) 
Liber Quartus de Infectis. 
187 
^RTVS. GENERATIO. 
V^i 
gene- Tpfa: autemin fummisfraxiniramisgenerantur, item inficis,pjr- 
rcntut,&in Xtis, pinis ac Cynacantha : Prodidit Arifioteles teftea Aelianoi 
quibus at- inter tritici fegetesicque populis afboribusprocreari,Scd in ficis, 
Donbus. figencrentur, perire arborem venfimile eft. Quippe apertilfime 
^ fcripfit Thepphraftus, mala & ficus cum vermiculos, patiuntur 
perire, vbi&de i crambevuarutfi morbo loquitur. AtquiCan- 
jp. i tharides ex Erucis natis ex humore, qui ell: infolijspriediftatum 
icum pe- 3iborumproduci,duofuntantiquiffimateftirnonia,qua:idcom- 
nre li in eo prohent. Cantharides inquir c Pliilofophus, ex ^rucis fici & pini, 
nalcantur atqueetiam fentis canina (ficxauaxaxAav vertit Gaza) oriuntur* 
anthan- fiunt enimhrhifcc omnibus Vermes.Petit id genus animalis fatti- 
„ da, quoniam ex tali materia conflntucum clt: Et d Plinius, ipfaj, 
b Ufcfiuf. „ inquit, Cantharides nafcuntur ex vermiculo,in fpongia,maxi- 
jW««. x-c. cynorhodi,qua:fit in caule, fedfoccundifllmein fraxino: 
£x Erucis cteterae inalba rola. Sed &eafde coire ex binis Ariftotelis patet 
hunt Can-,, locis, e Primo quidem ait: aliqua infedla coeunt quide,&geuc- 
,, rantjfednoi-i lui generis animal, fed Vermiculos cantum, neqi 
exanimalibus procreantur, fed ex putrefcentehumido autficco; 
„ vtPulices, Mufcai; Cantharides: &rurfus/alibi de Infeftorutu 
„ loquens coitui tardo, inquit, etiam quie coluerint feiungutitur 
digrefTu: diu namque eorum copulatio durat, quod in ijs, qua> in 
noilro confpedu verfantur, facile patet, verbi gratia in Mufcis,& 
ciie. I. de Cantharidibus Omnia enim ad hunc niodum coeunt, vtMufca:, 
Qen.c. 16 . & Cantharides,&c. Quo in loco, vt etiam in fuperiori ingens a 
fHiJl s.c 8 - Gaza in Ariftotelis texthin transferendo comrnilliiseft errori is 
Error Ga-enim in vtroque hoc loco Cantharides Scarabaos cranftulit. nili 
**• eodicernhabuerit,in quoj(^>J»f«legerit,quod tamen ncutiquam 
liifpicor: quinfiita eft, mendofafuitleftio, nam , qui a- 
pudAriftotelem Scarabeei pilularij dicuntur,femimnofcxuca¬ 
rent. Qui itaque coire queunti ‘ 
rharides. 
c/. Htfi. 
eap. 1 ^ 
d AiA Z9. 
CoireCa- 
thaiides. 
H O R A E l A, 
Auaritia. 
Ifluidia, 
Maledici. 
A Varivaldeaefotdidi,quinul!ainre vtunturbonis vndiqne 
conquifitis, Cantharidibus comparantur. Plutarchus, Ego, 
,, inquit, quemadmodum viperas,Canthaiides,& Phalangia ma- 
,,gis vituperamus atque odimus, quam leones & vrfo^; quod illa: 
beftia:homines interficiant,neque interfeiilotum vlius ijscft v- 
„ fus. Ita maiori digni funt odio, qui propter illiberalitatem, & 
,, fordes mali funt, quam qui propter intemperantiam, & alibi de 
ijs differens qui fero a diurno numine puniuntur, probat fumpta 
ab earum natura fimilitudine fimul cum flagitio poenam exiftere. 
