tem terram per Kyefnem.&adollufmaccumulare,queitudmodu A mi fpeciesdeflmt,quoclilI«exfogtint,&circaram(»s.petiEd#iac- 
kLiblt. 
nLib.tS. 
caf.is. 
talp* • Talis auriftrigilisparua dccoftione eget, eam vicimiiu 
mentis damrapiunt. Aperteetiimnoa poffunt,prohibentibus 
Formicis, qu* & pngnaiit,& fugientes mfeftanror, quoscuto de 
prehenderint, cUm iumentis interimunt. Vt ergo illas lateant,fe¬ 
rinas carnes per loca plurima difponunt, quibus diftradtis.auri 
ftrigilem afportant ,& fufionisignari cUicunq; mercatori diuen- 
dunt XPlinius quoq; omnium, qua!diximus,mcminit,fedFot- 
micas.ncfcio ex quo cornua gerere tradit Indicat Formicae,inquit 
cornua, Erythris m aede fixa, miraculo fuere. Aurum ex cauernis 
egerunt terrae,in regione Septentrionalium IndorUmquillardae 
Tocantur.lpflsccdorfelium,magnitudoAcgyptilupqrum. Eru¬ 
tum hoc abijs tempore hybcrno.Indi furantur ;ftiuo teruoreycfi' 
ditis propter taporemin cuniculos Formicis, qu* tamen odore ^ 
folicirata:prouolant, crebroq; lacerant,quamuis ptaeuelocfbus 
camelis fugientes. Tanta pernicitas fetirasqj eft cUm amore auri. 
1 In Solinus aliud addit miraculum, dum Formicis illis pedes utibuii I 
Leoninos Formicat, inquit, ibi ad formam canis maximi ,arena>s 
mLib.}.CA- aureaspedibuseruunt, quos Leon inos habent, quas cullodiunt, 
ne quis auferat, captantesq; adnecem profequuncur.n»y(EIianuS 
eafdem Formicasanti cuftodes, Campylin appellatum fJuuium 
nunquam ttanfire author cftj cumq; his regionem eandemllTcdo- 
nesincolere, qui & ipfi Myrmeces,idcll,Formicaeappellantut.» 
Alibi etiam iftsec de illarum mira prudentia memoriae prodidit! 
Naturali quodam ingenio, & prudentia, valent etiam apud no» 
animantia, non totidem tamen, quot funt in India! Illic enim c- 
iufmodifunt,Elephantus, Pfittacus, Sphinges, & nuncupati Sa¬ 
tyri.& Indica Formica. Nofttatesquidem Forniicae cauernas,& 
latibula quaedam effodiunt, fub terra habitantes.Sc vclUtiin fo¬ 
dinis metallicis cuniculistf, cruendisfefe excrcent.AtIndicaeAn¬ 
gulari fapientia praeditae domunculas commodas in eXccIfisIoci» 
conflruunc; non in deuexis, & planisqui facile inundari queant. 
lacisambitus,& vt ita dicam,foffat Aegyptias & Creticos Laby- 
tintos magna lapientia elfodientes.domeflicas ledes conftituunt 
non tedlas quidem,& peruias.aut in quas quippiSm influete pof- 
lit, fcdfinuofis foraminibus obliquas: in quarum fuperficie fora¬ 
men vnum telinquunt.per qUod quidem ipfum ingrediantur ipf?, 
& femina quat colligunt,in 1'uos tnefauros inferat .In exceifis qui¬ 
dem locislatibula macliinantut, vtfluminum alluniones effugi- 
ant.Itaqihaefua iuduftria, veluci infpeculis habitaiit,autetiam 
infulis.cum fcilicet adiu(2a colliculis ilhs humiliora circumqua¬ 
que ftagnant. Ipforum vero aggeres quanquam congefti,tantum 
abeft afluente aqua, vtfoluantur, vc confirmentur magis.Primfi 
enim ex matutino rore admixto pulueii, tunica quadam veftiun- 
tur tenui fed valida rdeinde parte inferiori de fluuiatili coeno cor¬ 
tex mufeofusadnafeens aggerem aftringit. Meminintcm oLu- 
cianusferibensad Saturnum,fenifi concedatur,quodpofceretf 
precaturum vtFormicie.vt in Indiafolent.diuitum hic thefauros 
eruant. Quandoq; futurum eft, inquit illis gtauiflimum, vt For- 
* mic*tales,quales feruntur,IndicJE aurumcthefautis effolTumj 
nodluinpublicumcfferantj&c.Eafdemintelligcre volunt Theo¬ 
critum his verfibus! 
