Liber Secundus de Infedis. 
iij 
frudiferas colunt: riui etenim (“montibus delabantes totam pia- a miunt, itaereda? nprrpii,.rinf 'j r r » 
nitiemvberioremreddunt. Vidavlmifrondcmfi motushabsu ^ kbetexperiri, nunquidadhu; a:gihabeant^nuM^^^ 
ipfispratbetOifienimvirpsrprpnPT-,.' _ 
Mori ele- 
(dio. 
Moriffc- 
nera. 
Q^andoi 
colligenda 
folia. 
Formica: 
pellis 
£ombycu. 
Frondes 
vbi fer- 
uandie. 
nequit, furrogat, canens: 
etiam haud parui mutari patula refert. 
'Bfl hitolor morus, Bombyx vtfcetur vtra^. 
B orte etiam fi deficiant foUa omnia mori, 
(Orandifuperi euentant ne talta nobis) 
Si tamen vrgerit, cenjcendat roborapaflor 
VIrnea per fyluas, ^ fumma cacumina carpat, 
Hii etemm arboribus multum efi affims origo. 
Ceterum cum npllrates Eruca: bombyciuomiE mori frondibus 
duntaxat,fiadllat,alantur,quid inirs oblerandumfit,bremter 
explicemus. Eligaturloco nata macro, & petrofo, in montibus, 
& collibus, nam qua;in locis nafciintureminentioribus, ventus 
perflat, &abomnihumido rondoquerecremento repurtrat. Vi¬ 
tentur, fi fierilicctlocisnatce pinguiuus, fecusfluenta& foucas: 
nam fuccofa quidem etiem folia proferunt, fed Serici parum eiuf- 
que illaudabilis. Fugiantur tenera: xtatis. nam harum folia flacci¬ 
da funt, & multohumorefuccoue redundant. Cumque mori duo 
fint genera,alba fcilicct & nigra,nigia; frondes prasferuutut.quod 
craflioresfiut, folidiorcfque atquenutamentimelioris,necnon 
& Bombyces impinguent,& Serici copiarii optatam pariant,eiuf- 
que perfedi, ac laudabilis: quamobtem alba quoties licet, fugia¬ 
tur. velhocfaltem obferuet pallor, vt cura prius niVra:pabula diu 
iam obtulerit >alb;e folia ceu pellem pollnon ofetat. A primo 
fubinde ortu, cum etiamnum teneriufcul* funt Bombyces, quid 
pr^beat, nihil refert.Curet tantum, vt quodeuruque pt«bet, fie- 
CUm fit & nullo madeat humore: nam 
lUa quo^ m pnmu cura eji,vt pabula fimper 
Sicca legant, nuUaq^fluant ajpergtnefylua 
jiut pluuii aut roru noSurni: quippe 'venenum 
Sepe fuit quamuis ttnuu Bombycibus humor. 
Kunquam igitur, cum nox horis luet iniempeftie 
Jlceedant fyluam : expeBent dum gurgite Bea 
Tethyos exierit, furfum^ eduxerit omnem 
CoiieBum noBU humorem purpureus Sol, 
St iam tres [candens Jupera alta peregerit horae. 
hoc ell, cum fol delapfum nodlurno tempore madorem, rorem¬ 
que reficcauerit. Quod fi autem no(de prtecedente pluerit,non 
colliget prius, quam videret ficca omnia elle folia. C olligens co¬ 
mas relinquat, & nili pcrfedlas frondes auferat. Comte enim te¬ 
nera: luut, & humidius prxbent nutrimentum, quopccus interi¬ 
mitur. Frublus quoque fua humiditate nocent, eos autem, cum 
frondes defunt, quandoque Bombyces famelica: deuotantes, fa¬ 
cillime intereunt. MorielFoBtx, accariofa:etiam fugienda:funt, 
quod plerumque in putridarum carie Formicx fua habeanedo- 
micilia, Bombycum prxfentanea pellis. Scanduntque uonnuu- 
quamexitiofaillxc animalcula quaslibet alias moros, quamobre 
fumma femper adiit cautio prohibendi fugandiqneilla Fugan¬ 
tur autem diuetfimode,vt proprio dc Formicis capite docebimus. 
Colledlxxquoiamtemporelolia locoferuentur f.ijj^doA: liceo, 
Vtincellaiiis,vbifolisradiinonpert!ngunt,maxime'ii proueiUio- 
res iam fuerint Vermes Eorum nunquam Iit inopia, qumcoutra 
habeat pallor, quibusfemper triduo fullcntarcpollic, ne fiforte 
pluuix obortx luerint cogatur, huimdasac madmas iiff.rrefron- 
ire ^ I- r- I-I i ^ !_ - 
B 
. f * ' .17 -uonaium 
ipiisprxbeto i fi emm vires recepere, ac Conualuerc, alacriter vo- 
rarcmcipient, fin cibum videantur rcfpuere,expeiftandum vlte- 
nus,dc)nec viresrccodigant. Vbi couualuerecauebit pallor, ne 
nimishberali manu frondes prxbeat, hoc cll,nc eadem concedat 
quantitate, qua ante depolitum fenium. nam etficonualucre. ta¬ 
men vires prioribus nedum relpondcnt. Prxtereafit nonnunqua, 
vtquxdam dormiant vigilantibus aliis: quamobrem inuicemfe. Vigilantes 
parabit. Vigilantesque ieparatas alet, donec & ipfx eo veterno 
corripiautur. Meminit huiufceregulxetiamnoller Vida. tibiisfepa- 
Non tamen aduenietfemnusfimidomnibus idem rand*. 