Cantharidem, inquit, ferunt in fe habere quoddam damni, quod 
iniunxit remedium, adtierfomodp afficientibus praeditam facul¬ 
tatibus. Sic malitia firauHecum gignens idquod animum rnotr 
detatqjvexat ,npnfubfequentem,fediniplo malefadto prxfen- 
tempesnahabet. Affimulantur, Sfinuidi Cantharidibus,qui opti¬ 
mos quofque&prxftantiffimos viros tefpiciufit ac ma|ed:i51is la¬ 
cerant vbipoliunt, veluti Cantharides, qux optimis frugibus, ac 
rofisquam odoratilfimis damnum accerlunt. Atqui hacelegantif- 
fimaparocmiarurfris vfus Plutarchus eft, dumdeodioatqiinui- 
diadiflerit.Itaq; inquit etiam Themiftocles dicebat, feadolefce- 
tem nullum fplendidum feciflefacinus, iiondurn enim fibifuiffe 
inuifum Sicut enim Cantharides maxime adultis iam frugibus,5: 
,, rofisflorentibusincumbunt: ita inuidta maxime adoritur bo- 
„ nos,&3dvirrutemproficientesatquegloriam. Etrurfusabeif- • ■ j j r,- ■ ■ i- ■ 
deminuidis,& maledicislaceratxluxfamxauxilinpererepof - D l^uscro tepido decodtioms feminis lini, radicum, &foliQrHmal 
ignorat quifnana fuerit huius regis nepos. Erat autem P yrrhus ter¬ 
tius ab eo, qui cum Romanis bellageffir pro Tarentinis. Is enim 
puella, quxTygrisdicebatur ardentillime diligebar. Cm Olym- 
piasPyrthi mater Cantharidasiquibus contabuit puella, propina- 
uit. Sed Pyrrhus re intelleifta prx dolore, & amorisimpaties, ouod 
fuperfuitreliquum veneni protinus hauiSt, periirq;. Cofliahnr Coffinus 
Item equitem Rotnanumi vt narrati Hinius, amicitia Neronis ^uues Ro~ 
principis,notum, cumis Lichene, peculiari olim AEgypto mor- manus qui 
bo.correptiisellet,vpcatU5 ex ^gypto medicus, ob hanc valetu-obiit ^ ' 
dinem eius aCxfare,cum Cantharidum potufn propinare voluif- b Lib im 
fer,interemit. Qijidam c Coflinum hunc externa,Canthardum . 
applicatione, qua fua virtutecauftica]ichenas,pforas,lepras.& d i. EpiA 
duros,atquecallofosinplantispedum,&digitorumclauosextir- UedPe d ' 
parefofent,intetijtre,quaminterna Cantharidum potione,qux ' * 
nihiiad Lichenis curam prodeft.fufpicacur.Sequentem hiftoriam 
regius Parifienfis Chirurgus Ambrofiusi/Parxus cOmmemotar, d Lib.xo, 
ex qua magnam huius veneni vimlicet colligere. Scortum quod cap.xZ, ' 
damquoiuuenem abbatem, fui amore detineretlautacocna cxrc- ‘ ' 
pit,additis etiam conditibus puluifculo Cantharidum confpeifis. 
g Pofteradiecumrnerum fanguinem ano Virgaq; rigida abbas red¬ 
deret , medicos conuocauit, qui ftatim ex fymptomatibuscom¬ 
memorandis,quxabundeaderant .intcllexeruniei Cantharidas 
exhibitas fuiffe. Vomitorijs ergoaluum lupetnecient, clyfteres 
, exhordeomundato.oriza, decoaomaiuarura,femimslini,fcB 
nigrxei, oleo lileaceo,feuo hircinoinfundunt,paucam moxT he- 
riacam cum multa confetua violarum,qux veneiium forss elice¬ 
ret, exhibent, lacpotandumprxbentiniediionesin vrethram& 
inteftiha ex refrigerantibus, vtlucco laftucx, pomilafx, cucu- ^ 
meris, cucurbitx, melonum, & ex lentis, & viftidis, quo facilius, ■' 
Sediutius viceratis partibus blando oblitu adhxrefcerent, vt muc- 
cilaginibuspfillii maluatum,cydoniorum,fyrupodenenuphare, 
papauera& violis, butyrorecenti,& oleoamigdaUrum dulcium 
fieri procurant, folum hordei decqftnm,.aut ptifanum vul»o di- 
iftamejin potum concedunt,cibantvitulinis,hbedinis, &por- 
celloru cfi ladluca & portulaca,hordeo & violaria elixis carnibus 
quxfuahuiniditate aluum laxarent, & lentore obdudamafperi- 
tatemoblinerent,refrigerantia, & humeiftantialumbis, peiftini, 
&perinxoadm6uencadardorcm temperandum. Tandem in bal¬ 
neum tepidum, xgrum dimergunt, nihil denique non tentarUnt, 
fi qua arte foras elicere , aut infringere poffent. Sed frufttauei o- p . 
mnes illorum conatus. Interiit enim abbas non remediis conue 
nienterprxfcnptis deftitutus,fed veneni contumacia vidlus. At 
nequis forte opinetur omnes ex huiufmodi veneni potu mori) ™ 
apimumqi abiiciens, medicorum auxilio fe tradere nolit, referam 
exempla, qui ex huiufmodi veneni potu conualuerunt. Retulit . 
hocCeParxus. Nobilis, quxdammulier, cUi rubris adhuc, & at- 
dentibus foedifq; puftulis facies vniiierfa defotmis erat, adeo vt j 
hanc tanquam elephanticam, omnes aduerfarentur paratihqmi- 
fium conldrtio interdicere, Lutetiam Venit, vocatifq; Hollerio & 
Grealmo medicis, me vero ,& Caballo chirurgis, aqxie quxrit, - 
ecquid aduerfum tantam faciei deformitatem remedij fit. Expen. 
fp diligenter male elephantia, vacareipfampronuntiaUimus. Ce¬ 
terum vmuerfx faciei imponendum effe veficatoriumex Cantha¬ 
ridibus, tribus velquatuorhoris poft.dfacultatead aiftumreda- 
ifto medicamento, infigniter illi ardere vefica, ceruix vero vteri 
intumefeere cqcpit, cum torminibus affiduo vomitu, iniiftione & 
deieiftione, corporis membrorum phanatiea iadf atiione,febre per¬ 
urente, & plane ignea. Cogorepente medicos, in eam fententiam 
itum eft, vt illi lac multum potandum exhiberetur, per anum in 
inteftina, per vrerhramin veficx, & vteri ceruicem inrjceretur, i» 
Epitheta. 
