V 
a Lib. 4. 
Lubricus 
cjuid. 
h Lib.y de 
mor. ftter. 
f. l. 
cLib.i. 
quidapu4 
Hippoc. 
i Lil.de co- 
a 3 . pnnot. 
eli 6 fe 3,7 
aph. 6. 
ivXdf, 
S^ua Ver- 
niiua. 
f Lib, 3. de 
tnorb. puer, 
caf.i. 
I Magnitu¬ 
dine difFe-* 
lunt. 
Loco. 
Confueti 
Vermes. 
Ventris 
Lubricotu 
diffeteatii 
Liber Sextus de Infeftis 
atque ilrudura: fimplicitas, vt me a materire varietate, in qua na- A 
fcuiitut, huius fubfequentis traftatus particularis ordinem aufpi- 
caricoegerintiNec tamen liepra;termittimus ordinem a prasftan- 
tiadefumptum (cuiuslaudes atquepia;conia vbiqueip naturalia 
■rerum hiftorijs prsfigere folemus) cum cuiufquerei natiiralis di¬ 
gnitas atque pratllantia, non tantum a partium varictate& nu¬ 
mero, ac multiplici catum facultate funftioneue, fedetiamage- 
nerationismodo atque materia, rite defumairtur. Neque enirn 
homoca:terisanimantib^s nobiliorfolummodo.quctdrationem 
habeatpr^tercteteras animifacultates, Scadiones, quascumre¬ 
liquis communes funtipfi, verum etiam quod origine fit eseteris 
quodammodo diuinior. Aliunde plura ne qustramus exempla» 
quam anobifmetiplls, qui eos arbitraifiur nobiles, qui clarioribus 
orti parentibus, & illuftii familia, uon eosfolum, quigeftisacfa- 
ftis egregijs clari nobilefqueeuafere. Qjiamobrem cu fimili mo¬ 
do fit origo Vermium contemplanda, quoad lUateriam, equa pro¬ 
ducuntur (^aliorum enim generatio aut ortus ex animalibus efl, 
aliorum ex plantis, & rurfus aliorUm ex inanimatis, qus aut foffi- 
lia funtj aut terra, aut aqua,aut ineteora didfa vt nixj nullus dubi¬ 
tare debet quin eos elfepradtantiorescteterisdicat,quiexacima- g 
tis ortum ducunt, deinceps qui eplantis, omnium maxime igbo 
biles, qui in fofTilibus, terra, aqua, niue nafeuntur. At quoniam 
animalia praflantiora funtj qua ratiocinandi facultate pollent, 
velutididlumeftfuperius jjpfisbrutis, dcijsin primis hoc capite 
fermofiet,qui ex humano corpore, eius cadauere produci folent. 
S r N O NTM 
N On omnes, qui in homine nafeuntur j vno eodemque appel • 
lantur nomine, nec quifque proprio,fed qui in varijsnafcun- 
tur partibus,varia libi fynonyma dcquihuerunt.in ventre nalCun- 
tur Lumbrici didli 3 4 Cornelio Celfo, quamuis hoc nomine Ver¬ 
mes terreni vocari a multis foleant. Pliniusinteraneorum anima¬ 
lia quandoque nunCUpauit, Grxei atque hoc nomen c6- 
mune quoque eft dmnibus fpcciebus; quandoque etiam,vt anno- 
tauit dodlillimus b Hieronymus Mercurialisjahquasfpecies parti¬ 
culares compledfitur. Apud Hippocratem qifoque inuenio iXftiy,- 
^j, cum duplici }',quafi a nominatiliofingulan vtinc E- 
pidem. X;;? A, inquit, 
vbi nota etiam attenuari: & alio rurfus in libro, e7.’^vcrrts 
eXfeiyy®- -dsmmxw. Qui hifce vermibus infeflantur, piereJthf ab 
Hefychio nominantur: apud Suidam tamen legitur nomen lin¬ 
gulare , in hac lignificatione alinqui gulofutn j & lurconem 
ligqificat. ©liga» apud Hippocratem multa fignificat, vt vlcera 
maligna, & ferina, qua; terta vlcera dicit Lucretius, qui. 
que ili feritatem traiifeuut, vt in Coacisprinotionibus ciXffu^rt- 
eaicjim Jfie/kut, id eft, inteftinorum leuitate laborantibus cum 
fteuillimis vlceribus,& oi d» 
Idefl, inteftinotumlaiuitate laborantesciimmalignis vlceribus, 
fed& crebro idem nomen prointeratieorum Vermibus, & anima¬ 
libus.feu Lumbricis aluum infcftantibusfumitur.vreius non pau- 
ciinterpretesannotarunt, vt vbii/fcribit ^ r(c(p<!u 
Oris ventriculi dolores, ptiam cum 
intertinorum cruciatu interaneorum animalia deijciunt, & in« 
Epidemijs 7K juga* f Quin etiam videnda funtquatnani 
interaneorum animalia in ducant Quem locum etiam commeii- 
tatij qui fub Galeninominetioriitapridemprodieruat,deLum- 
bricisaluUm infeftaiitibus exponunt, & juga* morbos ferinos, & 
fxuosfignificaiefclibunt. Quiautem Veiiijes in corpore vulne- 
teue, aut vicere nafeuntur ex putredine .jC/A*) peculiariter appel¬ 
lantur TTagjl ■raelAe-Tt&a/, quod voluere fignificat. Herodotus de 
Phetetima Cyrenes iegina(^«»j yj Plutarchus at/Aa^ 
<Mc wv avga^vTAi^T®- xvti^foval,, 
Huiufmodiliue 2KivA,i)*«4,fiueatiAtr Lucretius appellat fieua Ver¬ 
mina, deprimofarculorudiadbuc & medicinieignaro, 
DeneceosvittepriuarantVermmafeua 
Eeepertes opis, ignaros, quod Vulnera vellent. 
