Liber Quintus de Infc6tis. 
237 
tore. AccipedccemScorpiones vinos, Sc poneiuollanoua.&lu- A 
ta eam cum pafta, aut cum terta, Sc poneui furno accende ignem 
in eo cum lignis vitis, quouf(^ue calefiat, & demitte ibi ollamdie 
ac node, & extrahe :& da cinerem horviminpotu in hora dolo¬ 
ris renum, quando fuerit ex lapide gtaua fex in pondere, cum fy- 
rupoderadicibus, quia frangit lapidem, quidam ponunt ollam 
in furno panis, & dimittunt decem hons,pollca terunt Scorpio- 
Aauiad futuant. CoDftat& aquam fieri pofle, vt inquit Cardanus, 
1 lilum immilla,illico confringet. Na 
cum duo, inquit, fintncccll'atia,&quod lapidem atterat,& quod 
vefictefitinnoiiumiptimum pratftabit modus, ac materia: nam 
extremos vapores c Scorpionum cinere, vel Macedonici petrofe- 
lini femine, vel recolito, aut lapidibus cancrorum excipiemus. 
Sic enim aqua fiet, qua: etiam porphyntem comminuat. Sic Car¬ 
danus. Ob tam celebrem Scorpionum cineris facultatem ad vri- 
Oleu Scor nam ciendam, ijsprKcipueqm renum,& vtfictE calculo obftru- 
pionum. untur: Quo fit vt inhunc vfum commendauetit Mefues oleum 
ex ijs paratum, quod officinte habent renibus, & pubi illitum. O- 
leum ex Scorpionibus, inquk Mefues, lapidem renum, & vefi- 
ca: frangit, Sc expellit,lumbis,pubi & perinxo illitum, aut per g 
meatum vrinariu iniedfum. Eitex Scorpionibus viginti,vel pau- 
l lo pluribus, aut paucioribus in olei amygdalarum amararum li- 
I bris duabus infolatismenle vnoin vafe vitreo probe obftruAo. 
Velariftolochitc rotunda:, gentiana:, cyperi, corticum radicum 
cappaiis,fingul(jrum vncia.in oleo amygdalarum amararum fex- 
tario diebus viginti infolentur in vafe vitreo operculato, deinde 
Scorpiones a decem ad quindecim oleo inijceiobtura, infolaite- 
rum menfe vno. Egrellus e balneo,aut infefla caleulofus, illovn-- 
gatur in illis tribus partibus di< 3 :is,& in meatum vtinariurainij- 
ciaturportio eius exigua horisfingulis. Eft mirabile. Qyidam 
Oleu con- piior^-' pofteriorc ceu efficaciore vti malunt. Hac Mefues. 
tta venena Syluius vero in Scholi]s,f aratur etiam nunc, inquit, oleo anti¬ 
quo additis fimpl’cibus medicamentis contra venena laudatis; 
fitque oleum mirandarum virium contra venena omnia, & pefti- 
lentiam. Scio hominem hoc folo munitum quantumuisfauam 
peftilentiam nihil facere, fcd etiam feruosfuos vnafecum vilen- 
tes pcftilentia affedlos, incolu mes feruari: Sc fola vndlione quof- 
damafauiffimis venenis potis liberatos Prius ob Scorpiones fri¬ 
gidum elhpofterius ob aromata calidum, & efficacius, nonob ^ 
horum colorem ,&eflentia; tenuitatem (quibus aperit, incidit, 
tenuat, teigit, perrumpit,) fed etiam totius fubftanti* Scorpio¬ 
num proprietate. & (vtloquuntur) forma fpecifica, quavttum- 
que calculum renum ,& vcfica-frangitillitum tantum lumbis, fi 
inrenffius eft: fi vero in vefica, pubi, perinao, & inieifta etiam 
tum pauca in meatum vrinariu Hucufque Syluius. Infecretis 
Varignana: legimus oleo de Scorpionibus inundfos quofdama 
quotidiana febri mox liberatos. Oleumfie Scorpionibus, cuius 
mirabilis eifedfus elf contra venena prxcipuefcrpentium & alio- 
Oleum de rumanimalium,&peculiariter contranapellum feriptumaMat- 
Scorpioiii- fic fit. Initio Mai j accipe oleum commune centum anno • 
busmir.alii certe antiquiflimi omnium, quod reperiri poteft,libras 
le Matthio tfus: hypcrici recentis (cum herba, & floribus) manipulos tres, 
jj Oleumponcin cucurbitam vitream duplo capaciorem, quam 
ptociiismeufura, &hypeiicummodicecoutufumfuperijce.De¬ 
inde vasobftrudtuin , in lubciliflimam arenam parte dimidia im¬ 
mittes, vbi toto diccalefi Ita Sole per dies decem, aut duodecim. 
