2^6 
Vl)'’rsis Aldrouaiidi 
■ a gaificat item capitis dolorem vbiiisfl. videtur arrodi cerebrum. A 
. fSetieea;Quodoculorumauriamqii.urmenta,&cerebriasftu- 
.. antis Vermiculationes.'’SumitUr&p acriori punftionedolo- 
“ (V > 19 - ns,inqualibeccorporisparteapud«cVdem;Omnium,inquit,i- 
ftoruin prima Verminatio vexat jimptis mora extinguitur > lo¬ 
quitur de podagra,chiragra, morbilquirticularibus. Autor Is’o- 
menclaturte Verminationem Plinio di ait morbum, qui Celfo 
tormina alui nuncupaturGratcis s-fi(P‘y i cilinorum circa vmbli- 
cum tortionem, confundit itaque Verinationem, & Vermina. 
Verminatio auricularis Calepino putatimorbus, cum putrida; 
aures V ermibus fcatent. 
MYSTICA. M O : A L I A. 
Chriftus A PudPfalmographuChtiftusdefeficoqHiturJegofumver'" 
i XJlC 
cur Vermis XXmis,&non homo.opprobnumhomium&abiccfio plebis: 
quo in loco fu ere nonnulli qui pro Vermis um Scarabteustradu- 
xereiquali diceret contemptilhimares ego Im. Euthymius, ita ex 
ChiiftiperfonahumiliarefeDauidem ait,ui alioqui & prophe- g 
ta erat & rex,alibiqpfe canem mortuum ap:liate,vt libfoRegum 
legitur. Exiftimant tamen plurimi id didui efle propter huma¬ 
nam Chrilliocnerationem Vnde Oti?eneAdamantius videbat 
,, (inquit Saluator) in matris vteroimmumciam corporum, vi- 
>, Icenbus eius hinc inde vallatus, terrena: icis patiebatur angu- 
,, ftias; vnde allimilatfe Vermi, & dicic: Egour» non ho- 
3, mo. Ex mare quippeacfccminahomo nalifolct: ego vero non 
„ ex mafculo, & foemina fecundum ritumrumanum atq; natu- 
33 ram, fed in exemplum Vermis natus (um.cuius non eft aliunde 
„ femen,fedin ipfis, & ex ipfis,in quibus calefcit corporibus, o- 
,, rigo eft. Propter quod, quia omne mafcdnuquod aperit vul- 
uamfaniftum Domino vocabitur.Et DiuuAuguftinus emfdein 
Pfalmographi verbapra;diiftacoinmetans,'ermis inquit,& non 
homo. Nam eft, & homovermis, fedille «rmis, &uDnliomo. 
„ Vnde non bomoS Quia Deus Quare ergefie fe abiecit, vt dice- 
,, ret vermis J An quia vermis de carne fine oncubitu nafcitur,fi- 
3, cut Chriftus de Maria Virgine? Et vcimis,& tamen non homo? 
„ Quare vermis? Qt^ia mortalis, quia de orne natus j quia fine 
, „concubitunatus. Qyarenonhomoiquiainprincipioeratver- ^ 
,) bum,&verbum eratapudDeum , &Deiserat verbum. Huc 
Ubio c^t Auguftinus.SediiSantes Pagnints Chriftumvermem 
DeinoBeflnciaturVermis,quinoftrasconfcientias iugiter argu¬ 
at, & affligatifedimplcatur innobis illud,quodfcriptumelt;‘‘ 
Quam dulciafaucibus meiseloquia tua Domine, fupet mei & 
fanum ori meo, De reliquis autem moralibus, cum peculiaribus 
fuis fubfequentibus capitibus redlius accommodati pofluilt, 
quam huic.ageiBUS poftea., 
PRODIGIA 
H EnricusImperator Hentici tertijfilius,(vtnarrat4Cranzi- aSaxonit 
us) cum Italiam peteret a Matlulda exercitum illi obijeien- lib.s.ca.i}. 
teiemoratur,neexLongobardiain teliquamitaliam proficifeere- 
turiMutinamtamen cepit Hernicus, prodigium tum vifumina- 
ereinterpretantur, VeimcsMulcisdedudliores tanta multitudi- Vermes 
nevolabant in aete,eaque craffltudiue fpatium occupabant, vt Mulcisdc- 
manu Sc virga tangerentur, vt etiam nulli paffus in latitudine, dudtiores 
velduo, veltriainlongiiudineimplerent. Ponendi putabant ex quij 
peditionem in terram lamftam Ignei etiam Vei mictili incerta fpe- derint. 
cie per act«m vedli, feu dcnfa: nubis obieftu, folis etiam lumen ]gnei Ver- 
humanis oculis auferebant anno Chiifti miltefimo centefirao niiculi 
luid porte 
Ierint. 
numanis OCUiis auicicuani aiiuu v-iiinii 
quarto; & tunc alia nefanda prodigia tertiHpciftataiquantus bel- quic 
lorum turbo mortalibus immineret, demonftiauiipoftcaeuen- deri 
tus. 
a Vfal.ii. 
