2 i 6 
Vlyfsls Aldrouandi 
d: 
i, ac turpes in corporibus natijVenttem ptirtto , tu peftus, deinde 
i, totum’corpus patuo tempore sxedunt. Q«li motbu patitur pri- 
,, mum veluti fcabiei cuiuidapturituaJleftus > corpuslcalpit, vo- 
,, luptate fimul & dolore perceptis: deinde exorientibus Pediculis 
>, fimul effluente fanie, morbi acerbitate, ac dolore percitus, vnj 
guibus corpus magno cum gemitu lacerat. Tanta vero Vermiu 
i, copia effluit, alijsluper alios tanquam ex perforato vafefeatu- 
,, rientibus, vt deleri nequeat. Hoc pafto fiue cibi, fiuc aenscau- 
„ fa miferum fortiuntur vita: finem. Ha:c Diodorus, fupra quoq; 
capite de Locuftis de ijfdem Pediculis egimus. In mari quoq; pi- 
B Li.j.mjl. fcesPediculi infeftant tefte n Arift verum cum non in piicib.ipfis, 
c»p,3t. fed elimo fimile gigni id animal dicat multipedib.A(ellis,ttaqi de 
Ped iculi in eo poft priuatim agemus. Habent deniq; & piant? fu osPediculos, 
plantis. vulgo Pedocchietti diciitur.Corpore fu nt viridi,admodu exiguo, 
flores & fruftus interimunt, pedes fex habent, in capite binas an- 
tennas.Rufticiinquiut oriri ex rubigine.q vul2omelumo dicitur. 
GENERATIO. V I C T V $, 
k E caufa materiali, & loco generationis PediculorumCloqui- 
'murautcmhic potilfimumqui homines infeftant) contro- 
uetfa: funt veterum authorum fententi*. Philofophorum enim g 
,rjia ptineepsa Atiftotelesex carnePediculos oriri putauit, quemad- 
’ modum difertifflmis hifce verbis feriptum reliquit: Qu* ex nu- 
’ mero Infedtorum non carne viuunt, fed carnis viusebuinorealu- 
„ tur, vt Pediculi, Pulices, Cimices, hsec per coitum generant ea 
„ qua: Lentes ( xinfeu) vocant, ex quibus nihil praeterea nafei po- 
,, teft. Illorum autem generatio talis eft Pulices minima quadam 
,, putredine gignunturjfedemqj fui ortus fordes obtinent 
,, Cimices ex humore, qui per fumma corporis animalium con£- 
„ ftit. Pediculi ex carneiquibus fututis emergut ceu puftulat qu? • 
„ dam exiguae,quas fi pungas. Pediculi exeunt. Accidi t motb. hic 
,, nonnullis hominibus pra: nimio corporis humore. Quibufdam 
„ item morborum generibus copia nafciturPediculorumiEtpoft 
„ eodem capite, Genus autem vnumquodq; Pediculi ex corpore 
hUh.2.de 3 > fui animalis enafeitur. Atqi haec eft opinio i Arift. Theophra- 
tauf-tUnt. ftus vero eius difcipulus voluit ex corrupto fanguine Pediculos 
Mpii. * „ nafei. nam apud illum ficlegimus:Omnib. cognati nutrimenti 
„ defiderium eftiquemadmodum Pediculis fanguinis, ex cuius ^ 
jcorruptionegeneratioeorumexiftit Theophtaftocalculuad- 
A ftant, fcquuntur, vt mox patebit EgoarbitrOt PeiculoS, vetifl- 
tra, vel extra corpus gignijcum extra gignuntur, id puto fieri du¬ 
pliciter, vel enim ex excrementis tertiae concoftionis fudore.fot- 
dibufqi & immunditia, vt fit in longis itineti%Us, vel per contagi¬ 
um,& conuetfationem cum pcdiculofis,qua de re poft ^ Galenus g Lib.l.dt 
veroeumqifecutusPrinceps^ Auiceuna, eikuiufmodieicreine- comp. mtd. 
tisputrcfaiftis,nonacrib , non praurs,Pediculosinprofunda cu- cap.j. 
