Liber Quintus deinfedis. 
Hat.Dtor. 
20? 
tes:quarum vna commune fit omnium domicilium, fecunda pe- A adeolnmm nn« a 
-h*reat,p;Ldeaccalx!nIaV?dTt^^^^^^^^^^^ 
netranpoire. AdiDgrellum, oftium latens conftituere,habitL. 
fecuras quafimafylo aduetfus ferarum hoft.li,atem3pt«ipue ve¬ 
xo aduerfusVrfum formicanum, CUI hoc inditum nomen,quod 
FormicasignauilTimedepalcatur. In regno Seneg® Formicas a- » , i 
iunt.telterfScaligero,ellealbas dequibusitafcribitAlovfiurCa -) /«>' fo. 
riciitemanimamomnem,qua*fenfibus.&mcmoria fit prtedita sii fnnr Jimn J ™§'"”^^“®'''^“SDolialij,alij inno- 
ranomsidentidem, atq; etiam oratiomselfepart.c^eSruera b^iZ “^“^“-^/xcedunt, alas nec peisha- , , 
bant. neo: intennrk..n^nn,r-^^ >m®enfi. & tanuE quidem vaftitatis 
vt lOtCPrSS C^Dr^shmiin^nr I ^ iA_ / */ 
nu rerum ad victum pertinentium, in tertiam mortuie teponan- 
tur.Puto autem non importunum vobis vifum iri.fi poftFormicas 
&c. Tantas itaqj & tam varias animi dotes in Formicis aniipad- 
Uertentes, atq; admirantes antiquiflimi Philofophi, multi eorum 
in certamen commifere vttum bturum,an humanum, aut diuinu 
etiam earum eflet ingenium altercantes. Equidem a Cicero non 
parui nominis philofophus in Formica non folummodofenfum 
>v% «Jt ^ ____ . _ » 
bant, neq; interioris tantum, fed etiam exterioris. qua vniufcui- 
ufqigeneris animalia,quantumnecefle habeant,interfemutuo 
loquantur. EtrcueravtdeFormicisloquamur, cum obuijsquafi 
qua;damintcrlocutio cll Dum enim operifunt intentae, ouuftis 
vacu* occurrunt, & antequam eis lorum dent, prius fadla qua¬ 
dam mora cum illis in occurlu mutuo colloquunturiquamoliem 
Cellus,aduerfus quem multis egit Adamantius Origenes,Fotmi- 
casinter bruta non recenfebat, fed animantia rationis participia 
CXllrimah:>r Oin m _11 ^ 
4 ^ 1 */. / 5 * 3-5 
’ tinLaeo* 
nicu. 
h In Comm. 
]?faL 10$, 
i / , 1 *******‘'‘"“* ^uumem vaiiicatis 
vt integras capras hauriant, nec lancinent, lohde deuoranturife- 
congregari ftatis anni diebus, 
& migrare in loca qu*dam. vbi Formicarum eft vis magna, qui- 
bus&colosalbicans,qu«fuapte natura humiles quafclam cafas 
inllarfpecusextruunt; nam ore terram portant, & ferruminant 
ab^. calce, diceres clibanos aliquos vel rufcula in ordine difpofi- 
ta.Namexhmufmodicafis videbis C & CL continenter fubor 
cxiftimaba.-ctu;m\i;;'s;;;’mm;n;‘^ . mplT frTr ^ 
buetit incrcaturisminutillimis in primis nos docuit dodiffimus ^ inicalconfpSvXribufa£c“a 
Tertulianus,dumait:Animaliaminutioramaiimusartifexdein. nashabetmPheneoLacoS^^Sernr“ "‘^'^‘”'',“-''-^‘'"-f^’^-^-‘^T* 
duftriaingenijs,autviribusampliauit.ficmagnitudincminme- «.i.„fed«^?2!'~ ~ T 
diocritatcprobari docens, quemadmodum-firtutem in infirmi . ^ P u-s» tjjs non autem 
(fft. ^9ille. In prouincia Mangi Formicat rubr* lunt, quibus vt 
cos Oammatis, cum pipercveicuncur,vtmeminit quoque sSca gEarir.j^.r 
■ Iig«. Pra;grandes& colore albas apud Indosin regno, Nemitaril 
teperm tradit AloylmsCadamullus. Apud Braebmanas palmans 
longitudinefuntdnnouaHifpan.a Scaraba-os aquant/quarum 
inorfusdolores , & tubercula excitat Sedmaximas c.nl more 
clieiiiulti tradiderunt, Herodotus,Plinius,dolaius,Mela,Pbilo 
bct.Ec rcucra omnia opera Domini, plena funt rapiencia:quando 
^^sndo hyems venit, & reponit 
iibiefcam, & iterum Culicem tam minutum habere oculos,ven- 
trcm.& vniuerfamembra, ficut&:nos habemus&c.nohnefunc 
cProu,ZQ vid^licetcum rcrumna- 
tura nufquam, quam in minimis mira (it. Vnde i: Salomon qubq; 
regum fapientimrnu? hoc genus minimorum animantium in pri- 
misobftupuit. Quatuor, inquiensjfunc minimaterrje, &ipfa 
funclapicntiorafapientibus Formica? populus infirmus, qui pr^- 
parat in meffe cibum fibi; Lcpufculus, piebsinualida, qui collocat 
in petra cubile fuum:regem Locufta non habet, & egreditur vni- 
uerfaoeri-nrni^cliiac »a ___ • i- 
He^fhpcrturn.asfiras:^ellioman.;;:^“r^ C IT 
busregis. Atmh*cfunt,quxded.uina potius, ouam bruta For- 
Formica 
Tcdc didia 
A ^ ----- *»*fc*i.M*, iiiuiutui Ili<cai- 
busregis. Atqiha?crunt>qua;dediuina potius, quam brutaFoi- 
micarum natura dicenda videbantur,nuncadrcliquam earum hi- 
Aoriam conferibendam animus alpirat. 
