
STNONrM A. 
BOMBTCES FETE 
ribiu Romanis & Gutisjut^t 
ignotaSi 
E t- 
Vermis 
Indus. 
Vermis la¬ 
nificus. 
Ser. 
a 7 » Verm- 
mm. 
H Occe Erucae genus Ariftoteli vocari, fupta didum 
eft,&Bombycem Vlinio.Heiych\o'XXefit^Tg^ fiuevXiur^i-nif 
eft«J'(^ra»Aij*©-. Aitq; efle qui eo horiri neintelligant, 
cui quadratrnam fponte,vcpatcbit,infyluis habitat. DAmbrofio 
& Bafilio Vocatur Vermis Indus,quaquam,quie de eo fcribunt,ex 
Ariftotele, & Plinio fine mutuati. Alberto & authori de rerum na¬ 
tura, Vermislanificus. BaptiftaePiers Eruca bombiciiiora. Scali- 
geroSer,AufonioServeftifluus, Paufania: Seres. Sedcuthipecie 
Aratjex eumdepingat,multi differre creduncjquemadmodum et- 
iamfunt, qui Sericum <^uod Sercspopuli olim fubminiftrahaot, 
diuetfumefTe a bombicrnoeiiilimantrquorumomniUtii opinio¬ 
nem mox refellam.Serem Scythicam rocenid Gorepius c fua liii- 
guapetendamcflTemultis, iifque non contemnendis rationibus 
contendit, quem qui illius linguxftudiofifunt, adire poterunt. 
Italisdiuerfis venitnoniinibus. Bononienfibus vocatur Bigatto, 
HetrufeisBacho da Seta,& Caualliere, aliis Vermicelli, Bigatti di 
Seta,Bruchi,Bargelli,Mignani, Mignatti, Bombici, Cuculi, cuin 
qua poftrema voce modernorum GrxcorUmCufluguli quadam 
conformitatemhabere videtur.In Oriente nominantur Ippeqqu- 
ti,in Illyrico Gufinnicci,ih Africa Afmaak fanti, in Hifpania Gii* 
fanos di Seda,Germanis Seidtvvorm, Belgis Syvvorm. 
Sericum 
6 E N F S. D 
I F F t 
loma. 
R E N T l Mi 
Bombyces 
Indicte. 
Folliculus 
magnitu¬ 
dine capi¬ 
tis huma- 
ni. 
ALib.z.de 
Bombye. 
Diffeteh- 
tix a colo¬ 
te. 
(Olmon Maiolus Epifeopus Vultutiacehfis in fuis diebus canicii- 
Olaribus feribit, hoc nolito cmlo Europx B ombyces faftas efle 
exiliotesjvelutftigidioreloco. Nam digito,inquit,humano mi¬ 
nores funt, cum Indica; pollicis humani mufculi magnitudinem 
longe excedant, domufque illarum humani capitis magnitudi¬ 
nem fuperant, noflro autem coelo, vix praeparuo ouo gallinaceo 
sequaripoflunt, prxgrandespugnohumano. Huius Erucarum ^ 
generis folliculum fupetiotibusannis depiftummihimifirSere- 
niflimus Hetrutist Dux quetn poft in calce delineatum dabo. Eli 
tamen inter Eiiropteas Bombyces quoque in magnitudine dilFc. 
rentia. Etemm Hifpan* nollratibus corpore quidem minores 
fune,folliculos nihilominus maiores texunt. Rurfus Calabrx no-‘ 
llratibus etiam maiores funt, & maiores etiam folliculos, prx- 
llantiorefquetexunt. «HieronymusVidaomnibus vnicurh tan¬ 
tum colorem, nimirum candidum tribuere videtur, feribens 
Papiliones ipfis concolores nafei. Papiliones enim candidiflimi 
funt. Attamen non omnes Bombyces albx fuiitj vt mox ex deferi- 
bendis patebit Canitautem: 
Nam qua long» fuit Ttnta olim,fit Imii alis 
PapilioyTinet fallentes concelor alie. 
Alias ego obferuaui efle albas, alias cinereas, alios rubllaiias. O- 
mnes feptem habent anuulos. Pedes quatuordecim, anteriores 
fex, qui minores funt,polleriores odio, qui poli tertium.annulum 
incipiunt: pollremx du.f omnium funt maximx, fupra quas cau- 
da ell,acuta & furredla. Inter Angulos aiinulos macula confpicud 
ell nigra. In dorfointeteofdemanuulosquatuotfuntSemiclali- 
teram C maiufculam formantia, quotum prioia euidentiora funt 
poltremis, qux nempe tam funtlxpe exigua, vt vifum fere effu¬ 
giant. A capiteadeaudarn vfquclineaper dorfum mediumfufea 
fertur Rindus omriibusrdem, porcorum fermefimilis,c 5 culi ma¬ 
gni, & nigri Vropygium cauda: pifeium ferme fpccie. 