te otiti dicentes,non aduerfanturrnamij de phthytiafiloquuntur, hUb ^ftn, 
non de vulgatis Pcdiculi5,qui extra fiunt. Sed eorum fententiavt j.e, 
tcfteintclligatur, fciendum eft, inquit Mercurialis, quod vbi fan itf, 
guis in fubltantiam membrorum conuettitUr, multaexcrenien- • 
torum genera producuntur quotum alia difloluuntut petinfen- 
fibilem tianfpiiationera, alia per fudorem,aliaconuertuntiltin 
fordcmialia i ero retinentur in ipfa cutciquae retinentur in cute, fi 
in fummo eius reti neantur, faci ut furfurationc,fiin profundo aut 
funt praua, & acria, & faciUnt ophiafirhiaut non funt actia,neque 
praua,&faciut Pediculos.Proximafane,& contihenS caufa Pedi¬ 
culorum eft materia putris calida, & humida, qua: incuteredun- 
dat. Haecautem eft fordesquaida, qu?fuperat, cum alunturpat-' 
tesfolida:,rctinetqial:quopafto natura humoris fuperantis Pa- 
teft autem quiuis humor pucrefcere,non tamen ?qualiter, qui ca¬ 
lidus eft, Scnumidus,puttcfcit facile, facile etiam putrefCit pitui¬ 
ta, qua: humida eft, vbi ob circumfufam fuliginem incaiefeae :e- 
iufmodifuccus cum in cute puttefeit Pedunculos piofcrt quales 
voluit Ariftot , fed fi extra pro pulfus capillorum fundo haereat, 
comunesillosgenetat.qualcs pueros, & mqlicics magis infeftat, 
illos quod communiter tales fuccos producere apta fit eorum hu- 
mida aetas, has tum ob eandem caufam, tum quod longos alat ca ■ 
pillos, quos non inepte fyluam, aut nidum Pediculorum vocate 
liceat,biliofqs vero &melancholic’fuccus aegrius putrefeitima- 
gisinterimit, quam gignit Pediculosinamhosconftatfelleillito 
interimi. Sordes autem illa,quae communes Pedunculosgignit.a 
fanguinepituitofo maxime,vt dixi proficifeitur, qua: Plattasa pi¬ 
tuita glutinofa,quae Scirronesa fanguiuc vel pituita, cui admixtu 
fit aliquid flau?, vel atra: bilis tenuioris vim habens leniter erodS • 
di.Qyi capillorum lyluam frequcntant,minus pr?tcr naturam cf- 
feridentur.PlattxfiueMotpionesaridiotem Ibrtiunturmateri- 
am,qualiscft femiaflataivnde minus turgidi,fed preffioresviden- . 
c Lib.i6, 
ijcitcPlinius,qui feribens Syllam diiftatorcm confumptumeffc tur.CytonesfiuePcdicelliexficciotcadhucfuntmatetia,qu?lc- 
I t* ^ ^ -.f-_ lfl| _ _._l^ l 1 ^ A _ A .4 t V *■ I t V ^ TJ «lIs .M ^ _ 
6 Li.j- V*r. 
phthiriafi fiue morbo Pediculari.Pediculorum generationem po¬ 
nit in fanguinehominis.VndefortaffisaEgyptij morbum hunein 
corde, quod foutem fanguinis conftituunc, pofuere. Sed eiulmo- 
di ortum nihili facit dodtilfimusi/Mercurialis, Pedicularem mor- 
„ buns,inquit,in corde fieri, vtaEgyptios, qui naortuorucorpo- 
Itct. eap. . valetudinum caufas cognofcenffl gratia, diligenter perfetu- 
„ rabantur, inuenifie teftatut * Plinius Medicusiomnino fabulo- 
e Lib, 4 e.i. fmn puto cum neq; humores paiuos, nodu animalia noxia cor¬ 
di appcopiaquatenaturapatiatur.Idem Mercurialis Theophtaft. 
