Liber Quintus de Infe6tis 
magna habentur in Bra/ilia quas aiunt in arboribus fefe enutrire, A 
& nidum facere more Hirundinum. In IfthmoSur&Nort occi¬ 
dentalis India cafulas adeo duras efficiunt Apum fimilitudins,vt 
b Lib.gJt lecuribus tandem rumpi queant, atq; fic arboiibusperniciem 
Subttl. ^ftsrunttefteiCardano. Aitrtem Ouiedus, eliequa pradidias 
('paulo fuperius commemoratas) magnitudinefupercnt, harum- 
quevariagenera viden,atquacatetislintnoxiores,&damnofio. 
res.nigrclcere, atq; noftrates adaquare Apes Harum,inquit,tan- 
tum ineft, venenum, vt Indi in ijs lagittasfuas inficiant, ijsq; vul- 
oetatis moriendum fitliiie vllalpclalutis recuperanda. Vilifape 
lunt Clitiftianiidli abhifce Formicis in febrem, quam ocyffime 
incidifle, camqjiethalem. Atqj hac de varijs Formicarum gene- 
nbus;quain Indijs potiflimum reperiuntur. Adparuasnoftratcs 
pertinere volunt, qua Ktimtzax. nominantur. Mei appetat, 
vt Apes, quod vel e longinquo olfaciunt. Galenus vero non For¬ 
micas, led vermiculos vocat, qui vitibusineunteverein- 
nalcuntur.cumgetminare vitesincipiunt:eatumq;gcrmina(ocu. 
os vocant) depalcunturiquamobrem agricola, vt hasinterimat, 
oculorum radices inungunt ampelitide vocata cetra. A Cnipc 
cnmeueAuicula quadam dicitur Ariftoteli, de qua 
wnluIeOrmtholopiam npftram. Dehisquid fentiamus,antein 
uliccdiximus. I oftreinoSctphum quoque vocant animalcu- jj 
Ium Formic»fpecie, quo etiam vefcuntur Auicula. ** 
2oy 
a Lib 3.de 
t uni.tMt. 
b Lib.^.de 
fm.caf. 5 
cLib 1/. 
tap } 7 . 
dtii. 5. de 
di ff. animal 
tap. 110. 
^Lib s.de 
Subtil. 
(TraS. 4. 
tib.f. ea. 1. 
^l^ib. 9 .de 
Stebtih 
htib. I. de 
Ump. ea. p 
forma, descriptio. 
■pOrmicam minutiffimum Infedlum, & nulli non notfl defcri* 
eftcacramen non inconucniens,inio velut ne- 
ceiraiium,atqi vtilc quaedam, quje ad corporis formamrpedtant> 
relerrs. Habes exprellam Formicam maiorem, vulgarem,alatam 
& fine alis, i tem alia duo Infedla Formiciformia. a Arifiotelcs In¬ 
fectorum alia membrum illud, quod natu ta adfentiendumacco- ■ 
modauit,intus continetefcribit, hisqjFormicas accenfet,&alia 
multa ex teftatis; alia contra foris gerere. Is’ee non teftata,inquit, 
etiamiabbi omnia huiufmodi eadem caufa,qua fanguinea, vide¬ 
licet ad cibum fentiendum;quoniam eciaminfeftafimili ratione, 
aut promufcidem habent ore prodeuntem, vt Apum Mufcarum- 
quegenus, vt didtum iam cft, autin ore conditam partemeiufi- 
modi poirident,vtFormic*,& fi qua alia finr generis eiufdem c 
Pliniusquibufdam Iofedlis,vtFormicis,intus linguam pribuit, ^ 
& exrecentiotibus dWottonus denteshabereFormicas ait,& oe- ^ 
rere aculcfi non in ore, fed parte poftctiore. De oculis hxc proci¬ 
dite Cardanus; Formica: vifu omnino priuantur, quod terrellrc 
animal non adeo vifu indigeret, cornibusauxiliantibus, qute illis 
loco baculifunt ad tentandum viam, velut & Limacibus: Hs e- 
nimobficcamtemperiem,illas obparuitatem ocubspnuat*cor¬ 
nua pro baculis aeceperuur, vt caeci. Nullum autem animal volas 
poterat efie,nam noadeofenfim animal volare poteft, an impin¬ 
gat &excidat,fi vifucareat Haec ille,qua:nunquid veritati fine 
confona,dubitoplurimuna Formica:enimfenes,alas,vt didlueft 
emittunt, & volant non parumrquasvidereneinfencaute dice¬ 
mus,cum in iuuentute non viderint ? C^^ate libentius cum/Al- 
bertp Magno non parui momenti pfiilolopho dixerim. Formica 
propter paruitatem fui capitis oculos non habercineo, fedfupsr 
quadam additamenta, qu« ccu duo pili egrediuntur de capite, 
nam ibi oculos efie locatos fignum eft, quod quando illa ampu¬ 
tantur, tunc vadit errando ,uefciens quo ear, prox imam quamq; 
apprehendens, & quam tenaciffime ampledlcns, vt per ipfam ad 
‘^^“m fuam reuertatur. Cum lenefcit genusFormicarum, alarum 
efficitur. Confolariuenim illorum imbecillitatem natura, inquit 
^Cardanus, volatu addito; fed ab editis alis parum fupenjiuunt. 
