u6 
Vlyfsis Aldrouandi 
k Lib.^j. 
Serica: 
corcioa:. 
lUb.i.Var. 
JkH.c. -f. 
^ibros puluillisfericis gaudere dicit j cum aiioqui delicatioribus A 
rebus,ac mollibus abitmerent: 
§luid^uoi libelli Stoici mterfiricot 
lacer e puluilloi amant? 
lUiteratinon minu/s rieruirigent. 
EtfMartialisin Zoilum. 
EJfulttet o/iro,fericis^ fuluinis. 
Nolim interim, vt quis inde inferat, feneum, vc eseteram lanam, 
vile fuifle. Nam contrarium facile ex antediilis colliges, nec non 
ex i Dione Caffio,qui difertillimefericum barbaricae luxufia: tex¬ 
turam vocat, abiilquead luxummiilietuin inuentamfcribit,aC 
infuperinimiaeluiuriae, aclumptubficatis exemplum ponit, quod 
Auguftus inludisfuisnaualibus, feiicas cortinas fuper populos 
fpe<ftantesexccnderit,neafole molettarencUr. Item ex Martiale 
dum canit. 
Nurte plorat^eeulo fallax ancilla rel^o 
Gemma vela digito, vclcadit aure lapie. 
Nuncfurtiualucrtfien bombycina poffunt 
Prefertar Cofmi nunc mihi ficem onyx. 
Qijamobrem ftatuoprimumhoccefcricumnonfuifleholofeti- 
cum.fed permixtum cum fubtiliofi alia lana. Nam & Galenus te- 
fte /Mercuriale,fericum fuo a:uo rariflimum fuifle, ait quando id 
gantius,ne dicam fupetbius in aulis Pontificum, Regum, Ptiaei' 
pumque ac Cardinalium videre efe, quamledios, parietefque fc' 
rico relucere ? Sed ifthaec tam nota funt, vt non opusfit in hifcc o- 
rationem extendere. 
IN MEDICINA. 
R Ecentiores Scholaftici, inquit a lulius Ctefar Scaliger, argu¬ 
tabantur fericum non efle temperatum , quod ServermicU' 
lusilliusopifexefletfrigidus. lam videmus ex pifeibus efitatis 
Ardeolarum excrementa vfque adeo calida elfc, vt arbores exu¬ 
rant. C orroborat cor j vndeeiusvfus receptuS eftin diamofco, 
confedfioncalchermes, fpeciebuscordialibus, item ipfyrupode 
pomis,& de conicibus citri.Serapio pttellare ait forficem tenues, 
ac minutas potius particellas confeindere,quam vt vulgo fit, vrc- 
re ad ignem.Idem vult Haly,addens infuper fl quis vrere velit, te¬ 
nuiter concifum, vt ponatinfurno, 'cx quoreCensextraftuseft 
panis, t Vinceotidstraditcombuftumfericumputridavulucra 
mundare, ac Corroborare, item cum fale vftum dentium curate 
rubiginem. In vulneribus capitis dura: niatn applicatum cere¬ 
brum corroborat; & a putredine tuetur, maxime veto etiam feri¬ 
cum cocco tindlum. Fieri audio ex eodem funiculos, quibus fi vi- 
A»**»**»**.»!.» CtilW twCCO fciUCrlUlll, X Iwil «lUUlU CA CWCiCllI lUUICillUaj iJUlUUa 11 V* 
ipfe, inquit refert, fub ditione Romana, &in magnis cinitatibus » per* fuerint fuffocaRe, ad anginam felici fuccelfu medici vtUU' 
penes folas mulieres opulentas inueniri potuifle. Idem innuit 
mlil.ii. 
£fig. 
A Lib. 6 . 
Sericum 
cur vilef- 
cat. 
Prudentiusjdumcanit: 
Placet fermentum 'pumck kiuniie ^ 
Placare Chriftum,mos edendi^ernitur 
Glaucos amiSue induit monilibus 
Matrona demptu,proquegemma,^ ferieo 
Crinemfluentern fordtdusJpargit crinis. 
Fiebat optimum Sericum Roma: in Tufcd vico, vt meminit»» 
Martialis hoc verfu. 
Nec nijiprima veltt,de Tufio ferica vico. 
Fuit ptatterca fericum longo tempore in pretio, minori tamen 
quam prius, vt militum etiam ornamentuthfa£tumfuetit,atnon 
quorumlibet,fedpr^fedlorum, acducum. Claudianus deSti- 
ucone. 
Gaudet metuens, ©• poUice monflrat 
S^odpiUuratai @alealunoniacriJiae 
Ornet auie, vel quod rigidos vibrata per armos 
Pubra fub aurato crijpantur ferica dorfo. 
