Vlyfsis Aldrouandi 
Vt afecib. 
purgentur. 
B 
Poft liieri- 
<3iem con- 
fultiu^ 
purgari. 
Tabulata 
arundinea 
cur damne 
tur. 
Vt fine no¬ 
xa purgen¬ 
tur. 
VtJEgras 
efle co- 
gnofcatur.' 
Morbi 
caufa. 
Oleuth 
occidat 
Jnfefta. 
§^sdamaJio(‘Vifi4^iraUU)ftferefiertt 
t>um tendufit funerare alitu, inflanti]^ labori. 
Vitam OpoVe in medio claufa fub node dedijjt 
jjntediemahmifero: iacuii lahorinterruptui. 
Parua mera efi tamen : ajtje ait», mclujere latebris 
Sxtremo^ manumfiemmam impofaere labori 
Exhaujiamtereient omnes terrai/fy relinquant. > ... 
lam vero etiam duo dicenda mihi rcftant, quomodo Icilicct, & 
quandoa fcEcibusfiiis repurgentur, item fi igre habeant, qrio- 
modo curentur. Cumitaque tabulatairt quibus aluntur Bomby¬ 
ces ficibus, froiidiumque reliquiis onerentur, continue, etiam 
quotidierepurgari debent, hoc vulgus mutare vocat, quia Bom¬ 
byces fimul colledt» tan tifper alium ad locum deportantur,donec 
floreas, au t tabulata a farcibus diligenter excufferit, & parumper 
exficcauetit. Caueatrummoperemutaturus, vel purgaturus, tie 
durius eas traiflet:nam perquam tacilelsdunturtenera,acinol- 
lia earuin corpora. Vbi in floreas confuetasrepofuerit, ^h^o irro 
rabitgenerofo,aut aceto,ipfafque etiam floreas abfynthio, vel 
Yamiculo, velabrotano , velalia planta ipfis grata atteret, acfri- 
cablt, vt alacrius cibum iam offerenduniampleflenteSdeuorent 
Qu* omnia hifce verfibus Vida expreflitj 
At labor interea famulas exerceat alter. 
Cura jit hejlernt femefds tollere menf» 
ReliquifU tabulkq,im3nundamduertereVentrit 
Proluuiem: mane ante , pecus quam pabula gujiet'. 
Tergendefedes, (jogramine peruerrende. 
Tum Bachiirrorantgratum bene olentis odorem’, 
Purgatu^ abigunt tabulis triflem omnihuo aurariis 
Hinc kuiter dtgito medicatis fedtbus omnei 
Traducunt cdetsss Ut os melioribus auris-. 
Hec fuper extremas errare licentius oras 
Ptrrhittunt: femper media ad penetralia cogunt 
Prtcipitesgj timent lapfus, altasqj ruinas, 
HuicgenerifaciltelethiVia. , , ■ 
Vidaitaque mane antequam pecus pabulagufletjfaecesaufercn- 
daseffecOnfulit. Nofltte muliercula fere contra temporeidfa» 
ciunt pomeridian'o,&forta(Iis confultius.Nam cum iriane admo¬ 
dum fintfamelicat Bombyces, tanta tnota proficua efle no poteflt 
eam autem pofl prandium facilius ferunt,quia iam bis edere Scio ^ 
interim efle qui dicunt nihil referre, quociinqu» tetripore purges, 
cum nempe nimio recremento redundent, fiue id mane fit, fiueia 
prandio, fiue vefperi. Si tabulata fuerint arundinea, ftercora per 
rimas decidunti qiiainobrem improbantur, quOdfuperiores fub- 
ieflasAcrcore aliifqUe fxcibus inquinent: probantur vero Irld- 
cus finffulainuicem contigua capiat. Abfque vllalxfione,& no¬ 
xa ita purgabis. Accipiesretia angufliota sredecim,fi duodecim 
tibi fint t^ulata. Singula fuo cooperies reti, & frondes fupennii- . 
cies, ad quaS depafcendasafcendet per retis foramina pecus, cuni 
afcenderit, fimul cum reti aufertUr , & vaedum tabulatum a fxci¬ 
bus excutitur. QyOd modo ad ajgritddinem Bombycum attineri 
hanc quoque callere paflor deber. Aegras efle poeta noflerVida 
qui diligendlfime Omhia in hifce animantibus cfl petfcrucatus, 
Cccognofciait: 
Protinus elucet lanjuenttius aurea peSU, 
Deinde tument, turpifque animis tgnauia 'venii 
Dejidibtss tandem rumpuntur, omnia tetro 
Inficiunt tabo; janiesfuit iindiqueinembrie. 
