/ 2^0 
Vly fsis Aldrouandi 
CONTRA F E NE NA 
fiu fetum. 
Si2na po- j.i^Vibus dataefunt Cantharides ("vt docet a Diofcoiides) li¬ 
tarum Ca- j.V^gnaeueniuntgrauiflitna Aborecnimad veficam vfji eun- 
tharidum. „ fta erodi fentiunturjpicem aut fimite quiddam cedri? rchpmnt; 
a i.*, f. I. » dextera pricordia inflammantur Vrinam aegre reddunt, & lub- 
„ inde cum lotio fanguinem emittunt: fttigmenta no.n fecus atqs 
„ dyfentericis, aluo deferuntur; faftidia vrgent: animolinquun- 
j, tur, obortaq; vertigine concidunt. Poftremo mente abalicnaa- 
bla Alexi- »'“r QljarumplurimaliNicanderhifceyetflbuSexpteliit. 
pharma. -MiS 
JCHVoOTTiv {JV|«<o;Kvtv «*« Aiyxi* 7 nor>). 
ni'ar«{ 5 * 1 »®-, 
^^Oi» v* ^ ces» |( 3 f xi^ev. 
OTT«{OT;Ki<Aei hyf^sr 
lisrfp s^s-re «f. 
tUv •nJfvufSfi» 'xuTtmv, 
Hip f^i>Z 3 ^BC^cy 7 K 
H*c lacobus Gteuinus hifce Latinis vcrlibus eXplicault 
j^ec tu fi-ugifeeatn,piceum que reddit odorem, 
Cuntharidempota, qwa talem imitata rejinam 
Tten/u illa trahit nares,^ dentibus tpps 
Infecto cedrit fapor obuerfatur in ore; 
MorfaqjUhra dolent-.ahas exirem a fuperni 
lanua ■ventrieuli,contorta^vellitur aluus, 
Atcfi cruentam acer veficam fupprimit angor, 
Multacoartiatumflnnguqj angufliapetius, 
Subcidenfqi cibi coquus imo ad vtjcera lendit. 
Redditur impatiens mutatis morthsis iger, 
7 t pulfa ob tantum mente, ^ ratione dolorem, 
Lamentabilibus cadat interiat^querelu, C 
Plualis in horrentiJpinarum pappiu echine, 
^luam-violentarapit per inane^dijfpat aura. 
Horum omnium fymptomatumcaufasexaminemus. Hocetlt 
priuatim vefica: omnibufque vrinaeinferuientibus menjbris, nor» 
modo hauft?,fed exterius appofitae, vt ex relatis hiftoriis licet co- 
gnofcerc. Qtjofit, vt qui hafcehauferint, exulcerata inde vellca» 
magnis in vnna reddendaexcrutientut doloribus, & propterea 
Vrinam vrinam segre excernunt. Qijanquam prxter veficara, orfnia in v- 
niuerfum laedant vifcera,quod virtutem habeant erodendi, & po- 
§li4i tamen a Aelio linifint lubrica pultu 
Oj*tr,{ 5 ’ oppleto dumfuriat naufea -venire. 
Mox vbitunc imofoderunt omniafundo 
Infimam ad -vjquegulam crudas dum Jenferii efsts. 
Inferto -vomitum proritans indice produc. 
Cerebella enim omnium animantium , cumlentorequodamfint 
praedita, diBScillimcq;concoquantur, fuccumgenetantcraflum, 
vomitumque mouent, quod melius praellant, n cum liui femine, 
quod craflum cft, & flatulentum, elixentur. Nam & ventriculum 
laxat,& aluUm lenit, & acrimoniam maleficamque vim Cantha¬ 
ridum obtundit. Qijod 3 c iura carnium pinguium cundlarum 
praeftamt, quibus ita intar ciendus elf ventriculus, tandem ea, vel 
fpontaneo vomitu, vel digito in fauces immiUoteiiciat. Afclepia- 
desapude Galenumpaflurncumoleorniftum, & feuuracuma- cLibz.de 
Antid.c.-j, 
Poft 
cur aegre 
excernaiit ftremo necem inferant. Sua enim delctetia, & pernitiofa videra- 
duntinternosomnesmeatus, quibusobuiant. Proindenonmi- 
rlimllcum lotio fanguinem extrahant erolis veficae vafisabeisi 
neque,fi quando (vtrecentioreS quidam dixere_)penisipfe,tefte 9 , 
pubes , & vefica: cerUix intolerabili inflammatione vexentur. 
Hinc enim plerunqueeuenit, vtqui haufcrint, vrina: llillieidio 
afficiantur, nonfineintolerabili ardoreanguftiaque. Cceterum 
& picis, & cedriae odor, quem a Cantharidibus maleaffeftigu- 
ftu, & olfaftu percipiunt, aliunde Mathioli indicio, nonpro- 
uenit, quam a vaporofis humoribus in ventriculo, & iecinorb 
*g«. 
