Liber Quintus de Iniddtis 
A 
J" 
/ 
3 
Ctrnhfllur,maiore alios qui ccrpore •vincunt. 
Chelis,forcifibm^aqutfoliiiiatquefiigHri, 
Sltiifaxofa tenent umtii cauisy quin etiamiSi 
Htjce fuum ducunt,jed non genitoribus ortum. 
Nam camurUfquMdo/ua nempe eubilia,ruf et 
DeJlituere.Heciilg»ium probe littus oberrant, 
infidiofuseostimidupifeatorinvndu 
ixtrahttihacvbifefenjerunijraudetentri, 
Confeflim [ubfujfapetunt amunous antrae 
Noxia vbt illorumfokoles nutritur, tbte^ 
Suetiis icorporibut damnata propago 
Ifia per erumpit formam foramina jUmit. 
S lndsmelichloriJ^ectetve>itt'Vtttma,tuim 
Summum ventriculum multafufcedtnemgret, 
V , Sundtt m extinSum.quospercuttt iU.e,vtnenHnti 
l txcretijqg viru longe mfenjijftmut boftu, 
1 Atparuos natupuerescclenneceperdit, 
') AiittbuiJimilu,que,roduntfarra,LocuJlie 
S^afuper extremasjolite.e tollere jpicas 
txtritam tliarumplaeepopulantur arijiam 
. Pedafios per agros vage inhorrentef^coiymitt. 
9 ll.ilet. tf, H*c uaqiNicander, A pollodoi us quoiji tdlePlinio Jnoueiu ge- • 
neradefcnpfit per colores quos PiiDiusluperuacuosiudicat,quo* 
niamnoaefl fciiejait,quosmiDimeejtitJalespr|dixent Vindei 
Scorpiones Scorpiones apud Valentinos aiunt narci infiiiquarum arboribus» 
virides. In India occidentali ?erp, qui prona parte luter funt,fupina nigri, 
Eft in magnitudine quoque differentia In Tonerila Infula ex Ca- 
narijs vna nafcismui Scorpiones, qui vinbus. & magnitudinefu- 
petanteos, quifuntin Turcia, ex quibusfit oleum ptrertantilli- 
Scorpiones nunm ad eorum idlus. Infolicudinibus Brachnaanum referente s 
maximi. Cedreno lepetintur Scorpij bicubitales, &formiespalinrma-, 
gnitudiue Nicolaus aNicolaisinfuisinIndiam nauigationibiis 
Icribiteoinloco, vbi ChrillianiaTuicis venduntur^flocusBe- 
zardicitur jfefevidiffe Scorpionemflaui coloris, digitilongitu- 
dinis. Circa Hierofolymam, & per totam Syriam aiuntmagnos 
effe Scorpiones, licut l|Unt apud nos cancri fluuiatiles, quos gam- 
matos vulgo nominant. Albucalisc quoldam Alhatraxay, alias 
^at i,, e. de Alitabam vocat .inquiens multos, & paruos habete pedes, & af- 
Scorp, limilari radrsi polypodij, atque effe longos palmum circiter, eo- 
rumquealioseflcrubeos,aliquos cunnos, aliquos virides, vide- 
iU.U.t u bina capita, cum alioqui vnum tantummodohabe- 
ant. Pluribus teifante Plinioufena fune caudxinrernodia, qui* 
bufdam tarnenfeptena, quosfaBHioies effe conltarcdicit. Suhc Sc 
tlihj.J* Scorpij dupbci aculeo in cauda praediti, quali non vnus, inquit 
variet rer ^*’^‘Lnus,«fufficerctad nocendum : itemgcminofquibufdam 
eap ts" " ^^^^‘^“^^osapud Pliniumautbor eft Apollodorus. Sed vcdeala- 
{bb,i6$/pi dicamus, tales enim cx Nicandro raernoraui- 
mus,Pammenes,vtrefertAelianus,/in eo opere quod dcfcL isve- 
nenaiisfcripfit, alatos tradit Scorpionesin Aegypto nafci duplici 
t.Uh tj.Oeo armatos, & id quident ipfum aitle non auditioneaccepil- 
* ' * fe.fedexfelehanchiftoriampiofiteii.IitapudPraliostraditlvie- ' 
bliUt 41 g^-*t*'=“ssapudSitaboiieiTi,^Scorpiospenaatoseire magnuudi- 
* neadmirabili Alan&magaiitemrepeiiuncutinPalimjotijIn. 