Author quoq; de naturarerum folam Formicam inter animalia 
feniofortificaturiait Sccrefcere Q^odad temperamentum arti-p 
net. Formica ficci eft temperamenti, naro canis ei comparatus ait 
Galeno dicitur hiimidus: Canis namque, inquit, ad Formicam S( 
Apem comparatus eft humidusiin animantiumgenerc eftliccus, 
nerationcra pauciffimis verbi$ compIexus,plutima, inqui,, Infe- 
ftprum Veriniculumgignunt} nam & Formicatfimilem ouis ve¬ 
re. Cur vero Formica:, Papiliones & Locuft*, non autem Apes, Jriia 
oua gignant, rationem hanc reddit dCardanus. quod cum pL- a 
unt,non volant Ouaipfatefte,Alberto in Vermjs albos plmu- 
lisinuolntos erumpunt, & ex his fiipcrficie ad folem exppfitis 
Formica:nafcuntur.Idem/Albertus animalium vermesgeneran- 
t.uin,qnofdam Vermes moueri,ait in eadem hora fue naf.uitatis, 
& quofdam hoc non facere, nifi poftaliquot dies.ficut Vermes 
Form,cai„m,&Apum.Abbiquoqueeiu?cemodiouaoblongae? 
leait,&quafi colnmnalem exprimentia figuram,eitraque cor- 
puspaulanm recipere in locis calidis mnfeidis incrementaquo- 
ulqueperfefte compleantur: & fi forte ab aliquo dc loco fuo mq- 
ta,ac difperla fuerint a Formicis recolligi , & ad fuos nidos refer¬ 
ri. cxterumlongeabomodoFormicteinorbe pouogenerantur, 
quam vtdcnoftratibus dixi, vt illi tradunt, qui dc eius mirabili- 
buslcnpferunt, videlicet a parentis iam defunifti corpore fieri in- 
numeros vermiculos, eosque miro modo viuere, donec ex habi¬ 
taculis lubterrancis lam alati erumpant: quanquam viuentes ad- 
nuc parentes,aliquando etiam pariant i atque ita fit non fpernen- 
dum imraculum. vt genus feruetur, vel partu, vel etiam corporis 
detunfticorruptione,atqueitaparentummors tamctfifinepro- 
le lequamr, prole tamen non caret, quam vel parere polfit etiam 
mortuus genitor. c r 
V I C T F S, 
Q Vamftudiofein fututam hyernem granafrugum colligant, 
abunde ante dcmonftrauimusjvnde agricola, & 
• ^ --ruut agricola:, & cines et¬ 
iam eas tanquam agrorum peftcm, ac perniciem non odere folfi 
icdlugare etiam dluerfimodeftudent,quare perquam appofito 
epitheto frugilegas nominabat* Ouidius cum canit: 
H/r nos fragi legas aveximus ordme lenge 
Qrandeenus exiguo Formicat ore legtntet. 
Et agmen granifctiiin hoc verfn: ' 
t Plinius cupreffi femen mire a Formicis expeti tradit: &: quam 
papaucrisfeminibusinhient, oftendirePlautushisverbis: Quid 
tactum eft? Comefiim, «potum, exutum, elotumin bglneis pi¬ 
leator, piltor abftubc, lanij, coqui, olitores,myropols, aucupes, 
confaccito. Quam fi tu obijciasFormicispapauerern.A fruduum 
genere etiam non abftinent,quin damna quoque inferunt non 
toleranda,eosexugendo. dAlbcrtus animalium corpora etiam dlii.is. 
exugere fcnbit, quicunque inuenerit,& exinde nutrimentum 
capere: citerum Formicas a cadaueribus abhorrere apud Aeba- 
numlegimus.athumanisfortc, nam mortuis anguibus hbenier 
vcfciintcrconfefla habetur. 
iMetam.-p. 
b Ltb. 17. 
Mp. IO. 
clnTrinu. 
me. 
Anguibus 
velci. 
DAMNA A FORMICIS, ET RS- 
tnediadduerfused. 
