20 5 
VlyfsisAldrouaridi 
iLib.t). 
u. 
perttngunr, nsc nom & pifcecotaciho fufpenfo luxtain vnumlo- A 
cum congregant: aut lupino truo cum oleo radices linunt. Auchor 
eft:Palladius,Sed CxliusRhodiginuS mult* virledtionis, atque 
eruditionisPalladij locurUita corrigebat. Legebaturpriusin ve¬ 
teri exemplari non coracinum pifcem.fed coracinam picem , vt 
differretatefina.qUK alba pii eft,ficex GrxcoDiophanecora- 
cinum pifcem fubltituit. Sed ego cum Rondoletio,male commu- 
tatumlocuBneiiftimarem, qUippefeexpertum dixit, coracinum 
rln?emar, pifcem Formicas non arcere, quemadmodum 
bLib.dt»r- ptiftaPortafalfumid elfe experiehtiafe Comperille ait. NeFor- 
borib. e. ts mica vitem afcendat,/iColumellalupinuml;etuubet,&cumtta- 
■ cibus milceri,eoque imam linea vitem circumlinii vel bitumen 
cum oleo coqui, eo quoque imas vites tangi, atque ita Formicas 
non exedere. Sabinus Tytoteftei Plinio contra Formicas non 
minimum hottorum exitium, 11 non fint, rigui»remedium mon- 
ftrauit, limum marinum, aut cinerem obturandis carum forami¬ 
nibus, fed efficacilTime heliotropioherba necari. Qijidam& a- 
duam diluto latere crudo inimicam eis putant Sunt qui caudi¬ 
ces arborum fucco eyrenaico, ex acetb foluto mungunt Multi 
fel taurinumcuni piec, & amurcatliluuntj & madefaciunt.Opor- 
tetautempet ciicuiturn truncum oUinibus fupradiftis madefa¬ 
cere, ne locus tanquam ianua, & (cala quadam adafcenfum & 
defcenfumJorthicis patefiat. Multi caudicem hedera amiciunt: B 
poft fub huius vmbra Formica; torpidas inuehiunrur , vtlacile 
comminuipoflint.KPetrus Beloniustithymali cuiufcunquege- 
Stirp. neris plantae ex aqua decodum vtiliter iplarum latibulis infpergl 
ait. Contra eafdemDiophanes his vtitur.Si Formicas captas vlU ■ 
xis, reliquas fugabis, qu^ res experimento conicat. E caucrms lu • 
is expelles, fi cochleamm tegmina cumllyrace vfleris, & conttt- 
fasin agmen ipfaiumcobfpeifeiis.Cauernasfuasrelinquenttefte 
t va 8 /Ariftotele origanifulphurisqi puluilculoinfpetfo,alioqi migrat 
Idem repetit wAlbertus.Equidem quantopere origano fugentur, 
xnLtP.t6. eft,quod apud antiquilTunos, ac fapientiflimos 
Aegyptios Formicarum internecio origani piftura denotaretur. 
Penitus intereunt, radicefyluefttis cucumeris fufFumigata,aut 
filuromaximeAlexandiinofuffiroadlentumro»um. Siinhotto 
habcntforamen, & flores depafcant, & folia rodant, fruiftu^ue q 
edant, quos fi dulces fint, fummopere piofequuntur,cor Nottu* 
authoic Palladio, probe id pofitumeas arcebit. Prxfcns xtas, yc 
fctibituBenediAusCuttiusadhanclabcm, vas tetreumin medio 
perforatum ,& pet ambitum obice ad continendam aquam oe- 
clufumexcogitauit. Qijod, cum ferunt, arboris caudicem into- 
ramineftatuunt, & vas omnino aqqa replent: fic enim 
rum nociuus exercitus, tanquam vallo via ad arbores prohibetur. 