Quiiproptcr animadueltendum ell eam diiferentiarri, quam qui¬ 
dam ponunt inter Vermes, Vermina & Verminationem,nonefle 
perpetuam, nimirum quod Vermes fintanimalia,quiinteripfa 
vifcera viuentiumgederaDtur,& etiam intra rem vilcera.Vermi- 
naautemefletoiminainteftinorum, non Vermes ipfos. Admo- 
, netautem/HieionymUs Mercurialis,quodfi quando apudfcri- 
ptoresrei Latini, & apud medicos iumentotum legere contige-‘ 
ritVermina, & Veiminarionem, fecundum rem diftindlam ellea. 
Lumbricis. Suidas quoque,(50(si juga* nominat, qui Latinifiua 
animantia, ventris animalia. De citetotum autem humani cor¬ 
poris Vermium fynonymis agetur, cum deijsfermoinciderit. 
t 
(^EN FS. DIFFERENTIA, 
defiriptk. 
D ifferunt magnitudine, quod alii magni,& Ipngiffimi fint, 
alij minores, alii patui: loco in quo generantur, feu partibus 
de quo pofb agemus.Diftinguentur eatum differendi melius hoc 
pafto,vt alii dican tut confueti,alij infoledtes Confuetos appello, 
qui in plurimorum corporum partibus diucrfis geuerati commu¬ 
nem formam habent, nec multum differunt, fi diferimen aliquod 
fotdantur, nifi ratione magnitudinis, inter hos frequentimmi 
fune, qui in ventre nafeuntur, qUorum quidam duas, quidam 
257 
tres, alij quatuor fpecies faeitint. Pua? ^utem Hippocrates Cel- 
fufquememorii prodiderunt, ytfcripfitlohannes Manardus, ille , 
veto latos, hic Alcarides filentio tranfiuit. In hac quoque fenteur 
tiafuit Hieron. Giibucinus, quifubindeex Galenooftenditj cur 
Hippocrates nullam mentionem latorum fecerit hic enim etpo- 
nensaphorifmum, quo inquito Hippocrates :ipfis vero gran- “ ^ 
diufculis tonfillaruiri inflammationes, vertebri in occipitio in- “ 
trorfumluxationes, aflhmata,calculi,Iqmbricirotundi,Afcari- 
des, &c,inquit Hippocratem latos fiibdcuiffe. quod non eius‘‘ 
erat,proppfuurn de omnibusagerepaffionibus, qui mortalibu? 
obueniunt, feddeillis tantum , quifigplis itatibus obuertiunr. 
Q^oinloco addubitare licet ac quirere,curcum conflet latum lubricus 
Lumbricum hominibus nsnnuriquam infeftum eflc.ipfum ali- 
qua Itate offendere non fcripfeiiti cum idfequi necefle fit, vt vel 
in infantia pueridaue, aut adolelcentia, autaliquafequentium i- pocrate 
fatum latus Lumbricus nafcaturifcdin qua fieret, Hippocrates 
omifi t. Vel ergo bpminis bteui tas velut obfcura, & diminuta da- 
mriaDdaivelGaieniineuin defenfio velati nullius momenti reij- 
cienda. Athanepropofitam quiflionemrerpondcti Hierony- bLiJ. de 
musGabucinus, quod latus LuiqbricUs ad nullam itatein detet- Z. 
minari queat. Quum enim in omnibus itatibus fiat, nullius pro¬ 
ptius ajfedlus efle potefl. Quandoque enim infantium, pueri¬ 
tiam quandoque , nonnunquaiti adolefcentiam , primam inter¬ 
dum fenedlutem, aliafque i tates occupare liquido conflat. Noa 
initum itaq; fiiii Aphorifmoruralibris horuhi Lumbricorum noa 
meminerit Hippocrates. Hic efl Gabuciniad hocquifitumic- 
fponCo, potefl & addi nollra, venerandum hunc nomum fenem 
in Aphotifmis tantum coiuin morborum mcminifle, qui acci- 
duntin variishominum itatibus,cumidm egreflus ex vtero efl 
infans, non tamen voluifle duo tantum Vermium in ventre nafcc- — 
tium genera reperiri, cum in c jibiis de affedtibus fcripferit, latos ^ 
in puerulo adhuc in matris vtero exiflentefieri. Etfi autem certum 
fit hofce libros non efle genui nos Hippocratis, tamen varia eius 
dodlrinarefertos j&ex eius placitisffhetifqiie,quas poflcrisre- TresLu- 
liquerat,abaliqUodifcipulorum confaicinatosfuiffe atqueeom- bricorum 
pofitbs, nulli dubium effecxiflimo Ticsautcm efle fpecies. Ari- fpeciesqu| 
floteles ac reliqui pofl cfi Grici Medicini autores memoriipro- dixerint, 
diderunf. Qiyn&AlexaaderTrallianusinepiflola (quamdeLu. 