Caufamorbi diuerfaefl, aer in ptimis fi humidior,frigicIiorqdc 
inuafetit.Si feneftrxnoiStu fuerint patulx.Si locus quo degut, te- 
troodorefltinfeftusj fifoliavoraueiint teneriora^, achumida,li 
fiudus,eofquepotiiIimUm immaturos; fi foliis nigrx mori prius, 
pofl albx paftx fuerint. Atq; hx ferine caufxfuntnoflrismulier¬ 
culis notilfimx ; fedaffiduaprxeerea iadtatio & contreflatioplu¬ 
rimum officit; quare pueros arcebis, terrebifq; ne accedatit Ca- 
Ueddumque diligenter ne accedant, qui fdtore, &graui anheli¬ 
tu comefi alii, cxpx,porriique putent. Eos enim nobile hocce pe¬ 
cus aUerfiltur,vt vel ibloeo inmorbum incidat,item traflaturi 
manus oleo, vel alia pinguedine prorlus mundafit Oleum enini 
omnia Infedta occidit: alius Ouoqucliqdor qu!libetobefl,prx- 
fertimfalfds; ideo tabulata cuftodienda, ne alpergine ab occulto 
aliquo hofte, aut i nuido inficiantur. Denique omnis ftrepitus, ac 
fonusgrauioreos occidit, quin Icui quoque perire vififunt, vnde 
Vida. 
InuaUddsfepe exanimat leuemutmur alumnas. 
Si frigus perpeflxfuntjfeneftras occludes, velaccenfoiiithalaftio 
igne eos excalfacere, igne autem ex lignis odoratis, pini, iunipe- 
^ confimilibufq;, nam & calefient, & odore failiiacCm rccupe 
rabunt. Quod (i verb locus caminocaredtinecadfmteaiignao- E 
dotata, carbones idemaut ptUnx prxftabunt, quibus thus, lada- 
tium, benfuinum, flyracem, vel limilia gummata iriiicere pote¬ 
rit, Bombycefqjfuauiflimo, acgratiffimofuffitu reficere Prodcr 
ritetiamoreirrorareex vinbgerierofo. Cum a calore morbuso- 
ntui,vtcum radiis folaribus fuerint infeflatx,irrorabisleuiter 
aqua rofarum vel violarum;leuiter autem, quia humor omnis eas 
occidit Si colorem natiduin perdiderint,&lutexeusirerint,& 
flaccidx, eas eximes; ac in vmbra, ne fol languidas extinguat, 
qUatuOr Vel quinque horarurn fpatio collocabis, ac interea dili¬ 
genter earum tabulata odoriferis,ac gratis herbis inficies. SiefFer- 
tendi commoditas non adfuerit, feneflrasafepteBtrione aperiat, 
auiamqueeam hauriant Bombyces falutarem, Omnino autem 
languidxafanisfeparari debent,ne his tabes communicetur.naiii 
vt Vida etiam monuit: 
madeo Tineis fuerit pnfentiusagrte, . 
^uatnfubito ttnediot stteutido 
Tollere, ne totam petfufa cadauera tabo 
Latius imejfentmiferandofunere gentem _ _ 
Atque hxc de morbis, eorumq; cura. Vt modo ad diligentia Bo- Diligenti* 
bveumreuertamur, qua vtuntiir, dum telam fuam texunt, cuius Bomby- 
'caufaaluntur. Eamfanenemofatislaudet,cumvelbiduototum cunam t«- 
fuum folliculum abfoluat tanto texens artificio, Vt ad finem vfq; xendo. 
filum ferueturibtegtum, cumalioquifragiliflimumfit, ac tenui¬ 
tate humanum prope vifumfugiat, longum vero adeo, vtvel 
maximam vrbemcingat. Pallasabomnibuscelebratur ,quodte- 
xere docuerit. Sed maiot laus debitur Bombycibus, cum Palladis 
eiufque difcipu!atumfila,velmilliesindie rumpantur, operamq; 
rupta remoretur,illis in magno xftn viiico die totam telam abfol- Polliculi 
uetib. Abfolutos,acperfe£tes efle folliculos cognofcitut^qcmo* cogno' 
do. admouentUr adlucem, fi Vermis omnino eft immobilis, per- gf. 
feflifuntjficctiamau moneantur, nondum recolligendi iuntrol- 
liculi, fcd expeifiandum, donec mortui videantur, qmn cum te¬ 
xunt velutteientium quendamfonumedunt ColoremBomby- 
cumfolliculiferefemperimitantHr. nam albx albos, flauxflauos 
generant. Cum itaque texere defierint, inquit Vida, 
° lam licet, ingredere, artificum mirare laborum 
pgregium, mirare artes, wpendularamu 
Xjmnibus heferunfvariiglomeraminJtfili. ^ , 
^aliter autumni primo fub frigore in hortis 
Arboribus pendent haudvno poma colore. 