Alibi quoque filium» Stiliconisfrenis fericis pro eq;ui ornamentb 
vfum canit: 
JP4«e aUa^umufumantem ferica fien» 
Purpureo prtmafignatusfioretuuenta 
PuchertmfeBebat equos. 
Cum vero poftmodum a nullo non alerentur i vtnuncfit. Bom¬ 
byces, fadlum eft vt holofericum propter copiam vilefeeret, & 
palfimaquouis viro,acmulicreindifFerenter acceptum fu erit, ad- 
covtnunc, velquiuisplebeifericatiincedant, etiamiifa:pequi- 
bus res angiifta domi, vt ille canit, quibus, inquam, neque panis 
eft, quo famelicum fuum ven trem exfaturent. In quibufdam ta¬ 
men Italia: ciuitatibus decreto cautum eft contrafericatos , aefe- 
ricatas more veterum, Decretuihid vulgo la pragmatica dicitur: 
tur. 
Felpa. 
Velutum. 
Otmefinu 
Tafeta- 
tum. 
Phrygia 
opera. 
Brocati 
d’ oro. 
'c A p V T vni. 
D£ PITTOCAMFE. 
Q Vas Gra:ci niTM',e(^(T«r, Latini Etudas pinorum vocant, feu 
picearum «Plinius: Vfusfapae, inquit,cbntraCantharidas, 
Bupreftin,pinorum Erucas,quas Pityocampas vocantln digeftis 
apud b Marcelluml.Eiufdem perperam Pityocarpalegitur. Ctete- 
ris Erucis fimiles , & congeneres funt, loco tantummodo diffe¬ 
rentes. Hermolaus vermiculos poftea (Chryfalides ihtelligere vi- 
detur^ex iis hafei ait,qui acceptisaliseuolant.Numerofte haben¬ 
tur tefteMatthiolo , in Tridentinis montibus, quod ibi pinorum 
perpetuovireantfylu*, Ananienfipraifertimtraftu, & Flemarum 
conuallibus. In extremis,inquit, arbbrum ramis, & iis plcrumq;, 
qui in earum cacumine attolluntur, innumerabiles Erueserufef- 
centes,acpiltDf£B miro artificio nidificant, quibufdam tenuiflimis 
velleribus inuumefisinuolucriscontextis. Latentinhishyeme, 
ita frigoris noxamcuitantes. Nidi magnitudo adeo ampla eft, vt 
nohnunquam conclufi vermiculi miUehatium nUmerum exce¬ 
dant. Inuolucri materies qua conciuduntui , tenuiflima ferici 
velamina maxime a:mulantur, tenuior tamen eft. c Diofeotides 
de Pityocampe ha:cfcripta reliquit. lisqui Erucas pinorum hau- 
fetuntjillico dolor in pre,& palato exoritur, vehomcnsaluiilin- “ 
‘gua:,acftoma'chi inflammatio torqiiit; intcftinadolorexcru-“ 
ciat.itaytprUiiginerrifentire videatur; corpus totUm exteftuat; “ 
faftidium vrget Qijihus eftfuccurrendumremediis,qua:deuo-“ 
mtis Cantharidib. dantur. Peculiaritertamten pro fimplicioleo, “ 
'& irino melinumquod e cotoneis pomis, & oleo temperatur, “ 
accipies. Eadem habes apud d Paulum. Vt metito interSeptica 
medicamenta a medicis recipiatur,qui ciufdem prauitatiseffc vO- 
lut,aceft dryoptefis,Sar<:ocollaiarfenicum,&fimilia,qu*natiuo 
calori uoftroaduerfilfimafuntjvt culus vim,acfubftantiam pror- 
fus demoliantur. Septica autem fUnt, quae tum humorum, tum 
corporis materiam labcfaftant, & cum fostore quodam corrum¬ 
punt: «CardanusPityocampen inter ea venena recenfet, qusero- 
- , . dendooccidunt. ContraeasPlinius,vtdiifumeftfupra.fapam 
js commendat. Alibi etiam oleum pt*fcribit,alibi oxymel, alibi de- 
eft valde L» niniiefirrerens HdilH minn^ 
V S V s. 