I 
STNONr MA. 
nSn3, NemalahProuerb. g. exponitur Formica. Vade ad 
Nemelah,ideft, Formicanr piger. Et pluralefecunduinformam 
mafculeam, Prouerb, 30* JsJemalim, Formicae, populus 
non fortis. Ita autem didla eft a radice 70*1 H emal, hoc elf, exci- 
dere,circumcidcre,quodnimirumFprmicagrana colledla inci¬ 
dat, ne nafcan cur, aut germinent. Syrochaldaius prioriaddudo 
loco habet NJOmOW Schumfchemana,vt legere eil in didiona- 
rioSyrochaldaicofol.i88.coi.j.icemfol. 191.. coi i. GrrecisMvj- 
& ^sf^ij|,pro quo Dorcs^vf<<s‘| dicuntiqmhus f^vf- 
etiam(Kilj^KijKaj vocari, id eft. Formicas Hciychiuslcribit 
ApudRomanoslynonymiacaret, &afereiulis, vdvtalij volunt 
a Forandis micis Formica ndmeir obcinuic hlica autem proprie 
eA puluifculus ille, qui in arena quali argentum tuiget, aquo 8C 
panis,& oroniumrerum minirnteparces inic® dicuiuuf, quali mi- 
Aratus, ahjqjhasq; aurumpeuitus egeftum cum liimma pernicie 
attingentium culfodirci quordm auihoi um verba, vt vel veritas, 
velfalhtascxijsappareat opus eft m medium affefre. Herodo-h 
tus,quempropteraritiquitatem primo loco citare pIacuit,deJn. ui,, 
QIS lOQUCnS* QUI .^Ern 1 <^r»t3» nr/^-vi rrt, Ci...» » D_ • * 
.4 . ' :i - — corpore, 
horum,inquit,omnium,quosrecenfui,Indofum coitusmpro¬ 
patulo eft, ficu t pecorum: color fimilis, ac proximus^iEthropico. 
Genitura, quam 111 mulieres emittunt, non alba, quemadmodu 
catterorum hominum, fed atra, vt color cOrporisiqualem AEthi- 
opes quoQi emittunt. Hi Indi longius d Pqifis ablunt, & vento 
AuftroobnoxijteoqiPario neutiqtiam obtemperabant. Cureti 
Indi Cafpatyro vrbi, & Padyici regioni Contermini funt, ad ve- 
tum Aquilonem habitantes: Ecexalijsladis ii, qui proximam 
Badrianis vitam degunt, pugnaciihmi (Unc,& qui ad aurum pre- 
Cipu emittunt. Circa hanc enim pLiganr vafta funt propter arena 
ioca.Iucafohtudinearenofaformic»gignuntur,canumquidem 
magnitudine minores, vulpium vero maiores. Earum nonnull®, 
& apud cos,& apudregemPeriarum viliui:ur,hinc venatu capte. 
^Ha: Formica: in faciendis lub terra domicilijscgeriinc arenam, vt 
apud Graicos Formica;, atq; eodem modo, ipfa ipecie corporis fi- 
miilima Eaamem, qu*egentur arena, auraccaeftjpro quam 
delertum mittentes indi, ternos finguli camelos iungunt: mares 
alatetibus, quosframatos trahunt, farminam in medio,in quam 
iplialcendunt, d.vtaopera vtireccntiflimisfaitibus abftiadasiu- 
gant Etenim apud cos camdi cum nihilo lunt miqori pernicitate 
quameqlii, tum vtroad ferepda onera multo valentipres Qua- 
lf*ni .AIIrf*m L T Kiani- /-0 t. o -i/".- i« . 
j,.j,icaimEa;Qituiuuf,quali mi- quam equi, tum vtroad terepda onera multo v 
nutim cadentes: vel fimpliciter aferendo, quod nuiluminimal IJ) leni autem habeat camelus fpccicar, Graicis.v 
frcquentiusponderaconuehat. Galli vocant Fouimi, aut Foimts . nouputofcribendumifed quoddeeoanimaii n 
Itali larinnm nnmpn A,a n 1. /r 1 ... , ^ ‘ 
At.mft, 
£ap.li. 
b/i.jo.f.4, 
cin Summ. 
hoft. lib. sy 
j t - -w...... . A v./e 4 .x<Air} ktLLL A 
Italilatinumhomenrefcruaiunt,Germani einAincyli, BcH^ecn 
Miere.HifpaniHormiga, Poloni MrovvKa, Hqngaii, Hangya, 
Angli Anant.Emote.aut Pifmirc. 
