Liber Quintus de Infe6lis 
'foitrcrhi chita,aiHlsXti *fi- 
«•»«. ’'i8A®-aliasitemeftpniiiaillalanugocpaeeft pubcrUmgc; 
iOdyfk. hi,sefHorefcit.(/Homerus. 
’A»5r<TO(,^t»ei074( ^ j?o'w e|«»9i( 
Habent & Auellanz,multa:q; aiia: arbores fuoS Iuio$,ii(AvJ,id eft» 
villos callo compaiftili, vr « GuzainterptetaturapudThcophra- 
plani c.j. ftum.imicatus/Plinium, qui ita feribit. Ferunt & Auellanje lUlos 
£l.i6.c.i.7. compadlili callo,ad nihil vtiles,Suida;’(8>(®“ eft -ri ctij nif 
(wS-c^. Numenius apud Athensum iiiAsf vocat Inteftinatetrx» 
teftante eodem Athenajo: 
C A P V f 
DS sCOLOPtND&A 
ttmfiru 
s t m omm At 
Qui I. Um¬ 
brici Iuli 
dicantur. 
luli&Sco..' 
JCixAflVTZ») yMUtpiUyei (t-ng^ ytltlf. 
Quem tarhenlocum annotans Eurtatliiustion omniatcrtJtinte- 
ftina authoreft dici (k/ous : fed eos tantum, qui numero pedum 
funt infignes.Adhzc inteftina terra- nigra non funt.Et Theon an- 
tiquiffimuslnteftina terra’fte nominavi Ictibit,quoniam longitu¬ 
dinis ratione inteftinorum imaginem praifei anr, & quia in tertae 
vil’untutprofunditate,nimiiumcumLumbticis,Hi'ncde eisaitin 
prognofticis: B 
. (wwAijxrr 
K«M/,Ti(f /tjtAfvin ycuili. 
Eft autem eidem Theoni () 'ft»>@-re<iJA))|OT>itIx8{. mn 
v»)Afl9rey^^(5,hoc eft, lulus Vermis eft mul- 
, tipesrmillcpedibus vtensjfimilis Scolopendrisrnimirum numc- 
., ro & hirfutie pedum : alioqui diflimilis: nam lulus niger eft, & 
lopendriE rotundus, cumScolopendracorpore fit plano, & flaui coloris, 
difteictia;. Nonnulli teftante eodem Theone Scolopendras Iulos vocant. At 
non folummodo cum Scolopendra perperam & terra:Inteftinis 
confundituriulus, fcdcuin Onifeoetiam, quemadmodum prae¬ 
cedenti capite Plinium fcciffe diximus OnilcumPhocion quoq; 
Iulum dici credidit ftsAlS-incjuitHefychiusjini^iao» wsAdjrK», <>(S? 
ijftHi xiyaiBf itif' Tiiir jTi vti' im rcejs yiiifB/iot TnXvmkt ^ 
niTft<pii^<», isAucieiAaiB: quafi vero Multipedaqusfub hydriis 
ftabulatur, diuerfa ellet ab Ono fiuc Afello Eadem tamen apud 
Suidamleguntur:cuiincerre<ftius:cuiinter reiftius i uiatt 
(/^jrfA«(5 cwiiAiilOTAtiVw.id eft. Vermis in vittbusmultipesrvnde 
Dalecham fottelacobus Dalecharapius irrfuis inPlinium annotatislulum 
pii error, putat Columellx Erucam hrrfutam drci.qua’ olera, & vites rodit, C 
fed meo iudicio fallitur, glaber enim Iulus eft, cum mult* dentur 
Eruca; hitfuta;, quae longemaiorem, quam Iuli vitibus afferant 
ointhtrt»- detri mentam ^Nicander,quimorfum eru svenenofumefletefta- 
fu. tur, luium cum Vefpa eodem carmine npminat: vbi Scholiaftes 
Iulum aiteffeVefpaefpeciem,aut Vermem,qui Mvga/ii-s?, hoc eft 
Millepeda vocatur, atque ita vocafle vrdetur PliniusrMillepeda, 
inqrtit,ab aliis Centipeda (Ruftici quoque hodie Centppie quafi 
Centipedam dicunt) aut multipeda didVa, anrmaleft e Vermibus 
terra: pilofum, multis p€dibusarcu,atim repens taiftuq; contrahes 
fe,Onifcum Gr?ci,&c.C^od vero lalum Multipedam vocet,egOi 
}LtiAS U ftcrft colligo, quod h alibi acetum contra venenofum MillepedrE 
morfum celebret: Onilcus enim venenofusneutiquam eft, vti ex 
fupetioribus quilibet optime ludicairepoteft; nec reiftelacobus 
Dalechampius eumPliniilocum de Scolopendraintelligendum 
effecontendit: nam Pliniuspracedentiregulaidem acetum con¬ 
tra itftus Scolopendiarum, nimirum terreftrium & marinarum, 
prxdicauerat.CardanusIulidem vocat.led id pifeis nomen eft, de 
Iulis quofuoloco. A Iulo (aeAoVi^^®’'a Lycophrone dicitur nauis , qua: 