Ov UJ^h(^) 4 iiflK 
iAvf/isiliur. xTt Ki^vncif^}4i»Tar. 
Non lamenabfqueVfutniJomcoptimx aurum 
Ceu formicarum ofesfemperiacot laborant lum. 
lam veronunqtiidreuera tales dentur Fonrdc* tant* magnitu¬ 
dinis, &qux aurum eruant, Semita innataq; auiditate cuftodi 
anc, haud facile mihi ipfi perfuadereat, iiifi etiam eadem (nam et¬ 
iam in Brafilia Formicas canum magnitudine elfe.qui aurum cu- 
ftodiunt,referunt) St alialongeadmirabilioiadealijslndicisne- 
oterici,qui per vaftas Indorum regiones diuagati funt, referrent! 
pliF.a. tJ* nihilominus ego nunquam ea affirmarim. Strabo faneduobus 
Jx. inloeisndeteos.quifimiliaprodiderunt. Ncq; etiamy Arrianus 
q£» 4 . Indic, ea admittit,qui alioquiquam plurima dclndicis rebus fcripfit.De 
Fovmicis,inquityetiainfciibitNearciius,fe quidem eas non vidif- 
feicuiufmodinoanulluradunt in India nafei Pelles tamen earum 
non paucas absfcvifas in caftta Macedonum allatas. Megafthe- 
nescertavetaq eflequxdc Formicis feribuntur, dicit, casnibii* 
tum efle, qua: aurum e terra effodiunt, non quideauri rpliuscau- 
fa.fedvtfibi antra, in quibus delitefcant, parent, quemadmodum 
aoftra:etiam Formica exigua; cum fine, nonnihil terra: eruUnt. 
Efleautem Formicas illas vulpibus maiores, rarione magnitudi¬ 
nis earum terramq; fodere, qua; aurunl iniftum habeat,&eX eald- 
dis aurum fieri. Sed Megafthcnes auditum narrat. Ego vctOcum 
nihil habeam certius,quod deea refcriberepoiTiiti, libenterhunc 
deFormicisfermonemmiilum faciam. Sicille,&ex rccendori- 
busGeorgius Agricola,qui doftiflinic de lubccrraneis fcripfit, 
quidinhac refentiat,itaquambrcniffimeeXpIicauit. Qubdail- 
tem Formica: Indica:,i nqUit, eruant aurum, crediderim Formicas 
illaslndicaseffediuetfasnaturrtanoftiis, licet hoc nominefor- 
tnicx nuncupentur. E contra Rafis,authoi fanefide digniis, refe- 
renter Cardano, feribitin Sufide inclyta vrbe Perfidis regionis 
faiffe nutritam Formicam publice, fiquidem in foro Auiano.qua: 
fingulis diebus libram carnis ederet. Catuli qUoq; magnitudine 
repetiuntur Formic* refterBocatio apud hydtophagos.id eft fer- 
pentiuoros, qui infulam illam habitant, in quo GargarusfluUius 
eft. Veriflimum autem eft Formicas in nouis Indijs laccam confi¬ 
cere: nantf & pleiunqj ala: Formicarum lacc* petmixtifeteperiun- 
tur.InregnoPcgu.cum terra pluuia vel arte plus iufto irrigatur. 
Formicae alata: ligna quxdam tenuia ab incolis fic difpofita con- 
fcendunt, in quibus Iaccamgencrant,d quibus, inquatn certagfi- 
B 
olntpili. 
