Liber Secundus de Infeftis. 
IU 
neumadhScfetcndafoIutneolunt.Sedenitnquarfilaad textri- 
t “ j.nam vfurpantSeres,eanullae (lirpefunt.Nafcicurin eorum ter- 
j, ra Vermis, qtiem Serem Gratci, ip£ Seres longe alio appellant 
j, nomine, magnitudine eft idlnfedlum dupla maximi Scarabei, 
,) cKtera Araneo fimillimum. Hoc Seres accurate nutriunt,cellas 
,, illascumarftiuas, tumhybernas apte fabricantes:pedibus(ha- 
,, bet vero ofto) quod & Aranea) fub arboribus textile opus facit. 
,, Annos ferme quatuor panico alitur; quinto demum (neque e- 
,> nim longior contingit vita) viridemapponuntarundiiiem; quo 
,, pabulo beftiolailla omnium maxime deledaturieo laturatii m, 
5, fagina rumpitur. Educunt inded vifceribus plura ftaminum 
volumina. Hac itaque Paufanias, quOriim alia Bombycibus no- 
fttiscongruunt,alia nequaquam. Conuenit norrlen, cenuenit 
deferiprio,licetid multi inficientur, noli coDuenitxtas,non con- 
Bombycis uenit pabuluna. De nomine non elt quod dubitemus. BombyX 
magnitu- nofter Scatabeb maior eft multo; Ii corporis longitudine metia- 
doBobyces jis, fin craflitici mihor. Et quamquam magno illeScatabeo du- 
m proprio pio maiorem elfe dicat; nonrepUgnat, Seres emm in proprio fo- 
loinfignis ac notabilis magnitudinis elfe fiipra diiSumefl, & no- 
rcslunt. firosabijsdegenerafic, quia in frigidi oribus locis. Pedes otio di¬ 
xit, nimirum polleriofes; quipotiflimum ad incedam faciulit. 
Conuenit'& textura, fed cur cellarum alias *ftiuas, altas hyber- 
Bombyces nas faciat, hon percipio. Hoc faltem conflat Vermis genus efle; 
vbi fponte quodfericum flamen apud Seres net. Quamobrem cum barbari 
nentin edentiflipopuli,ignorarencq; BombycesenutrirC(quanquamJi 
botibus. hocdiligenterfablitaflePaufanias velit, quod non videtur, vt pa¬ 
tebit) flamina ab hifceanimalculi,s fpoutelnarboribus conffextd 
quotannis depedlebant, atque ita in alias legiones venditabanti 
qux Rom'anx pofl modum mulieres & nebant,& texebant, vt ek 
pliniodiximus, in Covetb quod ciiiiliores & induftnoresedent; 
Bombyces domi, vtnos, alebant, Sc faftis Bombycinis ad alia‘s 
etiam prbuincias mittebant. Atque ideo Romani veftiumCoa¬ 
rum magis quam Sericatum meminere. Propertius J 
§luiel iuitat ornato procedere vitra captUo 
Aut tenues Coa •Vefiemouerefinuf} 
Ouidius: \ 
Siue erit iit Cois,'Coa decere pute. 
Cum Itaque Vermes apud Setespopuiosfailis folliculis liue cel- 
inL i.Upi^. lis ex arboribus dependerent , m Martialis Bombycem pendiiluiii 
Bombyx mihivocalTe videtur,cum canit: 
cutpendu» Kecvagafamtenuidifcurfat Araneatela^ 
Ius voca- Tam leue nec Bombyx pendulus vrgetopm. 
tus. Sertiilis quoque dodliflimiis grammaticus &;irltfergres Virgilij, 
• adhunepOet^vetfum, 
§^idnemora Aethiopum moUi canentia lana. 