Sicerafusfpeciatim Formicis infeftetur,portulacae lucco,cum 
aceti media parte mifto, vel vini fece florentis arboris truncum 
adlinunt.Alij ne exeant e foraminibus fuis ,& caligine operiunt, 
auttafuramquercusabundeadarboiisradicesfpergunriaamfu- 
botta poftmodum pluuia, ac cum ijs permixta, vel exitum For¬ 
micarum prohibet, vel necem quoque affert.’^ Iu lndia pra;terea 
pernitiofavbiq; carum multitudo, omnia edulia, etiamlinteami* 
na confeftimmagnonumetoinuadit.Ideo omnes cift*,ac prom¬ 
ptuaria quatuor columnis inlndiaimponuntur.ac a parietibus re¬ 
monentur, ne hifce animalibus afccnfus fit, ac fub columnis pel¬ 
uis cum aqua ponitur, & fi ficcata tempore, neq; renouata fuerit, U 
continuo omnia Formicis plena funt. Etiam fub lefticis eadem 
vafahabent, vt fomnusfecurior abinfeflo harum Formicarum 
curfu,&: morfufit. Auicufe ex Canaria, aliatqsFringilfe,qua; ex 
IfuEtania a quibufdam caufadeliciarum in has partes dcreruntur> 
vttuta: finta Formicis, baculo impofitx ftant, cui vas cum aqua 
fubfit,alioquinmotfu aculeato petita; a Foi micis, moxiiitereunt, 
ctiamfifuniculofufpendcrentur, cum & pei funiculum beftiola; 
confeendant. Milites, atque pauperiores,quibus non ita faculta¬ 
tes fuppetunt, ad ciftatum cum pelui emptionem, cibum, fi quid 
f quod taro contingit ) fupeifit, inuolutiim, ftropbioloex clauo 
ad mutum demittunt, circulo carbonibus faifto, qui curfum For¬ 
micarum fcandentium impediat. Aliudgenus digitilongitudine 
ac colore rubro agros, herbas frmftusque maximo agricolarum 
damno,inuadit. 
eap-udtj 
Htr k. 
^ ftk ..e.i 
Id eft. 
Etiam cauo Formictforammteuatmma 
Ocyus efferunt b Virgilius fic venu ,&ipft inter vatia ventur* bGeor.i. 
pluufe argumenta. 
Sipwj c?. titiiu ptnetrahbus extulit «M« 
Angustum Formica terens ittr, 
Politianus fic vhico verfu 
Fregerit oua cauk patiens Formica laborum. 
Et ante vtiumque Vairo Seruio referente: 
Nec tenuie Formica caute non euthiSij ouA. 
Meminit etuiii Plinius, at paulo aliter: fegn terque & contra,in- 
quit,induftriam abfconJica; Formica:, vel concurfantes, aut oua 
progerentes Qjgidam,inquit Plutaichus.nonouainteiprctantut 
fedverfum italeguut, vtiiitelligant eos fiuilus, quos recondi¬ 
tos habent, metu rubiginis, ac putredinis quampiasfentiantim- 
minentem,exirioqvictuturam, foras efferte cTheophraftusve- c < . ejig 
XQ f ormicasfciibicin deprefliori,& caiio ioco tommoranteb.fi o p teuta, 
ua ex cubili ad etninenr orem exponauenat, imbrem fpondere: 
fedfiimporcaueiiiu ad proprios ledes, tranquillitatem. Sidenli- 
oribus agminibus praedam tepide adeo conu eftent, vt per femits 
anguflias in fe inuicem incurrant, & allidantur .pluuias quoque 
imminere putant. Piognofticantutauras.inquui/Albertus.quia d C 
imminente tempeflate, ad calas fuas accelerant. Quodadaugu- tra .4. 
ria,&prodigiafpedlat,Fotmicaiinfcffx multitudinis fignuma- > ■ .cap.i 
pud arufpiccs fuifle docemurci veterihiftoria, vt qux Neroni 
mortis appropinquantis praefagium attulerunt: qui libi vitus eft 
pet fomnum pennatarum Formicatum,multitudine oppleri: nam 
& paulo poft concitata in eum multitudo, mortem accelerare 
compulit. Meminiteius fomnijprodigiofuTranquillus,inqui- e/» Neron. 
ens. Terrebatur Nero euidentibus portentis foroniorum Sc aufpi- 
ciorum,& ompiumtum veteribus, tum noiiis: nunquam antea 
fomniarefolitus. Occifa demum matre vidit per quietem nauem 
fibi regenti extortum gubernaculum, trahique le ab Oftauiav- 
xore in atdliffimas tenebras; & modo pennatarum Formicarum 
multitudine oppleri; modo e fiinulactts gentiu m ad Pompeij the¬ 
atrum dedicatarum circuirijarcerique progreflu &c Cimoni te- 
ftePlutaicho (in Cimone) contraPerfas, expeditionem fufcipi- 
enti, aomen Fqrmicarum inter factifieandum fanguinem con- 
cretunfrapiens, paulatimquead Cimonem deferens,&pollici- 
pedis circumijeiens , mortem portendit. Tradit A-neas Syluius 
certamen inter Formicas maiores, & minores, fpetftante exercitu 
Eucrenii quarti commilfum in agtiBononienfis pyro arbore a mi- 
nor^busque multitudine maiores ad internecionem deletas :led 
quid portenderint, non addit. Formic* anno if 11 in tegijshortis 
Vpfaliae, & Fiolmire inteftis coeuntes animis Chriftietno II. re¬ 
gi apud Succos exilium denotauit, vtteftis eft Olaus Magnus. 
hh.22. X o.FeralesquoquefiiereFormicxTiberio.qu*fetpentein 
ab eo in dclicijs habitum adhuc viuemem corrofcre:namaiufpi- 
cescauendumfibielfea multitudine refponderunt. Suntquiin- 
aufpicatascfle putent ob colorem, qui omniuo feralis eft. Iny- 
niucrfum conieftores ideoFormicas indicium effe mortis afle- 
runt, quod ten x filia; fiat, & in fubterraneis cauis habitent, quo 
identidem mortuorum cadaueta inferuntur. 
denominata 
gnominata. 