bricisiamprideai dodliffimusHieronymusjHcrcurialispublicauit) 
feribit, in hoc conUenifleomnesferiptores medicini, tria efle Lu¬ 
bricorum genera. Vnum quod appellatur rotundum, alterum la¬ 
tum, teitiiim Afearis, atque vtapOflrempincipiam, nullibi apud 
antiquos autores inuenio, vnde hoc nofinen etymologiam ha¬ 
beat. IohannesManardes deduci eam vocem putat a verbo «mee», ’ 
quod Latine fonat exerceo, vel potius a verbo quod i- 
dem efl, quod moneo; fedi enim circa quam confiilunt, vehe- aujar 
menteiilpturituminferentes, vtPauius,&Aetiustellantur,afri- ” * 
duique commoti animal continuo cxtimulant, nec perpetuis fuis 
pundliotiibus quiefeere permittunt. Galenus in exegefiHippocia- 
ticarum vocum Amxghhs , exponit, fXunJes cjt tS 
tenuesj&minutiLumbriciin rcifeo 
inteflinoorti Eronano quoque dicuntur AroagdAr Asx-to iX/eit- 
3-1*., hocefl,tenuesLumbrici. Ab Hefychio exponuntur S*a,Ai)- 
Vermiculorum genus. Et Erotianus quoque fcribit in 
Dnomaflico probatiffimos quofque feriptores dicere, eos efle ex 
eorum Vermium genere, qui inputridisaquisinueniuBtur. quo in 
jocointerclariflimos feriptores intellexiflevilus efl Erotianus A- 
riflotelem. qui alibi Culicum quoddam genus ex Afearidibus na- 
feiferibit Tipulascoloco Gaza vertit, quemadmodum librotcr- 
tio a nobis efl animaduerfum Verum vtad eos Vermes,de quibus 
nuncnobisfermoeft.rcuertamur, per Afearidesapud antiquosif “«.4 epi.i 
Munardes paruos Vermesintelligitj quidquid citeri recentiores 
fentiant A. c Galeno euimjdum ait Afearides efle paruos Vermes P^^uo^ 
inredto inteflino genitos, non diflentit Auicennas, fi modo re- fe- 
£le delegatur, Sc iucclligatur. Sic enim principium fecundi capitis ^'^"dum 
legendum putat Maiiardes; Longi & Lt , & rotundi & Afearides, Gal.&AuH 
& patui,dcvcrhumlanlecundolocoinquibuldam codicib.etiam 
HebriisferiptUm , omnino fuppofititium putat. Ita autem intel ® 
ligeudum,vt per Afearides paruos, vijam tantum fpeciem intelli- ^ corm 
gamus, cos videlicet quos Galenus Afcarides.ipfemet .suicenna ^“‘^usAui-. 
ili primo libro iriinutos.-iu tertio modo filii ul Afcaiides,& paruos, 
modo Afearides tantum , modo paruos tancuin vocat Nam qui ^^huiusa 
deloco generatiqiiis paruotum abeo dicUntur,de Afcaridibusa M^o^idqt 
Galeno ,,fed ab Aedo, & Paulo aptius didlafunt : Quivero de 
Itate Afearides gignente ex Hippocrate , & Galeno in Com- 
ftientarijsfupra Aphorifmorum libros fujlt accepta, nullopado 
de latis intelligendaj quando ncc eos quidem nominafle eo in loco 
Hippocratem Galenus teflatur: tuiii capite quoque tertio, in quo 
delignis agitur,quideredispruritu,&affiduopatuoruiTi motu 
dicuntur,liinilia fiint his,qui de Afearidibus Paulus Aetiufquc 
confcripfetunt. didlis putat Manardes noa 
aliud efle Afearides Auicenni, quam Galeni: nec paruos Afcari- 
defquepritetquam nomineapudAuicennam diflare. Necnos 
comrHoueantfextifepcimiquc capitis infcriptiones,qui folent in 
aliis, tum & in hoc libro plerunque mentiri, vtpote non femper ab 
autoribus ipfis, fed ab alioquouis potius aucorc conferiptipro 
arbitrio. Mendam vero idem capiti fubefle idem author mo¬ 
net, nimirum eius titulo, quia llatim pofl primum remedium, ! 
latorum auxilia fubfcribuntur, deinde toto fere capite ea, quae 
funt omnibus fpeciebus communid. Sed& Kitran, idefl cedria, 
qui hic conferre fetibiturad Afearides, fequenti capite in paruis 
Ihs repetitur,quam peculiariter Afearidibus proprio capite Ga- 
H h 5 lenus 