apud Indos,inquit,&Seresfunl quidam in alboribus Vermes, 
auiBombyces appellantur,qui Araneartimmbre,filatfcnuidima 
aedilcunt, vnde efl Sericum Sic ille. Damafti in Syria, vc i tltelle- 
xiavirislidedignis,paucis ab liinfc annis ifli Vermesfudfpbnte 
in motisfuos folliculos texebaht, quos incbitc, eo quo de*SeiibuS 
diiSum efl, modo ex arboribus exemptos concinnabant, tbeque 
ibirelinquebatlt, quot fatis fore conijciebatiiadnoUaantio pro^ 
ximogenerationem Ijdent afferebantpiaitereaalios bon procul 
aDamafeopopuIbs elfe, qui, quod rariHiiiieibiplnct, cd;luiiiq; 
fit calidum.Bombycescumiam quindecim diebuSdoftii lux alu¬ 
erunt, fortuna: committantprSnebteSeosiil moris, ibiquelpo- 
te viuere, & folliculos texere, fed etiam fi forte oboriatiir ve! ini- 
ber, veltempeflas alia Bombyces fefelub arbons folijsabfcbhde- 
re. Qija: cumitii fitit,cam;inquam,condatc lam fatis cxiflimenii 
Sombyces apudSeresfpohte iiiarboiibus fctica flaminatexuil 
ffe, etiam ctederidum ell arbores eas moros fuide; quemadriiodd 
easquoquequarum lanuginem ni velleraCcas Bomby CCS pedum 
Plinii lap- afpciitatc tadere tradidit Plinius turpjtcrfalfus, cbm eafn I.inu- 
ginem, qu* nidus Papilionis, vel potius Nccy.dali (iua Chiy.fali- 
dis, cfli a Papilione dicere debuiffet, ri-in e folijs radi quihusinfi- 
det,fed ex aluo fua promere. lacobus Dalechampius difpfitafis 
deeodem Seruirilanificio, & an eademfit Coa veftis ac feiica. 
fcribilfefoiiaeiufmodi ex Perfide adueClafli Arabia aiiqiuy vi- 
difre,mori folijs fimilia, paulloanguflibra & longiora,, coliuo- 
luta, vellere Serico inuoluta,lintiplenaquod,inqiiit,nbmbyz 
intus ocfcukatus ncuerat,vt plane fit eadem res Senreum filuiri 
Orientale, quodnoflrasBombycium,aut Coum: nili quod fpon' ■ 
te, Sc nulla nominum induflria Bombyces inarboruin fronde ;d 
gignunt, animal autem id magno Spud nos educationis Sc Ciiktis' 
tikxeh.tpi labore tuendum fit» Scaliger quoqde eos ridet, quifencumali- 
ud faciunt, qviam Bombycum opus, cuius verba, qutidnofliaki 
opinionem aftruant, neutiquaitt prxteribo.. Reflat, inquit, vt 
quid fit fericuKi, videamus, faftum enim efl, diligedtia quorun- 
dam, an peruicaciaf vt tes vulgata, reCepta, confella, vfitata, fie¬ 
ret Conttou.erfa. Ita rcccntiorum fcdl* veterum opinionum Inb- 
rnortuas rcliquiasfouereaggreffifunt, vt antiquatos errores no¬ 
nis obruerent infanijs. Non enim defuere,qui veronos Hordeo 
carere litigarent, cum.ptifanarii pitifere, coquereque nefcileiu, 
in hordeUm noftri veifxculi, vel orbis fuxinfCiti* culpam fran- 
fluierunt. Ita nos antiquorum fcricum quid fit, penitiis ig'n ora:‘e. 
Nec repetam argumenta. ExPaufaniX mcndacijs accerfuntte- 
ftimonia. Exarboribus' depeauntapiidVirgiliUm; nenauteet- 
plicant ei opere Bombycum. Tume Plinio nefeib qusfebricU- 
lofa;Verumvanaomnia. QuandoSi in Calabria negleflosin al¬ 
boribus vermiculos fine cura, cukuque fericdm facere vidiimls: 
equibusdetrahunt incolx. EtaCalaio,&aCbina fcricumfer- 
i«r, nOn aliud, quam quo vtimur. Id ex nauigaciouibus compar. 
9 - 
Sericiim 
quid. 