cumAriftotele ceu concilians, neutrumfefcllifleputat, cum v 
troqj modo animalcula illapcoducaDCur,&caro fit ipfifflmus fan» 
guis Idem Mercurialis meo iudicio redfe, & Atiftoteli$,& T heo- 
phtafti opinionem impugnauitiillius, duabus rationibus, prima 
eftj quia in ente capitis nafcuntur Pediculi, vbi minima eft carnis 
portio:qu od fi fierent ex carne corrupta, fane in pueris,quoru ca» 
totis inopia velut in dtomos difcinditur.Rurfus P ediculi ilh com¬ 
munes cum putrefadtum fui ortus caufam habent fanguinsm, tu ■ 
beifunt.qui pituitam, vt plerumq, fit, albi, cui admixta bilis por¬ 
tio eft, veloces funt,longi & citrinijcuimelancholia cinerci.ma- 
cilenti,&tardi. lam vero extra corpus ex contagio,&confortio 
cumpedicofis,itemq; exneglefta corporis mundicia nafei Pedi¬ 
culos communes neminem latere puto AccidiCiinquicjHalipere- 
grinanti copia Pediculorum in corpore propter fudorem acpul- 
uercm,balneiq; paucitatem. Milites vulgares non ipfi etiam can- 
tumfcatentPediculisincaftrispropterrariusmutacas vcftes,ma¬ 
xime camifia$,& linteamina, fed ipfos etiam pca:fe(ftos ac nobiles 
inficiunt. Ad cuius corroborationem narrabo quoddamauguriu 
ex Paufania, de Phalanto Spartano Pediculis ex longo itinere in- 
fcdlo.Phalanthus Spartanus,ihquititaq; Paufanias.clallein Itali militi! i 
Ex carne 
nbntufci. 
. , . ... Ctll 
am veiftus cum Tarentinis congreflus.&repulfus caput in finu“ 
pita abundant his animalibus,ptorfus deftituerentur carne, quia D a£thra: vxoris repofuitiiila marito Pediculos legens profufis la- “ belloin- 
tota confumeretur: altera ratio eft, quia Pediculi maximeabun- chrymisfortem cius aduerfaindefleuit.Itaqj oraculum Delphi- 
dant in fecunda , & tertia heifticiEfpecieiverunramen in hoc mor¬ 
bo,ita carnes funt confumptx, vt nullus remaneatlocus Pedicu¬ 
lorum generationi.Itaq; remanet nullo modo fieri poire,vt Pedi- 
culigignanturexcarne,quemadmodum dicitAriftot Theophra- 
fti quoq; fenteatiam duabus itidem rationibus refellit:prima eft. 
Non nafei quiain febribus ijs,in quibus fanguisputrefeit, nullus apparer Pe- 
cx fangui- diculorumproucntus,quodfignumeft, noueife materiam Pedi- 
ne. culorum fanguinem corruptum. Altera ratio eft: quia cum orta 
principijs fuis acteftentur, fi fierent ex fanguine, aliqui faltein ap¬ 
parerem coloris rubri, & (anguinei, fed nulli videntur,imo colwr 
ipforam eft prorfus alienus a coi ore (anguinis, vnde patere poteft 
non generari a fanguine corrupto. Gaiterum quamuis neq; Ati- 
ftotelis neq;Theophiafti opinionemaftruere vcliin ad Meicuri- 
alisargumenta tacite tamen refpondere poflim. nam quod dicit 
capitis carnem cito abfumendam iri, fi ex ea Pediculi orirentur, 
idleue argumentum eft.non enim carnem edunt Pediculi, vtex 
Ariftotelediximus ,fed carnis viua: fucco aluntur:neqiin vtraq; _ 
jllahtfticx fpccie caro ita abfumpta eft, quin fua putredine Pedi - ^ 
culos generare poffint nifi multos, paucos (altem, qui ali os gene¬ 
rabunt copiofe (non enim in ea fententiafum quaAriftot. ,quiex 
eorum coitu Lendes ait nafei,exLendibus deinceps nihil) propter 
nutrimenti abundantiam. Qyodautem ipfa caro in quandam hu- 
miditatem foluatur,exVermibus,& Pediculis,qui in his hoc tem- 
poieapparent,licet cognofeere Neqihxc/Ariftotelem latuere, 
qui in quibufdam morborum generibus copiam nafei Pediculo- 
cap ii. turafciibit. AUenzoar etiamlib.i.traft.i. cap.ii.fcribit fuilTcfen- 
tentiam Galeni, quod gignantur intra cutem & carnem, hoc eft, 
in loco rnedio inter cutem, & carnem. Atq; hac ratione quis etiam 
Arift:oteiem i nterpretari queat, qiiamquam Galenus locum, vbi 
generantur Pediculi, imum cutis,hoc eft prope carnem elTc velit, 
lam veroad primamrationem.quamadfertMctcurialisaduetfus 
Ariftotelis difcipulum Theophtaft quod videlicet Pediculi non 
dentur in febribus, qu? fiunt ex putrefeente fanguine,in promptu 
' fua eft: rcfponfio, quod fanguis ille non puttefeit in loco vbi Pedi¬ 
culos generaro aptus (itifed hoc faltem verum non eft,quod rubei 
non dentur Pediculi: quin contra, hi colorem humoris quo con- ' 
cudefedeibi figenda,vbi aira ouS-gjtr imbrem decidere animad- “ thicick. 