Chriftus 
trib. modis dici feribit. Pro verahumanitate Vndeiiifitrura Chri- 
Vermis 
peccatum 
»1 
Vermis tri Dauiddicitur. Tenerrimus ligni vermicalus,& illud Efaii: 
bus modis Noli timereVermisIacob. Itempromordaci lcueritate,ficutdi- 
dicitur citurTineaiHincapud Ofeam:egoquafiTineaEphraim,& qua- 
cExod jg fi putredo domui lacob. Tertio pro vili abieiftione, ficut apiid 
Pfalmographum, loco citato. Scriptum autem in c facra feriptura 
eft,quod infideles feruaruntmanna,quod Dominus Ifraelitis de¬ 
derat, dum eflentin lolitudinc inter Eiemum& Sinau,&cxca 
computrefa 61 :a,(quandoquid 2 in craftinum diemfeiuarant,quod 
haud erat licitum,nifi prodic Sabbati) vermes prodierant.. Nam 
illud quod pro dieSabbati reponebatur,non erat corruptum,ncqi 
d Feri» vermes ebullierant ex eo. Qi^cmlocumcommentans D. d Augu • 
pe/l dom ftfflttsp^tVermespeccatumintelligit,permanna verbumDei i- 
’ ta enim inquit. Et tu ergo fi propter prtefentem vitam tantum- 
modc,&propter amorem foculi thelaurizes, continuo vermes 
ebulliunt. Deniq; audi depeccatoribus,& his qui pr®fens focu¬ 
lum diligunt, quid propheta dicat, vermes, inquit, eorum non 
,, morientur.lftifuntVermesquosgeneratauaiittaiiftifunt Ver- 
,, mes quos generat diuitiarum cteca cupiditas,his qui habent pc- 
,,cuniasi& videntesinneccffltatefratresfuos, claudunt ab cis yi- 
„fcerafua. Propterea& Apoftolus dicit, Diuitibus autem fa:culi 
„ huius prascipenon Iuperbefaperc,neq; fperare in incerto diui- 
„ tiarum,fed diuites fint in operibus bonis, facile tiibuant, com- 
„municent & thefaurizent fibi veram vitam. Sed dicit aliquis. 
„ Si manna verbum Dei efle dicis. quomodo Vermes facit ? Veru 
,, eft fratresiNon aliunde fiunt Vermes in nobis,nifi ex verbo Dei 
Verbu Dei ” Sic nifi veniffem, & locutas eis fuillem, peccatum no 
3, haberent. Poftfufceptum autem verbum Dei qui peccat, effici- 
,,tureiipfum verbumVermis,quieiusfempcr confeientiamFo- 
,,diat,& arcana peiftorisrodat.Nunc ergo feftinemus Goclefte 
3, manna fufeipere. Iftud enim manna pro vt vult quifq, talem fa- 
3, poremlapit. Audi enim Dominum dicentem his, qui accedunt 
,,adfe:Fiattibilccundura fidem tuam. Ettucrgofi verbum Dei 
,, quod in Ecclefia praidicatur tora fide, & totadeuotionefufeipi- 
„ as, fiet tibi ipfum verbum quodeunq; defidcras.Verbi gratia, fi 
„ tribularis,confolaturte, dicens, Cor contritum, & humiliatum 
„Dcusnondefpici(,'t.Sila?taris, profpere cumulat tibigaudiadi- E 
„ cens,La:tamini in Domino &exultatciufti Si iracundus es mi- 
„ rigat te dices,Dominus fanat omnes langa ores tuos. Si pauper- 
j.tate confirmeris, confolatur te dicens, Dominus erigit de terra 
„ inopem,&deftercorepaUperem. Si ergo manna verbi Deired- 
„ ditinoretuofaporem quemcunq; volueris. Hoc tamenfiquis 
,,infidclitel-fufcipiat, & noncommedat ,fedabfcondat, putafne 
,, eo vfq; deducendum eft verbumDei.vt etiam Vermis fieiipute- 
,, turiN on te turbet auditus, audi prophetam ex perfona Domini 
„ dicentem. Ego autem fum Vermis, & non homo Sicut enim i- 
,, pfe eft, qui fit aliis in ruinam, alijsin refurreiftionem; ita & ipfc 
,, eft,qui nuncin manna fidelibus quidem dulcedo mellis, infide- 
„libus autem Vermis efficitur. Etideo fratres catiffimi quantum 
,, pofflmuscum Deiadiutorioledlionidiuinasftudeamusinfifte- 
re, vtlegemDeifpiritalitermereamur agnofcetc,vt nobis Verbum 
quin effici 
atur Ver¬ 
mis, 
VSVS IN VARIIS. 