^ tumefl. Atheres Tartarorum nunc Horda efl.-a quibus in Perfi- Sericuvn- 
am,&Turcoflaniamferica defetupturopera Quod nobisado- deleta 
lefcentibusfadlum fcimus:naiTanteid Veneto legato, qui ab Vf- 
fumcalTam reuettebatur,apud optimum regem Sigifrauiidum 
Polonix. Aiebat tamenleui fatis materia, & opera texta efle. Ex Seres vbl 
aliorum hifloria , quieiufdem Regis tempore peregrinationes 
fuas defcriplete , fatis conflat: Seras efle in extremis Perfixeiui- 
tateiw. In qua tantum illius operisfieri, vt denamilka pondo Se¬ 
rici in quotidianas operas difpenfentur.lvxtaroareCafpium Stra- 
uaciuitas, aqua Sericxtcxrmx cognomine celebrantur. Etiam-jA , , 
liunc Madaixa vocant Hifpani colledlain vnunt filaferici.-idque 
voce antiqua. Metaxa enim dicebatur. Hunc Seres illi Perfxpa qumHilpa 
reut, quos communi totius gentis nomine Tartaros vocanr, pe- 
culiari, voce Calmiichiiproptereaquodfoli Scytiiariim capillos 
aliint.Trans Vuolgam fnnt, haudproculmari Cafpio.ln Tapro- 
bana quoquefericum fine ciiku c.x arboribus detrahi a Bomby ci¬ 
bus confedlum, legereeflin commentarijs nauigationum Qua- 
'obrem Virgilianxarbores non funl aduerfusnos. Alij litigarant 
odio ArabuEnphilofophoium,'quifeticorcripferunt corroborari' , . ■ - 
cor. Aiunt hi, fericum efle frigidum '; quia morus frigida. Vermes mm 
^ illi frigidi. Si, qu od nobis cpmpertum efl, hon ignorari nt: in Sy 
6 j:ia, & AEgypto ficulnis ali frondibus: inipfi fux fubfcripferint 
fententix; Hadlciins Scaliger. Verum '& lulius Pollux Capite de 
byffinisnon diiftinguit, fed elfeferibit,qui dillinguant Quxdam 
autem (telx) inquit, ex Bombycibus colliguntur. Bombyces,Vet- 
imiculifunt, aqulbusfrla ducuntur,quemadmodum & AraneX. 
Sunt etiam nonnulli, qui Seres , ab aliis quibufdam animalibus h ' ' 
telas fuas colligere tradant. lam vero Sericum, ifl Perlia colligi a 
Veirriibus, vt ex Scaligeroproxime diximus,etiam tcflaturo Ni- 
cephprusbiftoricus,inquiens,in PerfiaVermes cflequkmpluri- 
mos, fila Serum netltes, multiplici & vario colore - eos barbaros ° 
magno fludio culare. IbannesRauifius Textor Jaudatiflimum fe- f,, 
licum apiid Orontem fluuiurri repetiri feribit, citatqUe hocce Si- 
domi: , , . . , 
Alter Orontea radiat ceruice decorus ) 
Alterius rokxfrontecerufcat Onyx, 
Orontes autem fluums Ccclefyrix efl, qui non procul a Selbucia 
Pieria & Libatio monte nafcens , deinde terra abforptusrurfus 
emergitin agro Apameno, & prxter Antiochiam fluens, in mare 
Selcucjx proximum defertur. Nosquoque ex quorundam relatu 
C inSyria& vicinis regionibus Bombycis etiamnumfponteinar- 
boribusfuatelatexerediximus, feFliniusBombycem Aflyriam 
laudat,qua virifxminis ceflerunc. QuarenonaSeribustantum gQtnbvi 
Bombycina aut feneum habuere Romani,led etiam ex Co, Ceo, ,(^jjyjj^" 
& Allytia, in quibus locis, vti& alibi Bombyces fponte fua texe- ‘ 
bant tela, nani 
- toftquam homini diuini efl muneris vfus 
T raditus in teciis,atque mira teBa domorum 
SylueftresT ineas alere atque impendere curam 
Ccepif.opes mutti hinc ad/cimmas emerfere. 