Picis aut 
cedriae o- 
dor vnde. 
qua decodium atque colatum bibenda dabat, vt vomerent, 
vomitumclyfteres eladle parandi, vt cecinit Nicander. Clyftetes 
no»«*‘S" cix.Xvr>iea liei yXax&-oiiiifiilat poftvo. 
ILxbti.-tu^XijK yalpcS dipieia XHiUrfittc. mitum 
Ideft. 
Sepenumero per e lyfler em recens ouis lac mulfum 
Immerge: (teq^-ventris recrementa plurimum euacuabis. 
OuisautcnllaClaudat,vtpraeftantifiimum,cum tamen& bouis, 
& caprae redle ptaefetibi poffit. Praeterquam enim quod omne la- 
dlis fere genus vniuerfas corporis fordes abftergit,eam quoq; vim 
poffidet, vt rellinguat, & aliquo modo temperet caliditatem, Sc 
ficcitatem Cantharidum , quamob caufam confulit idem poeta, 
vt lac etiam per potum fumatur. Laudat fummopere Mathiolus 
lac humanum ab vberibusexfuftum: crudumreceufq; butyrum 
eclegmatismodoli«dium, d Diofcoiides per clyfterem infundi dubA.c.u 
priEcipit, halica: aUt orizas, tragi aut ptifan* cremorem aut deco- 
dlum maluse, aut leminis lini, aut foenigreci, aut radicum althes, 
quam Latinus fetmo ibifeum appellat. Deinde nitrum dat ex hy- 
dromelite,vtqu?ftomachoadhucaUtintcflinisadhacr£t eluendo 
excernantur, & defeendant. QrirE nifi fic difcutiantur, ingefta in 
aluum eX nirto aqua mulfa vacuati debenc.Dcinde pr?bet vinum, 
aUtpaffuminquopineolinUclei, alit cucumeris femina contrita 
fint,aut ex ladte,autmulfa,ant anferinumadipem epaSbliquefa- 
dlum. e Celfus tanquam proprium remedium panacem cum lafte 
1 concufa, velgalbano, vel vinoadiediodari, vellacperfeiubet. ar. 
Mathiolus plyllii,cydoniorum malorum.& malua: feminis fpilla- 
mentuin probet; item fetapium ex nymphis floribus, & purpu¬ 
reis violis: quin&quod eXpapaueribus conficiuii:: nec nonla- 
duca:,& portulaca:,& cucuinetis,& cucurbitifuccum: ptitetea 
cremorem ladlis fpeciemreferens, qui dpapauerum melopepo- 
numcucurbiti,cucumeris,anguria:, & laiSuci femine exprimi 
folet, aftufa violarum aqua, aUt radicis althii, aut folani, quod 
veficatiam,authalicacabumvocant.CuiuS etiam rubentes baccas 
decem, aut duodecim numero fradlas, & ex aqua portulaca:, vel 
ptifana hordeacea potas, hoc in negotio Jfen tJnco remedio pto- 
defle fciibit.Facereq; amigdalinum oleum, quod feilicet ex dulci¬ 
bus nucibus elicitur vnciarum fex pondere hau ftum. Hin cautem 
praefertur, quod ex recentibus pineis nucibus exprimitur j fedo- 
mniumpnftantillimumeft ,quodcfemine albi papaueris eximi, 
tur, Quandoquidem hoc pntet id, quod tanquam pingue pluri¬ 
mum conuenit,poiell; fuapte natura inflammationes eXtidgueie, 
vencui acrimoniam retundere, & dolores quantumuis vehemen¬ 
tes fedare Sunt etiam qUipriferan: aquam, quae feruentis balnei 
calore vitreis inftruracntis elicitur e malu? foiiis,ibif(?i radicibus. 