Curafittmerea mjomnes lege acvagantes 
Sectet asqj alus etiam c\to itansfr w aulam: 
Sopite/labiilantfimul: hu par omntbusAiOS: 
Vnao en incumbent.^ eodem te/rjicreleje 
airtubus exoluentfupera adconuexavolantes. 
PixtereapaUpr, fi dormieiuium, item vigilantium alix aliis ma¬ 
iores fiat, fiiigulas ciuldem magnitudinis inuicem coniungct, 
paruasfcilicetcum paruis,magnas cum magnis.Difparilitatishu- 
iuscaulaell.quiaouanonfucrint vinoinfula Vida tradit tetfc- magni- 
ne^lam exuere, cumidquatcrfaccrenotillimumfit: tudinis. 
Dumq^ Deus (inquitjy/^atrr, thalamtjuefilenttbusales 
Regnat lethea peifundens ori ora rore, 
B abula Jublrahitofolita,frondemq. negato. 
Idam tumidi interea renauant torpentia alumna 
Corpora, exuuias veteres, ac tegmina ponunt, 
Stnttsdum tnauitur pubes renouata tuuentam. 
Jlnnuus htc angui mos: at Bombycibustpfis 
Ter pigra, dum viHent,renouabtt corpora fomuns. 
Aquatu lenii depofitiope (qUater enim, vt dixi, idexuunt,ne- 
icioque nunquid hoc cum extero Evueatum genere commune 
habeant) Ipatio ferme oiftidui auide adhuc vorant, dein vero mi¬ 
nuitur appetitus, etiam de feticonobis texendo cogitare viden- 
tur.paulatimque proifusacibo abllinent, quo fit. quod in folli- " 
culis nullareperiantut excrementa; Eotempore quo cibofibite- 
perant, fi luci obuertas jfericum intus relplcndetCGonfpicies vt !• 
canit etiam Vida: r »• cuu. 
lamqjage, iam grandes fcetus, iam ducitur Mas 
Vitima, turgenti filum tralucetinaluo 
Omnibus, accingunt alacres, operiquefarant fi: 
Rabula lamjatur* fugiunt ; noua quatere regna 
aStdor agit} tollunt ocules, arreBaque terga. 
Omnia vefiigiant Ute loca.ficubi rami 
alrbutei per quospojfint (ua tenderefila. 
Tum famuli properare, omnes proutfaparara 
Sarmenta&fierileste3ts inferregen fias. 
Ipli eitam r/eanibusfecernuntgrandia natu. 
Corpora tam matura operi, tamq^ apta labori. 
Per rarnoiqq locant arentes agmina denfa. 
Summotm ahas arcent, dum funditus omnes. 
Corporei excedant labes, at temporis orbe 
Perfecio,fua catque dtes exemei te omnern 
Alut mynceri lUuuiem, puramre linquat 
Lantttum (fi fihtralucens fimplms auram. 
Folia per 
pluuiacol- 
leclaqua 
do& qua 
copia offe- 
fenda. 
a, jugatur, iinunuasAC iiiAmcins «iraieiroil- Lanitium (fifllltralucens fimplicsaurum. 
des. Quod fi tamen, vtfitixpenumeio,exino,inatdimbres.n- Piuiterfarmentaatquegemllas non fpCmuntur etiam rami oucr 
ualcij, colleaurus arborumiamospr.usfottuetqiiaiKC.diquo- cus&callanexpropteriiccitatem,qi* omnibus,inquibisftri’ 
ties.d.mcolletUs fiondes domiin vmbiaexliccaDitlintc.am)m- cumcuomeredtbcnt.requiruutmaxime. Laudantutitemfeone 
bus ad Ignem cxcalfaais. Sed notet etiam, quod ne kieuo qui- quibus domus verruntur, necnon filix, exterum omhib.fete nre’ 
dern tempore colleaxeadcm dieolFcra d»oeant,taiuumabell, f“t“at>rocaaumproptcrodoremquoalle(axaombycesalacrius 
vcilla quxuebulolo,velpluuioIoper^pluuias. Quxcoiiigun- wxm.t.Cumitaqueacrboabllinerevideris,paratasd^ebeshabe!c 
miLm dantur eademquanarate, fcopas,quecunquctandemi%fuerintpaulatimqueqU4siamum 
quaqueperlereDumcalum.nainretmentlemperal.quoaiaUem teitUrasiudicasabaliisfepararc.fcopilqueimponcrl cauebifai^ 
^ intenmne locus deficiat, ne inquam pVes yniimnonas «mo. obferuan 
pixoetur. iipaltoiisuiori Iunge awonio diliitx Ime, habeacque 
etiam qux vicinxlunc, longinquas prius rpolicc,vcli i ni una tem¬ 
poris longius euag^ri aonpatiatur, habeat vrcinas, quibiispccus 
alat. Atque hxc ferme cura ell circa moros, fine qui bus fauehilcc 
iuregionibusfericum non texerent Borabyceiiidque quouamo- 
dono' ' ' ’ ' ... . 