^ pofteaponesin balneoMariKhorisvigintiquatuor. Tumexpri- 
mesoleumab heiba,& addes hypcrici,chama:dryos, calamin- 
tha: cardui faridfi, finguloium manipulum, modice eontuforum 
. acturfuspoucsih balneumper tres dies.Dcindecxcolabis, & ex¬ 
primes,& adiedlis tribus manipalisflorum hyperici, quia cauli¬ 
culis btncpurgati funr, Sc benecontufi. iterum per tres diesin 
balneo Maiiaipone, & exprime vtprilis Idem hoc repetes ter aut 
quater,donecolcum colorem fangiiinis inftar rubentem traxe¬ 
rit l'oftea accipe cymarum hybtrici femina, fiuevafculageneris 
hordei fimilia, in quibus femina latent, ea copia, qure tres mani¬ 
pulos abunde arquetihac contunde, afpcrgcnJo aliquantulum 
vini albi, & infunde in oleum prardidfum. Deinde inoleofepeli- 
es IU arena per odio dies, Sc mox in balneum per tres dies. Cola 
& exprime, vt prius. Et hoc ter aut quater nouas hyperici cymas 
infundendo tepete, donec omnino languims obfcuri color in eo 
-relinquatur. Polf ha;c accipe (cordium recens, calamintham, 
ceiitaurium mmus, carduum fandlum, verbenam, didtamnum 
Creticum, fingulorum manipulum femis. Contufaimmittein o- 
Icum, &'ponein balneum per biduum. Cola Sc exprime, vt prius. 
Deinde accipe zedoatia: , radicis didfamni albi, gentiana:,tot- 
mentilla:,ariftolochia;rotund*,fingulorum drachmas tres,feor- 
dij recentis manipulum. Contufa infunde,&tribus diebus in bal- E 
neo relinque, cola, exprime. Ac iterum iniice oleo, ftyracis cala- 
mita:, belzoi, vel laferpitij, vtriufque drachmas fex, baccarum 
iuniperi drachmas quatuor, nigellre drachmas tres j cafi^ odora¬ 
ta; diachmus nouem, fantalorum alborum drachmas quatuor, 
fchocnanthi, cyperi, vtriufquefefquidrachmam. Contaiainfun- 
de,&pouein baffieumpertre* dies, cola , exprime. Pofteatre¬ 
centos Scorpiones viuos, in diebus canicularibus colledtos,in 
cucurbitavitrcafuper cinere calido pone, Sc cum videris eos pr* 
calore fudare,& humorem emittere, infunde fuper eos totum o- 
leuin fupradidlum calidum (non tamen ita feruidum vt vas ab eo 
rumpi poffit,) Sc fubito obfttue os vafis.Sc pone in balneo per tri¬ 
duum :dcinde cola, exprime, &abijce Scorpiones iam codlos. Et 
in oleum inijee rhabarbari eledliffimi, myrrha: communis, aloes 
hepatiese, firq julorum drachmas tres, fpicae nardi drachmas duas. 
croci drachmam, thetiacseelcdIsE, mithridatij petfefti, vtriufque 
femunciam. Trita infunde ,& pone in balneo per triduum, nec 
amplius deinde colabis, fed repones, & balfami inftar feruabis. 
Hoc oleum inundum pulfatilibus venis, vbi maxime apparent, 
vt temporum , manuum Sc pedum, & in loco cordis, ita vt tertia 
quaqi hora vndio repetatur, fecure liberat ab omnibus venenis 
intra corpus fumptis, quibus corrodendi vis non ineft:& fimiliter 
amorfibusviperarum,afpidum& cuiufuis alterius animalis vc- 
nenofi Qua de re ij (abfit tamen verbis iadantia ) teftimonium 
perhibete poHiiiu, qui prius oleo fando a Sacerdotibus illiti, no- 
ftro poftinodum, inquit Matthiolus perundi euafere incolumes. 
Pra:ftatitcmmaiimehocoleum, tumin hominespeftilentiai^- 
uit, quippe.quod non modopefteinfcdosiuuet.fcd &fanos pr^- fcorpiocib. 
fcruct.Ptasftat deniq,adomncsinterancorumVermes, omoefqj vites 
dolores mulcet ex flatu, vcl ex frigore genitos, prtefertim ventri¬ 
culi. Confedio alia lani Damafccniex Scorpionibus c frangens cLth. 6 . 
lapidem qui fit in vefica. Accipc Sc orpionum combuftoru drach- Confedio 
mas tres, & femis, gentiana:drachmasquatuor& femis, zinzibe- frangens 
ris drachmam, piperis nigri, piperis longi, ana drachma s duas,& lapidem, 
femis, radiculn veficaria drac hmas quinq, Sc femis, caftorei dra¬ 
chmas quatuor. Teramur,& cribellentur, & conficiantur cum 
meile,& rclerueturfcx menfib.,deindeadmi'niftrctut viris drach- . 