^luamuis ejfe alias etiam nuncf ertitr in oris 
Longe aliis gentes, que nondum m teBa relatas 
ier lucos errarefinunt,nulloque labore 
Btlafm carpunt oneraOf moil'ararfl'is 
Tt c.initHieronymus Vidaiqui item Serum yocatutnfuilfe ait,qtii SeritS cri- 
primusfericuminltaliamattulic; fed quando hon addit. Zona- muSisticu 
lastraditBombycemantepIufltniahi temporafnilfeibItaliaih- potauit ia 
cognitum, & ante Zonaram^ Ptccopiiis autiior Grxeus literis Italiam, 
& mohumentisreccntiurfa hifloriarumprodidit lufliniani tem- p(» luBU 
■ , poribus commenturn hocfctiti , lolerti ingenio quxfittim, pri- ,riano. 
D mtiiii in Italiam allatum fuifle, cum antea incompertum foret & hLi.iy. lih- 
IncognitumiBombyfcesautema Perfide Romam de.latos efle. Sic /■ Perjiii. 
eninlille. luflinianitemporib. tel.lfciicaaRomanis texi cchpit, Bombyies 
qiite prius a Perficis mercatoribus tantum afferebatur, dumignb-, quaiidb lij 
larerit,quottiodp fieret; ncq,uefcirentfila efle Vermium. Cxte- Europa il- 
rnm duo monachi ex India Bylancium profedioriginem illius lati, 
declararunt, pollicitifefetUrn illorum Vermium, otia hitiiirum 
percxiguaailaturos 6c ofleilfutosRomariis,quenaadrooduinil¬ 
la fouendoahiiii.ata in Vermes muteritUr, & feriebm tcXahc,na- 
tuiaitiagiTciavfi.EoSmonachos lullinianusin plifentiamuiit;- 
ribtis, de extero magnis pollicitationib. adilliulprxflanducbn- 
firmauit.ItaqtSeriim.oua Byzantium attulerunt & infimo collo¬ 
cata in Vermes tranfforrnarunt.& mori follis alueriirit, indeq; fe¬ 
ri cum coiif ccenlnt. Ex eoitaq; Romani cognbuere,quopado fe¬ 
licum conficiatur. Hxcillic Eclica Perfideprimumin Euijopam 
delatoSBombyc.eGape.t tiflime exiis verbiSliquet.Nam in Perfide 
ma,si.ina eius fenei mcrcirtioma ell, Vermiuraq; plurima ifloruih 
induflria, vti ex .Niccphorodiximus, r Cirdani opiriio.ellPani- r Lii.s de 
pKilam delataexlhdiafila Sciatri vifloriaAlexahclriMagni co<tni ■ fubtil. 
E ta, hon tamen translatis Vermibus, docuifle fericulh fexere.fnde 
v ero primam fub lufliniano & otia St drtem educandi per mona¬ 
chos ad nos pernenifle. Incerimque dufhlatuere,pcrfiiafum efle 
antiquisefrondiumlanuginedepeaiifiueqUod.hoc veriflmilius 
videretur, feu quod Bombyces ibi fporite in fylilis ptoueniant, 
feuquodficiiifolxoccukare origincmtcrici melitispofl’efper.i- : ; 
rent Veruinvt Cxfaris huius ac materni alii beneficio totuSoi- 
bis innotuit, patuifle aperte prxter hoc feripi gehusiiUllumali- 
udefle. Platiha.refettin vita Vrbaniprimi M. Aurelium Antonii- 
tiurfi primiim Romanorum lmpetdtorjim,fcricayeflevrum efle. 
Quod r Plinio aduerfari non putamuSjnam licet fcricx veflcs ta sli.ii-f ty. 
prctiof?ein6fint,vtfolius Imperatorisfuifle putemus. Neepu- 
toc,inquit, has vcfles vfurpate etiam vitos Ixuitacem prdptet 
H X kfli- - 