diseregione, Addit Aelianus AMegalibenemin Indi i dicere Scor¬ 
piones alaios,ebfdemque maximos procreari, Scliniiluei aculeis 
' atqu^urppKoS pungere: imo Strabo etiam iplceosa aai.n ope- 
ra,^ncbaiic 0Udcaiiamregionein peteteaftiiniat, «i Uiojoius 
jl-ff J*SidulusfcribitScorpiosiuaducia mariincontinentem lu Acgy- 
kl» AienA-pto. iPaufanias volucrpslelcferpentcs nufpiam fpedfalie profi- 
««• tetur, fed vt reperiri tamen credat, eo maxirne Ic adduci ait,quod 
iromoPhiyxScorpiumiDlLocuftarum modum pinnatuminIo¬ 
niam attulit, bt Cardanus/affetit fcquandoque inaguo ennorea 
Scorpioaiarotaftumfuiire,nontamenpupugiire,nec maliquic- 
quampaffumfuille idqucinagto Pacamno ruxta oppiduniSac- 
cenfejvnde Italiam eo malo carete dicere non poffumus, niliali- 
unde inuolaffe dicamus Alatorum Scorpionum Plinius mquoq} 
meminithis verbis. Hoc malum Afnc^volucre etiam Aulliifa- 
i.ciunt pandentibus brachia, & remigia fubleuaiues Apoliodo- 
rusplane quibufdam pennas inelle tradit, Sic illc,a 4 dciisra:pe 
,, Pfyllos, qui reliquarum venena terrarum inuchenres qnaeitus 
fui caufa peregrinis malisimpleuere Italiam, hos quoque impor¬ 
tare conatos effe,fed viuere intra Siculi coeli regionem nonpo- 
tuifleivideii tamen aliquando in Italia, fed innocuos, raulcilque 
alijsinlocis, vtciica Pharum in Aegypto In Se-ythia interimere 
etiamfues, alioquin viuaciores contra venena caUa,nigias qui¬ 
dem celerius, fi in aquam fc immiferint. Cactetumdubiofa haec 
funt, an di alaris, aut non alatis ea tradat Plinius: fi enim de ala 
tisintelligi velit,aduerfltitt Arilloteli, ex quo pofteriora verbo 
^ ad verbum mutuatuscft fin de nonalatis,fuperioiafalfilTimafunt 
Jtalia enim Scorpiones alit plurimos, de quibus nunquidcxifiales 
finti difputationcinapudauthoresrepcno. Etenim Hieronymus 
mZii.j.Je » MercurialisvidensTheophraftumofcribere.hominemaScor- 
var.leS.e.S pioneiftum,non incerire.contra Galemi'mfcribere,interire,exi- 
e^ldb.ip.dt ftimatTheophraftum loqui de Italicis Scorpionibus, & alijsqui- 
aaufi fldt. bufdam, quos innocuos elfe, inquit,Plinius affirmat. Baldus An¬ 
gelus veto Abbatius, qui eandem quxlfioncm agitat, potmsdi 
cenduina.bitratur, vniuetlales propolitiones contrarias omnino 
fallas; videlicet omnes homines a Scorpione iiSIo^ interirem ullos 
Isomines a Scorpione iifos interire. quoniam non omnes intere¬ 
unt, quate paiticulatis omnis ptopoiitio vera. Nonomnisiclus 
inteiit, Aliquisiftus interit. Vcl ambohi viuueifaliterfalfafcii- 
Sciopioucg 
noti vbiq; 
noxii, 
p ii S. hifi, 
cap.ij). 
ql:b.S.'eap„ 
vlt ,. 
ili.z.ca. %f. 
s 1* i. fyri 
rhon Hype, 
t Uxercit. 
iSp s 
uiib-n./Utd 
Aeg.t.iu 
D 
iLibg.d* 
fitbiil. 