-- — — — . .... M V ^ A -rA — AAI. U^\.AA/U4c 
bis natura in hac arbore dem onllralle videtur, cara liciiiun 
. _ . . . t? 
Somnus 
Boinbycu 
deferibitur 
Seneflam 
quando 
exuant. 
eiusflauiSc Sericei, vtita d.cara, coloris,plurimifquc fibtisad- 
inllarfilorumfeticorum inlignccll. Ciimiamaliquocdicbusfio- 
desoblatas vorauetint, fomno corripiuntur ferme triduano, qui 
ferme decima fit die, dein rurfus vorant. Somnum hunc lic depin¬ 
git Vida, & caufam eius reddit; 
Sipi etiam impaftas auertt pabula cerms 
Sopitosqjgraui, vzluti torpere veterno 
\n tabulis : htc parce metu, ne corpora morbut 
Serte aliquis ,gentemqj lues tnuajent tgram. 
Hunc tlhs morem, natura ipCafoporem 
uiddtdit, indulgent fomno,ftratuqj qutefiunt. 
Sopitisqg dies, alter, tranfibit (fi alter. 
Cum vere expulerit noBem lux tertia rebus 
Confurgent, Utique ad pabula nola red bunt. 
Srgo illas tumidas iubeo ohferuare: nec mgens 
Slojfelabor, neimprouifusfipor occupet: vitro 
Signa dabunt ip/t: caelo capita ardua tollent 
jlrreBi,jpernentq^ dapes, tum pigra notabis 
Corda, animes refides, infuetafilent ia mtnfis. 
Vbi obdormiere,fenciSlammoreferpentum exuunt, quotempo- 
re vitibus deftitutx torpent, quare tunc nihil offerri debet. Cum 
dormiunt parte corporis anteriore criguntur,quin quam diu dor- 
- - r-—*“*j<oucic,caneDiiquc , 
intenmne locus deficiat, ne inquam plures vniimponas ramo, 
quam locus concedi: ac patitur. Nam qao rariores fint, eoam- “““• 
pliores texuntiolliculos, neqiie inuicem impediunt. Cum operi 
incumbunt. adiit continue, etiam noiflu, qui & aduerfiis ntfxia 
protegat animantia, &I1 IU terram, vt contigitfxpe, dilapfx fue¬ 
rint, recolligat, fuis lamisrurfusimponat Qijod fi interea pluat, 
cnri. fiiinr. fi . O-i-M «w. .L-t_ ii ^ 
ligentei 
texant. 
1 a c I- n-^ -(--..«i. vtiiuuiuuccicapiuai 
vel venu, fient, higidi, ilruat ignem .thalamumque reddat cali- 
dum& ficcum. Siccitatisenimadmodumfludiolxfunt,&ftigo- 
rismimicx. Qux fi omnia diligenter procurentur. Bombyces 
lumma cum diligentia opus fuum excquuntur, non celTant in¬ 
quam priulpuam ablolutis textisque folliculis, fcipfosiis velut 
carcenbus obfcmis indufetint. Qijauta veto fedulitate texant ^ 
audiamusexipfo Vida. 
Cum demum tabulupajpmjarmenta rsUBii 
Complerunt omnes, perq, aurea virgea Uia 
Exercentur, effundunt quifitaper iuum 
Stamina dttu op.s vteri,jujpenfa^ denjos 
Sila regunt inter ramos,atque ordine ducunt. 
Mille legunt, releguutq^ vias, atq^ orbibus orbes 
Agglomerant c eeeo donec fe carcere claudant 
Sponte fua; tanta eft edendtglorta fih. 
Mox autem claufa tntertm etreum vndiq. UBa 
Stamina condenfant, teretis^ oui inftar opusfit. 
IdulU operum immunes, e fi omnes cernere pajfim 
NoBes at% diesmtipnftantelahert 
Et quafi de palmafummas contendere viret. 
Dum nomes rojeusfi lauerit iquore Titan. 
Qamfunt.qux cum alios diligentia,aclaborevincere ftudent. 
in medio opstcimmoriaatHt, vtidem canit poeta, 
^ t ^tdam 