V Efcuntur & Vermibus homines atque etiam animalium cae- 
terorum,pluta genera Omnigenos enim abindis cfitati feri 
bitur. Quin & crudos vorare eos, qui Indiae parteiw occidentale Aues Vet- 
inhabitant,FtancifcusLopezreftaiur.Iam&auesplurimaefunCj miuon. 
qua; Vermiculis viiftitant quas omnes his verbis recitata Arifto- iHiJl.s.c}, 
teles: Aliqua, inquit amum, Vermiculos petunt, vt fringilla, paf- 
fer, tubecra , luteola, pacus, cuius genera triafunciFnngillago, “ 
qua; maior tft, quippe quie Fringillam xquet. alter monticolla “ 
cognomineeft , quoniamin montibus degit, cui caudalongi- “ 
or. Tertius magnitudine fui exigui corporis diferepat, quanqua ‘ ‘ 
cateraflinilis eft. Item ficedula, atticapella, tubicilla, rubecu “ 
la, filuia, curuca , afilus, tyrannus, cui.corpus non multo am ” 
piius,quam Locufta;,criftarutila ex pluma elatiufcula, & ca;te “ 
la elegans, cantuq; fuauius hxcauicula eft* Ad hrec florus,cui“ 
magnitudo quanta fringilla;:&montifringilla, qux fringilla; fi-“ 
milis, & magnitudine proxima, fed collo ccciuleo, & in monti ■ “ 
bus degit,vnde nomen accepit:tHmetiamregulas,&frugilega. “ 
Hxc & reliqua id genus, Vermiculis partim ex toto, parum ma¬ 
gna ex parte aluntur. Haecitaq; Ariftoteles. Verme Thamurdi¬ 
do fi vera funt, qute narrantur admirabilius haud quidquamin 
rerum natura exifterepoteft: nam cum molliflima coliftet veluti 
carne, nihilominus dura quasque abfumit, veluti autor de natu- Thamur 
ra rerum his verbis de eo memoria prodidit. Thamur dicitur Ver- Veirnis mi 
mis Salomonis: Salomoaenim cummarmorpariumadasdifica- landavis. 
tionem templi d remotis partibus conuehiprtEcepiflet, confeius 
prohibitionis legis, qua: vetuit altaris redificandi lapides ferro in¬ 
cidi, quaifiuit experimentum in Vermibus, qUod ars humana ne- 
feiuit: nam pullum ftruthionis in vitrdovafe reclufit,quem cum 
videretftriuhiiD, & habete'nequiret, naturaliter agnitam artem 
attentans in defercum cucuirir, redienfq; Vermiculum tulit, cui¬ 
us fanguine vitrum liniuit, & confradum eft, ficque foetum eri- 
puitiquod videns Salomon hoc experimento eodem genere Ver-' 
mis in incifione duriffimi marmoris vfus eft. 
V r T V 
G E N T 
occidantur. 
V R, ET 
Q 
Vaecunque putredinem prohibent Vermium cuiufque fere 
generis generationi obfiftunt Plurimum prxftat amariiu- 
do ivlcliirje,quxcittago,citria,&meliflophyllumappcllatur,o- 
dore omnes Vermes necare Lullusapud Euonymum Philiatrum Oleum de 
in fuoremediorum fecretorumThefaurofcriptumreliquit Olea ftillatu, vt 
repetita diftillacione cum tanuiota, & minus humida reddantur, Vermes ot 
fimiliafaciuncantiquisoleis, hascautem Vermescuiufq;generis cii^ac. 
occidunt no folum ratione lentoris,& vifeiditatis, qua etiam cni- 
uislnfedo mortifera fune, fed ctiamratione caloris,ficcitatis,& 
amaritudinis,quxputredinimirumin modumaduerfatur. Sed 
fi fiant ex oderatis prreftantiora erunt olea, vt fi fiant exlachrymis 
arborum, thure, maftiche,laricis, terebinthi, pice® ,farcocolls, 
ligno aloesjouce myriftica,ambra elemi lachryma quam quidam 
gummi vocant Quod fi galbanum, & hederae gummi addantur, 
efficacius id efficient. Oleum quoq; laterum iflem prxftat. 
C A P V T II. 
DE 
VERMIBVS IN 
nafcentthus. 
HOMINE 
ORDINIS RATIO. 
T Am confufa eft Vermium cognitio,tam multiplices,& variae 
circa eorunaturas,&generationes,fenteci^,tantaq; corporis 
atque 