yiinij la- 
yCas, 
ajm. 
l - ■' 227 
jpferune, vel particulariter vfera amtios ifiuaciafTe eff «edibilc 
uc etiam videntur contraria quandoque dicereferiptorts Hiec 
iile:c*terum qmbhfdarji locis rttottern afferteScQrpioqcs, ficui 
conttaianoxiosahbieffc vetiffijiium cftjidqu^ teftatunuchquit 
upnobiepre coinmhiajs pldrceptbr Anfiotelcs^ morumdiueili- 
tatemalocisetiam elHci demohftranS;,qnotlusiiidtm belluaruin 
.ex locorum diuerljrate pjurimum differre j argumento quedih 
Pharo, locifqnc alijs Scorpiones non Iredant, ac alijs, & pticcipue 
inScythia multi,S4 magm, & nocui funt }&,fiyclhomiucm, vcl 
J juamuis beliiam pctcullerint,interimunt; Nec fueseuaderepof- 
unt,quanquanicsteios vitulentosidusminimefcntiunt,& ni- 
gricotum potiflimum interimuntur. Quifque tarnen celerrime 
interit, fi idius adierit aquanri. Plinius j quoque cumiocutusfr.if 
fetalibide animalibus, qu«e incigcnis innoxia,aducna3interi- 
munt, contra,inquit, in Latmo Catiiinonte Arilioceks_tradit 
aScorplonibu^holpitcsnoni®di,indigenas interimi. Alexander 
ifb Akxandrot-leguin .Altenio Cari® monte, vbi Tiraquellusle- 
gendumailLatinoexPliniol fcdapud.htmf habtiur inLatrao. 
Scorpiones in Mclitenfiiufulaiaiuut hon nocere Athcn.agoras 
ArgiuusnuIlumexScorpionum, 4 (Araaeoium idlii dolbrcihfcn- 
tjebat, vtfcribuSextus,fimpiticus,fed& Acvhiopts j ilh ,qui ex 
aducxIoMeroeshabisantiHydafpisiluuijaccoIs SiOrpios, & fer- 
pentes, & huiusgeneraalia citrapeiiculum comedmic. Sed vt ad 
innocuos Scorpios, & nocuOs reuertatur oratio, quibufddm lo- 
cis,iiiquit t Sc.iliger,mottcm afferunt Scorpiones, aiibi funt in- “ 
noxij, Vtin auicistiollris fed bus, quafubNorifearum alpium 
ttadlu iacent. T oram eam regionem ,fine maleficio colunt Qijo- 
ruiii mulcitudinefi ribi nota Iu,non fine admiratione obftupc-“ 
■ fcas. Jslullum enim pene mouebisfaiiim, fub quo noii offendas “ 
plurimos, foecundillimumenimidanimal eft Contra iaAcgy- 
pto exitiofiflimos, quales D ofeotideS prodidit, haberi fciibit 
Profper Alpinus, «noftratibufquelonge maiores effe, colore vi¬ 
ridi, claro, nullofquenigros illic inueniri. Apud Albanoslanhi- 
feros morius inferunt, quofdam flendo, quofdam iidendoince- 
rimeutes, quoJfcribiti Alexander ab Aleiaiidra, C.tdaaus quo¬ 
que raro putae in talia exitiales ^ffe, deteriores regione , & tem¬ 
pore calido ac fqualido, vt reliqua omnia veoenara. Sed & Scoi- 
pionumalij alijs funt nocentiotes, vt ex Nicandro fupra fcripfi- 
mus, cum genera eorum traderemus. Licet autem in Italia minus 
vcnenofi; minufque nocui,quam alijsinicgionibus fint(Scorpi. 