maltisremisagitur,vtiulusmultispedibusgraditur. Euftathius 
veto exponit id eft, cxuXii^i & jp 
'loaA As,Iulos polypodas referens,qui eft ex genefe Iulorum po¬ 
luli forma. lypodum dicitureffelnfeftigenusapud Ariftotelem. Eft veto Iu¬ 
lus Infeffum,terra: inteftino,nifi poly pes efletfimillimum, totum 
vnicolor,atrum, aureis vndiqi zonis fiueannulis refertum, innu- 
itib.y.di merabilespeneobtinenspedes- < Cardanus quadragintaquatuor 
w«.f.iS „pedeshaberefctibit,cum nulla,(inquit) animalia terrefttiaaliu 
„ magnum numerum pedum fortitalint, neq; viginti aut trigin- 
„ tajftd Araneo aut Scorpioni maximus pedum numerus afcnbi- 
„ tur alulide,qui tamen decem pedes non excedunt Caufa huius 
„ eft,quod pedes ad perfedlionem animalis attinent: ideo quanto 
„pauciores, eoabfolutiores&firmiores: obidhominiduotan- 
„ tuip.quadrupedibusquatuor ob notas totidem Sed vtpedeftria 
„ perfeffilTima, vt animalia qurefunt bipeda, vitra hunc numero, 
„ quo plures funt pedes, eo imperfedliora vt Aranei &Scorpio- 
,, nes inter terreftria,polypi & cancri inter aquatica, & huiufmo- 
,, di generis. Ob id neque molle neq; cruftatum vllum foAum e- 
„ dit; quoniam a perfeffione multum abfunt. lulisautemtotpe- 
,, des habet, quia proxima eft natura Vermium, atqj media inter 
„ pedeftria & Vermes. Proxima enim lunt pedibus carere, & nu- £ 
merofoshabere; quodfintimperfeiftiflimi. Vnde videmus non¬ 
nullis Vermium generibus, quafi toto ventre veftigia pedum fub- 
cffe.H^citaqiCardanus:qui antea quoq; cur diuiium hoc animal, 
viuat, fcripferat: vbi oftendetat, principium & terminum,ih quo 
pattesquamouentur,copulantur,indiuiduumefle, &folumin 
his qua quatuor fignismouentur: Qya ergo, inquit, motus fuos 
invnum principium non referunt.diuifaviuunt, velutIulis , qui 
quadraginta quatuor pedes habet, nam ex terrpfttibus nullum 
plures habet.Hoc ergo fi diuidatur,amba partes ad anteriora ten¬ 
dunt: quia hocanimalquafiex pluribus eft compofitum. Dion. 
Chryfott. Iulis negotia comparauif, etenim & illi, inquit, quam 
plurimos pedes habentes, tardilfimi funt inter reptilia. 
IuliiconpoftdabiturinterScolo- ' 
pendras. 
Iulus cur 
tot pedes 
habeat. 
^Colopendram terreftrem, ' quod non alitet ab talus millepeda 
Ofit,a nonnullis cum Iulo,quem Millepedam Plinii eflb diiinius 
confunditur,abaliiscumhirfutisErucis,qua:&ipfa:plutimispe- , 
dibus pratditJE funt;a Plinio etiam cum Sepe, qu* e genere eft La- Seps qilalc 
certarum quatuor pedibus adeo exiguis, vt iis prope carere videa- ani mal, 
tur.lllam autem,inquit« Plinius(cum de Millepeda dixiffet) qua: a L.ip.c.6, 
nonarcuatur. SepaGrteci vocant,alii Scolopendramminorem, 
pernitiofamque. h Alibiquoq;loquensdefoliispeponum ,ailea ot. lo.e.j, 
inorfibus mederi Millepeda;, quam addit Grxeis voca,ri Spea fle- Plinii 
go Sepa: videntur enim tranfpofitaslitierie, imptimehtis velfcri- tor. 
bentisculpa) oblongam, pilofis pedibus.pecoriprzcipuenociua. 
Qijaelanedefcriptio cum Iulo xque ac Scolopendra conueniat, 
Plinius dupliciter culpandus: vel enim Sepam modo cum Mille¬ 
peda vel Centipeda,modo cum Scolopendra confudit, vel poftre- 
ino allato loco Scolopendram cum Millepeda, quas tamen prio- cL.9en. 
ri loco inuicem diftinxerat.Scolopendram c Theophraftus iwoAo- Etymum* 
w7«#vocat. diftamvolunt Gramatici, quafi sajbto* 
o»«A»to ciTfHetrufei tefte Matthiolo Centipedas dicunt. 