Sic hsrent nitidi 'vario diferimine ramis 
PiilltcuU,fuhtqu»viridem traxere coloret^ 
Sfolqsqu» depafla eft Saturnia Bombyx, 
Ptla auri quodam, eleBriqj jimiUimji puri: 
^Omnibus eft reliquis color albi Velleris infidr. 
Brgovbiper ramos iam perfec iffe laborem 
Claufas quam^fmm, vigili exptoraueriS auri 
Ate^ vbinecftrepitsis.nes vimdaturamplisstvuam ^ 
Audiri, fediam motus requieuerit omnis 
Pellemoram, exonera ramos , tmponecaniflrU. 
Carpe vtraqgmanuyffofamulasproperareiubepo. 
C olleflis iam folliculis ptirria ac externa detrahitur lanugo inuti¬ 
lis fere, quam tamen neri, & in fila duci a ruflicis Vida cecinit. 
Primsss deinde labor extrema &• inutile quicqutd 
Lanicijdetraxe, sjo luxuriantia circum 
Vellera, qutfluppAvelutinodofdpuells. 
Ruriepenfa trahunt, torquentespollicefId. . 
folliculi quoque albi vile generant fericurid.probanturqi quo plus 
adauru accedunt. Ex his elige pro feminio, maxime vexo gemel¬ 
los, doppiones vulgus vocat: nam mafculum,& fxmellam gene¬ 
rant BQmbylios,& iericum eorum vile efl. Qijomodo vero ad ge- - 
nerationc feruandifint,in Bombyliodiflumcfl Admirabileimqj ftnBibv- 
creatoris in abiefliffimoanimalculo artificium eft VermisjJtimu i' 
eft, folliculo ihclufus emoritiirinformis. E folliculo denuo pro- ^ ' 
dit alatus Papilio. Itaque Infeflum reptilein volatile per medium 
zoopbytufti motiis, atq; fenfus expers admiranda metamorphofi 
commutatur. iMam cuniprimu exclufuscfl Vcrmiculus, alimen¬ 
ta quxtit copiofa: quibus auide depaftis capitis crebra arreflipne 
cum veterno veluii Inflans tandem obdormifeiteriduum, velbi- 
diiuiTi; pelleq; interea exutusad confueta redit alimenta. Cu qila 
terpaftus,quater bbdorihiens,quater pellem renouarit, fpretO 
deinde pabulo fublime pfetit,& virgultis confcenfis.aluo rite pur¬ 
gata, lanificii rudimentainconditisprimum mteandrisptrramos 
exercet, mox folliculo inclufuS pellucido, indefefli laboris frufljl 
e centro ad circumferentiam protrudit filtim album, viride,flauu, 
oualifmura, cum xqualibiis veluticertans, nouedierumfpacio, 
abfolutoq; operi immoritur. E folliculo locofubterraneo depoli¬ 
to, Papiliopoft decimum diemproditeornutUS: fedalarumali- 
metiqj iihmemor, breuiS ^uiiaflutam foctificatione reparaturus, 
molli impolitus velleri, concubitu perpetuo per tridUum, rarius 
quatriduum, fxmina connexus, emoritur i nec multo pofl vidua, 
teliflopoftfeinftargranoru milii femine centenario fere, mariti 
fata fequitut Serhen loco teiiiperato depolitu, per hyemem alter- 
uandum: nec prius, quam morus germinare ctspcrit.iiitet pa¬ 
pillas muliebres Vitali concepto fpiritii animandum eft. Scribit 
Vida Bombyces ex roto perditas ex iuuenci cadauere reparati,eo- 
deih plane, ac de Apibus, nos ex Virgilio fcripfimus; 
^uodfifpesgenens defecerit omnis vhiqj 
Semina^aruerint louis implicahtlis ira. 
Sicut Apes 3 teheri reparantur c»de iuuehcii 
Hic fuper accedit tantum labor : ante iuuencuo 
Bu dekofq^dtes.hisdenhs^ordinenodes ' 
Grammis arcendus paftu : prohibendus ab undis 
Iriterea m flabulis tantum illi pinguia moti 
Sufiictuntfolia ^ ladenti corticerames 
yifceravbi cififuerint Itquefada,videbit 
Bctnbycem fradu condenfam erumpere cojtis 
Atq^ globoi toto Tinearum ejferuere tergo, 
St veiutiputrespaffim concrefeerefungos. 
DENOMiN^TaJ, 
viiui a Cxfar iScaliger agens de tibiis veteruiii, feribit Bbm- ^t.ib.t. 
jiibyces tibiis Syris fimiles fuilte, & aptas ifSieis se/ioit. Fiebant *ioes.e.u. 
ex Bornbycia arundine , quam tradit Thebphraftusa reliquis Arundo 
arundinibus diffetie alimenti natsui penuria: nam macilentio- Bonabycu^ 
I 
lem 
, ^ C 