ones.) qii®fubmeridiefit*funt, tamen And.M-nririolus tom- 
pluresk vidiflefcnbit in Hetruriaa Scorpionibus iffos, qujf*- 
uiflimas perpellifunt exacerbationes , & quaijatimortemreda- 
dli. Contra in regionibus frigidis idem etiam exiftiorat minus 
nocuos effe , & in agro Tridentino a Scorpionibus idlos mbil» 
inquit, nox® percipiunt, quod tamen euenircaiunt gratia pecu¬ 
liari lioiaDeo impetrata precibus diui Vigilij epifcdpiquemSc 
patronum pi®cipuum habent,& aduocatum apud Deum. T radit 
Aelianusxin Aethiopia Scorpios Sibritas, quosita indiginsfo- 
lent nominare, kfe lacertis explere & afpidibus , & Verticillis, 
Blattifque omnique ferpentium genere, & eorum excrementa 
calcantes exulcerari. Adeo vt ex vidiu cti.vm venenofiotes euade- 
reindearguereliceat.Porropr®tct commemorata Scorpionum 
genera repetitur paffimaliudgenus exiguum admodum, quodm 
libris & charta oritur, ctiius binis inlofis ipfeAriffoteksy me¬ 
minit,nam in quarto de hiiloria animalium,cum duiffet Scovpi 
umhabere brachia qmhquebifurcata forcipibus,addit,atque “ 
etiambeftiolaqu®inlibrishmiiisScorpionicteatur,£tinquiu- ‘ 
tociijfdcmli fton* Nec nonSt alia,inquit.^animaicuiagene 
raniurin chaitis,auti|s proxima, qu«in vcife , aut Scorpioni,fed 
f ne cauda gcneranturpcrq.uam exigua. Mcnachtisquidam eiuf- 
mod: Scoipij genus , :(;credit effe Ipeciein Ta-rantul® Et eodem 
feribenteqmbuldam Vinula vocatur. Sed rcdIiusScaliger« Vo- 
lucellam,qUa’ obuolatin-ccllis vinarijs, atque vinum,vnde orta 
eft,appetit, Vinuiain vocauq Meminit ibidem Scaiigeriftiiis 
Chartarum Sco.pi-onis,dc biuaeius genera agnofcic, inquicnsv.u 
libris noft.is duosinuemmus Cin ValconiaJquales defcnbitAri- 
llotelcs finecauda E-profecIocorumaltcr maior>colorefub “ 
puniceo, carneo, in ipfo Ariftoteiis codice inueocuS eft a nobis. “ 
In orbema.ieo celctirer gyrantij, vcquali circino perindecir “ 
cumagi videantur, quod eo magis mirum eft, quod n Vafeonia 
ne cognitusquidem eft Scorpio eodem fci|bente Monachi.qui 
inM.lucmfcripkre, apudfuos aiunt minimos effe Scorpiones, 
fab® magnitudinem non excedentes. In Helueti® quibuidam, 
ledr.arisiocis, vr Rapcrfuyl® ad Tigurinum lacum minimi vi- 
funtur,!cd pauci iiqueinrtoxij.quos ems generis effeputant, quos 
Vinulasvocari dicunt, admodum exiguos rubros,vim xofei 
diluti colore, vnde fortallis etiam nomen traxere. 
FORMA. DESCRIPTIO. 
t 
S Corpiusanimakulumefteorporeinouiformam obrotuntlo, 
pedibus oilo.vndcOftopes vocatur,&cauda oblonga, vctte> 
brrsmultis, ranqi am articulis coagmentata: vettebrarum^huiuf. 
modi vlt:ma tehqu scraflior, Scpaulo longiorcftiadcuiusapi- 
cem prafi.’!us tft aculeus, quibufdam, vt Auicenna quoquefcri* 
pfitidunlex,caiuis, vtmox examinabimus.Caput habetnotabi. 
liter cxe. tum,& prominens nullum, feread panctorum fimilica- 
dinem formatum, l'r®terpedeso£io, duo alia habet crura, chelis Chelx. 
& f .rcipibu'sfolidisfurcata,c®terispcdibus gtandiora,fluuiati- 
ltbusaiUci$,&cancrishau 4 abfimiIia. Colorfeiefubatei, £c ye- 
lutifU- 
x/t.s. e.ig,' 
Scorpio li* 
brarias. 
y/1.4 Hi/J 
c,y-(^ /ib.fo 
eyi. 
Ztib de fer- 
penttb,, 
a Exiuit, 
Iff- 
