ao8 
Vly Csis Altiroua.n(lt 
antipathi A> 
D e plurimis remediis, quae occulta quadam ratione Foritticas 
fugant, fupia egimus. Apibus inimicam efle Formicam te- 
ftaturPhiles: alij Elephanti metui cfle eafdcm volunt, ne ptomu- 
feidemfubeant. 
MI 
H I S T O R I C A. ’ 
[ Idas Gordii bubulci filius, Phrygiae rex.quod Bacchum ho^ 
fpitio lufccpiffet.iuffufquceflct petere quicquid vellet, hn- 
.ritur in fabulis veteribus optaffe, vt quicquid attigdiet, protinus 
in aurum verteretur. Huiccumpuetctiamnumellet, dormienti, 
Formic* in os tritici grana congeffere tcllante veteri hiltoria, ex 
quo ditiflimum hunc fore ita pr^didlum eft, vt euenit. Hilforiam 
de Formicis ex diuetfis cauernis, quarum alteri cum alteris cada- 
uet pro Lumbrico commutarunt,narrattalemaElianus; Clcan- 
Al.tS.io. themahaecde Formicahiftoiiacoegit,& inisitum,&fortifiime fi 
contradicentem beftias concedere rationis non expertes efle. 
Nam eum aliquando ociofa feflionefruentem, ferunt Forriiicas, 
qu* complures ad eius pedes effent, animo capilTe vacuo, & lo- 
lutocontemplari:alteras nimirum vidifle alicunde mortuamm 
alienatum domicilium, & fuarum minime contubernalium por¬ 
tantes, in Formicaria: cauern* faucibus confiUete; atque 
tinuo alteras perfpexill‘e prodire. & cum externis velut quoddam 
contrahens, iterum & fepius vitro citroque commeare: denique 
Lumbricum tanquam redemptionis precium attulifle, eumque 
1 /-_1_miilUp! alteras 
Confer te ad Formicam 6 pigfer i & imulariE viis eius, & cfto illa 
fapientior. Illa enim nullam culturam polTidet, neque eam, qu* 
fe cogat, habens, nequefub Domino agens quemadmodum prae¬ 
parat efcam, atque de tuis laboribus fibi mellcm recondit, 8 c cum 
tu plerumque egeas, illa non indiget. Nullaiunt enim claufa hor- 
rea. nulla:impenetrabilescuftodiae, nulliinuiolabilesacetui. Spe- 
£tat cuftos, furtaqiicprohibere non audet.Afpicit fua damna pol- 
fcflbr,nec vindicat.Nigro conucdfatut agmine pr^da.per cam^ 
feiuent femitae comitatu viantium, & quicomprehendiangulto 
ore non poliunt, humeris grandia frumenta truduntur. Spedlat 
hoc Dominus mellis, dceiubefcit tam parca pii induftrii nega- 
tecompcndia D. Hieronymus in declaratione c 6 munium hora 
Salomonis verborum: vade ad Formicam 6 piger .exemplti For- 
rnicarumhominibus dcfidiofis proponit, inquiens. Hincyacan- 
^ temhortatur quemqi: vtliad alioserudiedos, nonfufficitjfaltetn 
fuimet curam agere non negligac. Et fi fapientia docendi nequit 
ab homine difccre, vel operandi lapientiam.difcataFormica.For* 
mica diciturftrenuusquifq; ,& prouidus operatius ,q^ui in ptae- 
fenti vita, velut in aeifateiftudlus lulliti?, quos in itetnu recipiat, 
fibi recondit. Et fubinde ad h^;c verba; Qu? cum non habeat duce, 
nec priceptotem, nec principem, parat iftace cibum, & congre- 
gatin mefle, quod comedat: Sitantillum,inquit,animalptin- 
cipe carens.&rationis expers natura duce fibi prouidet in pofteru, 
naulto magis tu ad imaginem Dei condi tus, ad videnda eius glo¬ 
riam vocatus, D odiorum magillerio adiutus, ipfum conditorem 
habens ducem! debes inptatleuti bonorumoperumfrudtuscon- 
Etegars,quib.inseternum viuasinfutur^ Hicetenimvitaineo 
m«Ui comparatur, & seftati, quod tunc inter ardorevtentatioiisu 
tempus eft colligendi futurorum merita pramiorulii. At dies iu- 
1* _«■Twv-.riknc V nili-) rimr ni mi nim nulla Tclin- 
b£ 
Lumbricum tanquam redemptionis picuu,.. ...lu,*,,-, — 1 — Jiciibyemis fimiletur rigoribus: quia tunc nimirum nulla tclm 
alteras accepiffei&fimul quam ferrent mortuam dimilille: alteras pro vita laborandi, fed tantum cogitur quifque de 
cum gaudio, & libenter fimiliter atque vel fratrem, vel hlinm tc- ? -rifc* a<ftionis, quod recondidit, proferte. Vnde dominus 