mavna, pucrisdrachmafemis, cum aqua radicum apii. Teftatur 
Galenus d Scoi pium conucnire quoq; putari ijs,qui a vipera de- <3 
morfifunt Tritusdeniq; Scorpio ftelhonum venenoaduetfatur 
tcftePlinio.Fitenimaftellionibusmalum medicamentii. Qijod 
fi quis Scorpiones attritos ex vino mulfo capiat, qui regio morbo 
eft affedus, quam primum tt-fte Galeno liberabitur. Stepenume- 
ro&cumacetorofaceopodagricis impofitos,eoruminflamma- 
tioneslcuare idem tradit. Scorpionis quatuor cauda: articulos 
cum aculeo panno nigro, itAVtncc Scorpionem dimiffum.nec 
cumqui alligauit, videat a:gerttiduo ,poft tertium patoxifmum 
id condat, valere contra quartanam Plinius prodidit. Karanides 
iubet Scorpionem communem 111 cotylam olei milium in Lunx 
diminutione feruaii ; hocque oleo fivugatur alicuius dorfuma 
partibusfuperioribiisadinferioia, praiterea extremitatespedum 
Sc manuum,fronfq; Sc caput, ante horam acceffionis tertiana;, & 
quotidianae fanare. 
C A P V 
XII. 
DE ARANEIS. 
O Cto etiam pedibus incedunt Aranei, vt Scorpio, venenofiq; 
funt vthic, caetarum nonidu.fed moifu virus luum ciacu- 
laiuur.adeo vt ideo Scorpioni faltem fubnedi iure merito debe¬ 
ant.De his Ccclius fecundus Curio vir humana: um diuinarumq; 
rerum fcicntia inftrudilfimus libellum vere aureum confcripfu, DcAraoeis 
quem tamen nedum videte mihi contigit. Qu-intopere vero Ara- libellus, 
neoslaudare quifpiamqueac,cumob miram texendi telas artem, 
venandiq, ftudium, tum ob vfus, quos medico pra;bcnt,ex hifto- 
riietitmanifertum Heliogabalus eo vefani^interdumproueifus ^^^‘og^ba 
eft, vt decem millia pondo Aranearum (Telas ita Araneorum vo- 
eant) collegerit,qua ex re dicebat magnitudinem vrbisRoma; 
comprehendi polfe , quemadmodum refert Platina in vita S. 
Vrbani primi. 
/E Q V 1 V O C A. 
P RaiterInfedIum Araneus etiam yifccm denotat, eiimq,mari- 
num:quem cumPlinius nominer,fGbtirtatque Anftcteles, 
draconem vero memorauerit,itaqi dodiffimus Ronddcrnis di a 
conem Ariftoteliscum Araneo Plinij eund-em tlieauttia.at.Rur- 
fiiscum alibi idem Ariftoteles cancellum Araneis liroihm cife 
ahbifcribar,iddelimili cruftatorum genereiiuelligeiidimi con- 
fulit idem Rondoletius, fed cum nec Ariftoteies, nec ah us quif- 
quain,inquitcotollarij in Rondoletium aiuhor, Arachna .aqua¬ 
tica;, (quod fciam) meminerit, & cantcllnm non aquatili mari- 
nxuc,led fimpliciter Arachna; Ariftoteles compaiarit, non eft 
neccffegenusillud malacoftraci, quod Rondcletius exhibui t,A- 
rachnem Ariftotelis tllc. nanifi tcrreftri etiain Aranea;cenferre 
cancellum volueris,benequadrabit:quoniam tamen a viilgoGal- 
lorum,kaappellaturgenushoc malacoftraci, quin ita Latine et¬ 
iam & Gta:ce nominetur,non prohibeo. Pedesotfto longiiibrios 
habet pro corporis exigua magnitudine, a quibus Aranea: nome 
datum putatRondoletius.Araneus vero pifeis,omni mari ttftan- 
tcBelloniofamiliaris, Romaiac Genua-Tragina, Gra-cis noftri 
temporis Dracena, Gallis Viue,quod piveter aliorum pifcium 
naturam captus diu extra aquam viuat, abAnglis fimiliter Viuer, 
aMaffilienfibus Arcgne, acin plcrifque alijs locisPefce Ragno 
vocatur: Latine vero non folum draco mannus ,& dracuntulus 
(ctfi quidam aliud velint cfle dracunculum, j fed marinus etiam 
ArancusappellaturilicetPliniusa acIfidorus^ Araneum & Dra¬ 
conem tanquam diuerfospifceseodem capiterccenfentes.fccus 
fentire videantur. Sed fufiushacdere agam in hiftoria aquatili¬ 
um, vbi duo huius pileis geuera ponemus Araneus,fiuc etiam 
Araneum vitium eft oliuis, & vitibus peculiare, quemadmodum 
poftiu denomjnatis oftendemus. Aranea pra:ter ipfum animaf, 
etiam eius eft tdla, & veftis Aranei Lucretio. Vcfcas diciAranea- 
tum telas, annotat Seiuius, ab ari ditate, & teneticudiae,^^^;!;,* 
^ f Asir 
Araneus 
pifeis. 
ili.fze. 11. 
bli.12. ea .6 
Araneus vi 
tiuin Sc oli 
uarum. 
Aranea pro 
tela CIUS. 