GENFS. DIFFERENTI^. 
F Ormicz in Europa ali* veneno!*,ali* non veneno!*, qu* 
magnitudinepotiflimum differunt, nam qti* hic a!at*funt, 
fenesfunt,& inutiles, & eiufdemgencris; & nymph* did:*, Ara- 
bibusArazafi Maiorcsi* AriftotelesiTttv^v^^«j;Ki^ nominac,Ga- 
zaFormicasequites transfert. Eafdemi-Plinius, tcfte Dalecham- 
pio, vocat Herculanas. Hasneg.icAriftoceles in Siciliainueniri, 
Auicennain Lycia. De venenatis poftea dicam. Sed quanquam 
hiede Europ*isFormicis potiifimumagamus, ijs inquam, quas 
Demo non nouit,oper*pretium tamen cft etiam obiter meminif- 
fe multas in alijs regionibus Formicarum differentias rcpcnn,ca- 
rumq; alias venenatas effe, alias innoxias,hammq; alins alatas, a- 
liasapterasfuie alis carentes,quarum rurfus ali*colore.acma¬ 
gnitudine differunt, de quarum omnium diuerfitate, Scinirana- 
tura,qu*alijreferunt,nosquicasterras non perluftrauimus,hic 
obiter rccenfebimus. Referunt ij qui nouuin orbem luftrarunt, 
ibi Fprmicasluteas domos fibi conftrucre, non minores humano 
capite, fph*ricas, & adeas non ingredi per foramen, fed accef- 
funapr*loDgum parare, quaii perexiguam fiftulam, per quam 
vix illis fit adi tus in domuncula, ingreilas mit ut habitare, horrea 
conficere, & alimenta condere, cauthor eft Ouetanus, qui alibi 
ctiana tradit aliud de Formicam aliogenere memorabile, Formi- 
cas fcilicet effe minimas,qu* fibi in !oli fuperficie domum condat 
non minorem vafc modium, aut fextarium capiente, durefeereq; 
vtpote fciefttibus, 
,-.1----‘lefcitur. Camelus 
iflpofteripnbus cruribusgerit quatuor femora.Sctondcnificnua, 
& verctrirm inter poftenora crura caudam verfusfpedans Hunc 
mmodumiundiscan-elis, ludi adaurum legendum tendunt vt 
Cumfcruentiihmusfuerita-ftus.fiutinrapina Siquidem pr*aifta 
Formic*fiftnerrafe occultas tenent. Eftautcm ilhs bommious 
iolardenuilirausmatutinus.non quemadmodum aii|smeridie 
poufqicfferuefceusdum tcmpuseft a foro difcedendi: perquod 
Ipatium multo magis vrit, quam meridianus in Gr*cia, adeo vt 
dicantunlli tum in aqualeablucrc.Meridics vero Indos vnefere, 
pcraeqjatqi alios homines:declinaiucmeridie, taliscftillicfoli 
qualis alibi macucinus i ac deinceps inagis, ac, matris fiigefcens, 
dumadoccafum pcfutnit , qno temporcpr*cipue*’ifioct Vbiad 
locum Indi peruenere,culeis, quos attulere, aten.a completis, 
rapidilfimcretroferecipiunt Quos protinus Formic* (vtaPeilis 
fcrtiU) olfaftu perceptos infcquuqtur, tanta pernicitate quanta 
in aho cft nuiloiita vt nifi viam, ad quam Formic* coiipicc-antur 
anticipentlndi, nemofitipforum indceuafurus. Ideomcirmelos 
mares,quodimparesf*minis!uncincurieiKio,netraha?uur,dif-' 
foluunt.fednon vtrumqj pariter, Fmmjna veropulli quemreli. ' 
quit memor, nihil fibi remittit; Hacr.itione Indi maiorem auii 
partem nancifcuntur.vtPerf* memorant. Nam quod effoditur 
ineademregioneaurum.rariuscft.&c.Eademfermefcdbicuius • •, 
apud iStrabonem'legimus,qui tamen Herodotum non nominat 'i'*' 
fedMegafthenen,&Nearchum.Hicquoq;(Neai-cbus)inquit.vi‘ 
diffefeaitFormicarumauriferarumpelles.pardalispelli peifimi 
les. Mcgafthenesde Formicis ait, apud Derdas, qu* maxima na¬ 
tio eft Indorum montanorum,ad Orientem expofitoruma olkrn 
quendam effe trium millium ftadiorum ambitu, & iu b eo au rifo ■ 
dinas,quas Formic* effodiant,vulpibus magnitudine non mino¬ 
res,mira e«leritate,Yi(ftum ex venatione comparantes: foder e au - 
I 