Lbertus * Formicas morfu fuo venenum fpargere ait,& pu- 
xLib ti 
eap. jo 
L O C V S, 
Q Vibus in locis degatgenusFormiearum.nemo etiam eft,qui 
Ignorat, & ante,vbi multade miro earumingenio.&indu- 
Itria egimus,inter alia qnoq;, quam inextricabiles labyrinthos fi. 
bi in fuis latibulis conforment, demonltrauimus, & eximagiue, 
quam in fine dabimus, quisq; per feconfiderate potent Condun- 
turautem inaperuis, in quibus congerendis vere, & atftate mul¬ 
tum oper$,& laboris confumpfetunt. Non funt in Sicibapcn- 
nat* tefte* Plinio. Nidum earum Ponticum quendam .gratum- p 
, ■ - „ odorem emitterefetibit A Albertus, coqueafletcscifcumui- ^ 
D irait. 4. cinosinficete. * 
iib.S.eap.i. 
C O I T V S. P A RT V S, 
generatio. 
itib. p.Hifl TNfeaa, inquit * Ariftoteles.hybernoquoque temporccoeunt, 
eap. 9. X& ferenis aufttimsqj diebus nafeuntur ea, qua: fe abdere non 
bCap.ae. folent,vtMufcaE,&Formica:, i Alibi etiam coireFormicasferi- 
bit, & Vermiculum patere nulli annexum, qui accrefccns ex mi- 
claihe 11, jiutuloj &totUQdo longiufculus^t, formamqi accipit debicaiUt 
eap.io. Sc ortum eorum verno temporeagi. e Plinius hanc candemge- 
A ^uj.iiuj»corinicasmoriuiuovenenum fpargereait,&pu- 
A iltulas excitare; earum autem proprium eft mordere cefteJ 
Hutarcho.Suntqui velint Draconem Formicas, & Cantharidas 
edere,quibus comeftis excitetur,vt Djdymus prodidif. Quod au- 
rem ad Formicas ipfasattinet, venenofaseas cflevolum, vnde 
ac m Formicarum nidos infpiraredjcuntur.qui malum 
libi imptudctcr accerfunt. nam vt author cft c Albertus, fi qdis vel dl 
tantillumirntaucrit, vel nocueritilbs.mordicatiuum quendam 
humorem, & m cute puftulas haud facile curabiles eiiciuntini- 
pW Cumanenlesdiuerfimodefagittasfuasinficiunt, ceterum 
peffima inter venena eorum numeratur.quod ex capitibus Formi- 
catum venenans c6ficitur Oua etiam in potu lumpta incredibi¬ 
lem faciunt vcntoficatem , & tumultum in ventrehominis, vnde 
funtquandoqiqnicx afiumptishifce puis inter proceres etiamin 
media menfa a crepitibus fefe continere non poflenr. Porto alia 
actrequennor earum doxaeft, &damnum,qupdagtis,hortis, 
horreis, areis, arboribus,pennarijs.fimilibusquciocis, in quibus, 
fru^gibus,truiftibusqi ac aiijs cibis mirum in modum infidjantur, 
inierunt. dVitgibus fane Formicas etiam inter are^peftesreccn- Ar-t • 
lec.inquiens: , - ar,»4r.t, 
——— Populat q, ingentemfarrie aeeruunt ^eergic. 
Cur cubo,at inopi metuent Formicafene 0 » 
Dinerfisfaneremedijs peftis ifta fugatur; Inbete Varro, vtarea clibidera 
fitpauita,maximeargifla, nea:ftuperminofa,inrimiseiusgrana ru/teJZ 
obbtefcant,&recipiantaquam&hoftiaaperiantmuribus&For- ^ 
micis.Itaqueinquit,amurca folentperfundere.eaenim herbarum 
cft inimica, & Formicarum, & Talparum venenum. Aream, in 
quit/Gato,vbifrumentumterarurficfacito:Confodiaturminu c 
teterra, amurca bene confpergatnr, vt combibat quampluri- 
mum. Comminuito terram, «c cylindroaut pauicula co*quato 
vbicosquata erit, nequeFoimicse moleftxerunt, & cymplu»! 
nt,lutum,nonerit Idemferelegimusapud Columellam: 
comprimite &grauibusdenfatecylindrit 
Fxurat fata ne refolutiputueris eftuf, 
FaruulusaHt PuUx irrepent dente lacejfat 
Neu Formicarapaxpopulari feminapejftt. 
Eft quoque Formicarum infeftiffima omnium atbofum lues? 
quas vt non infeftent, rubrica abigunt, ac pice liquida caudicei 
' 2^* pertine 