X. ad Sat. 
cam, VE Apesmel, ac ceram diffundunt, r DalecLampius certum itib.i$. 
euc ait laccam, nongummiefle, nec arboris plant^uealicuiusla- Hift.pUnt. 
chrymamjfedpotiusFormicarum alatarumftctcusjfauaginemue $ap.ii 
veluti ceram Apum. Sed vt cera Apum non eft, nifi prius hinS in¬ 
de colligant, fic meo iudicio gummiillud, vt vocant,eiarbore, 
quam prunorum fpecie effe Iciibuntalij ,extiUat.& a formicis 
eircumligna illa elaboratur , vt ab Apibus cera Magna hxc aibor 
eft,& in CaoaraborinDecan bcr,& in MalaxoVidaras,apudLu- 
fitanosM incanos de lalndiaiid eft, mala Indica dicitur,quo no¬ 
mine pati ter depinxi: Acofta.confpicitutsftate alatis illis Formi¬ 
cis perpetuo oiiufta,qua;in ramis eius laccam elaborant, vt diftu 
eft. Ha:c profefto communium Formicarum labor cum Indicis 
illis quas aurum eruere,&cuftodire aiunt, nou parum congijiit. 
etenim fieri poteft , Formicas ibi incredibili efle magnitudine, 
quas cum ijs in locis degere viderent, & antra fuafiue latibulasa- 
criter defendere .multisanfam dederint,longeadmkabilioraaf¬ 
fingere. nam cum Indi aui umauterre inde tonarentur. Formicas 
haud dubie pellere conati fuerintjea VeroFormicarum natuta eft, 
Vt irritata: egregie fefc vlcifciftudcanttvnde etiamnum vulgpta 
pallim omnium in ore eft paimmiajineft & Formica:, & Serpho 
lua bilis. Eftqi noftratum Formicarum morfus admodum mole- 
ilus,adco vt Aefopi Formica venatori, eum auemcapc3ret,reted 
manibus excuteret: ex quo quantum doloris, ac moleftia: attule¬ 
rint Indicarum illarum moifusquilpiam facileiudicet.Vt itaque 
magnitudinem illarum admitto, ita contra nunquam credidero 
aun amore idtueti, vtPlinius fcnbit, hoc enim apud me fabulas 
fapitiquarc iam de reliquis monftrofis, v t ita dicam.Forraicis per Monftroft 
gamus.InnouootbeinBaia Saluatoris ingens eft Formicarum Pojmic*. 
copia,quibusinoteextaotjvelutforfices ad quaecunq;fata,aut 
fruges abfcindendas: quarum etiam merfu atelcunt omnia: ftu- 
dent tamen iucolx eas diligenter alere, vt fatutse fertilibus pateat, y g 
Easdem quoq; Formica: in Brafilia datur Scribit» Olaus Magnus 
Formicas in Aquilonari regione in plura genera diuidi, inter qu® 
fpecievnam compertam, qu®fibi e frondibus nidum conficiatd 
pinO,& abiete, in aliquo xdito campeftri loco.His,inquit,infidi- 
atur vrfus:at ili® adeo folertet in eum inuadunt, vt ciiciant, quin 
C fiforte vnicamFotmicaminfoucas fuaspUis occultam intulerit, 
caq; ibi forte nidificauetit,& fmtificauerit, etiam indevtfumcu 
prole vniuetfaperpetuo exulem faciet.Sunt enim huiufmodiFor- 
mic® ala:®, & grandiores. Alat® etiamfunt& magn®, & coloris 
lubri, quas Indi in Brafilia Iza nuncupant, dum conteruntur, o- 
dorem cedri fundunt,magnasfibi fub terra latibulas fiuecafas ef¬ 
fingunt Verno autem f tmpote.hoc eft, mcnfc Septembri magnu 
fenfim fastuum agmen cdu cunt.idq; eo porillimum die, qui plu ■ 
Iliamfubfequitut.atqitonitrua ,cum videlicet Solis®ftusv^et 
maxime.Parentes pr®cedunt. ducesq; funt liberis,ore aperto huc 
illucq; curfitantes, viasq; vndiq; complentes, morfus multo qua 
alijs temporib.acerbioresinducunt adfanguiuiseffufionem vfq;. 