PrioriTocodepi< 5 afmminaell, & tota candicat, eifceptis po- 
lletiotibus pedibus,qui flauefcunt.Secunda tota ell albocxrulea, 
mas TettiaeialbolxuiterfiSuefcit, & pedes habet omnes candi¬ 
dos. Hic albumtexuitfolliculum. Pollrcmaitipidlaell, ficui 
nonnunquamfefe contrahunt, vel metu, vel frigore. Prior follicu¬ 
lus totus erat candidus & a candido Bombyce textus ; Secundus 
pariter candidus ell, & Bombycis fte-niinx opus. Tertius totus 
iere viridefccbat, maris opus. Poliremusfoiminx, siufdem co-^ 
loris. 
Qyiin fecunda tabula pohittir qUartUs, gemellus ell, a mare & 
focinrna vna laborantibus fadtus, vulgus hoc folliculorum genuS 
doppiones vocat. Tertius quodammodo Lacertse, vel alterius a- 
nimantis caput xmulabatur oblongum, deinde paulatiii) axte- 
nuatuminacutumdeclinabar. Primiaureofuntcolore, vtcrqiie 
etiam mon{lrofus,quoniam oualcs non fint. Quorum vnUs arhy- 
gdalamefformate, videbatur, corticiliioetiamnuminuolutami 
alter malum armeniacum. Tales vulgo Veliturini dicuntur. 
In tertia tabula primo loco habes Bombycis iain ferico griuidi 
integri iconem, fecundo fupina parte feftam, & fericum velut 
quxdam intellina dcmonflrantem , tertio fericum exemptumj 
quarto, quinto, fexto, diucrfas figuras Chtyfalidum prout nimi¬ 
rum, magis vel minus perfcdtx funt. Septimo, oftauo, & nono 
Bombycum diuerfaexuuia, decimofolliculosduosiuuicemco- 
hxrentcs,vndecimofolliculumplanum&comprefl'um,dUodeci- 
inoaliumfolliculum oblongum, ex quo Papilio iamiatti erum¬ 
pere lentat, decimotertio Chryfalidem ex qua exiturUs Papilio 
inedia fui parte propendet, dccimoquartofollicullim, qiiicera- 
fum magnitudine vix excedrt, polltemo lemichryfalidem,qU5 eii 
folliculo peix figura erumpit. 
M viti, quod Erucashafcefiue Bombyces cumGtxcis, 
Romanis! incognitasfuiffe cernerent» Sericumque Plinius * 
& Virgilius a Seribus Scythix pqpulis ex arborum frondibus de- c l • 
pedlilcriberent, Sericum a bombycino diftinguenoum efle exi-^ 
llimaruntifedmeoiudiciofalluntur. Bombyces vero non agno- 
uiffe,nec GrXeos, nec Romanos veteres ex iisfacile colligitur, 
qux de eismemori^ prodidetunt.Tradit a Arillotelcs fieri ex quo- , 
damVermegrandiorefcitaboautemiocumproutptiusreflitui^ ^ 
qui -yeluti cornua protendit, fuiqi generis ell, primo toto immu- 
tatoErucam,deindequiNec.ydaiusappcilatur(inualidam dixe-“ 
ris) ex hoc Bombylius, hanc variamfomrarum fucceflionem,in “ 
femeflri temporis fpatio copleri. Ex hoc animalis genere bom- “ 
j byciailla mulieres nonnullas retorquendo in filum deducere,dern 
texere.Ptimam texiflein Coinfula, Pamphilam Piatis filiam dici. Texere 
H ollra veto Eruca ex Verme non fit,fedei ouo Papilionis, quem vbi prius 
fi pro cornuto illo Verme accipias, vt Dalechampius facit, omtves inuentum, 
ill^ transformationes femeflri fpatio non explebuntur.-fed neque 
verum eflfexmenfibusabfolui: nam id duobus menfibus& pau¬ 
cioribus diebus noflrae Bombyces abfoluunt. Bombycina itaque 
in C o texi nouit Arilloteles, Bombyces non nouit item b Plinius b Lib.it. eti. 
qui multos pofl annos vixit. Hic enim iam allatis Ariftotelis ver- ii, 23. 
bis ad verba recitatis, fubinde fequenti capite abfurdiora longe 
hobis de Boraby cibus Coisreliquit. Et alia, inquit, primoloco. 