OdyJfS' 
funt, non aliter quam a Cantharidibus pafli, alarum eaninde be¬ 
neficio mederi queunt. Nam eadem lingua, qua quis alterius fa- 
inam Ixfit, recuperare priftinam, vbi vuk, poteft. Plutarchus 
quoq; docensiuuenes modumaudiendiac frudum legendipoe- 
poetarum. 1 a’ . , ■ j j a p f 
* tas, monet occaiiopeseas qux ad corrigendum dictum prxben- 
turex adiedtis,& vnapronunciatis verbis,non elleprxrermitfen- 
das. Nam quemadmodum medici pedes, alas Cantharidis, cum 
quidem ipfa Iit mortifera, prodeffe & dilfolucndi vim habere pu¬ 
tant: ficin poematis quoque fiquod eft nomenaut verbum ap- 
pofitum, quod efficiat, quo minus ad deteriorem fententiam ab¬ 
ducamur, arripiendum eft, adque explicationem adhibendum fi- 
cut quidam in hifceHomencis verfibus faciunt. 
Scilicet hoc miferis mortalibue extat honorU 
V i lachrimU malcuy^ rident, fonanty^ capiUcs.Et 
Huncjifperiflatuere modum mmrore carentes 
Vittendtmiferis mortalibus. 
Nonenimfimpliciter omnibus homipibus miferam vitamadijs 
fatali necelfitate deftinatam dicit Poeta : fed ftultis,ac impruden¬ 
tibus. quosprauitatisfux caufamifcrabilescumfint, miferosfq- 
lec appellare, & xrumnolos, 
NOCFMENTA. 
O Bijffc plurimos Cantharidum veneno legimus. Caius Carbo 
accufanteLucioCraflo Cantharidas fumpfiffcdicitur,qui- 
uishicCantharidas proquouisveneno,quod admortem homi¬ 
nem adigat, intelligi quidam velint. Hoc tamen genus necis/j O- 
uidius inimi co frto imprecatur ; 
Vty^neposdtchnoflremodo carmineregUt 
Cantharidis fuccos dante parente bibas. 
In quibus caimiuiliius Domitius Caldcrinus e*,cutit,& penitus 
zlnlhim- 
ux, bifmalux, violarix, hyofcyami, portulacx, & lasftucx,ad do¬ 
loris yfq; fedationem, continerecur. Lumbi, & genitalia vnguen- 
torofato, & populeoncin oxjicratpagitatis, & concorporatisli- 
perentur. his .artibus mituerunt omnia fymptomata. E faciefnte- 
jimtotain yeficasfublata,cumpurulentamultafanics proriipif» 
fer. euanuit in perpetuum, qux antefaciem occupabat deformi¬ 
tas, adeo vt paulopoft viro dcfponfata,multaprolefoelix hodie 
etiam luperftcsincolumi fani rate fruatur. Hxcitaquemulierfic 
conualriit: Verum is Gallus iuuenis, quem refert «quidam, peius R* 
leex Cantharidum affumptionehabuiffe,nihilominus medico- 
rum, & is opefuperftes euafit. Erat, inquit, Bononix ex Gallia a- 
dbiefceus diuitijs, & ftemmatenobilis, Galloqiiouis Gallinaceo 
falacior: qui puella non adeo longe ab xdibus Diui D ominici ha¬ 
bitantem deperibat:qux cum illi noftem condixillet, iliiusamo- 
reiaefeatus, confilio fui commilitonis, ne in Veneris confliiftu 
E fuccumberet, ad coitus illecebram Cantharidum puluereminiu- 
iufculo quodam abforpfit.poftea cum ad primam nodlis facem 
pruritum circa pudendam fentiret, Ixtus.ac ratus eflelibidinis 
a phamaco tentiginem, amicam adiit, in concubia vero nodfe 
cum punftionibus corpus vellicaretur, & in ore cedrini picis 
odorem perciperet, nec mente fibi probe conftaret, ac anim* 
defeiftu, & vertigine pene concideret, criftis auxilii,&inops, 
domum rediit. Vbi curo cruento vrinxftillicidio, ac ardore con¬ 
tinuo diftorqueretur , deum hominumque , & prxeipue Lo- 
douici de Leonibus mei ia te medica prxeeptoris, opem im- 
ploranit. Quem cum eius ex Gallia conterranei noftu conful- 
tum acceffiflent {nempe cui noftu egredi ob quorundam Bo¬ 
nonix fadtionum infidias , tutum non foret / mihi acceifito 
aegotium vifendixgru dedit: iuflitque vt datoadforbendil oleo, 
vomitumprolicerem : ventrem clyfteriex mercuriali,mainarum 
radicis althex decoifto,,in quo caffia additoliliotum, ac violarum 
oleo. 