Sequuntur fubindeliberi magnitudine pr®ualentes, volatuque 
nouasfibihabitationcsqusrunt.tantof^peagmine,, vcvclutden- 
fiifimam in acre nubem cfficiaut.Vbiquiefcunt, tertam eo in loco 
effodiunt, acquxqj libi habitacula conftruit. Vita earum breuis 
elt.atei lingularum ventre ingens fcEtuum numerus erumpit 
Cunilatibulafua egrediuntur.accmiuntIndi, accurrunt & volu¬ 
cres c® Ii Indi autem magno cum defiderio tempus hoc expeflit. 
Formicas iftas ceU nouos frudlus in cibi vfuni colligentes Accc- 
J) duDc autem ad cauernaruiningrcllus, eas aqu®du(ftibuscircnm- 
fepiunr,adueifus mordaces,&grauitcrmoriuvulnetaiitespaten- 
tesformicasfefcdefcndences Nouasrecentesq; casFormicasin 
multos dies feruani, ac igne torrentes deuorat. Qdiann modo fua- 
uemdelicatumquccibum prsbcaitt, reflantur .eluit®, qui & ipfi , 
illis vefcuntur. In Occidentali India duoitem efle ait Cscusv A * * * 
rer. 
tLib.$< dt 
Subiti. 
sLib. de 
IluuijS. 
driahus Formicarum genera .quotum viujm agros depopuletur, 
aliud contra cosconletuct, pellatq; vaftantcs.^ Ouicdus ait ibi 
Formicarum toceflegenera, & multicudinem. Semulcas etiam ra^^^ ^ 
noxias.ac damnofas.vt fidem fuperarcnt,neqi credibile videatur, 
nifi qui viderint.Inrer danofas vero primas obtinere, quasindigi- 
te voce Comixen vocant, qu® inquit, femiformic® funt.Sc femi- 
uermes, albavelut cauda prorepentes. Ligna penetrant cioden- 
d©, & domibus ingentia damna inferunt. Culti arborem, vel pa¬ 
rietes ®dium fcanount, opercula terrea, digiium crafla.fecum fe- 
runnfubquibus, vbi habitandum eft, degunt,eaqi amplificant,Sc 
tribus, & qUatuor palmis maiora faciunt, in his nidulantur,ligna 
& parietes, nifi auferantur . teredinis inftar erodentes atq; confu- 
medtes. Venenat® modo Formic®,8c qu®hominibus plus quam 
noftriites nocent.cum apud eofdemInars,:um apudnos quoque 
repeiiuntur. Venenatas Italiam nonnouiireaiunt.Solifugasfali- 
tet Solpugas) Cicero tefte z, Plinio appellat; Salpugas B®tica. A- 
nimal eft vt refert Solinus,exiguum,aranei fpcci?, in Sardinia in c^p. 4 - 
metallis argentatijs plutimaiotcultim reptat, Seper imprudenti¬ 
am fUpctfedentibus pellem facit.Solifuga didla, quod diemfu 
giat Sardinia eft quidem abfq; Serpentibus. Sed quod alijs locis 
Ictpens eft, hoc Solifuga Sardois agris. Plinius htfce, & c*teris 
Formicis cotVcfpercilionis contrarium efle tradit.TelephusCte- 
tcufis exMyfio Pergamo oriundus mortiferum quoddam, vtferi- 
bic4 Aelianus, Formicarum genus efle aittqux Laert® nuncupa aLii.i*. 
turiquo nomine etiamVefp® quxdam nuncupantur. Pr®cerea le- tap.^*, 
guminibus innafeuntur bcftiol®, quxdam venenat® etiam, qu® 
manus pungant.&periculumvit^ afferunt. Solifugarum generis. 
Aduerfush®c omnia eadem medentur, qu® contra Araneos, Sc 
phjl- iemonftranrnr pavirer Formic®,e®que 
magn* 