cepiffe. Quid adhsec dicet Hefiodus ? qui fcnpfit louem n«ura incipit dicens : Orate aure, vt non fiat fuga veftrain hyeme,,yel 
diftinxiffe, beftiifque terrenis, aquatilibus volucribus dediHe, yt Hyemc enim facultas; Sabbatho licentiaiuxtalcgcm, 
&intcr feconficerent,&minime quidem mutua inter lemltitia ftuaus vir* celligcndi.ac penuriam fugiendi perpetuam, 
vtcrentur: hominibus autem iuftiti» munus largitum tuille. At- jq^^^nus D. Hieron Eodem planemodo D. Bafilius Magnus 
qui non hic diceret Priamus, fi quidem is ipfe homo abhominc; . exemplum proponit nobis, inquiens:» N on laborabis pro tc ^ r„ 
Sc heroe, & ex louis ftitpc oriundo, ipfe quoque louis progenies, ^ ^ homo,non in prifenti fi culo pridepoues, ac rccondesre- 
.10,». t« tnultaHeaorcmpecuniatedemit. Idem Aelianus aliam nartM ^ quiemfuturi? Ad Formic* exemplum rcfpeaum habeto, qui in 
hiftoriam de Formicis facri draconis cubile expurgantibus, fcit x ^ alimentum hycmalc fibi recondit, & non propterea, quod 
peculiaris,inquit,Draconumdiuinatio. Nam&inLauinioop- jafunthycmismoleftii.perociumtempustranfmittit, 
pido Latinorum, quod a Lauinia Latim, (regis) hlia nomentu- fjadiligenciaquadaindefmentefcipfamadlaborcmincendit, do- 
iit* quo tempore Latmus Aeneae aduerlus Rutulis auxiliatus cos _nenurefonfucrit. Sc aeauchocfeeni- 
deui<-it,& Aeneas Troianus Anchifi filius ciuitatepridifta poti- 
tus efti QUI quidem non temereRomi vcluti auia nominari pol- 
.1 ^ AT_iCviA-w Jir Troiansc 
Lxha 
nccfufficicnsalimentuminpenurcfpofuctit, & neque hoc legni- 
ter, ac negligcnret, fed fapienti quadam verfutia excogitans, quo 
ipfum alimentum, quam diutilfime petfeuere: Suis enim vngulis 
ntediosfru ftus diflecat. vt ne enafeentes inqtiles ipfi ad alimcntu 
leddantut} cofdem etiam ficcat, vbi fenfetitipfos madefaiftos; Sc 
Qonin omni tempore aduentum exponit, fcd vbi perfenferitaer6 
in ferena conftitfltionc conferuari, Ptofeflo non videas imbrem 
exnubib defluere,quotemporcfrumentumaFotmicis expofiti 
eft. Hncufq;ille. Huius itaqueaniwalculi piudentiafpeculu eft, 
& exemplar adlaboianduin monens dandam nobis efte operam, 
ne in pofteru egeamus. Notaiabula eft Fotmici, Sc Cicadi, qua- 
tumaltcrainduftrii, Sc prouidentii mortalibus, altera ignaui* 
documentum elfe debet Difcat igitur hi ncquifqi, quanta fit ho¬ 
mini, ratione pridito ignauia,quando ab hoc animalculo virtute 
oporteat edoceri. Affirmabat Pythagoras laborem omnem fi pau- 
latim aptimodio vici ei nos dedamus, quemadmodum Formica 
ab indigenis animaauciutui,«. qu«. ...g.w—-- ^ dulcem Scfacilem fieri toleratu, neque aliud nobis perfua- 
tur, examinanturque Sc cuius pudicitiam elle viola- ftudebat fapientiflimus ille philofophus.quam vt ocia fugia- 
it.posnalegibusconftitutapleaitut. Draconesigi- JJ,^5 dq^ibus omnia maloru genera otiuntur. atq; in primis cor¬ 
poris animiq; interitus Ab homine enim ociofo nihil expedlari 
poteft aliud, quam vt in deterius tuat.Coruoq; fimilis dici poteft, 
Aquili reliquias fcftantl: qUare nihil quicquam ac falutariusdi- 
fcipulosfuos docerequeat priccptor.quam vtfugientesociula- 
borilcfe dent ac honefto litterarum ftudio.f^piufq; in memoriam 
eorum inculcet Cicadi, Sc Formici exemplum Monet iuuenem 
Alanus poeta moralis, vt exemplo Formici in iuuentute pro viri¬ 
bus ftudeat, quifquc ne in dura feneftute, quandoquiefeendum 
eft, Sc cx iis.qm in flori da I cate acquifitafiint.quiete viuendum, 
cgecccogatur.Sc non habeat, vnde tunc viuattCanuautem; 
Dum calor eft, fuUhra diet, Formica laborat 
Ne pereat, dum nix venerit alta fame. 
Siiuuenis, dumtempuo habetjudortbttsaptum 
gaaraf quo poftit la(ld feneSafrm. 