uerti(ret,Phalanthusintelligcns,honmultopoft Tarento poti- Phalanthi 
tuseft. Pauperes item non tam obprauitatem efculentoru & po-Spaffjni 
tulentorum,quam quod nullam adhibeant munditiam, neq; mu- augurium, 
tentlinteafspiusjfedpanuis ijfdemveftiantur, Pediculoru mul 
titudine veiaQrur:quod& remigibus vfti venit in triremibus, & 
his,qui religionis caula, non linteis, fed ex lana contextis tunicis 
vtuntur Seprta & ht qui frequenter concumbupt, fi i\on laucntut 
faepc,finon detergantfordcm.fi eadem vefte vtatut,qu? vt inquit 
Lucretius, vcnerisfudoiem excitat,Plattis vexantur.Inpublttis 
nofocomijs quantum vigeat Pediculorum , nemo nefeit Sed vt 
ad locum generationis reueitaturOratio.pofluntquidcraintoto 
corpotegigni, vbiq; enim poiofa eft cutis, vbiq: fordes oriuntur _ _ 
Eft tamen locus omnium maxime excepto cap te opportunus, * /' 
qui eftademundtoria cumaxillaiu, & inguini!, vbi fcilicet copia ‘jV 
excrementorum colligicur, & fordes tcifta preflaq; ac pilis obfita 
minuspatent (lifflationi. Collum etiam licet detedu , & fcregla- 
bru plurirrios edere (oletPediculos, quod illic emuntftoriu quoq; 
fit,cum ampldilmis vaiis calidiorem humorem ad caput deteren- 
tib.,quorum fane caula frequentior, & copiofior illic eft fudor. 
Ariftot «in ca etiam luit lententia,quod in capite magis, qua ex¬ 
teris corporis partibus abundent, cujus verba modo inter caufas i ^eBi, Pri 
citabimus. Videamus itaq; nunc caufam circidricem : circa quod il. i6. 
' inquitMercurialis videnturconoenireomnesauthores, efficien¬ 
tem caufam Pediculorum efle calorem : lednon eft certum quis 
calorfaciatPcdiculos.Auiccnnavideturvoluilleduoscalo^escfi- 
currereadeorum produiftionem,alterum vniuer 61 cm,qilcm ap¬ 
pellat creatorem, feu chalcodcum, alterum vero parti culare, qu5 
tertia tertij. traift. ;.c. i. appellat naturalem:illum mediatam cau¬ 
fam vocat,hunc veroinimediatam:fed circa hanc fententiadu*. 
inquit, Mercurialis, oriuntur quxftioncs. vnacftquo pa&o ca¬ 
lor naturalis in re putrefacfta poflit generationem vllam moliri: 
quia fi materia eft putrcfadla, videtur omninopriuatacflecalorc 
naturali,&putredinaleduntaxat polTidere: Altera dubitatio eft 
quomodo fiveraefthaicgeneratio Pediculorum dixerit Atiftote- 
lesetiampifces Pediculis tentari. Adprimam dubitatjoncm fue- 