Bombycum otigocgraudioreVermiculo,gemina protendens fui 
genetis cornua (legam autem, prout rellituendum effe hunc lo¬ 
cum fupra dixi, j Hic Eruca fit, qua: & Bombyx vocatur, fit dein¬ 
de quod vocatur Necy dalusrex hoc Bombylius. Omnia fex men- 
fibus. Telas Araneorum modo texunt ad vellem luxmnquefoB- 
minarum, qu» Bombycina appellantur. Prima eas redordiri (re¬ 
torquere legitur in codictmanufcripro) rutfufque texere inuenic 
in Ceo (inmanuferipeolegitur Cd) mulier Pamphila Lacoi (alit 
legunt piata:} filia, non fraudandagloria axeogitata: rationis, vc 
g det foeminas vcftis.H^cille,& fequenti capite, Bombyc3S,inquit, 
& in Coinrula(EgohicCeo,&in primo loco Colegendumarbi- pEuius 
Iror.nam.cum extera ex Arillotcle, vt dixi,mutilata fint,locus et jmfus ^or-- 
iam refpbndere debet. Ceos vero & ipfa fubtilioris veflis amicula 
artelanificatx fcientix prima in ornatum fasminarum dedit, vt 
ex VatrbnefSolinusloquitut.)narcitradunt,cuptefli,terebinthi, 
fraxini, quercus florem imbribus decuffum terrx halitu animau- 
te. fieri autem primo Erucas nudas ( hxcincommuuitextunon 
leguntur, fed nos antea ita correximus, nam ibi abfurde habetur 
fieri primum Papiliones paruos, nudofqqe) mox frigorum impa¬ 
tientia villis inhotrefccre, & aduetfum hyemem tunicas libi in- 
Ilaurare denfas, pedum afpetitate radentes foliorum lanuginem 
in vellera. Hanc ab his cogi fubigique vnguium carminatione, 
tnox trahi inter ramos, tenuari ccupedline. Polleaapptehenfam 
corporiinuoluinido volubili. Tum ab homine tolli, fidlflibufque 
vafis tepore,&futfnrum efea nutriri: atque ita fubnafei Iui genetis 
plumas,quibus vcllitosadaliapenradimitti.{hocell, ,vt exponit 
Dalechampius, vt eodem ordineVermiculos gignautjoua potius, 
vndefiantEruex, quxneantaha vellera.) Qua: vero cosptafint 
lanificia,humorelentcfcere, moxinfilatenuaniunccofufo. Ha- 
dtenus Plinius, ex quo, quamquam, vt vides. Bombyces non co- 
gnoueritjfi ita,Vt nos correximus, legatur, tota generationis mu¬ 
tatio manifeflc colligitur, fi hoc expungas quod earum arborum 
flore terrx halitu animato generentur. Idem d Plinius fericum d L. 6 .1. 17, 
credidiflevidetur, diucrfumelle a Bombycino, namdeScytha- 
rum gcnteloquens,tradit Seres primos effe hominum, qui nofcl- Sereslani-] 
lur,lanificiofyluarumnobiles,perfufamaqua depedlentesfron- ficiono- 
diumcanitiem i vnde, inquit,geminusfoeminisnoflrislabor,te- biles, 
dordiebdi fila rutfumqlie texendi.Tam multiplici opere tam Ion- 
inquo orbe petitur, vt in publico matrona transluceat. Quare fi 
linius diligentiffimus naturx myfles ac indagator Bombyces 
hon agnoucrit, minus mirum efl fi aliis Romanis idem incogniti 
faerint,cum ferici tantUm,non Bombycum mcmineiintu Seneca 
Tragoedus: 
Remouetefamult furfma atif auro illitM 
Velles procul fit muncii Tyritrubor 
§iue fila ramis 'ultimi Seres legunt. 
idem alibi:/" 
Nec Maeonia diflinguit acu, 
§lua fhOsheisfubditu Euriss 
Legit EoU hac arboribus. 
Virgilius:^ 
Vellera^ arboribits depeHant tenuia Seret, 
Claudianus.h 
Stamine quodmoUi tondent de flipiteSeres. 
Strabo i (noa tpSyeiS,) iLib delH- 
k D Hieronymhs apcrtifliraefericum, a Bombycum telis Jlit.fuelU. 
diffinxit, his verbis: Spernat, fcilicetpUella decora. Bombycum klnEliatis 
telas,Serum vellera,& auruminfilalentefccns,Paufanias,quifub infine. 
Antonino vtroque vel paulo poft vixit, SeremVermdm deferiptu- Paufani* 
rUs;, longe a ventaris fcopo aberrauit ; quid mitum itaque li qui “ error. 
ipfoantiquiores fuiit,Bombycestoonagnouerint.Eftenimuero,‘.‘ 
inquit,Eleorum ager & extetaferax, &byffumcducatfeliciflI-‘' 
mc.Cannabcm quidem,linum&byflum educat,feruni,qui ido-“ 
ell» HippO’ 
lito. 
(In Hercur 
le Oetae. 
x.Gtor. 
hlii.iS. 