C O- 
PR /ES AGI A. AVGVRlAi 
prodigia. , , 
Q Vatn prifaga prouideutiaq; animalia fint formica:, ctfub 
ante loco diftis manifeftum eft. vbi inter alia hoc quoq; di- 
dlumeftjquodfenfumquendam diuinationis habete videantur, 
quod cuni futura eft annonae caritas ,& fames, tummaximead 
recondenda frumenta,& reliqua femina fuo vfui apta operofiores 
eiiftant. Siipra humanx inteiligeniia; captum cfle etiam nemo 
' negaueritj quod nunquam imber effluxifle c nubibus vifusfic, 
cumaFormicisexpofitum eftadficcaridumftumeutum,Paucif- 
fimos equidem homines ea pt^efagiturainfignes obfeiuaui. Td- 
lemDemocritum fuiffe memorant,quemtraduUt iulfilfe fratti 
cjeIo admodumfereno ,vt quam tapidilfimepoffetjmeflemom¬ 
nem fub tedla leferret,atque effufilTimum paulo pofldiluuium 
a Lib. ie S ' fubfecutum. Aratus tamen teftc a Plutarcho, quando mutuas res 
lert. Antm. fuas foras efferunt,& frigori exponunt,plumam prxmonftrari 
afferit: ^ 
tcsSoxii etennntff.rye. 
F Ol micula quidem Latinis paruam Formicam fignificat, c*te- 
rumNeapolitani lyngemauemjqua:& Toiquilla larinedici¬ 
tur, formiculam nuncupantiquare vbi apudKiianidemadfuper- 
ftitiolumphyladletmmjFormicarius, & ftygos legitur, abinccr- 
preteForuiic-mumpioIynge redditum,& vtrumque in textum 
alcuum iudicandum elt. nuisauttmitafueritdi(fta,quodFor- 
micas lingua io cauis indita captet, vtm noftra Oinithologia do¬ 
cuimus, formicinus exponitur, quod ad Formicam pertinet 
titur hac didlione « Plautus dum ait:Nunc cogito, vtiura me di¬ 
cam duceie medicum, an fabrum. Atque eccum incedit, mouet 
Fotmicinumgradum.Foimicoflisveio, qui Formicis plenus eft, 
apud fiPlimUin; Diffident, inquit.Thoes, S: Leones, & minima 
sequcacmaximaiformicofamarboremforices caUant. 
Fielychio eft ^wciuta Tclrptvppeenuvt Formicarum contubernium, 
hoc eft multitudo Formicarum vna domicilium, & fedes haben¬ 
tium, qux dCittufimnu*. A Formica medici etiam pulfum defignac 
formicantem, ob mobilitatem exilem,exhauftis fcilicet,deie- 
dlisque viribus adeo vt homini quam minimum vitx fupcrelle 
poflit, eo fe pulfu profercnteicui affinis vermiculans a Vermicu- 
limotu,atqueingrcflu, qui non magnam etiam recuperanda: fa- 
nitatisfpcmdecumbenti pollicetur. Philaretus quxrit.quo diftec 
aformicante vermiculans pulfus; &hunc quidem putat,quan- 
doq; conuerti, demutariq; in melius, eius itciA amplius patere 
insequalitatero; Formicantem vero virtute prorfus inter mortua 
fieri, & interitum prxnunciarc.c Plinius quoque inter fignain. 
grucntismortisinxqualemjformicantemq; venatum peicuflum 
enumerat, d Galenus alibi pulfum hunc formicantem intelligit 
minutum, denfum ac fumme debil em,qui vsiocitatis opinionem 
exhibeat, cum fit minime velox: quemadmodum abunde alibi 
etiam ideme Galenus difputat dodfiffime, apud quem prxterca 
varijsinlocisde bocpulfu leges./Rafispulfui nuperediciiafan- 
tis fimilem tradit. Equidem ifte<r<^uy^«, fiuepul¬ 
fus f ormicans omnium pulfuum minimus eft, &cummotus a- 
mifecit multos, in vnum eumque prorfus paruum definit, vnde 
a In Mente 
hLib. » 0 . 
cap.yn- 
Pulfus Foi 
micans. 
cLib.7. 
dLtb.detrn 
pul/.cap.}. 
eCib.i dtj 
dign.pul.e.\ 
i Lib. io.ad 
Alman/ar, 