aduftis," intenfa huius iecinotis caliditate. Ab ea fiquidem p & recentibus cucurbiiiramentis; quod proprie vi Vrinlardori- 
duitiexurunturhumorcs, quidam inuicemfitcommillio, qui busopemferat, &inteftinoruminflammationestepellat. Porro 
propriam, tum guftum,tum odoratum inficiendi, facultatem adi- 
pifeitur Inflammantur priterea dextri lateris pricordia, Q^ippc 
cUm veneni vis in iecur facilius quam iii lienem excUtrat, mirum 
vtiqueiion eft fi concitatis vtique inflammationibus,potius dex¬ 
trum , quam finiftrumigrotct latus. N ec aha r,Ttione fit inde flu¬ 
xio dyfenterii fimilis,fecum deferensinteftinoru ramenta, qUam 
quod Cantharidesipfi ad inteftina defeendentes acernma fiia vi, 
ea exulcerent, & abradant.Defedlus vero animi,ingehfque anxie- 
tas,& cordis anguftia partim eueniurit doloris, ardoris, intokra- 
bilifq; inflammationis exuperantiatpartim vero dcleteria vi phat- 
maci.qu? vfque adeo refoluit Vitales fpiritus, & imbecilles reddit, 
Vt indeaffcdo corde, h?c tam fiiia oriancurTyinptomata.QuinSc 
ob id vertiginofi fiunt, plirenttide amentiaque capiuntur, qui eas 
fumpferint, quodvenenofiexhalationes, quiicoiliqudcishu- 
itioribus inferioribus membris futfum in cerebrum feruntur ad¬ 
eo, vtipfum inficiant, & animales facultates conumpantUr,ratio- 
que pereat. Sanguis item corruptus, & plusiquoabhoc venefico 
fuccurritUr exulceratisinteftinisiifdem quibusdyfenteriaproili- 
oatur: nempe pinguium carntumiuribus clyftereinfufis, addito 
Eirci ceruiq; adipe; & omphacmorofaceo, plantaginis aut pottu- 
laci aqua priUS elota Inflammati autem partes lecundum Dio- 
fcoridem liotder farina cum mulfa decodla perungendi Ab initio Inflaram»» 
admotacataplafmata nocent, quod citatus abeiscalor, itailla- tispattib. 
pfum virusremoratur, Vtin principes partes feinfinuct: ipfata- vt fuccut- 
men interiedlo tempore moleftiffimis inflammationibus opitu- ratur. 
lantur, vtpote qui dolores, & permulceant, & leniant. Tum'vlu 
corpuscalfacieiuedleoinundlumfuerit, in folium defeendeteo- 
pottet,ac lauate,rt per cutem fummam,qui corpori noxiainhl- 
ferunt, etiam excernantur. Vidlitareigrum oportet gallinaceis 
carnibus haedinis,aut fuillis catulis, maxime pinguibus Sctaner- . 
rimis, ac cum lini femine codtis fecundum Diofeoridem. Siqui- 
dem aluum cient, & venenorum acrimoiiiasheberJr. Vinum dul- 
celibetaliusbibat. Natura Cantharidum aduerfarimuftumalTe- 
ruit/Plinius,quemadmodnm&lapam, qui mufto cognata res 
ttA- . /4 rn r i=ni m m n fl-n-m rlnn tPrM a n-a rc (n nprli rvrfi-arfa. XL,. 
Febris vi»- medicamento incenfus febrem concitare poteft, ex qua delirium E eft: decoquitur enim muftu-ra donec tertia pars fuperfitvt fiat fa- 
de 
Vomitus. 
ll.C.I. 
Sementis alienatio,aut furor oriantut.Sed antequam grauiora ta¬ 
lia fymptomata accidant, lolicitediligeacerq; eliciendus, datoo- 
b In Alexi leo, aut decodto capitis hircini, porcini, vclagmini, veluti^ Ni- 
phar. 
cander his verfibus pricepit. 
(ndXei 9 ,t^pnaT(^i^sd^dpAvev 
Kpspsi-y^b/j coro^hosii xiveto. 
liev li^polta-Tuptav xiptffil^ns 
*Hi 7 fnooypyospi^poei noTii as,vaexoT^sv, 
Ets ^'ipct-rey ci^oet ynoB-i (ipccoseis 
Epcpttsrtmfrl «.miriu niXr,psiptiair^ts'lop-7m. 
Hoc eft. 
frsLlerea iuuenis caprtve /uifve, -vel agni 
Decocto capite,aut etiam anferepinguia tura-, 
pa Poftea ea quoque adhi bcri conuenit, qui peculiari quadam vi 
venenum expugnent, qUale cft pulegium, Neque autem Cantha¬ 
ridibus qualitate fua, qui eft calida ficca,& acris folummodo,fe(l 
fpeciali lui flaturi proprietate, qui a Gricis dxi^iipilpff^its, dici- , 
tut, aduerfatut. Hanc potioflem Ceres aflumpfic tum, cum tota Ceresqua 
maerens efleobfiliam Prolerpiflam a Plutone inferorum Deora- mmplent 
ptam, Sc hofpitioexeiperetutin idibus Hippothoontisfilii Ne- potione 
ptutii abilliusconiugeMeianira Cui Ceres eum vitium oblatura yl’ m®ltl* 
l5ibererecufaret,iflmandatisdedetat,vtaquainilli, cuipulegiura ti^- 
admixtum eflet,portigeret. Interim Iambe Thracia oriunda Me- 
taniri ancilla, fabulas, Sc alia ridicula vctQms recitabat, qui de¬ 
inde Iambici ab ea funt denominati. Qijam fabulam Nicander dc 
remediis, Sc antidotis contra Cantharidum potura agens his ver¬ 
fibus inclufic. 