Atque ita pro vita itcrna coaccruare merita, Sc cuftodire, edocet 
Formica.Prohisenim cuftodicndisnceuane&:ant,nuJlumcerte 
luseitiquiquiacmuuu - _ 
fet. Exhacenim profedlus AfeaniusaEnei, & Cieufi Troiaoi 
■filius Albam condidit, cuius Colonia eft Roma. Citerum in La- 
uinio facer eft lucus magnus, Sc opacus, iuxtaque ipfum idesiu- 
nonis Arvohdis.In eodem luco latibulum eft amplum, & prohin- 
dum, Draconis cubile. In lucum quotannis virgines, certis die¬ 
bus ingrediuntur, qui mazam geftant manibus, oculos ialens 
deuinai. Easreifta ad latibulum diuinus quidam fpituus dedu¬ 
cit Progrediuntur illi fenfim .ac pedetencim fine oftenfione, ac 
» deteais oculis viderent Quod fi virgines fuerint, cibos tan¬ 
quam puros, ScDeogratianimanticonuenientesadmitm Dra¬ 
co ■ fia minus non attingit,corruptas efle intelligens, & diuinanst 
Formici vero hanc tehAam ab illo mazam minutatimconfra- 
aam.vtleuiusferant,eluco exportant,expurgandi gratialoci. 
Hoc cum fit, ab indigenis animaduettitur, & qui ingteilime- 
rantj indicantur 
tam conftiterit, poenaicgmu»^ -■ 
tur non expertes efle vaticinationis hoc modo demonltiarim. 
ur S T l C A. 
F Otmica «fiminutifllrnum, ac abietftum deteftabilcq, animal- 
culum,apud nonnullos veteres habuit etiam luos cultores Na 
inifthmo occulta ac myftica quadam ratione Soli immolabatur, 
immolata quoniam quemadmodum Solomnia quotidie terrarum opera vt- 
ioxmtca Statione colluftrat, ita pari diligentia F orm.ca omnia depreheu- 
f oxmica. quifquam accuratiflime occultaucrit. Qiiinimo Gry- 
nhesatque formicas Indicas ,Ethiopicafquc aurumin montem 
Laceruare.necuon cuftodire diligenter,fabulatifunt antiqm: 
infinuaoteslabore, ac diligentia, & item animi ina|nitud.ncia- 
oientiamadipikendamefl'e. NamFoimicaindcfeflino^slabo- 
ris exemplum pribet, Cry phesex Aquila, Sc Leone conflatum a- 
nimal,vt fabulantur, fimulaciumeft generofi, &ma^ianimi 
. Sr PrvrVini riac A nnllim» id eiL 5 
adeovtnoninep yp r. qaartiipfaFotmica.ln hacfiqmdemtnpiex perpeodtpoteftproui- 
pientiiprifidi e ic . dcntiimunustPrimum quodpabulumiftatcfibifediiloc 6 dat, 
IV- 1_-ll «.A Ai/il i-kv m t Afart^ ff* \ 
moralia. 
D 
, EFotmicI naturali induftria, Sc folicitudinc, in quiUuseam 
- Jimifari debcmus.audiobCecro,quodfctibitD. Ambrofius 
dulciflimis hifce verbis: Eft etiain, inquit, in natura quadro pe¬ 
dum, qUOd imitari Uos fermo Propheticus adhortatur. Qjo cxc- 
r,rtutisftudiononrefleaamur . neque reuocemur ab vilius pro- qu.tenebnsconfufiomsipfaobuoluitur, Sc obreuratut. Eo igitur 
mannuudine. Exiguacft enim Formica, qui maiorafuis tempore, ne deficiamus mopiamet.itorum,huiusviti.rftatc exc¬ 
ludet vii-rbus: neque ferUifio ad operandum cogitur, fed fponta- pio Fotmiei cAgerendi funt fegetes, ne id conti ngat nobis,quod 
Berpropofitoprolpiaentnjfuturaalimentorumfubfidiafibipr?- imprudentibus virgimbus.qmbusdiftum eft :Nefcio vos _Dan. 
fcuit Cuius vt imitent iaduftriam. Scriptura te comonet.dicFs; de Formica, quod mirificum eft, morfu, Sc vnguiculis frudlus 
OCliLidb iliUUM»'. I --, 
quodinhyemali tempore neceflarium pramiderit. .lEftacisffipus 
nobiscerte vita Doftra eft, qua corufcai radius gracii. Hortamur 
vos, nC in vacuum gratiam Dei recipiatis; ai: enim: T empore op¬ 
portuno exaudiuite. Tempus hyemis.iudicij.feu mortis tempus 
eft, quoabfcedente Solegratii,Scmifcricordii,iuftitil tempus 
exurgit, tuncqucquafi inhyemecaligines opprelfionis mentis, 
nubes timoris, venti iudicij animam iaftant,atquc obruunt,attif- 
. r -- blcl-•^-1-:-- 