Germani (an^Cr C>hv<nnti(t(l/& Belga:langen Oorvvorme, quafi 
logosVetmes auriu, cu Forbicinas vulgO diiftas fimpliciter, vt fuo 
loco diiftum fuit, Oorvvormen, Vermes aurium vocent: Sed Sco¬ 
lopendra ex Forbicinarum tamen genere nequaquam dici poteft. 
GENVS. DIFFERENTIAE.’ ^ 
forma. 
D Vplex Scolopendratum genus eft, terreftre vnum, de qud 
fermoeft,mai‘inumalterum,vtrumquelongum Vermem re- 
prxfentat, Sc pedes multos habet & pilofos, vnde cqm M llepedis 
confunduntur, quin & Millepeda dici queunt. T erreftris modo 
Scolopendra, diuerfo quoque genere conftare videtur. Etenimu 
Diofeorides Scolopendram nominat fimpliciter, item aliam O- Ophioa 
phiodlonem, nimirum quod ferpentes occidat. Sedquaeeafit,a- 
pud neminem inuenio Ego pra:ter bina illa genera, nonnulla aha 
obferuaui,qua: fubinde; vbi prius de communi om nibus figuraa- 
liquiddixero,depingam.^GeorgiusAgticola,Scolopendra terre bt/i.»/#41- 
ftris.mquitjin truncis arborum,aut in lignis fupra tertam locatis, nim.fubitK 
aut in palis terrte infixis, vnde nomen inuenit, & gignitur & viuit; 
quibusamotisautcommotisegreditur salias pleruraqjfolet late¬ 
re Pennis caret, fed plurimos habet pedes, quocirca eam ex Lati¬ 
nis alit Multipedam,alii Centipedam, alii Millepedam vocarunt: 
fi quando repit, partem corporis mediam tanquam arcum inten- 
dit:fibacillo,aliauere tangitur,fe contrahit. Color ei *neus, cor¬ 
pus tenue, & latu, longum vero tres digitos, aut fummu quatuor. 
Sicille. SantescArdouinus vero haud redle Scolopendram terre- cLii.g Jt 
ftrem, ait effe ferpentemdiuerforum colorum, videlicet viridis, ireain.e-ti^ 
crocei, rubei, & aliorum ladditq; quod ferendum minime eft, de 
genere effe viperarum,cumalioquidicatfolio Scolopendri^, vn¬ 
de , inquit, nomen accepit. Eft certe folio afplenii fiue Scolopen- 
dri^ non abfimilis Scolopendra, vt non poflit eumlatere qui plan¬ 
tam nouerit, vnde hinc alii herbam nomen accepiffe voluerunt. 
Matthiolusin HetruriaCentipedas Vocari aflerit; eflequeinHe- 
truria omnibus vulgaris notitia:, Vermes innumerie pedibus, re¬ 
ferti, fabrufo colore. Antiquilfimuspoeta (/Nicander Seolopen- d lnth$r, 
dram vocauit bicipitem, & pedum multitudine, velocique motu 
triremem reprtefentare: Canit itaque. 
Olk* ji I*lui («Aw lA««« 
n«A(j^7t,exsA«ari,l'^, 
''UTt CTia^fToi ai^Qttn 
Niiiaff’ wstoTJiypcTseciara a-TXgjsJjfgaxigVji, 
Id eft: 
Nouimui haud aliter qua patrat lulut) ^ atrox 
Ve/pat^Femphredon tenuit,Scolopendra^ bifront, 
Slut, wmit exitium miferandt mortit vtriqg 
Cwqi alt,vt remifeflinant nauis euntit. 
Bicipitem vero effe Scolopendram verum non eft, fed bicipitem 
poeta dixit,quod talis videatur: nam vt Ariftotcles teftatur & ex¬ 
perimento quotidie deprehendi poteft, Scolopendra eivtraque 
partegraditur, tanquam vttimque caput habeat vnam,etiam fi ia 
duas partes diffeiftafit, tunc enim altera pars in caudam, altera 
mouetur in caput.Sed dum graditUr,remoruminftar,latosmouct 
pedes.quos alarum in modumgeftat,ficuti poeta dixit.e Theophr e t i-hifi, 
Scolopendrasfctibit repetiti circa radices gladioli, quia, inquitKp/((A(r.e,ii. 
congregantur facillime in eam. Qyibufdaminregionib. tanta co¬ 
pia incrcuete, vt fugati ab eis populi proprios deferuerirtt lares, 
quod T terienfibus contigille feribit Theophraftus tefte /Plinio: fi $. c. zfi 
idem de Rhytienfibusprodidit iElianus Qyatinhactabulanu. 
I. depingitur Scolopendra eft marina, lato corpore, fubcaftanco, 
velut pedibus innumeris, longiufculis, aurei coloris. Num 2.co¬ 
lore eftametheftino,albis, ruberrimifq; pundiismaculofa, terre 
ftris. Tetieftnsaliaaumer. j. lutea, maculisobfcudsinfignita. 
Nuni 4. 