t 
[ Olofericum nemofanefatiscommendarequeat, ciim pro¬ 
pter veftium vfum, tum propter caitcraqiisexeofiuntjor- 
Sericilaus. namenta. Veftcseniminprimisfuppedirat , quibus ,& frigus hy- 
bernbtempore, Scseftiubcalorem,pellimus .necnonquxautu- 
fua fuffulciunt in hyemeaduerfus frigus. Velutum enim 
hirtum. Commendatur eodefn tempore velutum quod vocant 
fimpliciter, Belga: Fluuecl, quoniam .hocduoqlie pondetefuo, 
achirfutiecalfacit AEftate fi mediocris eiftaftus ,iaudanfur, qua; 
Ormefina dicuntur, fi ingens, qu* Tafetata propter incredibilem 
lenitatem. Vere & autumnb Rafa, velutum leue, vulgo veluto 
ricciOjCaneueta jtabita, fimiliaqueexvfuilint. Taceo, in¬ 
finita opera qux vario modo exornantur , qualia funi: qui iri 
Damafeoinuentafint. Taceo qua variis illuftrantur imaginibus, 
auiUm,flotum,aliaiumqueterum,quas longum foret enumerare. 
Quantumvero ferica tela csteris priftet, innotelcit exeoquod 
fcrico veftitUs longe nobis prilucere videatur aliis omnibus, etfi 
auro alioqliijgemmifquefit decoratus.nequeetiam aurum, ac ar¬ 
gentum elegantius emicat, quarivin fcrico. qualia qpeta Phrygia 
didia olim putem, vulgo nunc brocati d’oro dicuntur , ex iqmbus 
AEnea veftemDidoneihdonauiflefciibit Virgilius. 
JEneasfundantem arces^ac te&a muantem 
Conjpicit,atqj tllifiellatus ia^idefulua 
Pnfis erat.Tyrio^ ardebat murtee Una 
Demijfaex humeris, diues qua munera Dido 
Pecerat,(^ tenui telas difcreuerat auro. 
Meminititem Claudianus. 
Hoc etiam quamuis corruntpi mtinere nullo 
T e certum e 11 ,mirar e libens ac fujpice cinHut 
^os tibi dtuino mecum Tritonia duxit 
TeSime,tmBafimulrepolito muricefila 
Contulimus pehfis.t^eodetn neuimuS auro 
Aurea que Lachafisfub te mihifeculatexiii 
niqUe lac recens Harid minus praua naturi eft Erucula, quam 
tradunt florentia in focniculo nafei, at fuas contexere telas Ara¬ 
neorum more. Aiunt admodum effe exiguam, & ptaua excitare 
fytriptomata efum fosniculorum , quibus ihfedit, nimirum in- 
compaflibilia pririium in ventriculo tormina, dein fluxum qui vi¬ 
res quam ocyflime profternens mbriem affert, nili prafentaneis 
obrieniaturremediis. Pityocampa tefteDiofe. Plinio, ac Paulo 
eafdem habet vires cum Cantharidibus, &Buprefti,feruanturqi 
eodem modo ad fatuturii vfuni,nimirrim pri feptico medicamc- 
to. Apparet pratcredciufmodi animaritia veneficis ex vfu fuifle, 
nairi Matcellusin digeftisl.fupra citata,alio,in(^uit,S.C.effedi;um 
eft i vt pigmentarii, fi cui cicutam, falamandram, aconitum, Pi- 
tybcampas,aut Bupreftiri, mandragoram, & id quod luftramcnti 
caiifa, dederint, pccnri teneantur huiuslcgis. Q^a: verba ideo li¬ 
benter recitauimus , vc duas voces Pitubcarpas, & Bobaftrum 
perperam, iri vulgatis codicibus feriptas iri Pityocampas, &Bu- 
pteftiujriatiua vocabula verteremus. Mathiolus Pityocamparnm 
teiamfanguinis manationibus aptiffiiham effe ait, quarcimpofi- 
tam confcftimflubceirififtere. 
A P V T 
IX. 
DEC 
V R C V L i 
ardos aqumctts 
O N E, 
Vrculionem inPapiliorieiii abire filpra demonftwtunj eft ex- 
V.>h^tMta eius inter Papiliories icorie:quamobrera Erucarum Ki- 
fteiiis nOfl ahrcfubneftitttt. C urculio,inquit Laftaat. Firmianiis 
iLii.xAt 
caufPlem*. 
Tbeopb. tA 
AcdeokrS 
excremen¬ 
ta ealida. 
b Lil-ao. 
c.iip. 
b L.48. tit. 
adlegXof 
nebdoviipt 
Locus. 
Tela eatu, 
e L.b.c.i, 
dL.i.e.n, 
Vfus Pi- 
tyocam- 
parura Se¬ 
ptica qua!.; 
e Li.i. de 
Vene.c.z^ 
Eruca in 
fccniculo 
maligna. 
Vires. 
Tei» vis 
& vfus. 
Circuli» 
pro regula 
